1 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN PENGENALAN Topik ini akan membincangkan makna

Ulum dan makna al-Quran serta makna Ulum dan al-Quran secara gabungan (Ulum al-Quran). Makna ulum akan dibincangkan secara perbandingan ringkas mengikut pandangan ahli falsafah, ahli materialis d an pandangan syarak. Begitu juga dalam memaknakan al-Quran, akan dibincangkan dari segi termi nologi dan mengikut pendekatan ulama` mutakallimin, ulama` usul, fiqh dan cendikiawan bahasa Arab. Seterusnya barulah dibincangkan secara khusus tentang Ulum al-Quran: makna dan ilmu-ilmu yang terangkum di dalamnya serta fungsi-fungsinya. OBJEKTIF Beberapa objektif utama di gariskan dalam topik perbincangan ini iaitu:1. mendefinisikan ‘ulum’ secara perbandingan mengikut pandangan ahli falsafa h dan ahli materialis serta pandangan syarak; 2. mendefinisikan ‘al-Quran dari segi terminologi serta mengikut pendekatan ulama’ mutakallimin, uluma’ usul fiqh dan cendikiawan bahasa Arab; 3. mendefinisikan ‘ulum al-Quran’ dari segi bahasa dan istilah syarak; 4. menjelaskan bidang-bidang ilmu yang terangkum/berkaitan dalam perbahas an ‘Ulum al-Quran’; dan 5. menghuraikan fungsi-fungsi Ulum al-Quran. PETA MINDA

2 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM PENDAHULUAN Sebelum kita membincangkan dengan lebih lanjut tentang Ulum al-Quran da n perkaraperkara yang berkaitan dengannya, adalah lebih baik kita lihat dahulu apakah yang dimaksudkan dengan kalimah Ulum al-Quran. Ulum al-Quran terdiri daripada dua perkataan yang tersusun dalam bentuk idhafiy

ia juga didefinisikan seb agai ’kewujudan gambaran terhadap sesuatu di dalam akal pemikiran’.     . Penge rtian ‘ilmu’ dari segi bahasa adalah satu kalimah ‘masdar’ ) ( yang membawa erti memahami dan mengetahui ) ( .a.1 MAKNA ULUM Kalimah ‘Ulum’ ) ( adalah jamak (plural) kepada kalimah ‘ilmu’ ) ( . Dengan erti kata l ain. mereka mendefinisikan ilmu ialah maklumat-maklumat atau fakta-fakta yang konkrit yang mengaitkan segala persoalan yang berkaitan kehidupan dan perundanga n kehidupan. Kalimah ‘ u’ ini kemudiannya ditafsirkan dengan berbagai definisi mengikut pendapat ahli-a hli yang tertentu dalam bidang masing-masing sebagaimana huraian ringkas berikut: (a) Pandangan Ahli Falsafah (Hukama ) Ada tiga pendapat dalam mendefinisikan ilmu/ulum di kalangan ahli falsa fah. Ketiga. para ahli falsafah lebih cenderung berpegang dan menggunakan pendapat yang pertama iaitu. (b) Pandangan Golongan Materialis (Maddiyyun) Golongan materialis (maddiyyun) berpendapat bahawa ilmu itu ialah ’keyakin ankeyakinan berdasarkan kepada panca-indera semata-mata’. mengatakan bahawa ilmu itu ialah ’suatu keadaan akal yang tertarik kepada sesuatu apabila sesuatu itu dapat diketahui’. Oleh itu kalimah ‘ilmu’ – ‘faham’ dan ‘makrifat’ ) – – ( mempunyai gambaran yang sama. ’Gambaran terhadap sesuatu yang wujud dalam akal atau pemikiran’ ) ( .’. 1. Kalimah ‘ilmu’ juga boleh dimaksudkan sebagai ‘ketetapan’ dalam berfikir mengenai sesuatu perkara ) ( . Dalam hubungan ini al-Imam al-Ghazali menyatakan: ”Kalimah ilmu pernah dimaksudkan dengan mengenal Allah.w. (c) Pandangan Syarak (Agamawan) Golongan ulama’ Islam khususnya ulama Fiqh berpendapat bahawa ilmu itu ialah ’mengenal Allah Ta’ala dan tanda-tanda kewujudan dan kekuasaan-Nya iaitu segala laku perbuatan-Nya terhadap makhluk-Nya’. Dari ketiga-tiga definisi tersebut. Pada umumnya ia bermaksud ‘beberapa ilmu yang ada hubungannya dengan alQuran yang diwahyukan kepada Nabi Muhammad s. Petama. Kedua. tandatanda kewujudan-Nya dan laku perbuatan-Nya terhadap makhlukNya”.) ( . mereka berpendapat bahawa ilmu itu adalah gambaran terhadap ses uatu yang wujud dalam akal atau pemikiran. Kefahaman yang mendalam mengenai sesuatu masalah yang diyakini penyelesaiannya berdasarkan ajaran yang sebenar.

(ii) Al-Zajjaj. di sampin g itu ada juga mereka yang mentakrifkan sebagai ‘persoalan-persoalan nazori yang mudah’ dan persoalan-persoalan nazori yang juz’i.== — 3:|— . Kesimpulannya bahawa ilmu pada pandangan ahli Ulum al-Quran ialah sekumpulan maklumat yang didapati dengan cara yang wajar dan maklumat-maklumat ini berupa topik-topik kajian. pemuka aliran Sunnah wa al-Jama ah (w 324H) berpendapat bahawa kalimah al-Quran (tidak memakai ) dan diambil dari ka limah yang bererti ‘menggabungkan’. Walaupun lafaz al-Quran itu berbentuk mas dar ertinya bacaan. Menurut makna bahasa ialah sama ertinya dengan lafaz al-Qiraat ertinya ‘bacaan’. Para ulama Ulum al-Quran afsiran tentang asal kalimah ini. As-Sa’ad dan Abdul Hakim berkata: ”Ilmu yang dimaksudkan dalam Ulum al-Quran ialah ’sekumpulan maklumat yang berkaitan dengan al-Quran’. iaitu: (i) Persoalan-persoalan nazori ) ( am yang wujud dalam akal. pengarang kitab ‘Ma ani al-Quran’ (w311H) berpendapat bahawa lafaz alQuran itu (mempunyai ) dan berwazan fu lan ) ( dan diambil dari kal imah alQur u ) ( ertinya ‘himpunan’.2 MAKNA AL-QURAN 1. lain atau kalimah tersebut merupakan kalimah apat tersebut dapat kita ringkaskan seperti (i) Al-Asy ari. Dalam kaedah balaghah biasa disebut : . 1.1 Al-Quran Munurut Bahasa Lafaz al-Quran itu dari bahasa Arab. tetapi maksudnya ialah maf’ul yang membawa erti ‘yang dibaca’. Pendapat-pend berikut:       . (iii) Keupayaan akal dalam menghasilkan maklumat dan keupayaan akal dal am mengeluarkan maklumat.       ¡ telah mengutarakan berbagai pendapat dan pent Adakah kalimah tersebut diambil dari kalimah khas bagi al-Quran itu sendiri. =—— ¸.-«. ahli Ilmu Kalam.-|. tujuan kajian samada berupa tasawwur atau tasdiq.2.¸—. Ini disebabkan kerana surah-surah dan ayat-ayat al-Quran itu dihimpun dan digabungkan dalam satu mashaf. Ini kerana al-Quran merupakan kitab suci yang menghimpunkan intisari ajaran-ajaran dari kitab-kitab suci sebelumnya. (ii) Kegiatan akal untuk mendapatkan maklumat tertentu.3 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM (d) Takrif Ilmu pada Pandangan Pengkaji-pengkaji Ulum al-Quran Ada tiga takrif yang diberikan oleh para pengkaji Ulu al-Quran.

2. Semuanya itu adalah nama bagi kitab-kitab All ah yang diturunkan kepada Nabi-Nabi Musa. Daud dan Isa sebagai pegangan dan pedoman umat-umat nabi berkenaan. kepada ham a-Nya. Dari beberapa pandangan di atas. 4 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM (iv) Sebahagian ulama termasuk Imam As-Syafi e. Firman Allah: 8´‘$6 ? “%!# Α“Ρ β$%‾ 9# ’?ã ⎯ν‰‾6ã βθ3´‹9 š⎥⎫ϑ=≈ è=9 #´ ƒ‹ Ρ ∩ ∪ Surah al-Fur a : ayat 1) Kedua-dua ama i i (al-Qura da al-Fur a ) adalah ama ya g masyhur da iasa digu aka oleh ramai ulama`. Ia adalah kata ‘n ama khas’ bagi kitab Allah. kita lebih mirip kepada pendapat yang keempat yang dikemukakan oleh sebahagian ulama termasuklah Imam as-Ayafie. kerana ia adalah wahyu Alla h yang mengajar manusia dapat membezakan di antara yang hak dan yang batil. Al-Quran juga kadang-kadang di sebut al-Furqan ( ).w.a. berpendapat bahawa kali mah alQuran itu tidak diambil dari mana-mana perkataan lain.(iii) Al-Lihyani. ia dit urunkan secara bercera-cerai. Zabur dan Injil. az-Zikr. al-Quran itu tidak diturunkan sekali gus. seorang ahli bahasa (w215H) berpendapat bahawa kalimah al-Quran itu berhamzah ( ) dan merupakan masdar ( ) yang diambil dari kalimah Qara a ( ) yang bererti ‘membaca’ . Ia sama sahaja (dari segi nama) dengan kitab-kitab lain seperti Taurat.2 l-Qura Me urut Istilah ¥ ¢ ¢ ¢ ¢ ¢ ¤ Maksud ya: Maha Suci llah ya g telah me uru ka al-Fur a r me jadi pem eri peri gata kepada seluruh alam. Al-Fu rqan juga dimaksudkan bahawa. Dimaksudkan juga dengan al-Furqan ialah membezakan antara satu ayat den gan ayat yang lain di waktu ianya diturunkan. aga     ¢ ¢   ¢ ¢ ¤ ¢ ¢ ¢ ¢ ¢   ¢ ¢ ¢ £ ¢ ¢   ¢ £ ¢ ¢ ¤ ¢ ¢ ¢ ¥ ¢ ¢ ¥ ¢ ¥ ¢ ¢ . da lagi ama.ama lai ya g digu aka seperti. Lafaz al-Quran itu menurutnya adalah masd ar bi makna ism maf’ul ( ) jadi al-Quran itu maknanya al-Maqru ( ) yang bermaksud (yang dibaca). atau boleh juga dimaksudkan denga n perbezaan antara kedudukan satu surah atau ayat dengan surah atau ayat yang lain di dalam mashaf Al-Quran. at-Ta zil da lai -lai lagi. hingga semp urna. alKita . ¢ ¢ £ 1. sedikit demi sedikit kepada Rasulullah s.

Hakikat i i tida k diraguka lagi. percakapan manusia yang lafzi dengan maksud proses percak apan ialah proses menggerakkan lidah dan organ-organ lain yang boleh membantu perc akapan sehingga dapat mengeluarkan bunyi huruf-huruf berkenaan atau tertentu.a. an ti ak ilahi kannya ke ¥ ¢ ¢ ¢ ¢ ¢ ¥ ¢ ¦ ¦ £ £ ¢ ¢ ¢ ¢ ¥ ¢ ¦ § ¢ £ £ ¥ ¦ © ¦ ¢ £ £ ¢ © ¢ ¥ ¥ § § ¦ § ¢ ¢ ¢ ¢ ¢ ¥ ¢ £ ¨  ¦ § £ ¦ ¥ ¥ § ¦ ¦ § ¥ .a.=.| —¸=|—— ¸.w.«—´— .-| . adalah le ih utama kita mem i ca gka terle ih dahulu te ta g K L M. bahawa ia men en a seo an lelaki be tanya kepa a asulullah s. lalu ia be kata kamu semua lebih jahat.Pem ahagia Kalam Se elum kita mem i ca gka mak a al-Qura me urut istilah. Percakapan manusia yang nafsi dengan maksud proses percakapan ialah pro ses percakapan yang berlaku dalam akalnya dan tidak dikeluarkan melalui lid ah dan organorgan percakapan yang lain. dalah juga dimaklumi ahawa ma usia juga mempu yai kalam. ju a a a menjelaskan wuju nya jenis pe cakapan nafsi ini. uka kalam ma usia. Kalimah ‘kalam’ boleh dimaksudkan dengan dua pengertian: (i) Boleh dimaksudkan sebagai proses percakapan.. Percakapan manusia yang nafsi dengna maksud hasil dari proses percakapan ialah kalimah-kalimah yang dituturkan dalam akal (buka n dengan lidah) melalui proses percakapan yang nafsi itu. en an katanya: . t-Tab ani me iwayatkan a i Ummi Salamah .«— ==-v _— © § § § ¦ § © ¦ ¦ ¦ Maksu nya: Yusuf menyembunyikan alam hatinya pa a me eka.-v -— . Di samping itu kalam ada dua jenis: (i) Kalam lafzi I óÄÐÛ@âý× H (ii) Kalam nafsi ( ó Ðã@âý× ) 5 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM Demikian itu.a. Dalil adanya percakapa n manusia yang nafsi ini jelas melalui Firman Allah: $δ‾ ™'ù #™θ`ƒ ’û ⎯μ¡Ρ ‾Ν9´ρ $δ‰‾6`ƒ `Ογ9 Α$% `ΟFΡ& ¨ © $Ρ%6Β Ha is abi s. S ementara itu percakapan manusia yang lafzi dengan maksud hasil dari proses percakapa n ialah kalimah yang dituturkan dengan lidah melalui proses percakapan itu. Se agaima a ya g diketahui ahawa al-Qura itu adalah K L M LL H. (ii) Boleh dimaksudkan hasil dari proses percakapan.w.

. bersabda: ¸-. 1. Dari hadis ini kita dapati Nabi s. Sementara itu.a.2. seandainya saya keluarka n (bercakap dengan lidah).       . Untuk tujuan ini semua maka mereka memak ai maksud kalam Allah itu dengan kalam lafzi. mengistilahkan proses percakapan yang berlaku dalam akal itu sebagai kalam (percakapan). Golongan Mutakallimin menggunakan kalam All ah dengan maksud kalam nafsi kerana mereka biasanya mengkaji dan memikirka n tentang sifat-sifat nafsi Allah di sampng mereka menganggap bahawa kalam Allah itu adalah bukan makhluk.v— -:´|— c|. golongan usuliyyin fuqaha .w. Berdasarkan tasawwur ini mereka berpendapat bahawa al-Quran itu perlu dikaji dari dua aspek: (i) Bahawa ianya adlah kalam Allah yang paling istimewa jika dibanding kan dengan kalam Allah yang lain.a. Lalu Rasulullah s. Faktor yang mendorong golongan ini memakai maksud ini adalah bertu juan supaya mudah bagi mereka melakukan istidlal untuk menentukan hukum bagi sesuatu perkara. Walaupun begitu ada juga dari kalangan mere ka ini menggunakan kalam Allah dengna maksud kalam nafsi seperti mana pengguna an 6 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM Mutakallimin. Kadang-kadang ia bermaksud kalam nafsi dan kadang-kadang bermaksud kalam lafzi. sebagaimana yang telah diterangkan di atas. ¸«—— v Maksudnya: Hanya orang mukmin sahaja yang mengeluarkan kata-kata demikian.Maksudnya: Di dalam hati saya berkata sesuatu. Begitulah juga halnya dengan Kalam Allah.3 Makna Al-Quran pada Pandangan Mutakallimin Sebagaimana yang diketahui bahawa mutakallimin menggunakan kalam Allah d engan maksud nafsi.w. nescaya saya telah menggugurkan pahala saya. Sementara ulama bahasa pula bertujuan untuk mengkaji unsur-uns ur mukjizat yang terdapat dalam al-Quran. Jadi dapatlah disimpulkan ba hawa percakapan itu ada dua jenis. ulama bahasa menggunakan kala m Allah itu dengan maksud kalam lafzi.

sebagamana juga kalam nafsi basyari.( -~-¹ .J~ =¹ _-—-¹ _¹. takrif alQuran diberikan sebagai “kalimat-kalimat dalam bayangan sahaja yang bersifat azali dan murattabah dang hair muta aqibah. Fuqaha Lughawiyyin ¡ ¡ (ii) dengan maksud hasil dari proses percakapan )         dan .(ii) Bahawa ianya kalam Allah yang bersifat qadim dan bukan makhluk. Adalah dimaklumi juga bahawa kalam Allah yang nafsi dimaksudkan dengan dua maksu d. Berdasarkan kalam Allah yang nafsi dengan maksud proses percakapan. Berdasarkan kalam Allah yang nafsi dengan maksud hasil proses percakapa n. Ia juga dikatakan ) ( – kerana al-Quran itu satu hakikat yang tersusun-atur dan mempunyai keistimewaan yang tersendiri. ada segolong an ulama mentakrifkan kalam Allah itu sebagai “satu sifat qadim yang wujud dalam bentuk kalimat-kalimat bayangan ) ( yang terdiri dari awal surah al-Fatihah hinga akhir surah an-Nas”. iaitu: (i) dengan maksud proses percakapan ) -~-¹ _-—-¹ _¹. Jelasnya ia bukan kalimah hakiki yang berbentuk huruf dan suara bagi menafikan sifat makhluk nya. Ia juga dikatakan ) ( . sedangkan masa adalah salah satu dari sifat baharu (makhluk).ghair muta aqubah: kerana sifat ta aluq akan membawa maksud bahawa ia akan menempati masa. Sifat Allah adalah berbeza sama sekali dengan sifat makhluk. yang terlintas di fikiran dan yang wujud pada roh. usuliyyin. 7 Ada beberapa takrif yang dikemukakan bersama oleh mutakallimin. kerana itu ia sama sekali tidak bersifat baharu. Kalimat-kalimat bayangan ini pada hakikatnya adalah azali dan tidak berbentuk huruf yang dituturkan atau yang terlintas di fikiran dan ruh .2.4 Makna Al-Quran Menurut Golongan Usuliyyin. fuqah   TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM 1.( Walau bagaimanapun perlu ditegaskan bahawa maksud-maksud ini hanya berup a perbandingan dengan percakapan manusia supaya mudah difahami akan hakika t kalam Allah. yang tidak berbentuk huruf yang ditut urkan.

a dan lughawiyyin seperti berikut: (i) Al-Quran adalah “kumpulan kalimat yang diturunkan kepda Nabi Muhammad s. yang terdiri dari awal surah al-Fatihah hingga akhir surah an-Nas yang mempunyai ciri-ciri keistimewaan yang tersendiri”. (ii) Al-Quran adalah “huruf-huruf yang tertulis dalam mushaf”. di samping ianya merupakan bukti utama kepada kebenaran Nabi Muhammad s. Takrif ini adalah yang termasyhur di kalangan fuqha . (a) “Kalam Allah yang diturunkan kepada Nabi Muhammad s. yang dipindahkan dari satu generasi ke satu generasi secara tawatur dan mendapat pahala dengan membacanya.w.w.” Takrif pendek pula ialah: “Al-Quran adalah kalam Allah yang bermukjizat”. dan juga merupakan tanda yang tepat dan nyata ba gi al-Quran sebagai kalam Allah. Berdasarkan alas an ini mereka memberi takrif rin gkas yang sedemikian rupa. yang ditulis dalam mushaf. Takrif panjang yang pernah dikemukakan ialah: “Al-Quran adalah kalam Allah yang bermukjizat yang diturunkan kepada Nabi Muhammad s.w.a. yang bermukjizat”. Alasan bagi mereka yang membuat takrif begini ialah kerana “mukjizat itu adalah sa tu sifat yang zati bagi al-Quran”.w. Antara takrif-takrif pendek yang lain ialah: (a) “Kalam Allah yang dipindahkan ke dalam mushaf secara tawatur”.a. Alasan bagi takrif ini pula ialah bahawa sifat-sifat selain dari kedua -dua sifat ini – diturunkan kepada Nabi dan bermukjizat – adalah sifat yang tidak begitu penting ba gi     . ada pula yang memberi takrif pendek sahaja dan ada yang memberi takrif yang ti dak terlampau panjang dan tidak terlampau pendek. Alasan bagi takrif seperti ini ialah bahawa kedua-dua sifat ini – dipindahkan ke d alam mushaf dan secara tawatur – sudah cukup untuk menerangkan al-Quran itu ad alah lain dari kitab-kitab lain. ada yang memberi ta krif yang panjang dengan memasukkan semua cirri-ciri keistimewaan al-Quran it u. Kesimpulan Makna Al-Quran Dari perbincangan di atas dapatlah diambil kesimpulan bahawa para ulama hanya berbeza dalam memberi gambaran terhadap al-Quran itu sahaja.a.a.

Ia termasuklah ilmu Tafsir. ilmu kejuruteraan. dan lain-lain la gi. ilmu Rasm Uthmani.1 Bidang dan Skop Perbahasan Ulum Al-Quran Bidang dan skop perbahasan Ulum al-Quran sangat banyak dan luas. yang dipin dahkan secara tawatur dan mendapat pahala dengan membacanya”. ilmu Nasikh dan Mansukh.a. Abu Bakar al-Arabi dalam kitabnya at-Ta wil ) ( berkata: ‘Ulum al-Quran berjumlah 77. cuba anda fikirkan secara kritis adakah ilmu-ilmu hasil dari kajian manusia seperti matematik. Malah bagi AsSayuti berpendapat. Injil dan l ainlain’. ke   . 1. kerana ilmu-ilmu yang berkaitan dengan al-Quran bukan satu ilmu sahaja. 8 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM Antara takrif yang sederhana pula ialah: (a) ”Kalam Allah yang diturunkan kepada Nabi Muhammad s.. ilmu Ikjaz.al-Quran kerana kedua-dua sifat inilah telah menjadikan al-Quran wujud sejak dari zaman Nabi lagi. Kalam adalah jenis bagi al-Quran. MAKNA GABUNGAN ULUM DAN AL-QURAN (ULUM ALQURAN) ( yang membawa maksud ’sekumpulan ’Ulum Al-Quran’ adalah tarkib idhafi ) ilmu yang berkaitan dengan al-Quran’ .3.450 ilmu iaitu satu jumlah empat kali ganda dari kalimat-kalimat al-Quran. ilmu Qir aat. Perkataan ilmu dijamakkan menjadi ulum. Maksud ’dipindahkan secara tawatur’ pula ialah menafikan sebarang ’bacaan yang telah dimansuhkan dan bacaan yang tidak mutawatir’. ilmu Asbab Nuzul. kejuruteraan. Sebelum masuk dalam perbincangan seterusnya.3.w. 1. kedoktoran dan sebagainya termasuk dalam perbincangan Ulum al-Quran. Maksud ’diturunkan kepada nabi’ ialah menafikan yang diturunkan kepada nabi-nabi yang lain seperti Taurat. Alasan pendapat ini ialah sifat-sifat tersebut sesuai dengan kehendak-ke hendak usuliyyin. ilmu perubatan dan sebagainya ada lah termasuk dalam Ulum al-Quran. malah b anyak yang akan dibincangkan selepas ini.

Perbahasannya setiap segi itu adalah secara ber sepadu yang diletakkan di bawah satu disiplin ilmu iaitu disiplin ’Ulum al-Quran’. pengumpulan. Adapun perbahasan berkaitan Ulum Al-Quran secara umumnya meliputi bidang -bidang berikut. jelas bahawa maksud mereka ingin memasukk an segala ilmu yang disentuh dalam al-Quran samada secara langsung atau t idak lngsung adalah termasuk dalam kajian Ulum al-Quran. Apabila dikaji susunan ayat. Dari pendapat kedua-dua tokoh di atas. ekonomi dan sosiologi dan lain-lain lagi tidaklah dianggap sebagai Ulum al-Quran . maka ilmunya tidak dapat dikira dan diket ahui melainkan Allah sahaja’. Faktor utama al-Quran diturunkan ialah hidayah dan ikjaz. bacaan. Walaupun al-Quran ada membuat gesaan dan galakan supaya mempelajari kejuruteraan. Ulum al-Quran ialah satu kajian atau perbahasan yang berkaitan de ngan al-Quran dari segi penurunan. Iaitu dari segi apa yang disebutkan dalam takrifnya. Ini hanya bila dikaji kalimatnya sahaja. juga tidak 9 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM bertujuan mempastikan hukum-hukum kejuruteraan dan begitu sebaliknya keju ruteraan tidak digunakan untuk menerangkan ayat-ayat al-Quran. Maudhu (bahan kajian) Ulum al-Quran pula ialah al-Quran itu sendiri. nasikh-mansukh.rana setiap kalimat itu ada makna zahir dan makna tersirat. penulisan. Oleh itu. tafsir . kerana al-Quran tidak diturunkan bertujuan membuktikan teori kejuruteraan misaln ya. Kesimpulannya. penjelasan terhadap kekeliruan atau salah faham terhadap al-Qura n dan sebagainya. iaitu:   . Sebenarnya al-Quran adalah kitab hidayat dan ikjaz ( ) . ilmu-ilmu lain seperti ilmu Alam (Geografi). Jadi sebarang ilmu yang berkaitan dengna hidayat dan ik jaz maka ia dianggap sebagai Ulum al-Quran. penyusunan. tetapi serua n itu bukanlah boleh dijadika dalil (bukti) untuk menjadikan kejuruteraan seba gai satu dari kajian Ulum al-Quran kerana kejuruteraan bukanlah faktor utama al-Quran diturunkan. pertukangan dan semua ilmu yang baru ditemui seperti kejuruteraan dan matematik. ikjaz. Lantaran dua pe rkara inilah ia diturunkan.

7. 3. 14. 10. Pada peringkat awal perkembangan dan penulisan ilmu Tafsir berlangsung pada abad ke3 Hijrah. 5. 13. Sufyan bin Uyainah yang meninggal pada tahun 198 Hijrah. 6. 4. Kitab karang an Ibn Jarir Al-Tabari ini merupakan salah sebuah kitab yang unggul dan terke nal dan berkekalan sebagai rujukan penting hingga kini. (b) Al-Tafsir Bi Al-Ra’yi atau Al-Tafsir Bi Al Ma’qul. bentuk Tafsir yang muncul dapat dibahagikan kepada dua bentuk: (a) Al-Tafsir Bi Al-Ma’thur atau Al-Tafsir Bi Al-Manqul. 3.1. Ilmu I’rab Al-Quran ) ( Sejaran awal yang dapat dikesan serta orang yang memain peranan sebagai pelopor dan . 12. 8. 11. Waqi’ Al-Jarrah yang meninggal dunia pada tahun 197 Hijrah. Syu’bah Ibn Al-Hajjaj yang meninggal pada tahun 160 Hijrah. 9. Ibn Jarir Al-Tabari yang meninggal dunia pada tahun 310 Hijrah. 2. Ekoran kemunculan ilmu in ilah. 4. maka selepas itu lahir ilmu-ilmu lain yang berkaitan dengan Al-Quran.Ulama yang muncu l yang bertindak mengkaji serta menyusun ilmu Tafsir berasaskan koleksi dan ri wayat daripada sahabat ialah: 10 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM 1. 2. Ilmu Tafsir Dan Ta’wil Ilmu I’rab Al-Quran Ilmu Qira’at Ilmu Nasikh Dan Mansukh Ilmu Sebab Nuzul Ilmu Makki Dan Madani Ilmu Fada’il Al-Quran Ilmu Nuzul Al-Quran Ilmu Gharib Al-Quran Ilmu Amthal Al-Quran Ilmu Majaz Al-Quran Ilmu Abat Muhkamat Dan Mutasyabihat Ilmu Jadal Al-Quran Ilmu Aqsam Al-Quran ( Ilmu Tafsir dan Ta’wil ) Ilmu ini merupakan ilmu yang mula-mula dibincangkan yang mana sejarah kemunculan nya dapat dikesan bermula pada abad ke-2 Hijrah.

meletakkan batu asas terhadap perkembangan ilmu yang berkaitan dengan I’rab Al-Qur an ialah Saidina Ali bin Abu Talib. Antara tokoh terlibat dan kitab yang dihasilkan ialah: 1. pada masa itu hingga penghujung abad ke-4 H ijrah masih belum wujud kitab lengkap dan tersusun yang dihasilkan berkaitan I’rab Al-Qu ran. Beliau menyusun kitab I’rab Al-Quran. Di mana Saidina Ali telah menyarankan dan menyu ruh Abu Aswad Al-Du’ali yang meninggal dunia pada tahun 69 Hijrah. Ilmu Sebab Nuzul ) ( Kemunculan ilmu ini bermula pada abad ke-3 Hijrah. Ali bin Ibrahim Ibn Sa’id Al-Khaufi. pada abad ke-5 Hijrah telah muncul kitab yang disusun be rkaitan dengan I’rab Al-Quran. Saidina Ali tela h menyuruh beliau supaya membuat kaedah-kaedah bahasa Arab demi menjaga kesucian d an ketinggian bahasa itu. Orang yang menjadi pelopor ke pada penyusunan dan pembukuan kitab berkaitan dengan ilmu Asbab Al-Nuzul ialah Ali Ib n AlMadini yang meninggal dunia pada tahun 34 Hijrah. Ilmu Nasikh dan Mansukh ) ( Sejarah awal tentang kitab Nasikh dan Masukh yang dapat dikesan ialah bermula abad ke-3 Hijrah. Apa yang dapat dikesan. Abu Amar Al-Dani. Ilmu Fada’il Al-Quran ) ( . Tokoh ulama yang telah bertanggungjawab menyusun kitab berkaitan de ngan ‘Ilmu Nasikh Dan Mansukh ialah Abu ‘Ubaid Al-Qasim Ibn Salam. Beliau telah Berjaya menghasilkan kitab yang berkaitan de ngan I’rab berjudul: Al-Taisir Bi Al-Qira’at Al-Sab’I dan kitab Al-Muhkam Fi Al-Nuqat. Namun begitu. 11 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM Ilmu Makki Dan Madani ) ( Ilmu ini dibincangkan secara khusus bermula abad ke-3 Hijrah. Penyusuna n ilmu ini diplopori oleh Muhammad Ibn Ayyub Al-Darris yang meninggal dunia pada tahun 294 Hijrah. 2. Ilmu Qira’at ) ( Orang pertama yang menyusun kitab berkaitan ‘Ilmu Qira’at ialah Abu ‘Ubaid Al-Qasim Ib n Salam.

Abu ‘Ubaid Al-Qasim Ibn Salam 2. Ilmu Amthal Al-Quran ) ( Ilmu ini membicarakan tentang perumpamaan serta perbandingan yang terdapat di da lam Al-Quran. 12 . Abu Bakar Muhammad Ibn Al-Qasim Al-Anbari yang meninggal dunia pada tahun 328 Hijrah. Ilmu Nuzul Al-Quran ) ( Ilmu ini membincangkan tentang cara-cara dan bentuk serta peringkat pen urunan AlQuran kepada Nabi. Bilangan Surah.Beliau telah menyusun kitab ‘Aja’ib Al-Quran. Beliau meninggal dunia pada t ahun 665 Hijrah. Ayat seta Kalimah Ilmu Gharib Al-Quran ) ( Ilmu ini dibincangkan secara langsung dan ulama pertama yang menyusun kitab berk aitan dengan Gharib Al-Quran ialah Abu Bakar Al-Sijistani dalam kitabnya Ghar ib AlQuran.Ilmu ini membincangkan tentang kelebihan Al-Quran. Ilmu Majaz Al-Quran ) ( Ulama yang menjadi pelopor dan menyusun kitab pertama berkaitan ilmu ini ialah I bn Abd Al-Salam yang menyusun kitab Majaz Al-Quran. Antara lain beliau jug a telah membincangkan di dalam kitabnya itu tentang penurunan Al-Quran dengan T ujuh Huruf. Antara tokoh ulama terkemuka yang membicarakan tentang ilmu i ni ialah AlMawardi yang meninggal dunia pada tahun 450 Hijrah. Antara tokoh utama y ang membincangkan ilmu ini ialah: 1. Penulisan Mashaf.Beliau meninggal dunia pada tahun 330 Hijrah. Ilmu ini membahaskan tentang ayat-ayat Muhkam dan ayat-ayat Mutasyabih yang terdapat dalam Al-Quran serta perbezan antara keduanya menurut gaya bahasa Arab.Ilmu ini dipelopori dan dibahaskan oleh Abu Bakar Muhammad Ibn AlQasim Al-Anbari di dalam kitabnya ‘Aja’ib Al-Quran. Ilmu Ayat Muhkamat dan Mutasyabihat ) ( Ilmu ini muncul secara khusus pada akhir abad ke-7 Hijrah.

2. di mana jalan penyampaiannya adalah secara mutawatir.3.Ilmu ini membincangkan te ntang hujah dan dalil yang digunakan dalam Al-Quran dalam menetapkan sesuatu menurut ga ya bahasa Arab.3 Faedah Mempelajari Ulum Al-Quran Faedah mempelajari Ulum al-Quran pula ialah untuk mengetahui segala ilmu pengeta huan yang terdapat dalam al-Quran dengan tujuan mempergunakan ilmu-ilmu ini da lam usaha untuk mempertahankan al-Quran supaya tidak terhapus. Mempelajari serta mendalami Ulum Al-Quran memberi faedah yang besar kepada indiv idu dan masyarakat. untuk memahami dan mendalam i tafsir al-Quran yang banyak mengandungi rahsia lmu pengetahuan samada y ang telah terbongkar atau pun yang belum. 4. 6. 5. Dapat membantu pengkaji untuk memahami kandungan Al-Quran serta mengeluarkan hukum daripadanya. 1. Dapat mempelajari ilmu serta ayat Nasikh dan Mansukh. Ulama yang menjadi pelopor dan penyusunnya ialah Najmuddin Al-Tuf i yang meninggal dunia pada tahun 716 Hijrah. Ilmu Aqsam Al-Quran ) ( Ilmu ini muncul secara lansung pada penghujung kurun ke-7 Hijrah. Untuk memahami Kalam Allah atau Al-Quran sebagaimana yang diterangka n oleh . antaranya: 1. Dapat mengetahui sejarah dan perkembangan al-Quran semenjak ia ditur unkan sampai sekarang. Ulama pelopor yang telah menyusun kitab berkaitan dengan Aqsam Al-Quran ialah Ibn Al-Qayyi m yang meninggal dunia pada tahun 752 Hijrah. Dapat menambahkan keyakinan kepada pengkaji Al-Quran bahawa ia merup akan sebuah kitab suci daripada Allah dan bukannya ciptaan manusia. Ilmu ini membi carakan tentang jenis-jenis sumpah Allah yang terdapat di dalam Al-Quran. Dapat menguasai berbagai-bagai bidang ilmu pngetahuan yang terdapat dalam AlQuran.TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM Ilmu Jidal Al-Quran ) ( Ilmu ini muncul pada akhir kurun ke-7 Hijrah. Asbab Al-Nuzu l dan perkara yang berkaitan dengan Al-Quran. 3.

para sahabat dan tabi’in. Mengetahui keistimewaan ahli Tafsir dalam mentafsirkan ayat-ayat Al-Quran. Untuk mengetahui metod ahli Tafsir mentafsir Al-Quran. 7. 9. 8. dapatlah dikatakan bahawa faedah mempelajari Ulum al-Quran i alah dapat mengetahui segala ilmu pengetahuan yang terdapat dalam al-Quran dengan tuj uan mempergunakan ilmu-ilmu itu dalam usaha untuk mempertahankan al-Quran supaya tid ak terhapus. Dapat mentafsir Al-Quran dengan baik. untuk memahami dan mendalami tafsirannya yang banyak mengandungi rahsi arahsia ilmusamada yang telah terbongkar atau yang belum.Rasulullah. 13 TOPIK 1 MAKNA ULUM AL-QURAN OUM Sebagai kesimpulan. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful