P. 1
Sejarah Tingkatan 2 Bab 5 – Kekayaan Ekonomi Sabah Menarik Minat ‘syarikat Borneo Utara British’ (Sbub)

Sejarah Tingkatan 2 Bab 5 – Kekayaan Ekonomi Sabah Menarik Minat ‘syarikat Borneo Utara British’ (Sbub)

4.72

|Views: 18,432|Likes:
Nota padat sejarah tingkatan 2 pmr silabus baru dan ringkas.
Nota padat sejarah tingkatan 2 pmr silabus baru dan ringkas.

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: Jeyabarath Jeya Mohan on Jan 27, 2009
Copyright:Traditional Copyright: All rights reserved
List Price: $0.99 Buy Now

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

01/23/2015

$0.99

USD

pdf

text

original

BAB 5 – KEKAYAAN EKONOMI SABAH MENARIK

MINAT ‘SYARIKAT BORNEO UTARA BRITISH’
(SBUB)
• Sabah di bawah pengaruh Kesultanan Brunei dan
Kesultanan Sulu
• Sabah menjadi tumpuan pedagang Barat kerana
kedudukannya strategik dan kaya dengan hasil bumi
5.1 SBUB Bertapak Di Saa!
( Teks m/s: 102-10!
• Sabah menarik perhatian pelabur-pelabur Barat
kerana p"tensi ek"n"mi
• antaranya kuasa #merika Syarikat$ Britain$ Belanda
dan Sepany"l
• syarikat-syarikat asing mula bertapak di Sabah
A"erika S#arikat
• tahun 1%&' Sultan Brunei beri k"nsesi tanah di
Sabah kepada wakil #merika Syarikat iaitu () *)
+"ses
• temp"h sewaan selama 10 tahun
• +"ses menjual k"nsesi kepada The American
Trading Company diketuai "leh ,)() T"rrey dan T)
B) -arris
• T"rrey gagal menanam k"pi dan tebu di Kimanis
• T"rrey menjual haknya kepada ."n /0erbe1k
Britai$
• ."n /0erbe1k menghadapi masalah kewangan
• Tahun 1%22 /0erbe1k meminjam wang daripada
syarikat #l3red 4ent dan 5dward 4ent
• 6aben"r *abuan iaitu () -) Trea1her bersetuju
membantu /0erbe1k memperbaharui temp"h
pajakan daripada Sultan Brunei dengan syarat
syarikat yang ditubuhkan diletakkan di bawah
kekuasaan British
• Tahun 1%22 Sultan Brunei iaitu Sultan #bdul
+u7mein perbaharui pajakan dengan /0erbe1k dan
4ent melalui perjanjian
• Sultan Brunei serahkan tanah antara Teluk Kimanis
dan Sungai Sibuku
• 1%2% /0erbe1k dan 4ent menandatangani perjanjian
dengan Sultan ,amalul #lam (Kesultanan Sulu!
• Sultan Sulu serahkan kawasan dari Sungai
8andasan hingga ke Sungai Sibuku
• Tahun 1%%0 /0erbe1k menjual semua haknya
kepada #l3red dan 5dward 4ent
• 4ent tubuhkan 8ersatuan Sementara B"rne" 9tara
British Berhad
• Saham syarikat dijual kepada rakyat British bagi
menambah m"dal perniagaan
• 8ersatuan berusaha mendapatkan 8iagam 4iraja
daripada kerajaan British untuk mengukuhkan
kedudukan dan memajukan perniagaan
• :"0ember 1%%1 kerajaan British menganugerahkan
piagam kepada 8ersatuan Sementara B"rne" 9tara
British Berhad
• Tahun 1%%2 syarikat itu dinamakan Syarikat B"rne"
9tara British (SB9B!
Ke%a$ &e"eria$ &ia'a" Dira(a Briti%! Kepa)a
SBUB
• SB9B berkuasa mentadbir Sabah
• 8residen pertama ialah Sir ;uther3"rd #l1"1k
• 8engarah urusannya ialah #l3red 4ent
• Brtish dapat memperluaskan pengaruh dan
menghalang kuasa Barat lain bertapak di Sabah
• Tahun 1%%% SB9B menandatangani 8erjanjian
8erlindungan B"rne" 9tara yang menjadikan Sabah
negeri naungan British
• British bertanggungjawab dalam hal ehwal luar
Sabah
S#arat*S#arat &e"eria$ &ia'a" Kepa)a &er%at+a$
Se"e$tara B,r$e, Utara Briti%! Ber!a)
• SB9B tidak b"leh menyerahkan wilayah Sabah
kepada sesiapa tanpa persetujuan kerajaan British
• SB9B mesti melantik pentadbir daripada pegawai
yang diakui kerajaan British
• SB9B perlu memelihara agama$ adat resam dan
undang-undang penduduk tempatan
• SB9B hendaklah mentadbir Sabah dengan adil dan
saksama
• SB9B mesti menerima nasihat daripada kerajaan
British
5.- SBUB Me$'+k+!ka$ K+a%a Di Saa!
(Teks m/s: 10'-10%!
• pemerintahan SB9B diketuai "leh gaben"r
()-)Trea1her
• gaben"r dilantik "leh pengarah syarikat dengan
persetujuan kerajaan British
• gaben"r dibantu majlis 8enasihat yang ditubuhkan
tahun 1%%<
• ahli majlis ialah Setiausaha Kerajaan$ Bendahari dan
Ketua 8asukan Keselamatan
• pusat pentadbirannya di Sandakan
• SB9B menubuhkan jabatan kerajaan untuk
meli1inkan pentadbiran
.ara SBUB Me$'+k+!ka$ K+a%a )a$ Me/i0i$ka$
&e$ta)ira$ Saa!
(i) Menubuhkan Jabatan Kerajaan Dalam Pentadbiran
- antaranya ,abatan 8"s$ ,abatan Buruh$ ,abatan
8"lis$ ,abatan Kewangan dan ,abatan Tanah dan
9kur
- mempunyai 8egawai 4aerah$ Ketua #nak :egeri
(digelar /rang kaya-Kaya = /)K)K) ! dan Ketua
Kampung
(ii)Membahagikan Sabah Kepada eberapa
!e"iden"i # Daerah # Kampung
a! 8eringkat ;esidensi
• pada peringkat awal Sabah dibahagi kepada dua
residensi iaitu ;esidensi 8antai Barat dan ;esidensi
8antai Timur
• tahun 1><' terdapat empat residensi iaitu ;esidensi
8antai Barat$ ;esidensi Sandakan$ ;esidensi Tawau
dan ;esidensi 8edalaman
• setiap residensi diketuai se"rang ;esiden
b! 8eringkat 4aerah
• Setiap residensi pula dibahagi kepada beberapa
daerah yang diketuai "leh 8egawai 4aerah
(berbangsa 5r"pah!
• Terdapat sepuluh daerah iaitu daerah #l1"1k$
4aerah 4ewhurst$ 4aerah Keppel$ 4aerah +artin$
4aerah +yburgh$ 4aerah 4ent$ 4aerah ?larke$
4aerah ?unli33e$ 4aerah +ayne dan 4aerah
5lphinst"ne
1
• Tahun 1>1' jawatan Timbalan 8en"l"ng 8egawai
4aerah diperkenalkan dan disandang "leh penduduk
tempatan
• Ketua #nak :egeri (/rang Kaya-Kaya = /)K)K)!
tugasnya membantu 8egawai daerah dalam
pentadbiran
• 4iberi surat kuasa yang memb"lehkan mereka
menguruskan hal-hal berkaitan masyarakat
tempatan
1! 8eringkat Kampung
• SB9B melantik Ketua Kampung yang digelar /rang
Tua
• SB9B mengekalkan penglibatan peribumi dalam
pentadbiran kerana mereka memahami adat dan
budaya masyarakat tempatan
• SB9B tidak mempu menggaji ramai pegawai 5r"pah
kerana menghadapi masalah kewangan
(iii) Melak"anakan $ndang%$ndang arat dan
Tempatan
• tujuan untuk menjaga keamanan negeri
• tahun 1>00 diwujudkan +ahkamah +ajistret dan
+ahkamah #nak :egeri di ,esselt"n
a! +ahkamah +ajistret
- dihakimi 8egawai 4aerah
- mengendalikan kes-kes berat seperti kes bunuh$
1ulik dan r"mpakan
b! +ahkamah #nak :egeri
- hakim dilantik dari kalangan Ketua #nak :egeri yang
ari3 dalam bidang agama @slam dan adat
- mengendalikan kes-kes peribumi berkaitan undang-
undang @slam dan adat
Or'a$i%a%i &e$ta)ira$ SBUB
• 1e"a'a &e$'ara! di *"nd"n
• 2ae$,r di Sabah yang dinasihati "leh +ajlis
8enasihat
• Setia+%a!a Kera(aa$ yang bertanggungjawab
kepadaA
* Ket+a*Ket+a 3aata$ (8"s$ Buruh$ 8"lis$ Kewangan$
,abatan Tanah dan 9kur!
- Re%i)e$ yang merupakan ketua pentadbir di
peringkat residensi
- &e'a4ai Daera! merupakan ketua pentadbir di
peringkat daerah
- tugasnya sebagai majistret$ pemungut 1ukai$
bendahari daerah dan pegawai buruh
• Ket+a A$ak Ne'eri pula tugasnya menjaga
keamanan$ menguruskan pembahagian tanah$
mengutip 1ukai dan memajukan pertanian
• Ket+a Ka"p+$' pula tugasnya menguruskan hal
ehwal kampung$ menjaga keamanan$ membantu
memajukan perdagangan$ melap"rkan kepada
8egawai 4aerah tentang kes-kes ke1urian$ wabak
penyakit dan menjaga keselamatan kampung
5.5 SBUB Me$'ek%p/,ita%i Ha%i/ B+"i Saa! (Teks
m/s: 10>-11!
• matlamat SB9B menguasai Sabah adalah untuk
memb"l"t kekayaan ek"n"mi Sabah
• SB9B mengekspl"itasi kekayaan Sabah seperti
hasil-hasil tradisi"nal$ hasil pertanian dagangan$
pembalakan dan perl"mb"ngan
(i! -asil--asil Tradisi"nal Sabah
• SB9B memaksa penduduk tempatan menambah
hasil keluaran tradisi"nal
• -asil jualan penduduk dikenakan 1ukai seperti 1ukai
tanah$ 1ukai kepala$ lesen perahu dan senjata
• Tujuan 1ukai untuk mengatasi masalah kewangan
SB9B
• #ntara hasil-hasil utamaA
a) Sarang burung
• eksp"rt tradisi"nal SB9B yang menguntungkan
• 1>2& nilai eksp"rt sebanyak 12' 000 d"lar
• kawasan utama ialah di 6ua 6"mant"ng$ 6ua
Kuamut dan gua +agdalene
b) Pokok lanut
• dikenali sebagai abaka$ manila hemp atau mu"a
te&tile"
• hidup meliar di kawasan pamah dan lembah
• gentian p"k"k lanut dijemur sebelum dipr"ses
menjadi tali kapal
• di eksp"rt ke 5r"pah
c) !otan
• di eksp"rt dalam bentuk perab"t$ tikar dan t"ngkat
d) Pokok "agu # rumbia
• merupakan tanaman tradisi"nal Sabah
• hidup subur di kawasan berpaya di muara sungai
• harga sagu sangat mahal di pasaran dunia
• SB9B menggalakkan rakyat Sabah
mengusahakannya se1ara k"mersial
• Sagu mentah dieksp"rt ke Singapura dan 5r"pah
• 1%%% nilai eksp"rt sagu Sabah sebanyak >< <<
d"lar
e) 'a"il laut
• seperti mutiara$ trepang dan sirip ikan yu
• diusahakan "leh masyarakat Bajau
• dieksp"rt ke ?hina
(ii!-asil 8ertanian 4agangan
• SB9B mengusahakan tanaman baru seperti getah
dan tembakau
• Sabah mempunyai tanah luas dan subur
a) Tembakau
• tanaman dagangan yang penting
• tembakau Sabah diiktira3 terbaik di dunia
• daun tembakau digunakan untuk menghasilkan 1erut
• mendapat pasaran tinggi di Belanda dan #merika
Syarikat
• SB9B menge1ualikan 1ukai eksp"rt kepada
peladang tembakau bertujuan menggalakkan
tanaman tembakau
• Tahun 1%>0 terdapat &1 buah ladang tembakau di
Sabah
• 1>02 hasil eksp"rt tembakau Sabah bernilai lebih 2
juta d"lar
• Kawasan utama penanaman ialah di 8ulau Banggi$
Teluk +arudu$ *ahad 4atu$ Tawau dan Sandakan
b) (etah
• ladang-ladang getah dibuka di Beau3"rd$ ,esselt"n
dan Ten"m
• berkembang akibat pembinaan landasan kereta api
2
• SB9B memberi B di0iden kepada pengusaha
getah bertujuan menggalakkan penanamannya
• SB9B juga memberi penge1ualian 1ukai eksp"rt
selama '0 tahun kepada pengusaha getah
• Buruh ladang getah dibawa masuk dari ?hina dan
,awa
• 6etah menjadi hasil eksp"rt utama SB9B
(iii!8embalakan
• SB9B menguasai hasil balak Sabah
• Kaya dengan sumber balak seperti seraya$ ramin$
kapur$ belian dan meranti
• Kawasan pembalakan utama di Sandakan$ *ahad
4atu dan Tawau
• Tahun 1%>% kilang mempr"ses kayu balak
kepunyaan SB9B dibina
• Buruh dibawa masuk dari Cilipina dan @nd"nesia
• -asil kayu balak dieksp"rt ke ?hina$ Singapura$
Britain dan #ustralia melalui pelabuhan Sandakan
(i0!8erl"mb"ngan
• SB9B giatkan perl"mb"ngan Sabah seperti emas$
arang batu dan mangan
a) )ma"
• tahun 1%%& diusahakan "leh /rang ?ina di Sungai
Segama
b) Arang batu
• dil"mb"ng di Silimp"p"n dan *abuan
• Silimp"p"n mempunyai l"ngg"kan arang batu
terbesar #sia Tenggara
• diusahakan "leh Syarikat Co*ie 'arbour Coal
c) Mangan
• diusahakan di Teluk +arudu "leh Syarikat British
B"rne" 5Dpl"rati"n
• dieksp"rt ke Britain
5.6 &er+a!a$ S,%ia/ SBUB Di Saa! (Teks m/s:
11'-120!
• SB9B membangunkan kemudahan asas seperti
landasan kereta api jalan raya$ sek"lah$ h"spital dan
telegra3
• tujuannya untuk kepentingan dan keuntungan SB9B
(i! *andasan kereta api
• 1%>& landasan kereta api pertama dari (est"n ke
Beau3"rd sepanjang <2 km
• 1>0 dibina landasan dari ,esselt"n yang dikenali
sebagai :"rth B"rne" ;ailway
• 1>0' landasan disambung dari Beau3"rd ke
,esselt"n dan dari Ten"m ke +alalap
• tujuannya untuk memudahkan SB9B mengangkut
hasil keluaran di bahagian pedalaman ke pelabuhan
(ii!,alan raya
• SB9B menumpukan pembinaan jalan raya di
bandar-bandar besar seperti ,esselt"n$ Sandakan$
*ahad 4atu$ Kudat dan Tawau
• tujuannya untuk menghubungkan kawasan kegiatan
ek"n"mi dengan bandar dan pelabuhan
• 1><0-an perhentian m"t"kar dan bas dibina di K"ta
Kinabalu
(iii!8engangkutan air
• 1%>0 Syarikat 8erkapalan Straits Steamship
memulakan perkhidmatan
• tujuannya untuk mengangkut penumpang dan
barangan
(i0!8endidikan
• SB9B kurang memberi perhatian
• SB9B hanya menyediakan pendidikan di peringkat
rendah kerana kekurangan wang
• SB9B anggap bidang pendidikan tidak
menguntungkan
• Kebanyakan sek"lah dibina "leh mubaligh Kristian
bagi tujuan menyebarkan agama Kristian
• antara sek"lah yang wujud ialah Sek"lah @nggeris$
Sek"lah +elayu dan Sek"lah ?ina
a) Sekolah +nggeri"
• 1%%< sek"lah @nggeris pertama iaitu @nstitut Byr"n
dibina di Sandakan "leh mubaligh ;"man Kat"lik
• tahun 1%%2 Sek"lah St) +ary ditubuhkan di
Sandakan
• 1>0> ,abatan 8elajaran ditubuhkan untuk
menguruskan sek"lah-sek"lah di Sabah
• tahun 1><> terdapat > buah sek"lah mubaligh
dengan pelajar seramai <200 "rang
b) Sekolah ,atihan
• dibina di ,esselt"n pada 1 ,ulai 1>1'
• merupakan sek"lah latihan bagi anak-anak Ketua
#nak :egeri
• dibina bertujuan untuk melatih anak-anak menjadi
pegawai pentadbiran peringkat rendah
• bahasa pengantarnya ialah Bahasa +elayu
• dari segi kurikulum pelajar diajar tentang memba1a$
menulis dan mengira
• jawatan yang dikhaskan bagi lulusan sek"lah ini
ialah renjer$ kerani dan Ketua #nak :egeri
c) Sekolah Melayu dan umiputera
• tahun 1>21 sek"lah +elayu pertama dibina di K"ta
Belud
• 1><0 terdapat 10 buah sek"lah +elayu bagi
menampung 00 "rang pelajar
• 1>2 ditubuhkan Sek"lah Bumiputera Keningau di
Keningau
d) Sekolah Cina
• dibina sendiri "leh masyarakat ?ina
• 1>0 terdapat 11 000 pelajar berda3tar di sek"lah
+elayu$ sek"lah mubaligh dan sek"lah ?ina
(0!8embinaan -"spital dan 8usat Kesihatan
• SB9B bina h"spital di bandar-bandar besar seperti
,esselt"n$ Sandakan$ Beau3"rd dan kudat
• 1>2 -"spital Besar Tawau di bina
• 1>0 terdapat > buah h"spital dan 0 buah klinik di
Sabah
• di kawasan luar bandar disediakan pusat-pusat
kesihatan
• kelemahan = bilangan d"kt"r tidak men1ukupi
• perkhidmatan perubatan tidak dapat dinikmati "leh
seluruh rakyat Sabah
(0i!Kemun1ulan Bandar-Bandar Baru
3
• akibat daripada kemajuan dalam bidang ek"n"mi
dan s"sial
• bandar-bandar berkembang pesat sebagai pusat
pentadbiran dan perdagangan
• antaranya Sandakan$ Kudat$ ,esselt"n$ Tawau dan
*ahad 4atu
a) Sandakan
• diasaskan (illiam 8ryer tahun 1%2>
• menamakannya sebagai 5l"pura bermaksud bandar
yang 1antik
• berkembang maju sebagai pusat pentadbiran$
pelabuhan antarabangsa dan pusat pembalakan
b) Ta*au
• sebuah pelabuhan yang terkenal di 8antai Timur
Sabah
• eksp"rt utamanya getah$ abaka$ mutiara dan kayu
balak
c) Kudat
• tahun 1%%1 SB9B menjadikannya sebagai pusat
pentadbiran yang pertama
• pedagang menetap dan membina kedai di Kudat
• gagal menarik ramai penduduk dan pedagang
kerana keadaan ge"gra3inya tidak sesuai untuk
pertanian
• tahun 1%% SB9B memindahkan pusat
pentadbirannya ke Sandakan
d) Je""elton
• diasaskan tahun 1>00 "leh ?harles ,essel
• nama asalnya Je""el To*n sempena nama
pengasasnya
• kemudiannya disingkatkan kepada ,esselt"n
• juga dikenali dengan nama #pi-#pi$ Singga +ata
atau 4iasuka
• ,esselt"n maju kerana pembinaan landasan kereta
api$ perkembangan tanaman getah dan sebagai
pusat perdagangan dan pelabuhan penting
• 1>&2 nama ,esselt"n ditukar kepada K"ta Kinabalu
&er+a!a$ S,%ia/ )a$ Ke"a(+a$ 1ai$
• pejabat p"s
• 1%%< SB9B mengeluarkan setem pertama Sabah
• tahun 1%%< juga akhbar pertama di Sabah diterbitkan
iaitu The -orth orneo 'erald
• 1%>0-an k"ntinjen p"lis tempatan ditubuhkan
• 1>00 SB9B telah menubuhkan .Skuad Terbang/
untuk menjamin keselamatan dan diangg"tai
pegawai p"lis tempatan
• 1>0< l"ji air di K"ta Kinabalu dibina untuk
membekalkan air bersih
• tahun 1>0' menara jam ,esselt"n dibina dan kekal
hingga sekarang di Sabah
-----------------------------------------------------
4

• • • b) • •

pada peringkat awal Sabah dibahagi kepada dua residensi iaitu Residensi Pantai Barat dan Residensi Pantai Timur tahun 1935 terdapat empat residensi iaitu Residensi Pantai Barat, Residensi Sandakan, Residensi Tawau dan Residensi Pedalaman setiap residensi diketuai seorang Residen Peringkat Daerah Setiap residensi pula dibahagi kepada beberapa daerah yang diketuai oleh Pegawai Daerah (berbangsa Eropah) Terdapat sepuluh daerah iaitu daerah Alcock, Daerah Dewhurst, Daerah Keppel, Daerah Martin, Daerah Myburgh, Daerah Dent, Daerah Clarke, Daerah Cunliffe, Daerah Mayne dan Daerah Elphinstone Tahun 1915 jawatan Timbalan Penolong Pegawai Daerah diperkenalkan dan disandang oleh penduduk tempatan Ketua Anak Negeri (Orang Kaya-Kaya – O.K.K.) tugasnya membantu Pegawai daerah dalam pentadbiran Diberi surat kuasa yang membolehkan mereka menguruskan hal-hal berkaitan masyarakat tempatan Peringkat Kampung SBUB melantik Ketua Kampung yang digelar Orang Tua SBUB mengekalkan penglibatan peribumi dalam pentadbiran kerana mereka memahami adat dan budaya masyarakat tempatan SBUB tidak mempu menggaji ramai pegawai Eropah kerana menghadapi masalah kewangan Melaksanakan Undang-Undang Barat dan Tempatan tujuan untuk menjaga keamanan negeri tahun 1900 diwujudkan Mahkamah Majistret dan Mahkamah Anak Negeri di Jesselton Mahkamah Majistret dihakimi Pegawai Daerah mengendalikan kes-kes berat seperti kes bunuh, culik dan rompakan Mahkamah Anak Negeri hakim dilantik dari kalangan Ketua Anak Negeri yang arif dalam bidang agama Islam dan adat mengendalikan kes-kes peribumi berkaitan undang-undang Islam dan adat Organisasi Pentadbiran SBUB Lembaga Pengarah di London

- Pegawai Daerah merupakan ketua pentadbir di peringkat daerah - tugasnya sebagai majistret, pemungut cukai, bendahari daerah dan pegawai buruh


Ketua Anak Negeri pula tugasnya menjaga keamanan, menguruskan pembahagian tanah, mengutip cukai dan memajukan pertanian Ketua Kampung pula tugasnya menguruskan hal ehwal kampung, menjaga keamanan, membantu memajukan perdagangan, melaporkan kepada Pegawai Daerah tentang kes-kes kecurian, wabak penyakit dan menjaga keselamatan kampung

• • •

5.3 SBUB Mengeksploitasi Hasil Bumi Sabah (Teks m/s: 109-114) • matlamat SBUB menguasai Sabah adalah untuk membolot kekayaan ekonomi Sabah • SBUB mengeksploitasi kekayaan Sabah seperti hasil-hasil tradisional, hasil pertanian dagangan, pembalakan dan perlombongan (i) • • • • a) • • • b) Hasil-Hasil Tradisional Sabah SBUB memaksa penduduk tempatan menambah hasil keluaran tradisional Hasil jualan penduduk dikenakan cukai seperti cukai tanah, cukai kepala, lesen perahu dan senjata Tujuan cukai untuk mengatasi masalah kewangan SBUB Antara hasil-hasil utama; Sarang burung eksport tradisional SBUB yang menguntungkan 1926 nilai eksport sebanyak 125 000 dolar kawasan utama ialah di Gua Gomantong, Gua Kuamut dan gua Magdalene Pokok lanut dikenali sebagai abaka, manila hemp atau musa textiles hidup meliar di kawasan pamah dan lembah gentian pokok lanut dijemur sebelum diproses menjadi tali kapal di eksport ke Eropah Rotan di eksport dalam bentuk perabot, tikar dan tongkat Pokok sagu / rumbia merupakan tanaman tradisional Sabah hidup subur di kawasan berpaya di muara sungai harga sagu sangat mahal di pasaran dunia SBUB menggalakkan rakyat Sabah mengusahakannya secara komersial Sagu mentah dieksport ke Singapura dan Eropah 1888 nilai eksport sagu Sabah sebanyak 93 433 dolar Hasil laut

c) • •

(iii) • • a) b) -


• • • c) • d) • • • • • • e)

-

• •

Gabenor di Sabah yang dinasihati oleh Majlis Penasihat • Setiausaha Kerajaan yang bertanggungjawab kepada; - Ketua-Ketua Jabatan (Pos, Buruh, Polis, Kewangan, Jabatan Tanah dan Ukur) - Residen yang merupakan ketua pentadbir di peringkat residensi

2

ramin. Singapura. Lahad Datu. belian dan meranti • Kawasan pembalakan utama di Sandakan. Jesselton dan Tenom berkembang akibat pembinaan landasan kereta api SBUB memberi 4% dividen kepada pengusaha getah bertujuan menggalakkan penanamannya SBUB juga memberi pengecualian cukai eksport selama 50 tahun kepada pengusaha getah Buruh ladang getah dibawa masuk dari China dan Jawa Getah menjadi hasil eksport utama SBUB • c) • • dilombong di Silimpopon dan Labuan Silimpopon mempunyai longgokan arang batu terbesar Asia Tenggara diusahakan oleh Syarikat Cowie Harbour Coal Mangan diusahakan di Teluk Marudu oleh Syarikat British Borneo Exploration dieksport ke Britain 5. trepang dan sirip ikan yu diusahakan oleh masyarakat Bajau dieksport ke China • • (ii)Hasil Pertanian Dagangan • SBUB mengusahakan tanaman baru seperti getah dan tembakau • Sabah mempunyai tanah luas dan subur a) • • • • • • • • Tembakau tanaman dagangan yang penting tembakau Sabah diiktiraf terbaik di dunia daun tembakau digunakan untuk menghasilkan cerut mendapat pasaran tinggi di Belanda dan Amerika Syarikat SBUB mengecualikan cukai eksport kepada peladang tembakau bertujuan menggalakkan tanaman tembakau Tahun 1890 terdapat 61 buah ladang tembakau di Sabah 1902 hasil eksport tembakau Sabah bernilai lebih 2 juta dolar Kawasan utama penanaman ialah di Pulau Banggi. Tawau dan Sandakan Getah ladang-ladang getah dibuka di Beauford. hospital dan telegraf • tujuannya untuk kepentingan dan keuntungan SBUB (i) • • • • Landasan kereta api 1896 landasan kereta api pertama dari Weston ke Beauford sepanjang 32 km 1904 dibina landasan dari Jesselton yang dikenali sebagai North Borneo Railway 1905 landasan disambung dari Beauford ke Jesselton dan dari Tenom ke Malalap tujuannya untuk memudahkan SBUB mengangkut hasil keluaran di bahagian pedalaman ke pelabuhan b) • • • • • • (ii)Jalan raya • SBUB menumpukan pembinaan jalan raya di bandar-bandar besar seperti Jesselton. Lahad Datu. Sekolah Melayu dan Sekolah Cina a) • • • Sekolah Inggeris 1883 sekolah Inggeris pertama iaitu Institut Byron dibina di Sandakan oleh mubaligh Roman Katolik tahun 1887 Sekolah St. Britain dan Australia melalui pelabuhan Sandakan (iv)Perlombongan • SBUB giatkan perlombongan Sabah seperti emas. Mary ditubuhkan di Sandakan 1909 Jabatan Pelajaran ditubuhkan untuk menguruskan sekolah-sekolah di Sabah (iii)Pembalakan • SBUB menguasai hasil balak Sabah • Kaya dengan sumber balak seperti seraya. Teluk Marudu. Sandakan.4 Perubahan Sosial SBUB Di Sabah (Teks m/s: 115-120) • SBUB membangunkan kemudahan asas seperti landasan kereta api jalan raya.• • • seperti mutiara. arang batu dan mangan a) • b) Emas tahun 1886 diusahakan oleh Orang Cina di Sungai Segama Arang batu 3 . Kudat dan Tawau • tujuannya untuk menghubungkan kawasan kegiatan ekonomi dengan bandar dan pelabuhan • 1930-an perhentian motokar dan bas dibina di Kota Kinabalu (iii)Pengangkutan air • 1890 Syarikat Perkapalan Straits Steamship memulakan perkhidmatan • tujuannya untuk mengangkut penumpang dan barangan (iv)Pendidikan • SBUB kurang memberi perhatian • SBUB hanya menyediakan pendidikan di peringkat rendah kerana kekurangan wang • SBUB anggap bidang pendidikan tidak menguntungkan • Kebanyakan sekolah dibina oleh mubaligh Kristian bagi tujuan menyebarkan agama Kristian • antara sekolah yang wujud ialah Sekolah Inggeris. sekolah. kapur. Lahad Datu dan Tawau • Tahun 1898 kilang memproses kayu balak kepunyaan SBUB dibina • Buruh dibawa masuk dari Filipina dan Indonesia • Hasil kayu balak dieksport ke China.

Beauford dan kudat • 1924 Hospital Besar Tawau di bina • 1940 terdapat 9 buah hospital dan 40 buah klinik di Sabah • di kawasan luar bandar disediakan pusatpusat kesihatan • kelemahan – bilangan doktor tidak mencukupi • perkhidmatan perubatan tidak dapat dinikmati oleh seluruh rakyat Sabah (vi)Kemunculan Bandar-Bandar Baru • akibat daripada kemajuan dalam bidang ekonomi dan sosial • bandar-bandar berkembang pesat sebagai pusat pentadbiran dan perdagangan • antaranya Sandakan. abaka. menulis dan mengira jawatan yang dikhaskan bagi lulusan sekolah ini ialah renjer. perkembangan tanaman getah dan sebagai pusat perdagangan dan pelabuhan penting 1967 nama Jesselton ditukar kepada Kota Kinabalu Perubahan Sosial dan Kemajuan Lain pejabat pos 1883 SBUB mengeluarkan setem pertama Sabah tahun 1883 juga akhbar pertama di Sabah diterbitkan iaitu The North Borneo Herald 1890-an kontinjen polis tempatan ditubuhkan 1900 SBUB telah menubuhkan ‘Skuad Terbang’ untuk menjamin keselamatan dan dianggotai pegawai polis tempatan 1903 loji air di Kota Kinabalu dibina untuk membekalkan air bersih tahun 1905 menara jam Jesselton dibina dan kekal hingga sekarang di Sabah b) • • • • • • • • • • c) • • • • d) • • • • (v)Pembinaan Hospital dan Pusat Kesihatan • SBUB bina hospital di bandar-bandar besar seperti Jesselton.• tahun 1939 terdapat 49 buah sekolah mubaligh dengan pelajar seramai 3700 orang Sekolah Latihan dibina di Jesselton pada 1 Julai 1915 merupakan sekolah latihan bagi anak-anak Ketua Anak Negeri dibina bertujuan untuk melatih anak-anak menjadi pegawai pentadbiran peringkat rendah bahasa pengantarnya ialah Bahasa Melayu dari segi kurikulum pelajar diajar tentang membaca. Tawau dan Lahad Datu a) • • • Sandakan diasaskan William Pryer tahun 1879 menamakannya sebagai Elopura bermaksud bandar yang cantik berkembang maju sebagai pusat pentadbiran. Sandakan. kerani dan Ketua Anak Negeri Sekolah Melayu dan Bumiputera tahun 1921 sekolah Melayu pertama dibina di Kota Belud 1930 terdapat 10 buah sekolah Melayu bagi menampung 400 orang pelajar 1924 ditubuhkan Sekolah Bumiputera Keningau di Keningau Sekolah Cina dibina sendiri oleh masyarakat Cina 1940 terdapat 11 000 pelajar berdaftar di sekolah Melayu. sekolah mubaligh dan sekolah Cina • c) • • • • d) • eksport utamanya getah. Singga Mata atau Diasuka Jesselton maju kerana pembinaan landasan kereta api. Kudat. mutiara dan kayu balak Kudat tahun 1881 SBUB menjadikannya sebagai pusat pentadbiran yang pertama pedagang menetap dan membina kedai di Kudat gagal menarik ramai penduduk dan pedagang kerana keadaan geografinya tidak sesuai untuk pertanian tahun 1884 SBUB memindahkan pusat pentadbirannya ke Sandakan Jesselton diasaskan tahun 1900 oleh Charles Jessel nama asalnya Jessel Town sempena nama pengasasnya kemudiannya disingkatkan kepada Jesselton juga dikenali dengan nama Api-Api. Jesselton. pelabuhan antarabangsa dan pusat pembalakan Tawau sebuah pelabuhan yang terkenal di Pantai Timur Sabah • • • • • ----------------------------------------------------- b) • 4 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->