2.0 SISTEM RANGKA Sistem rangka mempunyai pelbagai fungsi tubuh. Terdapat 206 ketul tulang padarangka manusia.

Sistem ini terdiri daripada tulang-tulang dan struktur-struktur sokongan seperti ligamen, tendon, kartilej dan sendi..

TULANG Tulang sebenarnya diliputi dengan porestium. Di hujung pangkal pula diliputi kartilej (rawan). Tulang juga diselaputi dengan kapilari darah. Semua tulang mempunyai mineral. Garam mineral mengeraskan bahan antara sel tulang. Kandungan tulang ialah 2/3 garam galian dan 1/3 bahan organic (sel-sel yang laru dalam gliserol). Jika tiada gaam dalam tulang maka tulang akan menjadi lebih teguh, lentur dan elastic.

Berbentk bengkok sedikit dan merupakan tulang mampat. tulang pipih dan tulang tidak sama bentuk. bersifat mam. Tulang Panjang Berfungsi sebagai system tuas. humerus (tangan) dan klavikel (badan). Tulang Pendek Berfungsi sebagai daya pergerakan dan bentuknya tidak tetap.pat dan mempunyai sum-sum tulang. radius. Struktur tulang panjang ialah: epiphyses – hujung tulang panjang. tulang pendek. periosteum – merupakan tisu penghubung yang berfiber. fibula dan tibia (kaki). ulna. Contoh femur. Contohnya tarsal (tulang pergelangan kaki).Tulang terdiri dari empat jenis saiz iaitu tulang panjang. diaphysis – dikenali sebagai aci. karpal (tulang pergelangan tangan) .

Tulang Leper Tulang ini berbentuk melengkung dan nipis dan berfungsi sebagai ikatan pada otot. scapula. . Contohnya kepala (tulang-tulang pada tengkorak) dan badan (sternum. pelvis).

sacrum dan koksiks. Contohnya tulang servikel. . lumbar.Tulang Tidak Sama Bentuk Kebanyakkannya terdapat pada tulang belakang dan berfungsi sebagai tempat perlekatan otot. torasik.

. bersifat kenyal dan terdapat di hujung tulang.Rawan/Cartilage Berfungsi sebagai ‘kusyen’ pada tulang.

Tiga pergerakan sendi ialah: Amphiarthroses – pergerakan yang terhad (sendi lutut). .Sendi Sendi merupakan bahagian yang membolehkan system rangka melakukan pergerakan. Synarthroses – tiada pergerakan (sendi di bahagian tengkorak). Diathroses – pergerakan yang bebas (sendi bahu).

sendi engsel. sendio lesung. .Jenis-jenis Pergerakan Sendi Pergerakan bebas – sendi pelana. sendi pangsi dan sendi gelungsur.

. tibia. tulang rusuk dan sternum.Pergerakan terhad – radius. ulna. fibula. bahagian pubis.

Tiada pergerakan – tulang-tulang tengkorak. lengkungan pelvis dan sendi di antara gigi. Ligamen Berfungsi untuk menyambungkan tulang dengan tulang. merupakan tisu berfiber dan menyokong pergerakan sendi-sendi tulang. .

.

otot dengan tulang dan meregangkan .Tendon Berfungsi untuk menyambunghkan pergerakan anggota-anggota badan.

dan tulang vertebra. Contoh tengkorak. Kepelbagaian ini membolehkan tulang-tulang memenuhi keperluan khusus bagi tulang tersebut. .4 Klasifikasi Tulang Terdapat pelbagai bentuk dan saiz tulang.3Jenis-jenis Sistem RangkaSistem Rangka terdiri daripada dua iaitu : •axial (paksi). sternum.ulna . tulang rusuk.2. 2. radius. Tulang-tulang boleh diklasifikasikan berdasarkan kepada empat bentuknya. skapula. Contoh klavikel. •appendicular (hujung/keluar dari badan).

femur.karpal dan tarsal. fibula dan falanges Tulang pendek Ukuran panjang dan lebar tidak banyak perbezaan. sakrum dankoksiks.Berfungsi sebagai tempat perlekatan otot. Tulang tak sama bentuk Tulang yang tidak boleh dikategorikan dalam tulang panjang. Berbentuk kiub dan didapatidi ruangruang yang tertutup serta sedikit berongga. Berfungsi untuk memindahkan daya. Contoh:. Tulang leper/pipih Berbentuk pipih. Contoh:.    Tulang panjang Ukuran panjang mesti melebihi ukuran lebar tulang. ulna. . nipis dan melengkung. lumbar.kranium. rusuk dan sternum. radius.vertebra. tibia.Contoh:humerus. pendek atau leper. berfungsi sebagai tempat pelekatan otot-otot dan melindungi organ-organ di bawahnya. Berfungsi sebagai tuasuntuk memudahkan pergerakan. Contoh:. Kebanyakkan terdiri daripada tulang mampat.

•Sum-sum tulang Lapisan paling dalam pada struktur tulang. Lapisan ini melingkari kaviti medulari yang mengandungi lemak.2. •Tulang mampat (diafisis) Lapisan kedua pada tulang dan mempunyai bahagian batang yang halus dankeras serta disaluti periosteum. Terdiridaripada osteoblas (sel pembentukan jaringan tulang). Berfungsi menghasilkan sel-sel untuk membesar secara diameter dan melindungi diafisis. Berperanan menghasilkan sum-sum asal dalam tulang. tulangberongga dan sum-sum tulang. Terdiri daripada empat lapisan iaitu periosteum. Terdiri daripada lapisan nipis tulang mampat. Ia menyediakan salurandarah dan saraf ke tulang. Pertumbuhan tulang berlaku secara diameter dan secaramemanjang. •Tulang berongga (epifisis) Lapisan ketiga dan terletak pada kedua-dua hujung tulang panjang. tulang mampat.5 Struktur Tulang Struktur tulang menyediakan rangka tuas yang teguh bagi membolehkan pergerakandalam aktiviti fizikal. •Periosteum Lapisan pertama pada tulang dan mempunyai selaput luar yang nipis. .

Osteoklas ialah sel-sel yang melarutkan mineral dalam tulang. Proses ini berlaku ketika usia embrio enam minggu dan berterusan sehingga dewasa. tulang-tulang rangka (tulang lembut) terbina daripada kartilej hialin. •Osifikasi tulang Ketika embrio. Terbentuk hasil daripada sel osteoblas yang merembeskan bahan matriks organik fiberfiber untuk memerangkap mineral.2. Osteoblas yang matang dikenali sebagai osteosit.Osteoblas aktif ketika usiamuda atau kanak-kanak manakala osteoklas aktif kepada orang dewasa.Tulang lembut ini membentuk tulang keras yang dihasilkan melalui prosesosifikasi tulang.6Perkembangan dan Pembentukan Tulang •Sel-sel tulang Tulang terdiri daripada sel tulang berfiber kolagen dan bahan matriks bermineral padat. . Osteoblas dan osteoklas akanbertindak untuk mengubah ketumpatan dan bentuk tulang.

ii. hormon estrogen dan testosteron akan merencatkanpembahagian sel-sel pada plat epifisial. osifikasi tulang akan terus berlaku sehingga lapan tahun berikutnya. Semasa proses tumbesaran. •Tumbesaran tulang Tumbesaran tulang berterusan sehingga remaja.Pada akil baligh.Kartilej yang terdapat pada bahagian dalam tulang akan menjadi keras.Peringkat semasa proses osifikasi tulang: i. tumbesaran tulang secara memanjang terhenti dan sel-sel pada plat epifisial juga akan berhenti. iii.Osteoblas memendapkan bahan matriks bermineral dalam kartilej kebahagian dalam tulang. Tetapi.iv.Osteoblas menyaluti kartilej hialin dengan bahan matriks bermineral. Semasa proses ini berlaku osifikasi terus terlaksanapada kedua-dua hujung epifisis. Pada usia18 tahun. Plat efipisial akan mengecil. . Osteoblas beransur-ansur bertukar menjadiosteosit untuk membentuk tulang baru.Model kartilej hialin di bahagian dalam tulang dilarutkan oleh osteoklasuntuk membentuk kaviti medulari.sel-sel pada plat epifisial tulang panjang akan membahagi secara mitosis untukmemanjangkan tulang.

vitamin dan hormon Garam mineral ○Kalsium dan fosfat diperlukan untuk tumbesaran tulang. Ini membolehkan struktur menjadi lebih kuat. . estrogen dan testosteron diperlukan untuk merangsang proses tumbesaran tulang. ○Vitamin D merangsang penyerapan serta mengangkut kalsium dan fosfat kedalam tulang.Keperluan mineral. Kedua-dua garam mineral ini diperlukan untuk tumbesaran dari segi pertambahan saiz dan berat tulang. Vitamin ○Vitamin A. D dan C diperlukan untuk tumbesaran tulang. Hormon ○Hormon-hormon tiroid. ○Vitamin A dan C pula diperlukan untuk tumbesaran dan membaiki tisu-tisu tulang yang rosak.

Struktur sendi sangat mempengaruhi fungsinya. Sebagai contoh.sendi engsel (sendi siku dan lutut) melakukan pergerakan fleksi. Terbahagi kepada dua jenis iaitu sendi berdasarkan struktur dansendi berdasarkan fungsi.7Sendi Sendi ialah tempat pertemuan antara tulang-tulang atau kartilej dengan tulang. sendiantara tibia dan fibula. dan tendon.abduksi dan hiperekstensi. •Diartrosis Sendi ini membenarkan pergerakan berlaku secara bebas.Sendi berdasarkan struktur . •Amfiartrosis Membenarkan sendi melakukan pergerakan terhad. Sebagai contoh.2. Sebagai contoh. ekstensi aduksi.otot. Pergerakan sendi pula ditentukanoleh kelenturan tisu perantaraan yang mengikat tulang serta kedudukan ligamen. Jadual 1: Jenis-jenis sendi Sendi berdasarkan fungsi •Sinartosis Merupakan sendi tanpa gerak iaitu tiada pergerakan yang berlaku. sutur antara tulang-tulang tengkorak.

sendi antara vertebra. tulang-tulang disambung dengan kartilej atau diikat olehligamen.Fibrous Tulang bercantum dengan tisu fibrous atau kartilej secara tetap. sutur antara tulang kranium. . •Sendi sinovial Sendi ini diselaputi oleh membran sinovial yang merembeskan cecair sinovialbagi melicinkan pergerakan sendi untuk membantu memelihara kartilej danmengurangkan kesan geseran antara dua tulang. •Sendi cartilagenous Pada sendi ini. Jenis sendi membenarkanpergerakan berlaku secara bebas antara tulang-tulang. Contoh. Sendi ini tidak membenarkan sebarang pergerakan.jenis sendi ini hanya membenarkan pergerakan yang terhad. Contoh.

Sendi gelungsur (karpal dan tarsal) iv.Sendi engsel (humerus dan patella) iii.Sendi lesung (antara humerus dan scapula) ii.Sendi kondil (antara metacarpal dan falang) vi.Sendi paksi (antara radius dan ulna) v.Sendi pelana (antara metakarpal pada ibu jari berartikulasi dengankarpal) .Terdapat beberapa jenis sendi sinovial iaitu: i.

.

Putaran Mengikut lengkuk bulatan mengelilingi satu putaran. yang melibatkan sesaran dan kelajuan yang sama. . supinasi danpronasi.mendatar atau melengkung pada arah Contoh.Kaki kanan dan kiri pula terbuka menghala ke luar.meluncur dan menggelungsur.8 Pergerakan Terdapat dua jenis posisi dalam pergerakan iaitu kedudukan biasa dan kedudukan anatomi. •Kedudukan anatomi Berdiri lurus atau tegak dan tapak tangan menghala ke hadapan. •Kedudukan biasa berdiri lurus atau tegak dan tangan rapat ke sisi badan.2. Contoh. Jenis-jenis pergerakan Pegerakan tubuh terdiri daripada empat jenis iaitu: •Linear Pergerakan linear adalah pergerakan menegak.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful