P. 1
Artikel Merokok Faktor 6 10

Artikel Merokok Faktor 6 10

|Views: 27|Likes:
Published by Connie Hii

More info:

Published by: Connie Hii on Aug 06, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/01/2013

pdf

text

original

Jurnal Pendidikan 2004, Universiti Malaya

141

DASAR WARGA SIHAT: ISU PSIKOLOGI FAKTOR REMAJA SEKOLAH MEROKOK

Sufean Russin Mariani Md Nor

ABSTRACT In line with the National Social Policy and Healthy Lifestyle Campaign, this paper presents the psychological aspect of teenage smoking among secondary school students in Malaysia. Based on several theories of psychology and social deviance, a study involving 7,499 teenagers from secondary schools was carried out all over Peninsular Malaysia. The findings revealed that teenagers smoked to alleviate boredom, relieve stress, and as a result of sociocultural influences. Advertising and peer pressure were not significant factors in teenage smoking. The findings also clarified several negative public perceptions towards teenagers who smoked.

PENGENALAN Fenomena masyarakat merokok merupakan tabiat manusia di mana kewujudannya boleh ditafsir dari pelbagai aspek, antaranya aspek sosiobudaya, kelumrahan, psikologi, pengaruh iklan, dan aspek pengaruh sosial. Dari aspek sosiobudaya, masyarakat menjadikan kelakuan merokok sebagai satu cara hidup, iaitu merokok dijadikan ukuran status kedewasaan, keranggian, kematangan, dan kesediaan memikul tanggungjawab di kalangan orang lelaki khususnya. Sebagai fungsi sosial, merokok ialah cara membina kerapatan persahabatan, malah rokok digunakan sebagai pemula bicara dan untuk merancakkan perbualan dalam kumpulan. Dari aspek kelumrahan, kelakuan merokok ialah gejala yang lumrah dalam masyarakat dan dianggap perkara biasa ditemui. Kelakuan itu pula tidak dianggap salah dari segi norma dan moral, dan ianya tidak pula dipandang sebagai perkara ganjil dan sumbang - kecuali bagi wanita yang merokok yang dianggap bukan wanita tulen. Dari segi psikologi, merokok merupakan cara untuk meredakan kepenatan bekerja, untuk menenangkan perasaan. Waktu merokok boleh dianggap sebagai waktu inkubasi di mana perokok menggunakan waktu ini untuk berfikir bagi menyelesaikan masalah. Ada juga orang merokok untuk menghilangkan rasa mengantuk bila berjaga malam, dan ada juga orang menyatakan merokok boleh mencetuskan inspirasi dan meningkatkan keupayaan berfikir. Ringkasnya dari aspek psikologi, merokok dianggap dapat memenuhi keperluan asas fisiologi manusia serta keperluan sekunder psikologi yang lain, seperti untuk mendapatkan pengiktirafan dan keselamatan. Dari segi pengaruh iklan, tabiatmerokok boleh dicetuskan oleh imej yang dipaparkan oleh iklan rokok seperti imej kebebasan, imej kemesraan, imej status, imej berani, imej macho, imej kepantasan lumba kereta, dan imej keseronokan. Imej-imej ini dikaitkan dengan jenama rokok tertentu yang menarik perhatian golongan muda. Imejimej ini

142

Jurnal Pendidikan 2004, Universiti Malaya

disampaikan melalui papan iklan, poster rokok di kedai-kedai dan melalui televisyen. Sesuai dengan ciri-ciri remaja yang sedang mencari identiti, merokok merupakan cara untuk meniru gaya hero atau heroin yang mereka gemari. Dan dari segi pengaruh sosial pula, merokok boleh didorong oleh desakan rakan sebaya atau orang di sekitar seperti di pub dan pusat hiburan. Dalam perkumpulan rakan sebaya, seseorang remaja diterima jika mereka boleh mempunyai identiti yang sarna. Sebagai contoh, dalam sesuatu perkumpulan mereka perlu berani merokok; jika tidak mereka dipulaukan oleh rakan-rakan. Dengan kepelbagaian perbezaan individu remaja ini, didapati mereka merokok dengan berbagai-bagai cara menyalakan api rokok, cara menyedut asap rokok, dan cara mengenakkan rasa rokok. Mereka belajar menikmati rokok dengan bertukar-tukar idea dan maklumat. Selain itu, kelumrahan orang merokok dalam komuniti menjadi mekanisma pembelaan diri mereka. Kelumrahan begini boleh mempengaruhi golongan muda untuk merokok atas alas an bahawa ramai orang di sekitar yang merokok, dan oleh itu tidaklah salah untuk mereka merokok.

KONSEP Psikologi Merokok Remaja tidak terus menjadi perokok serius atau terus menjadi ketagih pada rokok. Terdapat fasa perkembangan merokok, iaitu fasa pemerhatian, fasa induksi, fasa peneguhan (reiriforcement), fasa menikmati, fasa terbiasa, dan fasa ketagihan. Dalam fasa pemerhatian, kanak-kanak dan remaja memerhati tabiat merokok yang wujud dalam masyarakat, iaitu dalam kes Malaysia, adalah senario lumrah untuk melihat orang lelaki dewasa merokok. Pada persepsi sebahagian kanak-kanak dan remaja, merokok mempunyai nikmat yang tersendiri yang menyebabkan orang membeli rokok dan menghisapnya. Kajian menunjukkan kanak-kanak mula mencuba menghisap rokok setelah memerhati individu dewasa merokok (BATCo, 1999). Tidak menghairankan jika mereka didapati curi-curi hisap rokok (rokok daun atau puntung rokok). Terdapat sebahagian kanak-kanak dan remaja yang menyatakan merokok itu satu perbuatan tidak berfaedah, iaitu membazir wang untuk menyedut asap daun tembakau kering dan penyedutan asap yang tidak mengandungi apa-apa zat bagi kesihatan tubuh badan. Justeru itu, peringkat pemerhatian merupakan peringkat memerhati gelagat orang merokok dengan berbagai-bagai persoalan dan andaian tentang sebab, faedah, dan keburukan merokok. Pada peringkat induksi, sesetengah remaja cuba-cuba merokok atas beberapa sebab: untuk menyahut cabaran kumpulan rakan sebaya yang merokok; untuk menunjukkan mereka berani; untuk meniru cara gaya model peranan dalam wayang; untuk menjadi popular sebagai hero; dan untuk mendapatkan imej seperti dalam iklan. Pada peringkat ini, seseorang remaja merokok untuk suka-suka (just for fun) sahaja. Pada peringkat peneguhan, perokok awal berasa selesa semasa merokok kerana sudah dipandang cekap menyedut dan mengeluarkan asap rokok, dan mereka dipuji sebagai sudah mahir dan kelihatan matang. Sumber peneguhan datang dari rakan dan iklan. Ada perokok remaja menunjukkan gaya menghisap rokok jenama seperti dalam iklan, atau mereka hubungkan imej diri mereka seperti dalam iklan, iaitu contohnya imej nyaman (coo!), imej berge1ora, dan imej hebat dan pantas.

Badan sudah serasi dengan bahan nikotin dalam rokok. bangga. walaupun dalam keadaan tidak sihat. seseorang perokok berasa amat sukar untuk berhenti merokok. dan perkara utama yang diinginkan sangat selepas berbuka puasa ialah menghisap rokok sepuas-puasnya. didapati bahawa terdapat interaksi pelbagai faktor dan sebab dalam fasa perkembangan menjadi perokok. dan unik. Adalah sesuatu kehilangan atau tidak kena jika mereka tidak menghisap rokok pada waktu-waktu tertentu. rasa gelisah. ada yang mahu tanpa penapis sahaja. Mereka rasa berpinar dan bertenaga semula. temp at hiburan. ii. perokok remaja menghisap rokok pada kadar tertentu. Jika perokok berpuasa. atau satu pek 20 batang sehari. ada yang mahu hanya jenis menthol sahaja. Wa1au bagaimanapun.melihat orang lain merokok Fasa buat keputusan . Fasa prakeinginan . faktor iklan. Demikianlah peringkat perkembangan merokok yang dapat dikesan melalui pengalaman ramai perokok yang lanjut usia. dan mereka memilih sesuatu jenama menurut cita rasa mereka. dan budaya tempat kerja. Ada yang mahukan jenis kretek sahaja. menurut keadaan dan keperluan diri individu. seseorang perokok boleh menunjukkan tanda-tanda tidak normal jika mereka tidak mendapat rokok. atau dua pek 20 batang sehari. perokok remaja mempunyai kebolehan merasa dan membezakan keunikan pelbagai jenama rokok.Jurnal Pendidikan 2004. maka peneguhan bertukar kepada ketakutan dan tabiat merokok boleh dilupakan atau ditangguhkan. dan ada selepas dua atau tiga tahun selepas mendapati menghisap rokok adalah perbuatan tidak berfaedah. seperti berpeluh. 1999). dan tidak boleh beri tumpuan kepada kerja. Faktor persekitaran menyentuh suasana yang mendorong seseorang merokok seperti kelumrahan (prevalence) tabiat merokok dalam komuniti. Rajah ini telah diperbaiki dan dimajukan daripada rumusan Flay dan rakan (1983) yang hanya memberikan peringkatperingkat sebagai fasa satu hingga fasa lima. Ada yang menghisap rokok begitu intensif dan kemudian membuang tabiat merokok selepas beberapa bulan. Deria rasa mereka sudah peka kepada nikmat asap daripada rokok yang berbeza-beza. Amalan kebiasaan merokok untuk beberapa tahun tanpa henti boleh menjadi satu ketagihan. contohnya pada kadar satu pek 10 batang sehari. menilai. dan keputusan untuk merokok Fasa penerusan . Faktor personaliti meliputi sifat berani mengambil risiko.berfikir. Antara yang ditegaskan ialah faktor personaliti individu. Universiti Malaya 143 Ik1an-ik1an memberi tumpuan kepada konsep-konsep tertentu dengan tujuan untuk membina kesetiaan jenama. dan faktor rakan. Pada peringkat terlazim (menjadi tabiat). Merokok di kalangan remaja juga didapati boleh mengukuhkan persahabatan mereka (BATeo. tangan ketar. cepat marah. Rajah 1 meringkaskan peringkatperkembangan merokok yang telah dibincangkan. Stem dan rakan (1987) menganjurkan satu model yang lebih ringkas iaitu fasa perubahan yang mengandungi tiga tahap iaitu: i. sentiasa mahu makan. iii. faktor persekitaran sosial. Pada peringkat ketagihan. Selain daripada model fasa. Pada peringkat penikmatan. jika amaran dan hukuman dikenakan kepada remaja dalam peringkat ini. mereka sentiasa mahu tidur. Pada peringkat ketagihan. seperti selepas minum kopi pagi dan selepas menikmati makanan panas dan pedas. dan ada yang mahu tembakau paip sahaja. rendah harga diri. Daripada Rajah 1 berkenaan.merokok sebagai tabiat rutin dan peningkatan pengambilan rokok .

Universiti Malaya Model ringkas ini tidak1ah 1agi sesuai untuk menjelaskan kerumitan interaksi sebab dan faktor dalam proses menjadi perokok. dan tempat. nilai lasak. maka remaja akan mengulanginya. Teori pengaruh sosial normatif menjelaskan bahawa remaja mempunyai perkumpulan mereka yang bertindak menurut konsensus yang ditetapkan oleh kumpulan. majalah. dan mereka akan mengubah tingkah laku untuk menarik perhatian. maka perbuatan itu akan disingkirkan. Teori ini menerangkan bahawa remaja mudah meniru tingkah laku orang yang signifikan dalam proses membina identiti mereka. dan ia tidak mengambil kira konteks sosiobudaya. Jika merokok dapat menonjolkan sifat berani dan unik. Terdapat beberapa teori psikologi tentang tabiat merokok iaitu teori model peranan (Bandura). umpamanya orang kaya akan menghisap rokok atau cerut yang mahal. dan filem memaparkan pelbagai imej dan remaja memilih yang mana sesuai dengan personaliti yang ingin mereka bentuk dalam diri. nilai nyaman. teori pelaziman tingkah laku (Skinner). dan biasanya bertindak emosional. fesyen rambut. Misalnya. Ini dikatakan ego lampau (superego). Menghisap rokok pada segelintir individu boleh membuatkan mereka berasa tenang dan dapat mengatasi tekanan serta menambahkan keceriaan (Warburton. Sebaliknya jika perbuatan merokok itu mendapat hukuman dan cemuhan. dan lain-lain keturunan. Misalnya. nilai status tinggi. 1992). dan tindakan yang berbeza daripada perkumpulan remaja Cina. India. sikap.144 Jurnal Pendidikan 2004. Sosiologi Merokok Banyak kajian yang dibuat di negara-negara lain tentang kelakuan merokok dan kaedah mencegah merokok di kalangan remaja telah mengakibatkan kemunculan dua teori yang boleh menjelaskan faktor dorongan untuk menghisap rokok. Teori psikoanalitik (Freud) menjelaskan sesuatu perbuatan itu adalah untuk menonjolkan kelebihan diri atau untuk menutup kelemahan diri. individu yang mempunyai kelebihan diri akan menonjolkan dengan bangganya kelebihan itu. dua teori itu ialah teori pengaruh sosial normatif dan teori pengaruh so sial informatif. Teori pelaziman tingkah laku (Skinner. individu yang kurang ketinggiannya cuba bersikap berani dalam banyak perkara . perkumpulan remaja Melayu mempunyai nilai. 1990) menjelaskan bahawa sesuatu perbuatan yang mendatangkan ganjaran atau yang dapat memuaskan sesuatu keperluan akan mendorong perbuatan itu diulangi. dan jenama rokok yang dihisap. Model ini diwujudkanhasil dari pengubahsuaian oleh penulis pertama dari model Flay et al. nilai mesra.orang ini dikatakan mempunyai ego terbantut (underdeveloped ego). . Masih dalam paradigma psikologi. Media massa seperti televisyen. dan teori psikoanalitik (Freud). Imej-imej yang dipaparkan oleh iklan rokok biasanya menggalakkan nilai bebas. Teori model peranan menyatakan bahawa individu boleh mempelajari sesuatu melalui pemerhatian dan peniruan dari persekitaran. akhbar. Watakwatak utama dalam iklan menjadi teladan dan ikutan remaja dari segi pakaian. (1983). Sebaliknya. dan nilai keunggulan. peringkatumur.

Merokok di Kalangan Remaja Malaysia. ms. (2004). Universiti Malaya 145 Rajah 1.Jurnal Pendidikan 2004. Fasa perkembangan am merokok Sumber: Sufean Hussin. Kuala Lumpur: Karisma Publications . 52.

Bagi hal merokok. 1985. dan tentang hal ehwal diri mereka. jika perkumpulan menetapkan menghisap rokok adalah satu daripada norma dalam budaya perkumpulan. Chassin & rakan 1985. dalam setiap perkumpulan. Misalnya. Dengan demikian. dan orang devian merupakan satu gangguan kepada kesejahteraan masyarakat sehingga mereka perlu dipulihkan atau diperbetulkan kelakuan mereka. 1990. 1979. Gottlieb. Maklumat yang diperoleh dikongsi bersama-sama rakan dan ia membentuk bank maklumat (information bank) bagi kumpulan. Eiser. mereka terpikat dengan imej kebebasan. Hall & Wellman. Reardon. maka semua ahli akan menghisap rokok (Larkin. Lewis & Lewis. dan tahan lasak (Eiser. iaitu orang bawah umur yang melakukan kesalahan kecil. ranggi. berani. Menurut Sussman dan rakan (1995). .146 Jurnal Pendidikan 2004. & Flay. Collins & rakan 1987. Kedua-dua teori berkenaan masih terbatas dalam menjelaskan tingkah laku merokok dalam konteks sosiobudaya. 1986. Namun demikian. Semua orang dalam perkumpulan mematuhi kehendak perkumpulan (group demands). Kekurangan kemahiran menolak tuntutan rakan untuk merokok merupakan faktor penting yang menyebabkan remaja terpaksa merokok (Hos & rakan. teori pengaruh sosial normatif terserlah kesahannya dalam beberapa keadaan:      Tingkah laku yang jelas nyata diperlukan oleh perkumpulan Ganjaran atau pujian bagi akur pada kehendak perkumpulan Natijah negatifbagi sesiapa yang ingkar Kurang pengetahuan tentang kesan tindak-tanduk mereka Setiap individu menonjolkan kemahiran bercakap dan bercerita Satu lagi teori sosiologi ialah teori pengaruh sosial informatif yang menjelaskan bahawa remaja dalam proses pembinaan identiti mengumpul pelbagai maklumat tentang persekitaran mereka. kelakuan merokok dan kesannya wajar ditinjau dan dikupas secara lebih meluas lagi. penjelasan teoretikal bagi perokok remaja adalah mirip penjelasannya bagi kelakuan devian seperti mabuk dan salah guna dadah. gaya unik. Walau bagaimanapun. personaliti idola mereka. 1985). Berlandaskan premis ini. tahap deviannya tidaklah seburuk stigmanya seperti perbuatan jenayah lain yang memerlukan mahkhamah menjatuhkan hukum. Chassin. 1989). 1985. & Sherman. Presson. maka terdapat beberapa teori sosiologi lain yang lebih luas penjelasannya terhadap merokok sebagai gejala sosial. Oleh itu. individu-individu memaparkan tindakan-tindakan yang membayangkan keberanian bagi mendapatkan populariti dan penghormatan. Apa yang berlaku terhadap perokok remaja ialah mereka perlu didisiplinkan oleh institusi keluarga atau sekolah. 1980. dan caranya ialah dengan melihat merokok sebagai satu kelakuan devian sosial. seperti dalam Jaduall berikut. Wills. 1985). Johnson. 1980. Sussman. Universiti Malaya Setiap perkumpulan mempunyai norma dan kepercayaan yang tersendiri. Perkumpulan individu membina imejimej yang mereka gemari. Regoli dan Hewitt (2000) mengemukakan satu skema yang agak terperinci tentang teoriteori yang relevan. perokok remaja boleh dikelaskan sebagai golongan delinkuen. Devian bermakna tabiat yang terkeluar daripada norma moral dan undang-undang. dan sesiapa yang enggan akan diketepikan oleh ahli kumpulan yang lain atau digelar pengecut. 1984. dan ia juga terbatas untuk peringkat induksi dalam perkembangan merokok. Dalam hal perokok remaja.

Bahagian berikut menjelaskan sebab-sebab remaja Malaysia merokok. Orang merokok mempunyai pelbagai sebab yang menjadikan ia suka merokok dan terns merokok. . dan dengan demikian sesuatu teori tidak bersifat mutlak dalam menjelaskan fenomena merokok.Jurnal Pendidikan 2004. Universiti Malaya 147 Jadual 1. Teori-teori Delinkuen Sosial dan Aplikasi Polisi Pembetulan Setiap teori mempunyai kebenarannya tersendiri dalam konteks tertentu. hasil daripada kajian yang telah dijalankan.

614 (21.148 Jurnal Pendidikan 2004. Seramai 1. Tahap sebab itu dimarkatkan dari '1 = tidak langsung menjadi sebab' kepada '5 = sangat tinggi sebagai sebab.499 orang perokok remaja yang berumur di antara 12 hingga 17+ tahun yang dikenal pasti oleh guru kaunseling sekolah di Semenanjung Malaysia. atau kelihatan macho. Sampel kajian terdiri daripada 7. Adakah teori ini benar? Daripada jumlah 7. Universiti Malaya KAEDAH KAJIAN Kajian ini dijalankan dengan berteraskan teori psikologi dan teori sosiologi. Skor min ialah 2. atau macho.524 (73. seramai 5.499 remaja yang ditanya.7%) menyatakan bahawa merokok bukanlah sebab hendak tunjuk ranggi. dan perbincangan seturusnya adalah berdasarkan jadual ini.2%) menyatakan sebab demikian sebagai sederhana dan seramai 892 (11. Namun demikian. Kaedah yang digunakan dalam kajian ini adalah kaedah tinjauan (survey) dengan menggunakan soal selidik sebagai instrumen kajian.875 (51.7%) remaja menyatakan bahawa desakan kawan-kawan bukanlah sebab yang mengakibatkan mereka merokok. sementara yang sebahagian lain pula tidak menyokong teori ini. hero. maka bias jawapan ialah kepada agak tidak bersetuju. atau berlagak seperti hero. Kebanyakan orang beranggapan bahawa remaj a merokok disebabkan oleh pengaruh dan desakan kawan-kawan.47. Apakah yang boleh dilakukan untuk melemahkan kesan pengaruh rakan-rakan? Beberapa kajian lalu mendapati bahawa keluarga boleh bertindak sebagai penghalang kepada kelakuan merokok. Dari segi sosiobudaya. remaja merokok disebabkan mereka ingin menjadi dewasa dan ingin mempunyai keistimewaan sebagai orang dewasa yang boleh memikul pelbagai peranan dalam masyarakat. Dengan demikian.' HASIL KAJIAN J adual2 menunjukkan keputusan analisis data mengenai sebab merokok. seramai 472 (6.9%) remaja menyatakan sebab itu adalah yang utama sekali mendorong mereka merokok. Malahan pendapat ini disokong oleh beberapa kajian di luar negara.78. teori pengaruh sosial informatif di sokong oleh sebahagian remaja sahaja. Item-item soal selidik telah dibina sebanyak 29 item bagi menyoal mengenai perkara yang mendorong pengisapan rokok. Ada teori psikologi sosial menyatakan bahawa remaja merokok untuk menjadi ranggi. oleh kerana skor min (purata) bagi item C 1 ialah 1. Dapatan ini menjelaskan bahawa teori pengaruh sosial normatif atau teori model peranan tidak disokong oleh hampir 75% perokok remaja. dan ini bermakna bahawa amnya pengaruh rakan merupakan sebab yang sederhana penting. Remaja yang merokok membayangkan ketaksabaran ingin . dan seramai 1.0%) pula bersetuju rakan-rakan kuat mempengaruhi mereka merokok. tetapi adakah ini memang benar? Kajian ini mendapati bahawa seramai 3. Secara amnya.867 (14. dan ini bermakna remaja merokok bukanlah hendak tunjuk berani dan berlagak sebagai hero. Tetapi bagaimana pula jika ada ahli keluarga seperti bapa dan abang yang merokok? Maka altematif yang berkesan sebarannya ialah siaran-siaran televisyen yang memaparkan kesan merokok terhadap fisiologi dan persekitaran.5%) remaja pula mengakui bahawa pengaruh rakan adalah pada aras sederhana.

548 (60.Jurnal Pendidikan 2004. Universiti Malaya 149 jadi dewasa. teori pengaruh sosial informatif dan teori pembelajaran sosial hanya disokong oleh satu per empat daripada jumlah remaja.1 %) menyatakan bahawa ini adalah sebab sederhana. iaitu keinginanjadi dewasa merupakan sebab yang kecil.17.4%) remaja menyatakan bahawa memang sungguh benar mereka merokok kerana ingin menunjukkan kedewasaan mereka. Oleh yang demikian.518 (10. Bilangan dan Peratus Respon Tentang Sebab Merokok . Kajian mendapati seramai 4. sementara 1. Skor min ialah 2. dan seramai 1.6%) remaja menyatakan bahawa mereka merokok bukanlah untuk menjadi dewasa. Jadual 2.280 (17.

0%) menyatakan bahawa keinginan kelihatan unik dan tenang (cool and unique) .199 (56.150 Jurnal Pendidikan 2004.3%) remaja berpendapat bahawa kehadiran perokok di dalam keluarga memang menjadi sebab utama mereka merokok. iaitu seramai 4. teori tingkah laku. Sebagai menyelami sikap remaja dengan lebih mendalam lagi.9%) remaja menyatakan kehadiran perokok di dalam keluarga bukan menjadi sebab utama mereka merokok. Mereka mungkin menganggap bahawa kalau bapa atau abang merokok. maka tidak salah mereka merokok.8%) remaja menyatakan sebab tersebut pada aras sederhana.864 (64. seramai 4.518 (20. teori meniru. Walau bagaimanapun. dan selebihnya 1. dan teori pembelajaran sosial adalah benar pada sebahagiannya sahaja. seramai 963 (12. iaitu orang dewasa yang merokok menjadi teladan bagi remaja. Dalam hal ini. Universiti Malaya Satu keputusan kajian yang menarik perhatian. Ini bermakna hampir satu per tiga bilangan remaja bersetuju bahawa bapa atau abang yang merokok boleh mendorong mereka merokok.

0%) agak bersetuju.141 (15. Tekanan sebegini mendorong remaja mencari jalan ke1uar dengan cara-cara tertentu termasuklah melepak dan merokok dengan kawankawan. sementara 29. Tekanan ialah satu keadaan psikologi yang mengganggu emosi dan keseimbangan mental seseorang individu. Memandangkan skor min ialah 2.5% remaja menyatakan merokok sekadar suka-suka.6%) remaja menyifatkan sebab itu sebagai sederhana. dan separuh yang lain merokok kerana suka-suka. maka sebab sedemikian ada1ah sederhana penting.898 (25. hanya dua per lima remaja Malaysia menyokong teori psikoanalitik dan teori pengaruh sosia1 informatif. Justeru. khususnya di kalangan remaja di bandar-bandar besar dan yang masih bersekolah. dan 1. cuma orang dewasa yang bekerja yang menyatakan bahawa mereka merokok untuk meredakan tekanan perasaan.523 (46.680 (62. sementara 1. Remaja mas a kini hidup dalam dunia yang penuh cabaran yang mempunyai permintaan. sementara seramai 1. standard. Adakah remaja sekarang taksub dengan perubahan trend-trend (trend conscious)? Seramai 4. Skor min bagi perkara ini ialah 2. dan 1. dan ini bermakna bahawa sebab tekanan perasaan adalah agak penting sebagai perkara yang mendorong remaja untuk merokok. iaitu secara amnya sebab mengikut trend tidaklah penting.246 (16.17. Adakah remaja merokok sebab hendakkan keseronokan? Hampir separuh (47. dapatan kajian ini menyokong pada sebahagian kecilnya teori psikoanalitikal yang menyatakan bahawa perasaan unik dan nyaman adalah akibat superego terbantut atau superego melampau.3%) remaja menyatakan memang keinginan untuk kelihatan unik dan tenang menjadi sebab utama mereka merokok. tekanan amat jarang dinyatakan dalam mana-mana bahan rujukan sebagai perkara penting dalam kelakuan merokok di kalangan remaja. khususnya remaja perempuan.9%) perokok remaja menafikan bahawa tekanan perasaan adalah sebabnya. jangkaan.8%) remaja menyatakan tekanan sebagai sebab paling utama. Secara amnya.2%) meletakkan sebab itu pada aras sederhana. Skor min bagi hal ini ialah 2. dan ini menunjukkan bahawa hampir separuh daripada jum1ah remaja adalah perokok serius. peranan.69.541 (26. oleh itu.1%) remaja menyatakan amat setuju. Universiti Malaya 151 bukanlah perkara yang menyebabkan mereka merokok.64. Dengan demikian. Justeru. Adakah tekanan (stress) merupakan sebab kritikal yang mendorong remaja merokok? Kajian ini mendapati bahawa seramai 3.Jurnal Pendidikan 2004. iaitu teori empati sosial. wujud satu teori baru. Justeru itu. dapatan kajian ini menunjukkan ketepatan teori ketidaktentuan sosial dalam menjelaskan peningkatan jumlah remaja yang merokok. Skor min bagi sebab ini ialah 2.4%) remaja menyangkal bahawa mereka merokok disebabkan hendak mengikut trend.0%) remaja berpendapat mereka merokok bukan kerana seronok-seronok hendak hisap rokok. Sebagai perhatian penting. sementara seramai 1.9% yang lain menyatakan sebab tersebut pada aras sederhana. kritikan stereotaip terhadap sebab-sebab remaja merokok harus dihindari. dan 2. dan ini boleh menimbulkan tekanan. dan 20.686 (35. dan norma yang pelbagai. dan seterusnya menzahirkan semangat saling memahami agar dapat diterima dalam perkumpulan yang . Merokok merupakan trend ramai remaja mas a kini. yang menyatakan bahawa orang me1akukan sesuatu perkara kerana ingin menyelami atau menghayati mentaliti dan sikap orang lain dalam sesuatu keadaan. dapatan ini agak luar biasa sedikit bagi golongan remaja. Banyak iklan rokok memaparkan keseronokan merokok.38.123 (15.

dan kalau secara langsung iklan poster-poster rokok di kedai-kedai dan restoran-restoran. oleh itu ini membantu mengurangkan berat badan.98.7%) remaja agak bersetuju dengan sebab itu. Adakah iklan benar-benar satu pendorong penting? Daripada kajian ini. Universiti Malaya radikal dan mencabar. lni bermakna bahawa keputusan ini kurang menyokong teori pengaruh sosial informatif dan teori psikoanalitik. Adakah remaja merokok untuk berani? Seramai 5. Hanya seramai 558 (7. Keputusan kajian ini hampir serupa dengan keputusan perihal inginjadi hero atau macho. seramai 2.5%) pula menyatakan sebab itu sebagai sederhana. teori model peranan. Dapatan ini menyangkal teori meniru (emulation). Seramai 3.125 (41.743 (76. Bagaimana dengan keputusan kajian? Hanya seramai 729 (9.6%) remaja menyatakan mereka merokok bukan untuk menunjukkan keberanian dalam kelakuan mereka. dan 472 (6." dan ini sesuatu yang di luar jangkaan. iaitu ke arah aras sederhana setuju.4%) remaja menyatakan iklan bukanlah sebab yang mendorong mereka untuk merokok. seramai 6. . Penerimaan dalam sesuatu kumpulan rakan sebaya dikatakan sebagai sebab penting yang mencetuskan keinginan merokok. dan ini menunjukkan bahawa kebosanan merupakan sebab yang agak berpengaruh untuk mendorong remaja untuk merokok. Justeru itu. iaitu 687 (9. Dapatan ini juga menunjukkan bahawa merokok ialah cara untuk remaja menghilangkan kebosanan dengan situasi hidup mereka saban hari.152 Jurnal Pendidikan 2004.5%) remaja menyatakan bahawa sebab ini tidak berasas. Dapatan ini menonjolkan satu teori lain iaitu teori neoklasik yang menyatakan bahawa remaja melakukan sesuatu perbuatan kontroversial (seperti merokok) kerana mereka merasa adalah lebih berfaedah bagi mereka mencabar cara hidup yang membosankan atau norma sosial yang tidak bermakna. Kalau di Malaysia. Hanya sebilangan kecil sahaja.777 (37.6%) remaja menyatakan hendak tunjuk berani sebagai sebab utama dan 803 (10. dan seramai 1.450 (19. iaitu rakan-rakan yang tidak merokok boleh menerima orang yang merokok dalam perkumpulan. Hanya seramai 792 (10. Skor min ialah 2. Masyarakat mempunyai tanggapan bahawa satu faktor penting yang menyebabkan remaja merokok ialah pengaruh iklan.6%) remaja menyatakan kebosanan sebagai sebab yang kuat bagi menghisap rokok.036 (80. sarna ada secara langsung atau tidak langsung.0%) remaja menyatakan bahawa kebosanan bukanlah sebab penting bagi mereka merokok. Fakta ini bermakna merokok atau tidak bukannya dasar dalam berkawan.5%) menyatakan penerimaan rakan sebaya sebagai sebab yang kuat untuk merokok. Majoriti remaja iaitu 6. Ada remaja perempuan berpendapat bahawa merokok boleh mengurangkan keinginan nafsu makan.2%) yang menyatakan bahawa iklan mempengaruhi mereka merokok. atau teori pembelajaran so sial. Tiada cara lain yang lebih mencabar dan menyeronokkan untuk mereka lakukan.2%) menyangkal atau tidak bersetuju bahawa penerimaan rakan sebaya adalah sebab yang mendorong remaja merokok. Keberanian adalah satu ciri yang perlu untuk melakukan sesuatu yang luar biasa. Walau bagaimanapun. Adakah kebosanan menjadi sebab penting bagi remaja merokok? Jawapan remaja ialah "ya. cara yang tidak langsung adalah berupa iklan di televisyen tentang baju atau tajaan bola sepak.8%) remaja sangat bersetuju dengan sebab merokok untuk mengurangkan berat badan.316 (84.022 (80. sementara seramai 6. dan selain itu merokok boleh membuat seseorang kelihatan seksi dan sofistikated. Adakah hal ini benar? Jawapannya tidak seperti yang dijangkakan.3%) menyatakan sebagai sebab sederhana. teori regangan.

bagi mereka yang tahu tetapi terns tidak berubah. Perkara seumpama teori ini sangat sering berlaku dalam masyarakat. sementara 1. seramai 4. Di sini muncul satu teori barn iaitu teori defisit ilmu (ignorance) yang menjelaskan bahawa seseorang pengguna yang tidak tahu tentang bahaya sesuatu produk akan terns menggunakan produk tersebut. Tambahan lagi.0% remaja adalah perokok terbiasa (habitual smokers) di mana separuh daripadanya sudah merasakan .269 (16. Skor min bagi sebab ini ialah 2. seperti juga dengan minuman yang memabukkan.0%) remaja menyatakan bahawa sikap tidak peduli ibu bapa menyebabkan mereka rasa bebas untuk merokok. kajian-kajian saintifik mendapati merokok mempunyai risikonya. Sejak dekad 1970-an.9%) remaja menyatakan sebagai sebab sederhana. Apakah pendapat remaja? Didapati seramai 1. Sekali lagi sebab hedonistik amat jarang dinyatakan oleh para pengkaji lalu sebagai faktor pendorong bagi remaja merokok. iaitu elemen nikmat secara amnya boleh mendorong sebahagian remaja untuk cuba merokok. Adakah ini benar? Kajian ini mendapati seramai 5. 4. faktor ketiadaan pengetahuan tentang bahaya merokok sangat jarang dijadikan topik kajian dalam bidang sosiologi dan pendidikan. dan sebaliknya seramai 4. Selanjutnya terdapat sangkaan bahawa ibu bapa yang bersikap tidak peduli boleh memberi kebebasan kepada remaja untuk merokok. seramai 658 (8.5%) remaja menyatakan ketagihan menyebabkan mereka merokok atau terns merokok. seramai 1.0%) remaja menyatakan bahawa ketiadaan pengetahuan tentang bahaya merokok menjadi sebab yang kuat untuk mereka merokok. Secara amnya. maka itu adalah pilihan mereka. Dapatan kajian ini menunjukkan kesahihan pada sebahagianya teori hedonistik klasik. Perokok sering menyatakan bahawa rokok mempunyai nikmatnya sendiri. Ibu bapa tidak menegur mereka merokok. Sebaliknya. Adakah kekurangan maklumat tentang bahaya merokok menjadi sebab untuk orang muda dalam masyarakat Malaysia merokok? Daripada kajian didapati bahawa seramai 1.5%) remaja menafikan mereka merokok untuk menikmati rasa rokok.8%) remaja menyatakan sebab demikian pada kadar sederhana sahaja.267 (16. iaitu kawalan ibu bapa dan komuniti adalah penting dalam proses menangani gejala remaja yang merokok. dan orang akan berubah kelakuan mereka sekiranya mereka tahu tentang kesan negatif sesuatu barangan.550 (74.Jurnal Pendidikan 2004.650 (22.6%) remaja menyatakan merokok kerana ingin merasakan nikmatnya.6%) remaja amat tidak bersetuju bahawa ketagihan adalah sebab mereka merokok. Tetapi. Universiti Malaya 153 dapatan kajian ini mempersoalkan kesahihan teori pengaruh sosial normatif.434 (59. Walau bagaimanapun.131 (15. Dapatan kajian ini menampilkan kesahihan teori kawalan sosial.1 %) remaja sederhana setuju dengan sebab tersebut. Adakah remaja merokok kerana ingin merasakan nikmat rokok? Sejumlah 3.45. Seperkara lain.012 (53. iaitu mereka mungkin tahu tetapi terns merokok atau mereka merokok atas sebab-sebab lain. sementara 1. dua per lima (2/5) daripada jumlah remaja menyatakan bahawa ketiadaan pengetahuan tentang bahaya merokok dari segi kesihatan menyebabkan mereka ingin dan terns merokok. Namun. Dapatan ini bermakna bahawa anggaran 40.0%) menyatakan sikap tidak peduli ibu bapa bukannya sebab untuk mereka merokok.831 (24.1%) remaja menyatakan ketiadaan pengetahuan tentang bahaya merokok bukan menjadi sebab mereka merokok. atau muzik yang mengkhayalkan.339 (44. Implikasinya ialah lebih banyak makalah atau buletin perlu diedarkan oleh Kementerian Kesihatan kepada remaja tentang kesan-kesan negatif merokok. Ini bermakna ibu bapa ambil berat dan menegur kelakuan merokok anak remaja mereka.247 (56. Keseringan merokok boleh menyebabkan ketagihan.

5%) remaja agak bersetuju dengan perkara ini. Sebaliknya. Dan secara amnya.070 (14. Adakah ini benar? Kajian ini mendapati bahawa secara amnya pandangan ini adalah sederhana benar. sebab berfoya ini adalah sederhana penting dalam kegiatan merokok di kalangan remaja. dapatan kajian ini hanya separuh menyokong kesahihan teori kawalan sosial sebagai cara mengurangkan sesuatu gejala.3%) pula agak bersetuju. Dapatan ini juga agak menyokong teori tingkah 1aku yang menjelaskan bahawa sesuatu kelakuan (seperti merokok) yang mendatangkan ganjaran yang menyeronokkan akan mendorong remaja terus-terusan menunjukkan kelakuan itu. Seramai 2.1%) remaja tidak bersetuju dengan sebab tersebut. lni bermakna bahawa merokok ialah kelakuan yang tidak salah dari segi moralnya.308 (30. iaitu nasihat dan larangan daripada orang dewasa kepada orang muda supaya jangan merokok.057 (54. Walau bagaimanapun. Secara amnya. Oleh itu. sementara 1.391 (18. di warung-warung. ada sebab-sebab lain yang 1ebih penting 1agi daripada sebab kedai mudah menjua1 rokok.foya dan fungsi mencegah mengantuk. contohnya melalui rakan yang lebih dewasa membeli rokok atau mendapatkan melalui kedaikedai tertentu. Adakah kurangnya nasihat dan larangan daripada orang dewasa menjadi sebab untuk remaja . hampir separuh bi1angan remaja menuding jari kepada pekedai sebagai sebab untuk mendorong mereka merokok. sementara seramai 1. berfoya-foya di waktu malam jarang sekali disebutkan sebagai sebab merokok walaupun ada pendapat yang menyatakan merokok boleh menghilangkan mengantuk. Telah dinyatakan bahawa kelakuan merokok adalah fenomena lumrah dalam masyarakat.1 % remaja amat bersetuju dengan sebab ini sebagai mendorong mereka untuk merokok. dapatan kajian ini menyokong pada sebahagiannya kesahihan teori pembelajaran sosial dan teori meniru. Terdapat pandangan 1umrah bahawa rokok mudah dibeli. Kelakuan merokok ialah satu lambang dan laluan budaya ke arah menjadi dewasa (rite a/passage). seramai 4. Universiti Malaya mereka sudah ketagih dengan rokok. oleh itu. Wa1au bagaimanapun. 4. dapatan kajian ini menunjukkan bahawa merokok sebagai satu fenomena sosiobudaya mempengaruhi dua per lima (2/5) remaja dalam masyarakat untuk merokok. dan ini merupakan e1emen yang bo1eh menyebabkan ramai remaja cuba merokok.8%) remaja agak bersetuju. Satu tabiat yang biasa kita lihat sekarang ini ialah remaja suka berkumpul di waktu malam di temp at-temp at tertentu seperti di siberkafe.026 (53. seramai 3.654 (48. Adakah ini menjadi elemen yang menyebabkan remaja merokok? Kajian ini mendapati bahawa 25% remaja amat bersetuju dengan sebab tersebut. Seba1iknya.154 Jurnal Pendidikan 2004. Adakah ini elemen yang menyebabkan remaja merokok? Seramai 2. ada pe1bagai cara dan alasan bagi remaja mendapatkan rokok. kajian ini menunjukkan bahawa kurang separuh (44.8%) remaja menyatakan bahawa mereka mudah membeli rokok dan kedaikedai dan perkara ini mendorong mereka merokok.335 (17.253 atau 30. Dan segi bahan rujukan. maka remaja pun boleh merokok. Justeru itu. Oleh itu. dan di pasaraya. Satu lagi elemen yang boleh mengurangkan kelakuan merokok. Sememangnya secara undang-undang dinyatakan bahawa remaja bawah umur 18 tahun tidak boleh membe1i rokok dan pekedai dilarang menjua1 rokok kepada mereka.7%) tidak bersetuju dengan sebab terse but.4%) remaja menyokong teori fungsian. di mana teori ini menjelaskan bahawa merokok mempunyai fungsi berfoya.7%) remaja menyangkal bahawa berfoya-foya dengan rakan di waktu malam sebagai sebab untuk mendorong mereka merokok. Namun secara amnya. dan seramai 1. jika orang dewasa boleh merokok.

seramai 4. dan ini menunjukkan bahawa sebab ini agak penting dalam mendorong remaja untuk merokok. remaja tetap mahu merokok walaupun ia salah dari segi moral atau undang-undang. Namun seramai 4. Perkara ini mungkin boleh dibuat di dalam komuniti kampung. Sekali lagi juga.4%) remaja tidak bersetuju bahawa mereka merokok kerana hendakkan imej kebebasan. Namun seramai 5. bukannya tiadanya nasihat atau teguran orang tua. Justeru itu. dan sebilangan besamya tidak kenaI dan tidak pemah pergi ke siberkafe. Menurut tanggapan ramai orang.440 (72. Secara amanya. dan 786 (10.5%) remaja agak bersetuju.1 % remaja amat bersetuju dengan sebab tersebut. dapatan kajian ini menunjukkan hanya sebilangan kecil (kurang 1/3) menyatakan siberkafe berperanan penting bagi mendorong mereka merokok. Seramai separuh menjawab "ya" dan separuh yang lain jawab "tidak. Oleh itu. Kajian ini mendapati bahawa 69. Ada pendapat menyatakan bahawa siberkafe yang buka 24 jam adalah tempat lepak remaja dan ramai remaja merokok di situ.527 (20.5% remaja menafikan bahawa siberkafe menyebabkan mereka merokok. Hanya 15% remaja bersetuju bahawa ternan wanita/lelaki menyebabkan mereka merokok. dapatan ini tidak menyokong teori pengaruh rakan (peer influence) atau teori empati dalam konteks kelakuan delinkuen. sebagai menguji ketekalan (consistency). remaj a merokok sebab hendakkan imej kebebasan. Universiti Malaya 155 merokok? Kajian mendapati seramai 1. Adakah ternan wanita/lelaki mempengaruhi remaja merokok? Sebilangan besar remaja (82. apakah pandangan remaja tentang nilai moral merokok? Kajian mendapati bahawa seramai 1.5%) remaja menganggap imej kebebasan sebagai sebab penting untuk mereka merokok. Akan tetapi.5%) remaja menyatakan bahawa merokok tidak salah dari segi moral dan ini menjadi sebab yang kuat untuk mendorong mereka merokok.56. kajian ini mendapati hanya satu per empat (1/4) remaja menyokong teori kawalan sosial.5%) remaja tidak bersetuju dengan sebab itu.270 (16.1%) remaja agak bersetuju dengan sebab tersebut. separuh daripada jumlah remaja yang menyokong kesahihan teori pengaruh sosial normatif. Mereka merokok atas sebab-sebab lain. tetapi di bandar-bandar tiada siapa berani hendak tegur dan nasihat para remaja yang merokok. Adakah ini satu sebab penting bagi remaja merokok? Hanya 1." Secara amnya skor min bagi item ini ialah 2.603 (61.6%) menyatakan bahawa mereka merokok tanpa pengaruh ternan wanita/ lelaki. pengkaji meminta remaja menjawab sarna ada orang di sekitar mereka mempengaruhi mereka merokok. Bersabit dengan isu moral yang telah disebutkan terdahulu.204 (16. Sebagai perhatian.Jurnal Pendidikan 2004. iaitu remaja merokok sebab .115 (14.9%) remaja agak bersetuju dengan sebab tersebut. dan hanya satu per tiga (1/3) yang merokok kerana harga diri (self-esteem) mereka rendah.514 (60.562 (20. tidak semua tempat ada siberkafe dan tidak semua remaja pergi ke siberkafe.9%) remaja amat bersetuju bahawa tiadanya nasihat dan teguran dari orang tua menyebabkan mereka merokok. bukanlah urusan orang lain untuk mendorong atau tidak mendorong mereka untuk merokok. sementara 1. dan 10. Mungkin 1/3 jumlah remaja berkenaan yang pemah pergi ke siberkafe. iaitu kekurangan kawalan disiplin dalam masyarakat menyebabkan orang membuat sesuatu perkara sesuka hati mereka. tiga per lima (3/5) daripada jumlah remaja menyatakan imej kebebasan tidak penting. Secara amnya. Dengan kata lain. Sekali lagi.2%) menyatakan walaupun merokok tidak salah dari segi moral. dan 1. namun itu bukanlah sebab penting untuk mereka merokok.4% agak bersetuju dengan sebab itu. Hanya 18.

iaitu mereka merokok bukanlah sebab hendak melawan norma keluarga (atau menunjukkan marah pada keluarga). dan 956 (12.69)  Rokok mudah diperolehi atau dibeli (2. seperti yang dinyatakan sebagai meredakan tekanan dan menghilangkan rasa bosan dan kesepian.45)  Untuk mendapatkan nikmat merokok (2. Satu perkara yang penting di sini.7%) remaja yang agak setuju. Walau bagaimanapun.156 Jurnal Pendidikan 2004. Dari dapatan yang utama persoalan apakah yang menyebabkan remaja rasa tertekan dan bosan perlu dianalisa dengan teliti. Adakah perkara ini boleh mencetuskan kelakuan merokok? Seramai 1. sebilangan besar (79. lalu ini menyebabkan mereka merokok.046 (13. Petunjuk utama bagi pemarkatan ialah skor min yang diberikan dalam kurungan mengikut susunan menurun.0% remaja yang amat bersetuju bahawa mereka merokok sebab hendak me1awan norma ke1uarga. seperti yang ditunjukkan dalam Jadua12 sebelum ini.56)  Merokok untuk berjaga hingga lewat malam (2. Sebaliknya 5. Dapatan kajian ini menunjukkan bahawa hanya sebilangan kecil remaja tidak berpuas hati dengan peraturan dalam keluarga. Kajian mendapati bahawa hanya 11. maka markat (rank) bagi sebab utama yang mendorong remaja untuk merokok adalah seperti scnarai berikut. Di sini muncul teori induksi terus (direct induction) yang menjelaskan bahawa sesuatu kelakuan tercetus akibat daripada sesuatu permintaan atau paksaan yang dibiasakan.76)  Merokok meredakan tekanan (stress) (2. Isu psikologi seperti ingin memenuhi keperluan asas seperti kese1esaan diri salah satunya menjadi penyebab utama.98)  Merokok untuk menghilangkan kesepian dan kebosanan (2. Jika diamati 10 sebab utama.47)  Ramai orang dalam komuniti merokok (2.9%) remaja amat bersetuju bahawa mereka merokok dengan sebab sedemikian. mungkin ianya disebabkan oleh punca-punca berikut: . Merokok kadang kala merupakan cara remaja me1awan norma ke1uarga.48)  Dipengaruhi oleh rakan-rakan (2. fakta penting di sini ialah satu per empat (1/4) jumlah perokok remaja yang pernah di suruh oleh bapa atau abang untuk membeli rokok.64)  Merokok ialah kelakuan yang lumrah dalam masyarakat (2.65)  Merokok adalah menyeronokkan (2.45) Sebab-sebab yang paling utama bagi remaja merokok tergolong dalam faktor psikologi. atau mempunyai hubungan yang tegang dalam ke1uarga.4%) yang agak bersetuju dengan sebab itu.  Merokok untuk menghilangkan kebosanan (2.5%) remaja tidak bersetuju. Akan tetapi. Universiti Malaya orang ramai di sekitar mereka merokok.369 (71. Bagi remaja di bandar-bandar. iaitu terdapat bapa yang menyuruh anak-anak pergi ke kedai untuk membeli rokok. dan 553 (7. Markat Kepentingan Sebab-Sebab Merokok Sebanyak 29 sebab-musabab merokok telah dikemukakan kepada remaja yang merokok.6%) remaja tidak bersetuju bahawa mereka merokok sebab bapa atau abang menyuruh mereka pergi kedai untuk membeli rokok. diikuti dengan memenuhi keperluan asas sekunder seseorang individu itu.

Persekolahan . Mereka seronok mencuba pelbagai jenama rokok. menoreh getah. iv. oleh itu kurang dapat menikmati keseronokan material. punca-punca tekanan dan kebosanan adalah seperti yang dinyatakan di atas tadi. dan berasa sunyi duduk di rumah sebelum dan selepas sekolah. iaitu ada yang keluar rumah awal pagi. Faktor keenam penting ialah nikmat merokok (pleasure of smoking). Faktor ini penting bagi perokok remaja yang sudah lama menghisap rokok. Mulamula mereka merokok dua atau tiga batang sehari. v. namun ada juga pekedai yang mudah menjual kepada sesiapa jua pun atas dasar bemiaga. pekedai-pekedai hendaklah mematuhi undang-undang yang melarang remaja membeli rokok. dan menghisap rokok dengan pelbagai gaya. Justeru itu. badminton. satu beban tambahan untuk cemerlang dalam peperiksaan. Kekurangan temp at bermain dalam kawasan kejiranan . Bagi remaja luar bandar. menghisap rokok pada temp at-temp at rahsia. Membuat kerja kasar untuk keluarga seperti bertani. Ini sejajar dengan teori pengaruh rakan sebaya (peer influence theory).ibu bapa menyuruh anak-anak ke pusat-pusat tuisyen. Kelas tuisyen . bergurau senda dan bercerita pelbagai hal yang bersangkut paut dengan alam remaja. Kedua-dua ibu dan bapa pergi kerja . meredakan tekanan dan kebosanan di sekolah atau rumah. selepas makan. Sebagai ahli masyarakat yang prihatin. iii. berkebun. Faktor kelima ialah persahabatan.rutin pergi dan balik dari sekolah. dan ada yang pulang lewat petang. Bagi orang yang .Jurnal Pendidikan 2004.remaja tidak dapat bermain bola. dan mentemak. tetapi ditambah oleh beberapa perkara lain iaitu: i. kemudian bilangannya meningkat ikut kemampuan mereka membeli. Keadaan hidup keluarga yang susah. iaitu remaja merokok kerana ingin dipengaruhi oleh kawan-kawan yang merokok. iii.kurang perhatian dan tunjuk ajar daripada ibu dan bapa. ii. Universiti Malaya 157 i. remaja pada lingkungan umur 16 hingga 18 tahun terikut-ikut cuba merokok untuk berlagak seperti orang dewasa. cabar-mencabar siapa berani hisap rokok di sekolah. Keluarga yang besar dan kurang privasi. dan rokok menjadi elemen empati dan norma kumpulan (group norm). Orang dewasa dalam apa jua kelas dan status sosioekonomi kebanyakannya menghisap rokok. dan waktu dingin. Merokok menjadi lambang radikal dan keberanian mencabar norma. atau bola keranjang. Kerja sekolah buat di rumah . termasuk dalam keluarga. ii. Faktor ketiga penting ialah keseronokan kelakuan merokok.saban hari kena buat latihan pelbagai mata pelajaran di rumah hingga tiada masa untuk bermain atau beriadah. Waktu yang paling nikmat hisap rokok ialah waktu pagi. Memang tidak dinafikan bahawa ada pekedai yang tidak menjual rokok kepada remaja. Faktor keempat penting ialah kelumrahan (prevalence) tabiat merokok dalam masyarakat sekitar. Remaja merokok untuk berkumpul atau lepak bersama kawan-kawan. sarna ada di bandar atau di luar bandar. Faktor kedua yang mendorong kelakuan merokok di kalangan remaja ialah rokok mudah diperolehi atau dibeli.

Didapati bahawa faktor psikologi lebih kuat daripada iklan dalam mendesak remaja untuk merokok. Tidak ada sebab atau faktor tertentu yang mutlak (100%) atau sangat dominan yang mencetuskan sepenuhnya kelakuan merokok di kalangan remaja. . waktu paling nikmat merokok ialah waktu rehat bagi menghilangkan rasa jemu dan penat. KESIMPULAN Kesimpulan keputusan kajian yang dibincangkan sebelum ini adalah terdapat interaksi antara pelbagai sebab yang mendorong remaja untuk merokok. Kelumrahan merokok dalam masyarakat Malaysia adalah satu fenomena ketara. Sesuatu sebab dan faktor saling melengkapi antara satu sarna lain. Dapatan utama kajian ini ialah sebahagian besar remaja merokok kerana ingin meredakan tekanan dan menghilangkan kesepian dan kebosanan. yang kadang kala dirasakan tidak bermakna. Dapatan ini agak menyokong teori meniru atau teori pengaruh sosial normatif. satu keadaan psikologi di mana diri rasa terkongkong dengan kegiatan-kegiatan rutin. Ini bermakna kurang sedikit daripada separuh remaja yang bertindak berlandaskan teori fungsian (functionalist theory). seakan-akan merokok ialah satu elemen budaya. dan teori regangan. dan ini menjadi satu sebab penting yang mempengaruhi remaja untuk merokok. Walau bagaimanapun dapatan menunjukkan merokok bukan kriteria utama untuk memilih kawan. Rokok menjadi bahan yang instrumental untuk fungsi berkawan dan bersembang hingga jauh malam bersama kawankawan. tetapi lebih kepada ingin menjaga hati kawan. terdapat interaksi atau gabungan beberapa teori yang menjelaskan kelakuan merokok di kalangan remaja. misalnya teori pengaruh sosial informatif bertindan-tindih dengan teori pembelajaran. Universiti Malaya \ sudah ketagih pula. Salah satu lagi sebab remaja merokok ialah untuk berjaga malam. Dan bagi pekerja dan petani. waktu paling nikmat merokok ialah selepas beberapa jam tidak dapat merokok. dan ini menjadikan sebab untuk remaja merokok. dan teori kawalan so sial. iaitu jika orang dewasa merokok. Pengaruh rakan sebaya adalah faktor penting yang mendorong remaja untuk merokok. Dapatan ini menunjukkan keutamaan teori neoklasikal yang menjelaskan remaja merokok sebagai satu cara yang radikal untuk mencabar rutin kehidupan dan norma masyarakat. maka persepsi remaja ialah merokok bukanlah perkara yang salah dari segi moral. Selain itu. dapatan ini menyokong pada sebahagiannya teori meniru dan teori pembelajaran sosial. maka remaja boleh cuba-cuba bertindak dan berke1akuan seperti orang dewasa. Merokok dijadikan sebagai gerakbalas terhadap rangsangan untukmencari jalan keluar daripada keadaan tertekan dan bosan. Justeru itu. Justeru itu.158 Jurnal Pendidikan 2004. Sejajar dengan kelumrahan budaya. Dapatan kajian menunjukkan sejumlah satu per tiga (33%) remaja menjadikan ini sebagai as as untuk mereka merokok. iaitu ada orang mencemuh dan ada orang menasihat remaja yang merokok. Kelakuan mereka merokok mendapat perhatian dan reaksi daripada orang lain dalam masyarakat. dan sebab ini sangat jarang dinyatakan dalam bahan rujukan tentang merokok. Dapatan kajian ini menyangkal tanggapan umum bahawa iklan mempunyai pengaruh yang kuat dalam mendorong remaja untuk merokok. Tindakan remaja untuk merokok merupakan satu cara amalan budaya. teori meniru. Pengaruh bukanlah bermakna atas dasar paksaan atau desakan. antaranya yang banyak menyentuh tentang aspek psikologi. Mereka ini mencabar norma moral yang ada. teori model peranan. dapatan ini menangkis teori meniru.

R. c. Cigarette smoking: Why young people do it and ways of preventing it . (1985).library. Ketagihan ini tidak mustahil terus berlaku kerana jika berdasarkan teori pelaziman tingkah laku. Journal of Applied Social Psychology. 3. three-wave longitudinal study. 16 (1). Addictive Behaviors. Penemuan dari kajian merokok ini boleh dijadikan panduan dalam mengenal pasti punca merokok dan seterusnya bertindak dari perkara tersebut sebagai rangsangan yang diperlukan untuk memulakan hidup tanpa rokok. B. London: EIU. 17. Confederation of Malaysian Tobacco Manufacturers (CMTM). Presson. Dent C. Walau bagaimanapun. 446-457.S.. J. W. Flay. L. Dalam P. W. Chassin. Journal of Social and Clinical Psychology. Johnson. Dimuat turun daripada www. Eiser. dan ganjaran inilah yang terus-menerus mencetuskan keinginan merokok..The Waterloo Study. J. J. M.ucsf. C c.J. atau individu persekitaran yang mahukan sesuatu dilakukan agar merokok bukan penyebab kepada penyakit kronik dalam diri seseorang individu itu. d' Avernas. New York: Springer-Verlag. B. R. Leaf. Mcgrath (Ed. & Flay.edultobaccolbatcolhtmll14900/14932. Kersall.. J. adalah masih mudah bagi remaja untuk menyingkirkan tabiat merokok berbanding dengan orang dewasa yang sudah lebih lama menghisap rokok dan lebih serius pula aras ketagihan mereka. (1980).. The psychology of significant moments & peak experiences in cigarette smoking: Underlying motives and semiological significance of smoking.. UK: McGraw-Hill..(1990). (1983). The tobacco industry: Making significant contributions to Malaysia s economy.. C. & Gioia. A. (1985). Sherman. Personality and Social Psychology Bulletin. Psychosocial predictors of young adolescent cigarette smoking: A sixteen-month. B. (1987). S. Psychological correlates of adolescent smokeless tobacco use. & Ryan. S..Social psychological contributions to the understanding and prevention of adolescent cigarette smoking. Pediatric and adolescent behavioral medicine. L. Universiti Malaya 159 Dapatan kajian menunjukkan juga satu per empat (1/4) daripada jumlah remaja yang merokok menyatakan mereka berasa ketagihan bila tidak merokok. McLaughlin.). Kewujudan peneguhan untuk tujuan yang sarna juga dapat dikenal pasti dari penemuan kajian ini.132-l83).. M. R. seseorang individu itu merokok kerana inginkan ganjaran nikmat nikotin dalam rokok. Mestel-Rauch. Presson. 133 -151. A. Juga masih belum terlalu lewat jika seorang penghisap rokok itu sarna ada remaja atau dewasa untuk berhenti merokok kerana dalam hidup manusia ini setiap rangsangan perlu ada gerakbalas dan gerakbalas akan berterusan jika ada peneguhannya. (ms. . J. D. Collins.. B.tobacco: Its contribution to the economic and social development of the Third World. (1993).Jurnal Pendidikan 2004.&Sherman. Cognitive social psychology: A guidebook to theory and research. J. K. C. Chassin. W. Firestone & P. Sussman.L. RUJUKAN BATCo. Maidenhead. Hansen.. 554-573. C. 10. Kajian ini diharap dapat membantu bagi mereka yang terlibat sebagai yang menghisap rokok. Smoking: The social learning of an addiction. R. Economist Intelligence Unit (1981).431-435. Eiser. R.. Kuala Lumpur: CMTM.. (1998)... A.

201-209. w. 1. A. Dent. (2004).llO-119. 1. 73]. 23-42). Lacchetti. Social networks and social support: An overview of research. K.. Sayers. C. R. Health Education Authority.). Lan Liang & Chaloupka. A manual on smoking and children. London: HEA. (2002).. L.). Is nicotine dependence related to smokers' support for restrictions on smoking? Nicotine & Tobacco Research. Hall.. G. (1980).319-329. & H. Nicotine & Tobacco Research. 2 (2). K.. Geneva: UICe. (2000). The hardest thing is the habit: A qualitative investigation of adolescent smokers' experience of nicotine dependence. R. Social support and health (ms. B.. & Pederson. Dalam S. Tolerability of concurrent use of nicotine gum and smoking in healthy volunteers. R. S. N. W.. & Elder. & Slymen. M. Communication Monographs. Prochaska. de Groh. & Lewis. 12. Ranson. 23-42). Sussman. International Union Against Cancer (1982). Larkin. & Nguyen. Kishchuk. S. 157-165. Home smoking restrictions and adolescent smoking.. (1979). Chaloupka. E.. D. practice. Bull.. (1985). F. A. 3. F. Wills.. (2002). Zakarian. Ashley. 109-114. 1. [UICC Technical Report Series.. J. P. Velicer.. Universiti Malaya Gottlieb.. A. B. S. Lewis. & Flay B. 307-324. Kuala Lumpur: Karisma. F. J. R.. Proescholdbell. Social support and health (ms. R. P. O'Loughlin. Department of Health and Human Services. S. (1995).. Hofstetter. A. Theories on drug abuse. J.. Jha. L. 4 (1).. e. S. Tremblay. B. L. Conway. W. 5-22. S. NIDA Research Monograph 30.).257-260. Burton D. New York: Academic Press. Suburban youth in cultural crises.. Addictive Behaviors. W. Sussman. J.311-319. Johnson. T. Ferrence. T. M. B. and policy implications. . Nicotine & Tobacco Research. Toward a theory of drug subcultures. J. A. M. American Journal of Public Health. Global and regional estimates of the effectiveness and cost-effectiveness of price increases and other tobacco control policies. D. (2001).160 Jurnal Pendidikan 2004. 12. B. (2000). 159-167. R. M. & Paradis. O. M. Nicotine & Tobacco Research 3 (2). 52). GA: USDHHS. 3. U. R. M. Sufean Hussin. New York: Oxford University Press.. N. Dalam D. Are we marketing the right message? Can kids really "just say no" to smoking.... Nicotine & Tobacco Research. L. 1. (1992). Stahl. P. (1985). Hovell. Wohlfart. Stem. Dalam S. Towards a smoke-free generation. W. (1989). 1. 580-584.. 2 (2). Merokok di kalangan remaja Malaysia (ms.. (1985). 4 (2). Chassin. e. Supportive functions of interpersonal relationships. 71. (200 1). & Wellman. Symes (Ed. D. New York: Academic. Social networks and social support. M. Syme (Ed. (1987). & Flay. 179-186. 56. F. 4 (3). M. J. Cohen & S. Smoking and health in the Americas: A 1992 Report of the Surgeon General. Developing school based tobacco use prevention and cessation programs. Pearson (Eds. Reardon.. R. Tobacco use and other risk behaviors: Cross-sectional and predictive relationships for adolescent orthodontic patients.. Nicotine & Tobacco Research. DiFranza. & Pahlm.. Atlanta. K.. Health Education Quarterly. M. Cohen. e.. Nicotine & Tobacco Research.. Stacy. Lettieri. M. Stages of adolescent cigarette smoking acquisition: Measurement and sample profiles. (1989). Peer pressure and risk-taking behaviors in children.. (2002). Differential effects of cigarette price on youth smoking intensity. London: Sage. ms. H. & MacKinnon. Cohen & S. (1984). 1. L.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->