2.0 SISTEM RANGKA Sistem rangka mempunyai pelbagai fungsi tubuh. Terdapat 206 ketul tulang padarangka manusia.

Sistem ini terdiri daripada tulang-tulang dan struktur-struktur sokongan seperti ligamen, tendon, kartilej dan sendi..

TULANG Tulang sebenarnya diliputi dengan porestium. Di hujung pangkal pula diliputi kartilej (rawan). Tulang juga diselaputi dengan kapilari darah. Semua tulang mempunyai mineral. Garam mineral mengeraskan bahan antara sel tulang. Kandungan tulang ialah 2/3 garam galian dan 1/3 bahan organic (sel-sel yang laru dalam gliserol). Jika tiada gaam dalam tulang maka tulang akan menjadi lebih teguh, lentur dan elastic.

Tulang terdiri dari empat jenis saiz iaitu tulang panjang. Berbentk bengkok sedikit dan merupakan tulang mampat. fibula dan tibia (kaki). karpal (tulang pergelangan tangan) . bersifat mam. Tulang Panjang Berfungsi sebagai system tuas. periosteum – merupakan tisu penghubung yang berfiber. Contoh femur. Tulang Pendek Berfungsi sebagai daya pergerakan dan bentuknya tidak tetap. tulang pipih dan tulang tidak sama bentuk. Struktur tulang panjang ialah: epiphyses – hujung tulang panjang. humerus (tangan) dan klavikel (badan).pat dan mempunyai sum-sum tulang. ulna. diaphysis – dikenali sebagai aci. tulang pendek. radius. Contohnya tarsal (tulang pergelangan kaki).

Tulang Leper Tulang ini berbentuk melengkung dan nipis dan berfungsi sebagai ikatan pada otot. scapula. Contohnya kepala (tulang-tulang pada tengkorak) dan badan (sternum. pelvis). .

. sacrum dan koksiks.Tulang Tidak Sama Bentuk Kebanyakkannya terdapat pada tulang belakang dan berfungsi sebagai tempat perlekatan otot. Contohnya tulang servikel. lumbar. torasik.

Rawan/Cartilage Berfungsi sebagai ‘kusyen’ pada tulang. bersifat kenyal dan terdapat di hujung tulang. .

Tiga pergerakan sendi ialah: Amphiarthroses – pergerakan yang terhad (sendi lutut). Synarthroses – tiada pergerakan (sendi di bahagian tengkorak). Diathroses – pergerakan yang bebas (sendi bahu). .Sendi Sendi merupakan bahagian yang membolehkan system rangka melakukan pergerakan.

Jenis-jenis Pergerakan Sendi Pergerakan bebas – sendi pelana. . sendi pangsi dan sendi gelungsur. sendi engsel. sendio lesung.

fibula. bahagian pubis. tulang rusuk dan sternum. ulna. tibia.Pergerakan terhad – radius. .

. merupakan tisu berfiber dan menyokong pergerakan sendi-sendi tulang. Ligamen Berfungsi untuk menyambungkan tulang dengan tulang.Tiada pergerakan – tulang-tulang tengkorak. lengkungan pelvis dan sendi di antara gigi.

.

otot dengan tulang dan meregangkan .Tendon Berfungsi untuk menyambunghkan pergerakan anggota-anggota badan.

2. skapula. Tulang-tulang boleh diklasifikasikan berdasarkan kepada empat bentuknya. •appendicular (hujung/keluar dari badan). dan tulang vertebra. Contoh tengkorak.4 Klasifikasi Tulang Terdapat pelbagai bentuk dan saiz tulang.3Jenis-jenis Sistem RangkaSistem Rangka terdiri daripada dua iaitu : •axial (paksi). Contoh klavikel. tulang rusuk. 2. .ulna . Kepelbagaian ini membolehkan tulang-tulang memenuhi keperluan khusus bagi tulang tersebut. sternum. radius.

radius. nipis dan melengkung. Berbentuk kiub dan didapatidi ruangruang yang tertutup serta sedikit berongga. Tulang leper/pipih Berbentuk pipih. Kebanyakkan terdiri daripada tulang mampat. femur.Contoh:humerus.Berfungsi sebagai tempat perlekatan otot. Contoh:. Berfungsi sebagai tuasuntuk memudahkan pergerakan. berfungsi sebagai tempat pelekatan otot-otot dan melindungi organ-organ di bawahnya. lumbar. . sakrum dankoksiks. ulna. tibia. Contoh:. pendek atau leper.vertebra.kranium. fibula dan falanges Tulang pendek Ukuran panjang dan lebar tidak banyak perbezaan. Tulang tak sama bentuk Tulang yang tidak boleh dikategorikan dalam tulang panjang.karpal dan tarsal. rusuk dan sternum.    Tulang panjang Ukuran panjang mesti melebihi ukuran lebar tulang. Berfungsi untuk memindahkan daya. Contoh:.

Terdiridaripada osteoblas (sel pembentukan jaringan tulang). •Sum-sum tulang Lapisan paling dalam pada struktur tulang. Pertumbuhan tulang berlaku secara diameter dan secaramemanjang. Terdiri daripada lapisan nipis tulang mampat. Berfungsi menghasilkan sel-sel untuk membesar secara diameter dan melindungi diafisis. Terdiri daripada empat lapisan iaitu periosteum.5 Struktur Tulang Struktur tulang menyediakan rangka tuas yang teguh bagi membolehkan pergerakandalam aktiviti fizikal. Berperanan menghasilkan sum-sum asal dalam tulang. tulang mampat. •Tulang mampat (diafisis) Lapisan kedua pada tulang dan mempunyai bahagian batang yang halus dankeras serta disaluti periosteum. •Periosteum Lapisan pertama pada tulang dan mempunyai selaput luar yang nipis. Ia menyediakan salurandarah dan saraf ke tulang. •Tulang berongga (epifisis) Lapisan ketiga dan terletak pada kedua-dua hujung tulang panjang. Lapisan ini melingkari kaviti medulari yang mengandungi lemak. . tulangberongga dan sum-sum tulang.2.

Osteoblas dan osteoklas akanbertindak untuk mengubah ketumpatan dan bentuk tulang.Tulang lembut ini membentuk tulang keras yang dihasilkan melalui prosesosifikasi tulang.6Perkembangan dan Pembentukan Tulang •Sel-sel tulang Tulang terdiri daripada sel tulang berfiber kolagen dan bahan matriks bermineral padat. Terbentuk hasil daripada sel osteoblas yang merembeskan bahan matriks organik fiberfiber untuk memerangkap mineral.Osteoblas aktif ketika usiamuda atau kanak-kanak manakala osteoklas aktif kepada orang dewasa.Osteoklas ialah sel-sel yang melarutkan mineral dalam tulang. . •Osifikasi tulang Ketika embrio. tulang-tulang rangka (tulang lembut) terbina daripada kartilej hialin. Osteoblas yang matang dikenali sebagai osteosit. Proses ini berlaku ketika usia embrio enam minggu dan berterusan sehingga dewasa.2.

Kartilej yang terdapat pada bahagian dalam tulang akan menjadi keras. Tetapi.Osteoblas memendapkan bahan matriks bermineral dalam kartilej kebahagian dalam tulang. Pada usia18 tahun.Osteoblas menyaluti kartilej hialin dengan bahan matriks bermineral.sel-sel pada plat epifisial tulang panjang akan membahagi secara mitosis untukmemanjangkan tulang. hormon estrogen dan testosteron akan merencatkanpembahagian sel-sel pada plat epifisial.iv. osifikasi tulang akan terus berlaku sehingga lapan tahun berikutnya.Pada akil baligh. Osteoblas beransur-ansur bertukar menjadiosteosit untuk membentuk tulang baru. tumbesaran tulang secara memanjang terhenti dan sel-sel pada plat epifisial juga akan berhenti.Model kartilej hialin di bahagian dalam tulang dilarutkan oleh osteoklasuntuk membentuk kaviti medulari. Plat efipisial akan mengecil. iii. Semasa proses ini berlaku osifikasi terus terlaksanapada kedua-dua hujung epifisis.Peringkat semasa proses osifikasi tulang: i. ii. . •Tumbesaran tulang Tumbesaran tulang berterusan sehingga remaja. Semasa proses tumbesaran.

Hormon ○Hormon-hormon tiroid. . D dan C diperlukan untuk tumbesaran tulang. Ini membolehkan struktur menjadi lebih kuat. Vitamin ○Vitamin A.Keperluan mineral. Kedua-dua garam mineral ini diperlukan untuk tumbesaran dari segi pertambahan saiz dan berat tulang. ○Vitamin D merangsang penyerapan serta mengangkut kalsium dan fosfat kedalam tulang. estrogen dan testosteron diperlukan untuk merangsang proses tumbesaran tulang. ○Vitamin A dan C pula diperlukan untuk tumbesaran dan membaiki tisu-tisu tulang yang rosak. vitamin dan hormon Garam mineral ○Kalsium dan fosfat diperlukan untuk tumbesaran tulang.

otot. sendiantara tibia dan fibula.abduksi dan hiperekstensi. Jadual 1: Jenis-jenis sendi Sendi berdasarkan fungsi •Sinartosis Merupakan sendi tanpa gerak iaitu tiada pergerakan yang berlaku. sutur antara tulang-tulang tengkorak.Struktur sendi sangat mempengaruhi fungsinya. •Diartrosis Sendi ini membenarkan pergerakan berlaku secara bebas.2. ekstensi aduksi. Pergerakan sendi pula ditentukanoleh kelenturan tisu perantaraan yang mengikat tulang serta kedudukan ligamen. Sebagai contoh. Terbahagi kepada dua jenis iaitu sendi berdasarkan struktur dansendi berdasarkan fungsi. dan tendon.Sendi berdasarkan struktur .7Sendi Sendi ialah tempat pertemuan antara tulang-tulang atau kartilej dengan tulang.sendi engsel (sendi siku dan lutut) melakukan pergerakan fleksi. •Amfiartrosis Membenarkan sendi melakukan pergerakan terhad. Sebagai contoh. Sebagai contoh.

.Fibrous Tulang bercantum dengan tisu fibrous atau kartilej secara tetap. Sendi ini tidak membenarkan sebarang pergerakan. sutur antara tulang kranium.sendi antara vertebra. tulang-tulang disambung dengan kartilej atau diikat olehligamen. Contoh. •Sendi sinovial Sendi ini diselaputi oleh membran sinovial yang merembeskan cecair sinovialbagi melicinkan pergerakan sendi untuk membantu memelihara kartilej danmengurangkan kesan geseran antara dua tulang. •Sendi cartilagenous Pada sendi ini.jenis sendi ini hanya membenarkan pergerakan yang terhad. Jenis sendi membenarkanpergerakan berlaku secara bebas antara tulang-tulang. Contoh.

Terdapat beberapa jenis sendi sinovial iaitu: i.Sendi engsel (humerus dan patella) iii.Sendi paksi (antara radius dan ulna) v.Sendi kondil (antara metacarpal dan falang) vi.Sendi lesung (antara humerus dan scapula) ii.Sendi pelana (antara metakarpal pada ibu jari berartikulasi dengankarpal) .Sendi gelungsur (karpal dan tarsal) iv.

.

Putaran Mengikut lengkuk bulatan mengelilingi satu putaran.8 Pergerakan Terdapat dua jenis posisi dalam pergerakan iaitu kedudukan biasa dan kedudukan anatomi. •Kedudukan biasa berdiri lurus atau tegak dan tangan rapat ke sisi badan.2.meluncur dan menggelungsur. supinasi danpronasi. Jenis-jenis pergerakan Pegerakan tubuh terdiri daripada empat jenis iaitu: •Linear Pergerakan linear adalah pergerakan menegak. •Kedudukan anatomi Berdiri lurus atau tegak dan tapak tangan menghala ke hadapan.mendatar atau melengkung pada arah Contoh. . Contoh.Kaki kanan dan kiri pula terbuka menghala ke luar. yang melibatkan sesaran dan kelajuan yang sama.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful