P. 1
3. Teori Dan Ultrstruktur Sel

3. Teori Dan Ultrstruktur Sel

|Views: 23|Likes:
Published by Shendi Suryana

More info:

Published by: Shendi Suryana on Dec 26, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/16/2013

pdf

text

original

3.

TEORI SEL DAN ULTRASTRUKTUR SEL
3.0 Tajuk Kuliah Biologi Sel (BS):

a. Teori sel dan ultra struktur sel b. Komponen dan asas kimia sel c. struktur membrane sel d. Pengangkutan pasif dan aktifwalan aktiviti sel:

3.1 Pengenalan: “Hidupan” ialah keupayaan sesuatu entiti untuk bertindakbalas dengan persekitaran, bertumbuh dan membesar, memperbaiki, bergerak dan berupaya membiak (reproduce) dengan jayanya. 3.2 Apakah kaitan organisma hidupan dengan sel? Semua organisma, sama ada yang kecil seperti Euglena atau besar seperti gajah, terbina daripada satu atau lebih sel. Sel adalah unit terkecil organisma yang menjalankan berbagai tugas harian, terutama sekali dalam menentukan aliran tenaga yang teratur dan sempurna, supaya organisma itu dapat menjalankan aktiviti-aktiviti normal organisma hidupan. 3.3 Sel adalah berbeza dari segi saiz. Ada yang seni dan hanya dapat dilihat dengan bantuan mikroskop (lalu dipanggil ‘mikroorganisma’ atau ringkasnya, mikrob) dan ada pula yang besar, yakni organisma multisel at au majmuk (‘complex’). Contoh mikrob unisel ialah bakteria, Euglena, Paramecium, Amoeba dan sebagainya. Contoh organisma multisel pula ialah manusia, pokok, serangga, haiwan dan sebagainya. Sama ada bersaiz besar atau seni, kesemuanya terdiri atau terbina daripada satu (atau gandaan ribuan) unit asas yang dipanggil ‘sel’. Yakni, sesuatu organisma majmuk seperti manusia, sebenarnya terbina daripada jutaan unit-unit sel, bukan terdiri daripada satu sel yang besar. Selsel yang banyak akan membentuk tisu, organ, otot, tulang dan sebagainya sehingga membentuk organisma yang sempurna. Setiap satu sel seni ini akan menjalankan tugas-tugas tertentu di bawah sistem pengawalaturan yang sempurna supaya kesemua tugas biologi sesuatu oranisma berjalan dengan lancar dan teratur. Modul kuliah ini disediakan oleh Prof. Madya Dr. Faridah Abdullah untuk pelajar-pelajar BGY 1002 sahaja. Mana-mana bahagian nota ini tidak boleh di hasilkan semula tanpa mendapat izin penulis.
1

3..1

beliau mendapati sel-sel tumbuhan ‘berisi cairan’. tercetuslah sebutan ‘sel’ untuk unit paling asas sesuatu organisma.Bagaimana dan sejak bilakah manusia mengetahui tentang wujudnya ‘sel’? Yang komponen– komponen pada Amoeba adalah sama dengan yang terdapat pada sel manusia? 3. Pada tahun 1665. Buat pertama kalinya manusia menyedari tentang wujudnya makhluk hidupan seni yang sebelum ini tidak pernah dilihat oleh mata kasar. Van Leuwenhoek pula menggunakan sampel air untuk dicerap dibawah mikroskop. Mikroskop awal yang di gunakan oleh Robert Hook dan sel gabus yang di lihatnya. Beliau menyatakan yang tedapatnya hidupan seni yang hidup dan boleh bergerak (“animalcules”) di mana sesetengah organisma ini adalah sel tunggal ataupun unisel. Beliau teruja melihat yang ‘gabus’ sebenarnya bukanlah satu ‘benda’ yang sekata. Apabila beliau membuat cerapan keatas tumbuhan hidup pula. Dari itu. atau ‘cells’ dalam Bahasa Inggeris.. malah menjalani aktiviti hidupan dengan sempurna. Robert Hooke telah berjaya mencipta mikroskop. sebaliknya terdiri daripada puluhan ‘kotak-kotak’ kecil yang mengingatkannya kepada bilik tidur yang sempit rahib-rahib di biara.4 Perkembangan Teori Sel Pengetahuan mengenai sel dan struktur-struktur seni hanya mula bertapak apabila terciptanya mikroskop. Spesimen yang mula sekali dicerapnya dibawah mikroskop ialah gabus. Sel-sel ini bukanlah statik.2 . tetapi tiada penjelasan lanjut di sertakan mengenai hal ini. 3. Pada era yang sama.

Setiap organisma adalah gabungan berbilang unit sel. Lewat 1660 an Anton Van Leuwenhock 1830 Theodore Schwann Memerhatikan sel rawan. Theodore Schwann membuat cerapan keatas sel tulang rawan.. Perkembangan teori sel: Tahun 1665 Ahli Sains Robert Hooke Penemuan & Teori mencipta mikroskop. dan semua sel datang daripada sel sebelumnya. Perkembangan teori ini menjadi lebih mantap apabila Virchow membuat kesimpulan yang setiap satu organisma adalah gabungan berbilang unit sel. Beliau merumuskan yang sel-sel haiwan adalah mirip tepat sel tumbuhan.Tidak terdapat perkembangan yang penting mengenai sel hinggalah 200 tahun kemudian. Saranan: sel haiwan mempunyai asas struktur yang mirip sel tumbuhan. Pernyataan ini menjadi panduan sehingga hari ini. Beliau seterusnya menyatakan yang sel adalah unit asas untuk semua tumbuhan dan haiwan. Semua sel datang daripada sel sebelumnya.3 . melihat struktur ‘kotak-kotak’ kecil yang statik. Memerhati gabus. Lewat 1800 an Virchow 3. Pada tahun 1889. Memerhatikan struktur bergerak (‘animalcules’) daripada sampel air. Saranan: ada struktur hidupan yang terdiri daripada sel tunggal. lalu dipanggil ‘cell’.

wajar di nyatakan yang walaupun sel adalah unit asas organisma hidup. 3. sebenarnya terdapat 2 jenis sel di muka bumi ini – iaitu sel prokariot dan eukariot.4 . dan (3) nukleus. dan sel adalah unit berfungsi organisma multisel. iaitu : 1. sel kulit bahagian dalam pipi adalah leper dan sebagainya. Tidak lupa juga. Setiap organisma hidup terbina daripada satu atau lebih sel 2. sama seperti yang dinyatakan pada di atas. ada mikroorganisma yang hanya terdiri daripada satu unit sel tetapi mampu melakukan aktiviti-aktiviti biologi dengan cekap dan sempurna seperti mana dilakukan organisma multisel. Sebelum itu. 3. sitoplasma dan nukleus. 3.Berasaskan perkembangan diatas. Walau apa pun bentuknya. sel saraf seperti seutas tali.5 Stuktur dan fungsi sel Setiap satu sel mempunyai bentuk yang tesendiri. Semua sel terdiri daripada : (1) membran plasma (atau disebut juga sebagai membran sel). struktur pembawa maklumat warisan. Anda akan mempelajari lebih lanjut mengenai membran plasma apabila mempelajari sistem pengangkutan sel.. (2) sitoplasma yang mengandungi cairan dan beberapa organel penting. Terdapat 3 Prinsip Teori Sel. Sel hati adalah bersegi. mengenai sitoplasma apabila mempelajari ultrastuktur sel (atau organel) yang memungkinkan pergerakan masuk-keluar bahan ke/dari sel dan mengenai nukleus sebagai persediaan bahagian genetik. komponen-komponen utama yang tedapat dalam setiap unit sel tidak berbeza. Organisma hidupan yang paling kecil ialah sel tunggal. prinsip mengenai teori sel moden telah dirumuskan. sel otot berbentuk panjang. Haiwan unisel juga terdiri daripada membran plasma. Semua sel terbentuk daripada sel yang wujud sebelumnya.

mikroskopik (panjang <5 mikrometer atau m). Saiz . 3. Sitoplasma sel prokariot adalah sekata dari segi rupa. namun pergerakan ini dikawal oleh membran plasma yang terdapat bersebelahan dinding sel. 3. Bahan genetik (DNA.6 Jenis sel : Prokariot dan Eukariot Secara keseluruhan. Sesetengah bakteria mempunyai satu lapisan lendir pada dinding selnya. 4. Organisma kumpulan ini tidak mempunyai sampul (atau dinding) nukleus. Virus tidak termasuk dalam salah satu daripada 2 kumpulan diatas kerana status nya sebagai ‘orgqanisma hidup’ tidak seperti yang lain kerana cirinya yang ‘hidup hanya apabila berada dalam perumah’. Sel pada organisma kumpulan ini mempunyai nukleus yang terbendung dengan kemas oleh membran/sampul/dinding nukleus.. • Prokariot di wakili oleh bacteria dan rumpair biru-hijau.7 Rumusan sel prokariot: 1. organisma hidupan terbahagi kepada 2 kumpulan berasaskan rekabentuk selnya. Sebilangan besar bakteria tinggal dalam persekitaran cecair/ berair: dpd kolam kepada saluran darah manusia. 3. • Eukariot di wakili oleh semua bentuk hidupan. dinding sel berpori dan membenarkan pergerakan masuk keluar bahan-bahan. iaitu ‘asid nukleik deoksiribos’. tidak mempunyai selaput /membran yang mengasingkan nukleod daripada sitoplasma.3. diselubungi oleh dinding sel yang berstruktur dan agak keras/tegar. 2. dengan itu dinding sel (diulang: bukan membran sel) mestilah keras supaya dapat mengawal kemasukan air persekitaran dan mencegah sel daripada dibanjiri air dan pecah.5 . deoxyribose nucleic acid) umumnya terapat sebagai berlingkaran (‘coiled’). terlekat pada membran plasma dan tertumpu pada satu kawasan khusus yang dipanggil nukleod. kecuali bakteria. mempunyai struktur dalaman yang mudah (yakni organel yang paling minima). yakni prokariot (sebelum nukleus) dan eukariot (nukleus sebenar). sesetengah bakteria mempunyai lapisan polisakarid yang mencegah sel darah putih daripada memusnahkannya.

ribosom # walaupun terdapat organel yang sama. Lihat gambarajah sel haiwan dibawah dan perhatikan kedudukan organel yang disebutkan diatas. kompleks Golgi 5.. Semua sel eukariot mengandungi organel-organel berikut: 1.Gambarajah sel bakterium (3-D): 3. Paling ketara sel haiwan dan sel tumbuhan. Mitokondrion 3. Vesikel 6.8 Sel eukariot Saiz lebih besar (>10 m garispusat).6 . mempunyai berbagai organel bermembran yang memberi bentuk dan memberi sumbangan kepada fungsi organisasi bahagian dalaman sel. Jalinan/ Retikulum endoplasma 4. Bahagian dalaman sel eukariot terdiri daripada nukleus dan sitoplasma. 3. Nukleus 2. rupabentuk sel eukariot tidak semestinya sama.

.7 .Contoh 2 organisme unisel: 1. Euglena 2. Paramecium 3.

nukleolus nukleolus 3.9 Nukleus: Pusat Kawalan Sel Nukleus terdiri daripada DNA. tetapi molekul besar terutamanya protin dan RNA (ribonucleic acid atau Asid nukleik ribosa) hanya boleh telus melalui pengawalaturan tertentu. iaitu bahan genetik untuk semua sel yang hidup.9.3. 3.1 Sampul nukeus . Sampul nukleus mempunyai sambungan dengan retikulum endoplasma (dan seterusnya dengan membran organel-organel lain). kromatin 3. sampul nukleus 2. Dengan cara ini. Dari segi fizikal ianya terbahagi kepada 3 komponen. iaitu: 1 1.pembentuk sempadan nukleus/sitoplasma : terdiri dari 2 lapisan membran yang dipenuhi oleh liang atau pori (lihat gambarajah diatas). Air.. ion dan molekul kecil seperti ATP boleh menelusi pori secara bebas. pori membantu mengawal aliran maklumat ke/dari nukleus.8 .

3.3 nukleolus .2 kromatin . pada nukleolus terdapat DNA (yang mengandungi gen untuk ribosom RNA). Hari ini. Oleh kerana DNA berada di nukleus sahaja.9. 3. Ribosom ialah partikel kecil yang terdiri daripada RNA dan protin (‘RNA ribosom’ atau rRNA). kromosom adalah urat-urat panjang yang berlingkaran sesama sendiri.4. 3. bahan tersebut dikenalpasti sebagai kromosom. Para saintis awal menggelarnya ‘kromatin’ atau ‘bahan berwarna’. maklumat ini akan di gunakan oleh ribosom untuk mengarah sintesis protin. dan struktur padat ini dapat di lihat dengan jelas melalui mikroskop cahaya.tapak-kerja pembinaan subunit ribosom : di bawah mikroskop. Apabila sel bersedia untuk membahagi semasa fasa tumbesaran. Ia adalah tapak untuk sintesis ribosom.bahan perwarisan : keseluruhan nukleus dikenali sebagai organel yang berwarna lebih gelap daripada sitoplasma apabila di cerap melalui mikroskop cahaya. dengan itu mestilah ada molekul-molekul tertentu yang berfungsi sebagai pembawa maklumat dan yang sentiasa masuk-keluar dalam proses saling bertukar maklumat antara nukleus dan sitoplasma. Di sini.9 . kromosom tersebut akan menjadi mampat dan kelihatan pendek. Organel dalam sitoplasma sel eukariot sila senaraikan. Setibanya RNA di ribosom (pada sitoplasma). sementara kebanyakan aktiviti sel berlaku di sitoplasma. ia dihimpun dengan rRNA untuk membina subunit-subunit ribosom.3. kebanyakan nukleus eukariot akan menunjukkan satu kawasan kecil yang lebih gelap daripada nukleus umum. Contohnya. Nukleolus ialah ‘tapak-kerja’ dimana protin daripada sitoplasma dibawa masuk kedalam nukleus dan menuju ke nukleolus. ini ialah ‘nukleolus’ atau nukleus kecil. iaitu molekul DNA (deoxyribose nucleic acid atau Asid nukleik deoksiribosa) yang terikat secara kompleks dengan protin tertentu.9. Segala proses yang berlaku di sitoplasma sebenarnya adalah mengikut arahan yang ter‘kod’ pada DNA. Umumnya. maklumat genetik dari DNA disalin oleh molekul RNA yang bergerak ke arah sitoplasma melalui pori nucleus.9. Dalam keadaan biasa.. Subunit yang baru ini akan seterusnya bergerak keluar menelusi pori membran nukleus untuk balik ke sitoplasma.

bentuknya adalah mirip r. bahan-bahan akan bergerak kearah penghujung karung dimana membran akan membulat dan seterusnya berpisah sebagai vesikel (sambil mengandungkan bahan tertentu) daripada induk Golgi.2 Kompleks Golgi Kompleks Golgi ialah pusat pemprosesan dan pembungkusan bahan-bahan.r. Ia terdiri daripada satu set karung-karung membran yang tercetus daripada membran r. termasuk fosfolipid e. Ribosom pada e. contohnya. setelah pemprosesan berlaku di dalam ruang kompleks Golgi. licin menjadi tapak utama dalam sintesis lipid.) ‘Retikulum’ atau ‘jalinan’ endoplasma terdiri dari tiub berongga dan sistem terusan membran (terdiri daripada dwilapisan fosfolipid) yang saling bersambungan di dalam sitoplasma.e. termasuklah protin membran. vesikel yang datangnya daripada r.e. menambahkan gula kepada protin untuk membentuk glikoprotin. dan membran-membran lain. 3. licin. cuma lebih leper. Kompleks ini menjalankan 3 fungsi utama: i. . kedalam vesikel berasingan. ii.10 .4. Melakukan modifikasi pada sesetengah molekul.e. iii.9. yang melaluinya. kasar bertugas untuk mengsintesis protin. protin dan molekul kompleks yang lain) ke dalam vesikel. Membungkus bahan-bahan (seperti lipid. 3. Retikulum endoplasma licin pula kelihatan demikian kerana tidak mempunyai ribosom pada bahagian-bahagian tiubnya.3. mengasingkan protin dan lipid yang diterima daripada r. Retikulum endoplasma kasar kelihatan demikian kerana kehadiran ribosom pada bahagian luar tiub dan terusannya. akan diangkut ke bahagian-bahagian lain sel atau ke membran plasma untuk dibawa keluar. Malah.r. Kebanyakan sel eukariot mempunyai 2 jenis: (i) retikulum endoplasma kasar dan (ii) retikulum endoplasma licin :masing-masing dengan tugas berlainan. Ini menyebabkan r. Dalam menjalankan tugasnya.e.4.9. membrannya memuatkan enzim-enzim untuk sintesis lipid.1 retikulum endoplasma (r. Sebaliknya. Demikian juga.e. akan bercantum pada satu penghujung karung Kompleks Golgi dan menghamburkan bahan dibawa kedalam ruang kompleks tersebut.e.

Lisosom mengesan kehadiran vakoul makanan lalu ia bercantum dengannya. . terutama enzim pencernaan yang mengurai protin. enzim-enzim ini di bungkus kedalam vesikel bermembran yang dipanggil lisosome (‘badan pelerai’).3. 3. Bahan makanan digerakkan kedalam sitoplasma secara tersimpan dalam vakuol makanan (food vacuoles). Molekul-molekul mudah ini meresap keluar dari lisosom ke sitosol (bahagian cairan sitoplasma) lalu memberi makanan kepada sel tersebut.4. monosakarid dan sebagainya. Yang mana terisi dengan bahan-bahan lain. lemak dan karbohidrat menjadi subunit komponen masing-masing. 3. Lisosom Lisosom ialah struktur vesikel yang mengandungi enzim penguraian. dan enzim lisosom mengurai makanan untuk menjadi unit-unit mudah seperti asid amino.3. Kandungan kedua-dua vesikel bercampur. Lisosom juga membantu sel dengan cara mencerna mikro organisma (berpotensi sebagai pembawa penyakit) dan organel yang rosak (seperti mitokondrion atau kloroplas).4 vesikel Tidak semua vesikel berisi enzim. Semasa di kompleks Golgi.11 .9.9. Lazimnya ia membawa protein berbagai. struktur pembawa ini tetap di kenali sebagai vesikel.4. Lihat gambarajah dibawah dan kenalkan lokasi dan tugas setiap satu daripada organelorganel yang disebut diatas.

3. tidak pada sel tumbuhan. Perhatikan dua lapisan membran dan susunan tilakoid yang nemjadikan granum. . 10 Terdapat beberapa organel yang hanya terdapat pada sel haiwan. Organe tetrsebut ialah” Kloroplas dan mitokondrion Perhatikan struktur sel tumbuhan umum (kiri) dan organel kloroplas yang dibesarkan. Dimanakah letaknya ‘krista’ dan ‘matriks’ ? Apakah tugas utama mitokondrion? 3.12 . Di sebelah kiri adalah struktur mitokondrion.

Plastid dan vakoul Plastid dan vakoul adalah 2 organel yang terdapat khususnya pada sel tumbuhan.13 . 3. sokongan dan pergerakan Perhatikan perletakan mikrotubul. seperri mitokondrion. Apakah tugas masing-masing? 3. mikrofilamen dan filament perantara yang memberi sokongan pada organel2 dalam sitoplasma. .11 Rangka-sito – untuk memberi bentuk.

14 .3. .12 dinding sel tumbuhan Dinding sel primer sitoplasma Dinding sel sekunder 3.

3.15 . .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->