P. 1
Sejarah Daerah Besut

Sejarah Daerah Besut

|Views: 361|Likes:
Published by Clarrisa_Cheng_6051

More info:

Published by: Clarrisa_Cheng_6051 on Oct 26, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/27/2014

pdf

text

original

ISI KANDUNGAN

ISI KANDUNGAN OBJEKTIF HASIL KAJIAN : i. ii. iii. iv. v. vi. vii. viii.
ix.

MUKA SURAT 2 3 4 5 6 8 9 12 14 18 19 21 22 23 24

Pengenalan Negeri Terengganu dan Daerah Besut Sejarah penubuhan Besut Perkembangan sejarah Besut Penjajahan yang pernah berlaku di Besut Perkembangan dari segi sosial, ekonomi, dan pendidikan Kehidupan masyarakat Besut Tokoh Ulama Pondok dan Pendidikan Islam di Besut Aspek keagamaan yang dianuti oleh masyarakat Besut Seni dan Budaya yang terdapat di Besut Keistimewaan Besut

x.

SUMBER RUJUKAN PETA DAERAH BESUT LAMPIRAN

1

OBJEKTIF KAJIAN

Kawasan kajian yang dikaji ialah Daerah Besut. Objektif kajian kumpulan ini ialah agar mahasiswa dan mahasiswi sekaligus para pelajar dapat: i. ii. Mengetahui sejarah penubuhan dan perkembangan Daerah Besut Mengetahui dan dapat mengkaji sejarah tokoh-tokoh yang telah menubuhkan Daerah Besut iii. Mengetahui dan dapat mengkaji latar belakang masyarakat di Daerah Besut dari aspek sosial iv. v. Mengetahui sejauh manakah perkembangan ekonomi daerah tersebut Mengetahui perkembangan pendidikan di Daerah Besut

2

dan pendidikan Tokoh Ulama Pondok dan Pendidikan Islam di Besut Aspek keagamaan yang dianuti oleh masyarakat Besut Keistimewaan Besut 3 . viii. ekonomi. v. iv. ii. iii. vi. Pengenalan Negeri Terengganu dan Daerah Besut Sejarah penubuhan Besut Perkembangan sejarah Besut Penjajahan yang pernah berlaku di Besut Perkembangan dari segi sosial.HASIL KAJIAN Antara hasil kajian yang didapati setelah mengkaji Daerah Besut ini ialah: i. vii.

(Sejarah Darul Iman hingga 1361H (1942M) – Halaman 1. Salah seorang pemburu menanyakan soalan “taring apakah itu” kepada salah seorang pemburu. 2. Setiap daerah yang berada di dalam negeri ini mempunyai warna benderanya yang tersendiri. Beberapa hari kemudian mereka berjaya memperolehi rusa dan kayu gaharu. “Taring anu” ini akhirnya bertukar menjadi “Terengganu”.PENGENALAN NEGERI TERENGGANU DAN DAERAH BESUT Terengganu Darul Iman ialah salah sebuah negeri di dalam negara Malaysia yang mempunyai Sultan. 3.616 orang pada tahun 1990. Keluasan negeri ini lebih kurang 12. Besut merupakan salah sebuah daerah di dalam negeri Terengganu yang terletak di bahagian utara.956km persegi yang terletak di antara negeri Kelantan (di sebelah utara dan di barat laut) dan negeri Pahang (di sebelah selatan dan di barat daya) manakala sebelah timur negeri ini pula terhampar luas Laut China Selatan.76 km persegi dengan jumlah penduduk seramai 114. Apabila ditanya dimanakah mereka mendapat buruan itu. penduduk di daerah ini lebih kurang 79. Salah seorang daripada mereka menjawab “taring anu” kerana tidak tahu taring binatang apakah yang sebenarnya. Maksud bendera ini ialah melambangkan keberanian dan kesungguhan bekerja. Terengganu mendapat nama apabila sekumpulan pemburu dari Pahang terjumpa sebatang taring ketika berburu di Sungai Terengganu Mati. mereka memberitahu buruan dan kayu gaharu itu diperolehi di “taring anu”. Keluasan daerah ini ialah 123.240 orang penduduk dan hampir 95% daripadanya ialah orang Melayu. Bendera daerah Besut ialah MERAH.367. 185 4 . Setiap bendera ini telah dipersetujui untuk diterima pakai mulai 7 Jun 1988 bersamaan 22 Syawal 1408.8 hektar atau 1978. Pada tahun 1970. Daerah ini bersempadan dengan negeri Kelantan.

187 5 . Besut. Kuala Besut mempunyai beberapa buah gua batu yang sesuai dijadikan tempat perlindungan lanunlanun. Encik Wan dan orang-orangnya juga telah membuat sebuah kampung di tepi Sungai Besut yang diberi nama Palembang. anaknya yang bernama Encik Namat telah mengambil alih tempat Encik Wan sebagai ketua. Beliau juga pernah meminta bantuan daripada Sultan Mansur Pertama untuk menghantar angkatan tentera bagi membasmi lanun-lanun tersebut. Encik Namat mendapat tentangan daripada lanun yang berkubu di pulau-pulau sekitar daerah Besut. Pada tahun 1780-an. Anak baginda sendiri yang bernama Tengku Abdul Kadir telah datang sendiri untuk mengetuai pasukan ini. (Sejarah Darul Iman hingga 1361H (1942M) – Halaman 185. banyak rintangan yang terpaksa dihadapinya.SEJARAH PENUBUHAN DAERAH BESUT Nama Besut adalah terbitan dari nama ketua seorang pangan atau sakai. Perjumpaan dan rundingan tersebut berlaku di Kampung Nail (tempat membentuk mata kail) dan satu perjanjian juga dibuat supaya tidak berlaku pencerobohan dan pembunuhan oleh puak-puak pangan ke atas orang-orang Encik Wan semasa mencari hasil hutan di dalam Daerah Besut. Sekumpulan pedagang dari Patani datang ke Besut dan diketuai oleh Encik Wan yang berasal dari Sumatera. Semasa Encik Namat menjadi ketua. meninggal dunia pada 12 November 1974) dan Haji Muhammad (bekas imam Masjid Kampung Raja). Nama ini diambil sempena nama negeri asalnya iaitu Palembang Sumatera. Selepas kematian Encik Wan. Daerah ini suatu ketika dahulu diperintah oleh seorang ketua lanun yang bergelar “Raja Sang Nyana”. Encik Wan memujuk puak-puak pangan yang mendiami kawasan Besut dengan menukarkan segantang mata kail dengan ketuanya iaitu Pak Wong agar berpindah ke tempat lain. Beliau berjaya dalam pertempurannya dan dilantik menjadi pemerintah Besut manakala Encik Namat menjadi seorang pembesar daerah. Beliau merupakan datuk yang keenam kepada Haji Yusof Ali (bekas imam Kampung Payang Setiu dan tinggal di Palembang.

sebaik sahaja tiba di tempat Tengku Ali. Punca pemberontakkan Tengku Ali adalah disebabkan oleh dasar Sultan Umar kerana memerintah daerah-daerah sekitar Terengganu secara langsung. beliau juga telah membina bentengbenteng pertahanan sepanjang Sungai Besut yang berhampiran dengan Pelembang dan membuat tempat kediamannya di kawasan Kampung Raja selepas menjadi pemerintah Besut. Walaupun Tengku Ali adalah anak sepupu Sultan Umar. Yamtuan Muda Tengku Abdullah iaitu saudara baginda sendiri. Tindakan Tengku Ali telah mencetuskan peperangan antara pasukan beliau dengan pasukan dari Terengganu. itulah gelaran yang sesuai diberikan kepada Tengku Ali apabila beliau meminta bantuan dari Kelantan agar membantunya menurunkan baginda daripada takhtanya dan diganti dengan Tengku Cik Muda Putra. puteranya yang bernama Tengku Ali telah mengambil alih pemerintahan di Besut dan beliau enggan mematuhi pemerintahan Yang Dipertuan di Kuala Terengganu. (Sejarah Darul Iman hingga 1361H (1942M) – Halaman 187.PERKEMBANGAN SEJARAH BESUT Tengku Abdul Kadir berjaya mentadbir Besut. Selepas kematian Tengku Abdul Kadir. Tengku Ibrahim dan Orang Kaya Megat Seri Mahkota. mereka tidak pernah menjalinkan hubungan rapat selama 15 tahun termasuk juga dengan pihak istana. Segala persiapan telah diatur untuk melantik Tengku Ahmad iaitu saudara baginda menjadi Yamtuan Muda dan menjemput Tengku Ali supaya menghadiri istiadat itu tetapi Tengku Ali enggan memperkenankan jemputan tersebut. Pihak baginda telah mengutus surat bantahan kepada pemerintahan Siam di Senggora dan juga bantahan atau amaran kepada pemerintahan Kelantan supaya tidak mencampuri hal ehwal di Besut. Sultan Umar juga telah menghatar mufti Haji Wan Abdullah bin Muhammad Amim ke Kelantan untuk menyampaikan hasrat baginda bahawa mereka tidak berniat hendak mengubah sempadan antara Kelantan-Terengganu. Namun demikian. Kejadian ini telah berlaku pada 22 November 1875 atau pada 23 haribulan Syawal 1292H. Baginda telah menghantar beberapa orang utusan untuk menjemput Tengku Ali iaitu Tuan Muda. 188 6 . mereka mendapati Tengku Ali sedang berkumpul di Kampung Raja dengan beberapa pasukan yang bersenjata dari Kelantan. Ada musuh dalam selimut. Hal ini tidak diketahui oleh Sultan Umar dan baginda juga menjemput Tengku Ali menghadiri satu acara istiadat.

penolongnya Tengku Yusof Panglima Kedai Payang. Oleh itu pemerintahan Besut diserahkan kepada Tengku Ngah. Tuk Kaya Mahkota Haji Abdul Rahman. (Sejarah Darul Iman hingga 1361H (1942M) – Halaman 188 7 . (Tengku Long Pendikar).Kemudian baginda menghantar satu angkatan perang ke Besut. Terdapat juga cerita yang mengatakan Tengku Ali meninggal dunia di Kelantan pada 11 Zulkaedah 1292H atau pada 9 December 1875 selepas kejadian yang berlaku di Besut. mereka mendapati Tengku Ali telah melarikan diri ke Kelantan. dan Tengku Nik. Tuk Setia Wan Ismail Kampung Gedung. Tengku Long bin Mustaffa. Dato’ Bandar Jaafar. Angkatan ini diatur sendiri oleh Engku Saiyed Seri Perdana (Engku Saiyed Zain bin Muhammad) yang dianggap sebagai Perdana Menteri baginda. manakala panglima-panglima perang ialah Encik Musa. Engku Saiyed Seri Perdana telah membedil Besut dari laut. Tindakan Tengku Ali yang ingin menjatuhkan Sultan Umar menyebabkan Besut tiada pemerintah. seterusnya kepada Tengku Chik Haji anak Tengku Abdul Kadir. Seramai 8. daerah Besut mula mengalami perubahan dari semua segi dan beransur maju. Semasa pemerintahan Tengku Chik Haji.000 orang mengikut jalan laut dan jalan darat yang diketuai oleh Panglima Besar Orang Kaya Megat Seri Mahkota Raja (Wan Abdul Rahman bin Idris) saudara sepupu baginda. Engku Saiyed Seri Perdana dan angkatannya mendarat selepas membedil Besut.

Kemasik. Jajahan Tengah (Kuala Terengganu. Paka dan Dungun). (Pembangunan Terengganu Dahulu dan Sekarang) – Halaman 7 JEPUN Selain itu. Pentadbiran negeri Terengganu diletakkan di bawah kendalian Syuciji (Gabenor). Jabatan Kerja Raya dan Jabatan Perubatan diletakkan di bawah Penasihat British. Setiap jajahan ditempatkan seorang ketua jajahan (Gunco) berbangsa Melayu. Jikeidan dibentuk bagi menjamin keselamatan kampung. Jabatan-jabatan penting seperti Jabatan Kastam. Perlantikan Penasihat British telah membawa kepada penyusunan semula pentadbiran. Di peringkat negeri wujud tiga buah pejabat pentadbiran iaitu Pejabat Penasihat British. (Pembangunan Terengganu Dahulu dan Sekarang) – Halaman 8 8 . seterusnya mukim di bawah Penghulu dan kampung di bawah Ketua Kampung.Besut dan Hulu Terengganu ditadbir oleh Pesuruhjaya Jajahan berbangsa Jepun. Jajahan atau daerah Kemaman. Dungun. Ketiga-tiga buah jajahan ini ditadbir oleh seorang Pesuruhjaya dan dibantu oleh Penolong Penasihat British.PENJAJAHAN YANG PERNAH BERLAKU DI BESUT Seperti yang kita ketahui. Marang dan Kuala Berang) dan Jajahan Barat (Besut dan Setiu) dengan pusat pentadbirannya di Kuala Terengganu. Pejabat Menteri Besar dan Pejabat Setiausaha Kerajaan. Jabatan Tanah dan Galian. Tanah Melayu sebelum mencapai kemerdekaan pernah dijajah oleh Negara Barat dan Negara Jepun. pihak British mula campur tangan dalam urusan pentadbiran negeri Terengganu. Malaysia atau nama panggilannya. BRITISH Selepas Perjanjian Bangkok pada tahun 1909. Penjajahan yang pernah berlaku di Terengganu khususnya Besut ialah pernah dijajah oleh pihak British dan Jepun. Terengganu yang dahulunya ditadbirkan mengikut sistem pentadbiran daerah telah berubah kepada sistem jajahan iaitu dengan wujudnya tiga buah jajahan iaitu Jajahan Timur (Kemaman. negeri ini juga pernah dijajah oleh negara Jepun pada tahun 1941. Kertih.

daerah Besut mempunyai 18 buah buah kemudahan kesihatan iaitu sebuah hospital. 3 buah klinik dan 14 buah klinik desa. Kampung Gong Tembila (10 buah) dan Kampung Teluk Budu (10 buah). 351 Kesihatan Slogan “Rakyat Sihat Negara Sejahtera” bersesuain dengan hasrat Kerajaan Negeri dalam menjayakan “Wawasan Sihat”.PERKEMBANGAN DARI SEGI SOSIAL. (Pembangunan Terengganu Dahulu dan Sekarang) – Halaman 349. 350. (Pembangunan Terengganu Dahulu dan Sekarang) – Halaman 355. EKONOMI DAN PENDIDIKAN Terdapat beberapa perkembangan yang sedang rancak berlaku di Terengganu. Tujuan yayasan ini ditubuhkan adalah untuk mempertingkatkan mutu kehidupan keluarga ke peringkat optimum. Perkembangan ketiga-tiga unsur ini menyebabkan Terengganu yang dahulunya agak mundur kini menjadi maju. Pada tahun 1997.  SOSIAL Kebajikan Bantuan kerajaan negeri yang diberikan kapada penduduk di Terengganu untuk melicinkan proses penyediaan kemudahan sosial kepada kumpulan sasaran. ekonomi dan pendidikan. 357 Yayasan Pembangunan Keluarga Sebuah Badan Berkanun Kerajaan Negeri Terengganu yang ditubuhkan pada 25 April 1986. Perkembangan tersebut meliputi sosial. Taska yang telah ditubuhkan ialah TASKA Keluarga Besut. Salah satu bantuan yang diberikan ialah menyediakan tempat tinggal selesa melalui Penempatan Keluarga Miskin. (Pembangunan Terengganu Dahulu dan Sekarang) – Halaman 363. 367 9 . Pembinaan kemudahan kesihatan yang diberikan adalah berasaskan kepada kepadapatan penduduk. antaranya ialah Nurul Saadah di Kampung Tok Dor (53 buah). Kampung Gong Mak Som (3 buah).

Kem Seri Keluang. bidang ekonomi yang diceburi oleh masyarakat di Besut adalah sangat memberangsangkan. Standard Industrial Research Institute of Malaysia (SIRIM). Institut Kemahiran Belia Nasional (IKBN) dan INStitut Lathan Perindustrian (ILP). Pusat Latihan Industri Perkayuan Terengganu (TTITC). Bagi memantapkan lagi bidang ekonomi. Majlis Amanah Rakyat (MARA). kursus. Kem-kem tersebut ialah. Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia. Sektor yang banyak diceburi ialah pemborong binaan iaitu sebanyak 185. Institut Latihan Perindustrian Petroleum (ILPP). Kem Bina Negara dan Kem Lata Tembakah. (Pembangunan Terengganu Dahulu dan Sekarang) – Halaman 389  EKONOMI Berdasarkan syarikat yang berdaftar dengan YPU pada 1999. (Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 32 10 . perdagangan atau pembekal sebanyak 10.Kem-kem Bina Diri Kem-kem bina diri di Terengganu telah ditubuhkan untuk memberi kemudahan latihan. Instut Teknikal Tinggi Terengganu (TATI). sektor makanan pula berada di tempat kedua iaitu sebanyak 14 buah syarikat IKS yng terlibat dalam sektor ini. perhotelan pula sebanyak 5. Kerajaan dan agensi swasta ini telah memberi kerjasama dan sokongan terhadap pembangunan usahawan seperti Perbadanan Memajukan Iktisad Negeri Terengganu (PMINT). kerajaan dan agensi-agensi swasta telah mengambil peranan masing-masing. Perbadanan Pembangunan Industri Kecil dan Sederhana (SMIDEC). Bilangan dan sektor penglibatan syarikat IKS di daerah ini mencecah angka 200. batik dan kraftangan atau tekstil. percetakkan dan pembinaan atau harta tanah masing-masing 3 dan perkhidmatan professional sebanyak 1 sahaja. Tempat ketiga pula ialah sektor perkayuan iaitu sebanyak 11. khemah kerja dan program-program yang mempunyai hubung kait dengan pembinaan insan. perkilangan sebanyak 6 buah syarikat. Malaysian Industrial Estates Berhad (MIEL). Jabatan Belia dan Sukan. Pusat Pembangunan Kemahiran Terengganu (TESDEC).

Kesibukan tidak dijadikan alasan untuk mereka tidak melibatkan diri dalam pengajian pondok. malah mereka menggunakan masa lapang mereka untuk mempelajari alQuran dan mengikuti pelajaran agama. PENDIDIKAN Pendidikan Islam dan Ulama Pondok Pendidikan yang ditekankan di daerah ini ialah pendidikan agama dan pengajian pondok. (Ulama Terengganu Suatu Sorotan) – Halaman 63 11 . Pengajian pondok diberikan kepada masyarakat di sekitar Besut terutamanya para petani dan penangkap ikan.

KEHIDUPAN MASYARAKAT BESUT Seperti yang kita ketahui. Pengagihan sumber ekonomi biasanya dipengaruhi oleh saiz keluarga. Pulau Pinang dan Johor Bharu kerana terdapatnya peluang pekerjaan yang lebih menarik dan bergaji lumayan. pukat dan peralatan berkaitan bagi membantu nelayan secara terus. Lembaga Kemajuan Ikan Malaysia (LKIM) dan Majlis Amanah Rakyat (MARA). para nelayan juga disediakan pelbagai pinjaman untuk membiayai dan menggalakkan pembangunan ekonomi golongan nelayan. 26. Melaka. Ekspedisi Komuniti Nelayan Kuala Besut – Halaman 28. Dana khusus seperti bantuan peralatan menangkap ikan kepada para nelayan di Besut juga disediakan secara percuma. anak-anak Besut berhijrah ke bandar-bandar besar seperti Kuala Lumpur. status sosial dan budaya tempat kerja yang lebih selesa dan kemudahan pengangkutan yang lebih baik. peruntukkan daripada agensi-agensi tertentu telah disalurkan kepada nelayan melalui Jabatan Perikanan. Dana yang diperuntukkan ini bertujuan untuk membiayai pembelian atau penggantian bot. Berdasarkan satu kajian yang dilakukan di Besut. Bantuan kerajaan seperti Program Ternak Ikan Air Tawar. 30. Secara amnya. untuk menjadikan kehidupan mereka menjadi lebih baik. Ekspedisi Komuniti Nelayan Kuala Besut – Halaman 25. enjin. Shah Alam. 69 Besut mempunyai dua jenis kategori nelayan iaitu kelompok nelayan baru yang bekerja sebagai awak-awak dan berpendidikan rendah dan yang keduanya ialah kelompok keluarga nelayan lama yang mempunyai ketua keluarga lanjut usia. Kuantan. Selain diberikan peruntukkan. 27 Bagi membantu kehidupan nelayan pesisir ini. Sektor perkilangan dan sektor pembinaan di bandar adalah lebih baik kerana mereka boleh menjana pendapatan dengan lebih banyak dan tetap. 29. Ekspedisi Komuniti Nelayan Kuala Besut – Halaman 45. 46 12 . Anak-anak yang telah tamat persekolahan rendah atau menengah atau gagal melanjutkan pengajian tinggi akan terus bekerja bersama bapa mereka. Projek Pembangunan Pertanian Terengganu Utara (KETARA) dan bantuan pinjaman modal untuk membeli bot dan kelengkapan tangkap ikan oleh MARA diberikan kepada para nelayan untuk meningkatkan taraf hidup. Besut merupakan salah satu kawasan yang terkenal dengan aktiviti perikanan. Namun demikian. anak-anak muda Besut telah berhijrah ke bandar untuk mendapatkan pekerjaan yang lebih baik. jumlah anak bagi satu keluarga adalah lebih daripada sepuluh orang.

66. Oleh itu. komuniti Kuala Besut sangat mewah dengan jumlah tangkapan ikan yang melimpah ruah.Ikan sangat penting kepada nelayan di Besut. Ikan merupakan sumber pendapatan kepada majoriti penduduk Besut. Ekspedisi Komuniti Nelayan Kuala Besut – Halaman 65. Hasil tangkapan ikan adalah kegunaan sendiri dan jika hasil tangkapan adalah lebih yang selebihnya akan dijual untu membeli barangan keperluan harian. 67 13 . Pada tahun 1970-an dan 1980-an. peralatan yang canggih telah dibekalkan kepada para nelayan melalui bantuan dan peruntukkan yang diberikan oleh badan-badan tertentu.

Tuan Guru Haji Umar dan Tuan Guru Haji Abdul Latif. Tuan Guru Haji Muhammad.  Tuan Guru Haji Hussein dan pengasasan Pondok Kampung Lampu Tuan Guru Haji Hussein merupakan orang pertama yang memperkenalkan sistem pondok di Besut. Kematian Tuan Guru Hussein sebagai guru diganti oleh anaknya iaitu Tuan Guru Haji Muhammad. Beliau seringkali ke Mekah untuk menunaikan haji disamping mendalami lagi pengajiannya. Beliau merupakan bekas anak murid Tuan Guru haji Hassan Al-Fatani.TOKOH ULAMA PONDOK DAN PENDIDIKAN ISLAM DI BESUT Terdapat empat tokoh ulama yang terkenal di Besut iaitu Tuan Guru Haji Hussein. Pada tahun 1905 ramai pelajar yang datang dari Kelantan. Tuan Guru Haji Hussein memilih Besut kerana penempatan Kampung Lampu yang agak besar. Daerah Patani. Sokongan dan pertolongan Tengku Muda menyebabkan Tuan Guru Haji Hussein mendapat satu kawasan untuk mendirikan pondok bagi menempatkan pelajar-pelajar luar. beliau bersama-sama dengan keluarganya telah berpindah ke Besut. Selatan Thai. Hubungan antara pemegang kuasa tempatan dengan beliau adalah baik. Sebelum Tuan Guru Haji Hussein meninggal dunia. Beliau menjadi Guru alQuran kepada anak-anak Tengku Muda. Selepas Tuan Guru Haji Hussein barangkat ke Mekah untuk melanjutkan pelajarannya. Kedatangan beliau telah menyebabkan Kampung Lampu menjadi terkenal dan mendapat perhatian luar. Selain itu. beliau juga diberikan sebidang tanah sawah untuk keluarganya. 66 14 . Tuan Guru Haji Hussein berasal dari Tnat Dang. beliau sempat mendidik dan melatih anak-anaknya untuk mengantikan beliau sebagai guru di Pondok Kampung Lampu. Pahang dan dari dalam Terengganu untuk belajar dengannya. Beliau telah membina rumahnya berhampiran dengan istana Tengku Muda. (Ulama Terengganu Suatu Sorotan) – Halaman 65. Pada tahun 1917 Tuan Guru Haji Hussein telah meninggal dan pada tahun itu juga merupakan perkembangan pesat pondoknya. Pondok Kampung Lampu dibuka pada tahun 1905 dan pusat pengajian ini berjalan sehingga tahun 1917.

Tuan Guru Muhammad mendapat pendidikan asas dari ayahnya sendiri. Tuan Guru Haji Muhammad dan Pengasasan Pondok Kuala Besut Beliau dilahirkan di Tnat Dang. 69  Tuan Guru Haji dan Pengasasan Pondok Kampung Raja Tuan Guru Haji Umar dilahirkan kira-kira tahun 1891 di Kampung Sungai. Ayahnya merupakan orang terkaya pada masa itu di Kampung Sungai. Kemerosotan ini berlaku kerana kepesatan pendidikan moden dan pendidikan agama juga diambil alih oleh beberapa sekolah Arab di daerah Besut. Kampung Raja. Beliau tidak terus mengajar secara pondok setelah menetap di Kuala Besut. 68. (Ulama Terengganu Suatu Sorotan) – Halaman 67. Suasana ini telah dihadapi oleh Tuan Guru Haji Muhammad sebagai seorang pendidik agama. Semasa berada di tanah suci beliau telah berguru dengan Syeikh Daud alFatani. Patani. Bilangan penuntut menjadi semakin ramai akibat kedatangan pelajar-pelajar daripada kawasan lain selain di Besut. Pada tahun 1918 beliau telah mendirikan pondoknya di kampung itu. Keadaan berubah apabila sebilangan pelajar dari pondok Haji Hussein di bawah kelolaan Tuan Guru Haji Abdullah datang belajar dengan beliau. Masyarakat di Kuala Besut tidak mengambil berat terhadap pendidikan agama. Mereka lebih menumpuhkan masa mereka dengan perkerjaan dan hiburan. Dalam usianya yang muda beliau telah membuka pondoknya dengan mendapat sokongan Raja Besut pada tahun 1919. Tuan Guru Haji Muhammad telah meninggal dunia pada tahun 1971 dan pada ketika itu hanya lima buah pondok sahaja di Pondok Kuala Besut. Selatan Thai pada tahun 1880 dan merupakan anak sulung. Tuan Guru Haji Muhammad telah berpindah ke Kuala Besut setelah berkahwin dengan seorang gadis di sana. Pada tahun 1930-an bilangan penuntut semakin berkurangan apabila ramai penuntut berpindah ke Pondok Haji Umar di Kampung Raja dan di tempat-tempat lain. Gurunya banyak memberi nasihat dan memberi perangsang semasa Tuan Guru Haji Muhammad mengendalikan pondok di Kuala Besut. Selepas itu beliau dihantar ke Mekah dan menuntut di Mekah 15 . Pada mulanya beliau mengajar di masjid yang telah dibina oleh orang ramai khususnya kepada orang-orang tua. Yala.

Keadaan ini menyebabkan Pondok Tuan Guru Haji Umar dipindahkan ke kawasan Beris. (Ulama Terengganu Suatu Sorotan) – Halaman 69. Beliau pernah berguru dengan Tuan Haji Umar di Kampung Raja dan pernah menjadi murid kepada Tuan Guru Haji Musa di Pondok Bukit Puteri. 70  Tuan Guru Haji Abdul Latif dan Pengasasan Pondok Alor Keladi Tuan Guru Haji Abdul Latif. berhampiran dengan Kampung Raja Besut. Hal ini menyebabkan beliau disenangi rakan seperjuangannya. Tuan Guru Haji Umar meninggal dunia pada tahun 1941. Tuan Guru Haji Umur mempunyai perwatakan yang baik dan bersopan-santun. kebakaran telah berlaku di Kampung Palembang yang menyebabkan pondok-pondok dan rumah tuan guru sendiri turut terbakar. iaitu sebelum pendudukan Jepun di Daerah Besut. Beliau mengajar di sebuah masjid yang telah dibina menerusi bantuan-bantuan orang Kampung Palembang. Tuan Guru Haji Abdul Latif mendapat pendidikan di Besut. dari tahun 1938 hingga 1941. beliau pulang dari Mekah dan terus menetap di Kampung Palembang. Kampung Raja. Pengajaran Tuan Guru Haji Umar juga membawa kepada penubuhan lebih kurang tujuh puluh buah pondok kesemuanya. Pelajar tersebut merupakan orang dari Kelantan. Keadaan ini berlaku kerana tiada pengganti beliau yang boleh meneruskan pengajaran agama yang telah diasaskan oleh Allahyarham.00 sebulan oleh Tengku Chik. Pada tahun 1932. Di situ telah dibina sebuah masjid dan pondok-pondok yang baru bagi meneruskan pengajaran agama. dengan bilangan pelajar seratus lima puluh orang. Tuan Guru Haji Umar telah dilantik sebagai Imam Masjid Raja dengan diberi saguhati $30. Jertih. Beliau dilahirkan pada tahun 1915 di Pulau Berangan. apabila pusat pengajian itu tutup. Pada tahun 1919. Kematian Tuan Guru Haji Umar menyebabkan ramai di antara pelajarnya berpindah ke pondok-pondok lain. pengasas Pondok Alor Keladi merupakan anak tempatan Besut. Pelajar-pelajar yang datang dari luar Besut terpaksa menumpang di masjid Kampung Raja. Anaknya yang bernama Hajah Nafisah telah dihantar ke Mekah untuk belajar. 16 . iaitu apabila pusat pendidikannya didatangi oleh orang luar. Disamping itu. beliau mendapat zakat fitrah dari orang ramai. pemerintah Besut.selama dua belas tahun.

Sejak perubahan pondok di Alor Keladi sehinggalah zaman akhir hayat Tuan Guru Haji Abdul Latif . Pondoknya menjadi pusat kegiatan PAS dan seramai seratus peratus daripada pelajarnya menyertai parti tersebut. (Ulama Terengganu Suatu Sorotan) – Halaman 70. Semasa di Tanah Suci. 71.Selepas itu beliau mengambil keputusan untuk melanjutkan pelajarannya ke Mekah dan tinggal disana selama lapan belas tahun dengan mempelajari pelbagai ilmu. terutamanya penuntut-penuntut dari Indonesia. Sebaliknya beliau menolak tawaran tersebut dan meneruskan pengajaran di kawasan persekolahnya secara bebas. Tuan Guru Haji Abdul Latif merupakan ulama yang aktif dalam politik kepartian di Besut. Tuan Guru Haji Abdul Latif mengambil inisiatif menjelajah kampung-kampung untuk menjalankan kempen. pelajar-pelajarnya hanya datang dari Daerah Besut dan Kelantan. Sekembalinya beliau dari Mekah pada tahun 1949. Apabila keluarga beliau tidak mampu memberi wang perbelanjaan kepada beliau seketika. Tuan Guru Haji Abdul Latif pulang ke Pulau Berangan iaitu tempat asalnya. Perkembangan pusat pengajian yang pesat menyebabkan Ketua Agama Islam menghantar wakilnya untuk merundingkan supaya pondok itu diambil alih olehnya. Tuan Guru Haji Abdul Latif telah menjadi guru silat gayung kepada orang-orang di Mekah. Beliau kemudian berpindah ke Alor Keladi dan di sana kedatangan beliau disambut mesra oleh penduduk setempat serta menjemput beliau mengajar al-Quran di sebuah masjid yang telah pun dibina. 72 17 . beliau sentiasa bergaul dengan pelajar-pelajar dari luar negeri. Setelah beliau meninggal dunia pada tahun 1970 pondok tersebut diuruskan oleh pelajarnya yang pernah menjadi pembantunya iaitu Abdul Latif Mohamad. Beliau terkenal sebagai Tuan Guru Haji Abdul Latif Geluk Getah kerana kepandaiannya dalam silat gayung. Pengisytiharan Tuan Guru Haji Abdul Latif sebagai penyokong PAS menjelang pilihanraya 1959 sebenarnya memberi perangsang kepada anak-anak muridnya untuk menyertai parti tersebut.

67. Tuan Guru Haji Umar dan Tuan Guru Haji Abdul Latif. 66. Tuan Guru Haji Muhammad.240 orang ialah berbangsa Melayu. Besut telah menjadi kawasan yang subur dengan kegiatan agama. 71. (Ulama Terengganu Suatu Sorotan) – Halaman 65. terdapat juga empat orang ulama di Besut yang mengajar pengajian pondok dan pendidikan agama iaitu Tuan Guru Haji Hussein. 69. 72 18 . 70. Negeri Terengganu mempunyai dua orang tokoh agama iaitu Tuan Syeikh Abdul Kadir bin Tuk Wan Abdul Rahim dan Tuan Guru Haji Hassan bin Tuan Ishak. Oleh itu. (Sejarah Darul Iman hingga 1361H (1942M) – Halaman 195 Selain itu. Keempat-empat ulama ini telah membentuk satu tradisi pengajian yang agak kukuh di daerah ini.ASPEK KEAGAMAAN YANG DIANUTI OLEH MASYARAKAT BESUT Hampir majoriti penduduk di Daerah Besut ini memeluk agama Islam iaitu 95 peratus daripada 79. Satu kerugian dialami oleh negeri ini apabila kedua-dua tokoh agama ini telah meninggal dunia. 68. (Sejarah Darul Iman hingga 1361H (1942M) – Halaman 185 Kedua-dua tokoh ini terkenal dan berjasa kepada negeri Terengganu. Terdapat catatan yang menyatakan makam Tuan Syeikh Abdul Kadir bin Tuk Wan Abdul Rahim berada di Perkuburan Syeikh Ibrahim Kuala Terengganu manakala makam Tuan Guru Haji Hassan bin Tuan Ishak atau dikenali sebagai Tuan Guru Haji Hassan Gedong pula berada di Kampung Raja Besut.

(Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 64 19 . Silat juga dikenali sebagai satu bentuk gerak tari yang menarik selain sebagai seni mempertahankan diri. Seni dan budaya ini jugalah yang telah mewarnai Besut. Aktiviti ini dipertandingan bagi mencari suara merbuk yang baik dan kerap diadakan. Permainan ini biasanya dimainkan pada akhir musim menuai. Nilai burung merbuk bukan terletak pada bentuk rupa tetapi suaranya. Negeri ini juga banyak aktiviti seni dan budaya yang berkembang. (Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 63  GASING Permainan gelanggang yang sangat popular. “Terengganu Cantik Budaya Menarik”. (Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 63  SILAT MELAYU Silat Melayu adalah seni mempertahanakan diri. gasing cina dan gasing buku benang. Terdapat beberapa jenis gasing iaitu gasing jantung. gasing leper.  ANGGUK MERBUK Angguk merbuk merupakan satu aktiviti kepada pencinta burung. (Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 63  SEPAK RAGA Permainanan ini telah diperkenalkan sejak seratus tahun dahulu dan masih popular dalam kalangan pemuda di luar bandar. Moto pelancongan yang diberikan juga bersesuaian dengan tempat ini iaitu. Gasing yang lama berputar akan dikira menang.SENI DAN BUDAYA DI BESUT Terengganu sememangnya terkenal dengan kecantikkan semula jadi dan seni budaya yang menawan hati.

Maulidur Rasul dan majlis perkahwinan. Majlis ujian Tilawah al-Quran sering diadakan bagi melahirkan qari dan qariah yang bermutu tinggi. Sebidang layar putih akan dibentangkan atas pentas dan batang pisang untuk memudahkan patung wayang kulit dipacakkan. Sebiji lampu juga akan digantungkan di sebelah dalam layar untuk menghasilkan baying ketika persembahan dimainkan. Seni yang ketiga ialah rodat. Mempelajari dan mengaji al-Quran menjadi tradisi. Patungnya diperbuat daripada belulang. Seni kata dan cara persembahannya dijaga menurut tatasusila Islam. Berzanji ialah satu seni bacaan sempena memperingati kelahiran Nabi Muhammad (s. Selain itu.) dan puji-pujian (selawat) ke atas baginda. Ianya dipengaruhi oleh wayang kulit Jawa dan Siam. ia juga dipersembahkan dalam majlis bercukur rambut untuk anak-anak yang baru lahir. Bacaan al-Quran dan tajwid adalah suruhan agama. Peralatan untuk latar belakang muzik yang digunakan untuk permainan ini ialah rebab dan gong. Seni suara yang berkembang baik di negeri ini ialah berzanji. (Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 64  WAYANG KULIT Permainan ini sangat popular dalam kalangan masyarakat Terengganu. rodat dan bacaan al-Quran. Kalimantan. 66 20 . telur rebus dan duit syiling 15sen bagi memulakan perubatan. Permainan ini telah dibawa masuk dari Sambas. (Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 65.a. Nasyid biasanya diajar di sekolah.w. bertih. tadika dan persatuan-persatuan. pondok. nasyid. Seni seterusnya ialah bacaan al-Quran. Tuan rumah pesakit mesti menyediakan bahan keperluan seperti beras kunyit. MAIN PUTERI Secara tradisinya. Permainan ini didendangkan dalam bahasa Arab yang memuji Allah dan RasulNya. (Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu)) – Halaman 65  SENI SUARA Seni suara juga tidak ketinggalan di negeri ini. Seni yang kedua ialah nasyid iaitu nyanyian Islam. Main Puteri ini digunakan untuk tujuan perubatan.

Penglibatan mereka dalam lapangan-lapangan juga seterusnya mempunyai kesan pendidikan kerana secara langsung pembabitan tersebut membantu pemasyarakatan dan pembentukan nilai-nilai Islam. Selain itu. Sikap dan sambutan yang telah diberi oleh masyarakat tempatan turut bertanggungjawab mewujudkan keadaan yang membolehkan perkembangan ini berlaku. 72 21 . dan ketika politik pilihanraya melanda daerah Besut. nasihat. yang telah diberi oleh wakil raja atau pemerintah daerah sendiri kepada usaha-usaha pembangunan Islam. kebolehan dan kepandaian telah menjadikan mereka tokoh-tokoh yang mendapat perhatian umum. Kedudukan sosial ulama-ulama ini sendiri termasuk keilmuan. Kehadiran ulama dari Patani menyebabkan munculnya pengajian ini. Besut menjadi kawasan yang subur dengan kegiatan pendidikan agama.KEISTIMEWAAN TENTANG BESUT  Pengajian Pondok Keistimewaan daerah ini ialah. Putera-putera tersebut mendapat pendidikan secara perseorangan dari ulama. Besut mempunyai tradisi pengajian pondok. Satu aspek penting dalam sejarah kebangkitan ulama dan pengasasan pondok di Besut ialah kerjasama dan sokongan moral serta material. Pengajian pondok ini juga mendapat perhatian dalam kalangan istana dan menjadi guru kepada kepada anak-anak raja. ketiadaan alim ulama yang berkelayakan untuk mengajar dan membimbing orang ramai di daerah ini juga memudahkan pengasasan dan perkembangan pondok. Anggota masyarakat mengunjungi mereka untuk mendapat bantuan. perubatan. (Ulama Terengganu Suatu Sorotan) – Halaman 63. pengaruh yang ada pada individuindividu ini. Kemunculan ulama dan penglibatan mereka dalam pengajaran secara pondok di Besut terbukti telah membentuk satu tradisi pengajian yang kukuh di daerah itu.

Mohd Shaladdin Muda. Warisan Terengganu (The Heritage of Terengganu) Kolej Universiti Sains dan Teknologi Malaysia Fakulti Pengurusan dan Ekonomi 5.SUMBER RUJUKAN BUKU ILMIAH 1. Yusof Abdullah Mohamad Abu Bakar Haji Othman Haji Ali 3. Ulama Terengganu Suatu Sorotan Suntingan dan pengenalan oleh Muhammad Abu Bakar 4. Ekspedisi Komuniti Nelayan Kuala Besut Isu dan Perspektif Penyelidikan Edisi Kedua Disunting oleh: Nik Fuad Mohd Kamil. Muhammad Najit Sukemi INTERNET Peta Daerah Besut yang terbaru 22 . Sejarah Darul Iman hingga 1361H (1942M) Dato’ Setia Jasa (Dato’ Haji Muhammad Saleh Haji Awang) Dibantu oleh: Mohd. Pembangunan Terengganu Dahulu dan Sekarang Diterbitkan oleh: Pejabat Setiausaha Kerajaan Terengganu 1999 2. Noraien Mansor.

PETA DAERAH BESUT http://maps.com.my/ 23 .google.

LAMPIRAN 24 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->