2.0 SISTEM RANGKA Sistem rangka mempunyai pelbagai fungsi tubuh. Terdapat 206 ketul tulang padarangka manusia.

Sistem ini terdiri daripada tulang-tulang dan struktur-struktur sokongan seperti ligamen, tendon, kartilej dan sendi..

TULANG Tulang sebenarnya diliputi dengan porestium. Di hujung pangkal pula diliputi kartilej (rawan). Tulang juga diselaputi dengan kapilari darah. Semua tulang mempunyai mineral. Garam mineral mengeraskan bahan antara sel tulang. Kandungan tulang ialah 2/3 garam galian dan 1/3 bahan organic (sel-sel yang laru dalam gliserol). Jika tiada gaam dalam tulang maka tulang akan menjadi lebih teguh, lentur dan elastic.

Contohnya tarsal (tulang pergelangan kaki).Tulang terdiri dari empat jenis saiz iaitu tulang panjang.pat dan mempunyai sum-sum tulang. fibula dan tibia (kaki). periosteum – merupakan tisu penghubung yang berfiber. Berbentk bengkok sedikit dan merupakan tulang mampat. tulang pipih dan tulang tidak sama bentuk. ulna. Contoh femur. Struktur tulang panjang ialah: epiphyses – hujung tulang panjang. Tulang Panjang Berfungsi sebagai system tuas. diaphysis – dikenali sebagai aci. bersifat mam. tulang pendek. Tulang Pendek Berfungsi sebagai daya pergerakan dan bentuknya tidak tetap. radius. humerus (tangan) dan klavikel (badan). karpal (tulang pergelangan tangan) .

scapula. pelvis). Contohnya kepala (tulang-tulang pada tengkorak) dan badan (sternum.Tulang Leper Tulang ini berbentuk melengkung dan nipis dan berfungsi sebagai ikatan pada otot. .

Tulang Tidak Sama Bentuk Kebanyakkannya terdapat pada tulang belakang dan berfungsi sebagai tempat perlekatan otot. lumbar. torasik. . sacrum dan koksiks. Contohnya tulang servikel.

Rawan/Cartilage Berfungsi sebagai ‘kusyen’ pada tulang. bersifat kenyal dan terdapat di hujung tulang. .

Synarthroses – tiada pergerakan (sendi di bahagian tengkorak). .Sendi Sendi merupakan bahagian yang membolehkan system rangka melakukan pergerakan. Diathroses – pergerakan yang bebas (sendi bahu). Tiga pergerakan sendi ialah: Amphiarthroses – pergerakan yang terhad (sendi lutut).

.Jenis-jenis Pergerakan Sendi Pergerakan bebas – sendi pelana. sendi pangsi dan sendi gelungsur. sendi engsel. sendio lesung.

Pergerakan terhad – radius. tibia. ulna. fibula. . tulang rusuk dan sternum. bahagian pubis.

. lengkungan pelvis dan sendi di antara gigi. merupakan tisu berfiber dan menyokong pergerakan sendi-sendi tulang. Ligamen Berfungsi untuk menyambungkan tulang dengan tulang.Tiada pergerakan – tulang-tulang tengkorak.

.

otot dengan tulang dan meregangkan .Tendon Berfungsi untuk menyambunghkan pergerakan anggota-anggota badan.

Kepelbagaian ini membolehkan tulang-tulang memenuhi keperluan khusus bagi tulang tersebut. radius. Contoh klavikel. 2. •appendicular (hujung/keluar dari badan). . sternum. Tulang-tulang boleh diklasifikasikan berdasarkan kepada empat bentuknya. Contoh tengkorak.2.ulna . tulang rusuk. dan tulang vertebra.3Jenis-jenis Sistem RangkaSistem Rangka terdiri daripada dua iaitu : •axial (paksi).4 Klasifikasi Tulang Terdapat pelbagai bentuk dan saiz tulang. skapula.

fibula dan falanges Tulang pendek Ukuran panjang dan lebar tidak banyak perbezaan. Berfungsi untuk memindahkan daya.vertebra. Berfungsi sebagai tuasuntuk memudahkan pergerakan.    Tulang panjang Ukuran panjang mesti melebihi ukuran lebar tulang. radius. Contoh:. lumbar. femur. Contoh:.karpal dan tarsal. rusuk dan sternum. Tulang tak sama bentuk Tulang yang tidak boleh dikategorikan dalam tulang panjang. .Contoh:humerus.kranium. Kebanyakkan terdiri daripada tulang mampat.Berfungsi sebagai tempat perlekatan otot. nipis dan melengkung. pendek atau leper. sakrum dankoksiks. ulna. berfungsi sebagai tempat pelekatan otot-otot dan melindungi organ-organ di bawahnya. Tulang leper/pipih Berbentuk pipih. Contoh:. Berbentuk kiub dan didapatidi ruangruang yang tertutup serta sedikit berongga. tibia.

Pertumbuhan tulang berlaku secara diameter dan secaramemanjang.5 Struktur Tulang Struktur tulang menyediakan rangka tuas yang teguh bagi membolehkan pergerakandalam aktiviti fizikal. Ia menyediakan salurandarah dan saraf ke tulang.2. •Sum-sum tulang Lapisan paling dalam pada struktur tulang. Terdiridaripada osteoblas (sel pembentukan jaringan tulang). tulangberongga dan sum-sum tulang. Terdiri daripada empat lapisan iaitu periosteum. •Tulang mampat (diafisis) Lapisan kedua pada tulang dan mempunyai bahagian batang yang halus dankeras serta disaluti periosteum. Berperanan menghasilkan sum-sum asal dalam tulang. •Tulang berongga (epifisis) Lapisan ketiga dan terletak pada kedua-dua hujung tulang panjang. Terdiri daripada lapisan nipis tulang mampat. Lapisan ini melingkari kaviti medulari yang mengandungi lemak. Berfungsi menghasilkan sel-sel untuk membesar secara diameter dan melindungi diafisis. •Periosteum Lapisan pertama pada tulang dan mempunyai selaput luar yang nipis. . tulang mampat.

•Osifikasi tulang Ketika embrio. tulang-tulang rangka (tulang lembut) terbina daripada kartilej hialin.6Perkembangan dan Pembentukan Tulang •Sel-sel tulang Tulang terdiri daripada sel tulang berfiber kolagen dan bahan matriks bermineral padat.Osteoblas aktif ketika usiamuda atau kanak-kanak manakala osteoklas aktif kepada orang dewasa. Osteoblas dan osteoklas akanbertindak untuk mengubah ketumpatan dan bentuk tulang. Osteoblas yang matang dikenali sebagai osteosit.Tulang lembut ini membentuk tulang keras yang dihasilkan melalui prosesosifikasi tulang.Osteoklas ialah sel-sel yang melarutkan mineral dalam tulang. Proses ini berlaku ketika usia embrio enam minggu dan berterusan sehingga dewasa.2. . Terbentuk hasil daripada sel osteoblas yang merembeskan bahan matriks organik fiberfiber untuk memerangkap mineral.

.Peringkat semasa proses osifikasi tulang: i.Model kartilej hialin di bahagian dalam tulang dilarutkan oleh osteoklasuntuk membentuk kaviti medulari. Pada usia18 tahun.Pada akil baligh.Kartilej yang terdapat pada bahagian dalam tulang akan menjadi keras.sel-sel pada plat epifisial tulang panjang akan membahagi secara mitosis untukmemanjangkan tulang. Semasa proses ini berlaku osifikasi terus terlaksanapada kedua-dua hujung epifisis. ii. iii.Osteoblas menyaluti kartilej hialin dengan bahan matriks bermineral.iv. Tetapi. •Tumbesaran tulang Tumbesaran tulang berterusan sehingga remaja. osifikasi tulang akan terus berlaku sehingga lapan tahun berikutnya.Osteoblas memendapkan bahan matriks bermineral dalam kartilej kebahagian dalam tulang. tumbesaran tulang secara memanjang terhenti dan sel-sel pada plat epifisial juga akan berhenti. hormon estrogen dan testosteron akan merencatkanpembahagian sel-sel pada plat epifisial. Semasa proses tumbesaran. Plat efipisial akan mengecil. Osteoblas beransur-ansur bertukar menjadiosteosit untuk membentuk tulang baru.

D dan C diperlukan untuk tumbesaran tulang. Kedua-dua garam mineral ini diperlukan untuk tumbesaran dari segi pertambahan saiz dan berat tulang. ○Vitamin D merangsang penyerapan serta mengangkut kalsium dan fosfat kedalam tulang. . estrogen dan testosteron diperlukan untuk merangsang proses tumbesaran tulang. ○Vitamin A dan C pula diperlukan untuk tumbesaran dan membaiki tisu-tisu tulang yang rosak. Hormon ○Hormon-hormon tiroid. vitamin dan hormon Garam mineral ○Kalsium dan fosfat diperlukan untuk tumbesaran tulang. Vitamin ○Vitamin A. Ini membolehkan struktur menjadi lebih kuat.Keperluan mineral.

Sendi berdasarkan struktur . dan tendon. Jadual 1: Jenis-jenis sendi Sendi berdasarkan fungsi •Sinartosis Merupakan sendi tanpa gerak iaitu tiada pergerakan yang berlaku. Sebagai contoh. Terbahagi kepada dua jenis iaitu sendi berdasarkan struktur dansendi berdasarkan fungsi.2.7Sendi Sendi ialah tempat pertemuan antara tulang-tulang atau kartilej dengan tulang.Struktur sendi sangat mempengaruhi fungsinya. •Amfiartrosis Membenarkan sendi melakukan pergerakan terhad. Sebagai contoh. sendiantara tibia dan fibula. ekstensi aduksi. •Diartrosis Sendi ini membenarkan pergerakan berlaku secara bebas. sutur antara tulang-tulang tengkorak. Sebagai contoh. Pergerakan sendi pula ditentukanoleh kelenturan tisu perantaraan yang mengikat tulang serta kedudukan ligamen.otot.sendi engsel (sendi siku dan lutut) melakukan pergerakan fleksi.abduksi dan hiperekstensi.

Contoh. . •Sendi cartilagenous Pada sendi ini. •Sendi sinovial Sendi ini diselaputi oleh membran sinovial yang merembeskan cecair sinovialbagi melicinkan pergerakan sendi untuk membantu memelihara kartilej danmengurangkan kesan geseran antara dua tulang. sutur antara tulang kranium.jenis sendi ini hanya membenarkan pergerakan yang terhad. Contoh.sendi antara vertebra. Jenis sendi membenarkanpergerakan berlaku secara bebas antara tulang-tulang. tulang-tulang disambung dengan kartilej atau diikat olehligamen. Sendi ini tidak membenarkan sebarang pergerakan.Fibrous Tulang bercantum dengan tisu fibrous atau kartilej secara tetap.

Sendi pelana (antara metakarpal pada ibu jari berartikulasi dengankarpal) .Sendi lesung (antara humerus dan scapula) ii.Sendi gelungsur (karpal dan tarsal) iv.Sendi paksi (antara radius dan ulna) v.Terdapat beberapa jenis sendi sinovial iaitu: i.Sendi engsel (humerus dan patella) iii.Sendi kondil (antara metacarpal dan falang) vi.

.

•Kedudukan anatomi Berdiri lurus atau tegak dan tapak tangan menghala ke hadapan.Kaki kanan dan kiri pula terbuka menghala ke luar. Putaran Mengikut lengkuk bulatan mengelilingi satu putaran. supinasi danpronasi.mendatar atau melengkung pada arah Contoh. yang melibatkan sesaran dan kelajuan yang sama. .meluncur dan menggelungsur. Jenis-jenis pergerakan Pegerakan tubuh terdiri daripada empat jenis iaitu: •Linear Pergerakan linear adalah pergerakan menegak.2.8 Pergerakan Terdapat dua jenis posisi dalam pergerakan iaitu kedudukan biasa dan kedudukan anatomi. Contoh. •Kedudukan biasa berdiri lurus atau tegak dan tangan rapat ke sisi badan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful