INSTITUT PENDIDIKAN GURU KAMPUS RAJANG, BINTANGOR, SARAWAK

PROGRAM PENSISWAZAHAN GURU (PPG) INSTITUT PENDIDIKAN GURU SEMESTER 2 / AMBILAN FEBRUARI 2012

SCE 3103 MENEROKA BAHAN

PRAKTIKAL 1 : MINYAK MENGKAJI PENYULINGAN BERPERINGKAT PETROLEUM
NAMA PELATIH KAD PENGENALAN KUMPULAN / UNIT NAMA PENSYARAH : : : : SADAI LASAN 740608 – 13 – 6082 KUMPULAN SAINS 2 EN. MOHD FARIQ ARIFFIN BIN ABDULLAH TARIKH HANTAR : 8 SEPTEMBER 2012

Untuk mengkaji penyulingan berperingkat petroleum.PRAKTIKAL 1 : MINYAK PRAKTIKAL 1 Praktikal 1 : Minyak / Bahan Api Permasalahan : Bagaimanakah proses penyulingan berperingkat petroleum dijalankan? Objektif : 1. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Sains 2 2 .

Pemanasan minyak mentah membahagikannnya kepada beberapa jenis molekul. kemudian ditimbus oleh sedimen . bangkai mereka tenggelam ke dasar laut. Petroleum terbentuk berjuta-juta tahun dahulu daripada hidupan laut yang mati. Penyulingan minyak mentah bermula dengan memanaskan minyak mentah dalam suhu 335 oC di dalam relau. Gambar 1 : Proses Penyulingan berperingkat [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Sains 2 3 . Apabila hidupan laut mati . Ia merupakan sumber asli hidrokarbon. kemudian tertimbus oleh lumpur dan pasir. Melalui tindakan bakteria . pereputan separa berlaku dalam keadaan kekurangan oksigen. Penguraian seterusnya di bawah suhu dan tekanan yang tinggi akhirnya menghasilkan petroleum dan gas asli.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Pendahuluan : Petroleum ialah sejenis cecair pekat hitam yang dijumpai dalam tanah.

Semakin rendah takat didih pecahan petroleum itu. semakin lemah daya tarikan antara molekul hidrokarbon itu dan menyebabkan julat takat didih pecahan itu pun menjadi semakin rendah. Semakin kecil saiz molekul hidrokarbon yang terdapat di dalam pecahan itu. Setiap komponen mengewap dalam suhu berbeza. Setiap pecahan ini akan mendidih pada takat didih yang berbeza. semakin mudah pecahan untuk terbakar dan semakin bersih nyalaanya (kurang berjelaga). Petroleum mengandungi banyak jenis hidrokarbon daripada yang berantai pendek kepada yang berantai panjang. Petroleum terdiri daripada campuran hidrokarbon yang kompleks yang boleh diasingkan kepada pecahan berlainan melalui kaedah penyulingan berperingkat kerana setiap pecahan mempunyai takat didih yang berlainan. Nafta sederhana dikumpulkan untuk kegunaan reformat iaitu komponen untuk dicampurkan dalam petrol. semakin cerah warnanya. Biodiesel merupakan bahan bakar alternatif yang dapat menggatikan petroleum sebagai bahan api. semakin kurang likat pecahan itu. Komponen-komponen ini mengalami kondensasi dan menyejuk di dulang-dulang dalam tingkat-tingkat terentu. Teori : Petroleum adalah cecair hitam yang terdiri daripada satu campuran hidrokarbon yang kompleks.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Minyak mentah diasingkan oleh haba kepada beberapa komponen. Takat didih setiap pecahan bergantung kepada saiz molekul hidrokarbon yang terdapat di dalamnya. Oleh kerana setiap pecahan itu mempunyai julat takat didih yang berbeza. Sains 2 4 . Hasil seperti petrol. Petroleum mesti diasingkan kepada pecahan-pecahannya sebelum digunakan. pengasingan petroleum kepada pecahan-pecahan dapat dilakukan dengan [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. diesel dan kerosin dihasilkan selepas pemprosesan selanjutnya. Ini bermakna pecahan yang mempunyai julat takat didih yang lebih tinggi mesti terdiri daripada molekul-molekul hidrokarbon yang lebih besar saiznya. Metana terhasil di tingkat teratas.

6. 9. 10. Setiap pecahan yang terkumpul mempunyai kegunaan dan sifat-sifatnya yang tersendiri. Sains 2 5 . semakin likat. sukar menyala dan terbakar dengan lebih bergelaja. Semakin tinggi takat didih pecahan. 5. 8. 11. 2. Sebatian-sebatian yang mempunyai rangkaian karbon yang pendek akan mendidih terlebih dahulu kerana takat didihnya yang rendah. 3. Wap yang terhasil dilalukan melalui turus penyulingan untuk dikumpulkan pelbagai pecahan.PRAKTIKAL 1 : MINYAK menggunakan proses penyulingan berperingkat. Pecahan yang berbeza terkondensasi dan dikumpulkan pada ketinggian turus yang berbeza mengikut takat didih pecahan. Petroleum Porselin cip Kertas turas Kaki retort Thermometer (-10 – 36 oC) Kelalang penyulingan Kondenser Liebig Kelalang kon Kasa dawai Tuku kaki tiga Piring penyejat Penunu Bunsen [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. gelap. 4. Bahan dan Radas : 1. 12. 7.

kelikatan dan kebolehbakaran pecahan/hasil penyulingan. (c) bergerak-balas : [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Sains 2 6 . Semakin tinggi takat didih semakin sukar pecahan terbakar. Pembolehubah (a) malar (b) manipulasi : : jenis minyak mentah julat suhu warna. Semakin tinggi takat didih semakin gelap warna pecahan hasil penyulingan.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Hipotesis Semakin tinggi takat didih semakin likat hasil penyulingan.

Sains 2 7 . Sediakan peralatan seperti yang ditunjukkan di rajah 1. 3. Petroleum pada peringkat pertama dikumpulkan pada suhu 30-80 oC. 4. 2. dan 160– 200oC. 1. 120-160OC. Pemanasan diteruskan dan hasil penyulingan dikumpulkan dalam kelalang kon yang berbeza pada julat suhu yang berbeza iaitu 80-120oC.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Kaedah: A: Penyulingan berperingkat petroleum. Petroleum di dalam kelalang penyulingan dipanaskan secara perlahanlahan. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.

2. 3. Sains 2 8 . 1. Kelikatan petroleum diperhatikan dengan mencondongkan kelalang kon. Keputusan: Kebolehakaran Warna nyalaan Kekuningan cair Kekuningan Sedikit Biru Kandungan jelaga Sangat kurang Kurang Pecahan 1 (Nafta) 2 (Gasolin) 3 (Minyak paraffin) 4 Julat suhu (0C) 30-80 Warna Kelikatan 80-120 Lebih Jingga 120-160 Kekuningan hijau Melekat Merah cair Merah pekat Banyak Sangat banyak 160-200 (Diesel) Kuning Tebal [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.PRAKTIKAL 1 : MINYAK B: Ciri-ciri pecahan penyulingan yang berbeza. Warna nyalaan api dan jelaga diperhatikan. Warna petroleum diperhatikan pada setiap peringkat. Pemerhatian dicatatkan. Hasil penyulingan pada setiap peringkat suhu dimasukkan ke dalam piring pengewapan dan dipanaskan. 4.

minyak mentah akan diasingkan kepada beberapa pecahan berdasarkan julat suhu takat didih. Warna api bagi pecahan pertama adalah biru dan ia menghasilkan sangat kurang jelaga apabila dibakar. Bagi pecahan pertama. Semakin tinggi takat didih pecahan itu. didapati sifat(ciri) pecahan berubah dengan pertambahan takat didih pecahan tersebut. Semasa eksperimen. semakin likat pecahan tersebut kerana saiz molekul pecahan semakin besar dan daya tarikan antara molekul. kelikatan. Sains 2 9 . terdapat empat pecahan petroleum. Apabila pecahan 2 dibakar. warna nyalaan dan kuantiti jelaga yang terhasil apabila dibakar. hamper tiada warna dan ia merupakan warna paling cerah bagi pecahan petroleum.molekul sukar untuk bergelongsor antara satu sama lain. Pecahan pertama mempunyai kelikatan yang sangat rendah dan lebih cair.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Perbincangan Dengan : melakukan penyulingan pecahan. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. ini menunjukkan pecahan pertama mempunyai takat didih paling rendah berbanding pecahan-pecahan lain. Pecahan pertama berwarna kekuningan cair. Warna nyalaan api untuk pecahan 2 adalah jingga dan ia lebih likat daripada pecahan 1. kuantiti jelaga yang dihasilkan adalah lebih tinggi berbanding jelaga pecahan 1. Setiap pecahan mempunyai sifat-sifat yang tersendiri terhadap suhu takat didih. Daripada keputusan eksperimen . warna pecahan.molekulnya semakin kuat menyebabkan molekul. ia mempunyai takat didih pada julat suhu 30-80oC. Pecahan yang mempunyai takat didih yang tinggi juga semakin sukar untuk terbakar dan kuantiti jelaga semakin tinggi kerana peratus karbon per molukel semakin bertambah dengan bertambahnya takat didih pecahan itu. Pecahan 2 yang mempunyai takat didih pada julat suhu daripada 80120ºC Warna bagi pecahan ini adalah kekuningan dan bermakna warna tersebut lebih gelap daripada pecahan 1 tetapi masih cair.

Pecahan juga mempunyai hasil pembakaran sama iaitu semua pecahan terbakar dalam udara berlebihan untuk menghasilkan gas karbon dioksida dan air. Pecahan ini berwarna jingga kekuningan dan paling pekat berbanding pecahan lain. Warna nyalaan apinya merah dan kuantiti jelaga yang dihasilkan apabila pecahan dibakar adalah lebih berbanding pecahan lain. Kuantiti jelaga yang dihasilkan banyak apabila pecahan 3 dibakar. Warna nyalaan api untuk pecahan 3 adalah merah. Sains 2 10 . [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. semua pecahan tersebut mempunyai beberapa ciri yang sama iaitu. Pecahan ini adalah yang paling likat. Pecahan 3 lebih likat berbanding pecahan 1 dan 2. Pecahan 4 mempunyai takat didih yang julat suhunya daripada 160200°C. Warna bagi pecahan ini kekuningan hijau dan bermakna lebih pekat daripada pecahan 1 dan 2. keterlarutan dalam air kerana semua pecahan petroleum tidak larut dalam air. Semua pecahan petroleum juga adalah bersifat neutral . Namun begitu.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Pecahan 3 mempunyai takat didih di antara julat suhu 120-160ºC.

Warna yang terhasil bergantung pada saiz molekul. 2. Semakin tinggi takat didih pecahan. semakin gelap warna pecahan yang terhasil. warna pecahan petroleum menjadi gelap. Pecahan petroleum peringkat pertama lebih mudah terbakar berbanding pecahan petroleum yang keempat. Pecahan yang mempunyai molekul lebih kecil mempunyai ikatan yang ringkas dan renggang antara satu sama lain. coklat cair dan coklat gelapwarna coklat gelap. kekuningan. b) Kelikatan pecahan Semakin tinggi takat didih pecahan. daripada tiada warna. maka. Jika saiz molekul besar. Sains 2 11 . Rantaian ikatan molekul hidrokarbon yang besar adalah sangat ketat dan tidak mudah untuk menggelongsor.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Soalan: 1. jingga. Kadar kebolehan petroleum untuk terbakar semakin menurun walaupun takat didih dan jumlah molekul bertambah. molekul yang besar lebih likat kerana memunyai molekul yang lebih [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. semakin likat pecahan tersebut. Bincangkan hubungan takat didih pecahan dengan: a) Warna pecahan. Bincangkan kebolehbakaran bagi setiap pecahan petroleum. Oleh itu.

semakin banyak kumlah kuantiti jelaga yang dihasilkan apabila dibakar. Tulis persamaan kimia seimbang tindak balas yang mewakili pembakaran gasolin (C8H18) C8 H18 + O2 ---. lebih sedikit kelikatannya dan sedikit jelaga yang dihasilkan apabila dibakar. Ia berwarna kekuningan cair . Pecahan petroleum yang mempunyai mempunyai jumlah hidrokarbon yang panjang mempunyai takat didih yang lebih tinggi. kelikatan dan jumlah jelaga yang dihasilkan oleh X. Pecahan X ialah C6H14. Pecahan X adalah hexane.8CO2 + 9H2O [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Semakin tinggi takat didih pecahan tersebut. Ramalkan warna. c) Jumlah jelaga yang dihasilkan pada setiap pecahan. Sains 2 12 . pecahan yang mempunyai takat didih yang tinggi mempunyai kuantiti karbon yang lebih banyak.CO2 + H2O = C8H18 + 25/2 O2 ---. semakin likat pecahan tersebut. maka daya tarikan antara molekul semakin tinggi.PRAKTIKAL 1 : MINYAK padat.. 3. Hal ini kerana. Semakin panjang rantai hidrokarbon didalam pecahan petroleum. 4.

Apakah yang dimaksudkan dengan biodiesel? Biodiesel merupakan suatu nama dari Alkyl Ester. Tuliskan persamaan kimia untuk menunjukkan tindak balas tidak sempurna gasolin tersebut.Biodiesel mempunyai sifat kimia yang serupa dengan petroleum diesel sehingga dapat digunakan langsung untuk mesin diesel atau dicampur dengan petroleum diesel. Pembakaran yang tidak sempurna bagi gasolin membebaskan gas beracun iaitu karbon monoksida dan oksida nitrik. Penggunaannya boleh mengurangkan pencermaran yang dihasilkan oleh bahan bakar dari petroleum. Biodiesel tidak mengandung petroleum diesel atau solar. berasal dari minyak sayuran lemak haiwan. Biodiesel dapat digunakan sebagai bahan bakar pada mesin yang menggunakan diesel sebagai bahan bakarnya. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. 2C8H18 + 17O2  16CO + 18H2O 6. Sains 2 13 .PRAKTIKAL 1 : MINYAK 5. Biodiesel tidak menghasilkan gas yang berbahaya dan lebih bersih dan lebih mudah ditangani dibandingkan dengan petroleum diesel. Dijadikan sebagai bahan bakar alternatif masa depan dan boleh diperbaharui.

Sains 2 14 . sulfur dioksida dan zarah-zarah. karbon dioksida. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Apakah kelebihan menggunakan biodiesel berbanding pecahan petroleum? Biodiesel boleh diperbaharui keran biodiesel dihasilkan daripada minyak seyuran dan lemak haiwan. Penggunaan bahan api yang lebih cekap iaitu 320% berbanding bahan api petroleum diesel.PRAKTIKAL 1 : MINYAK 7. Ia juga lebih mesra alam daripada diesel kerana mengurangkan pelepasan karbon monoksida. 83%. Kurang berbau kerana mengeluarkan aroma makanan bergoreng atau aroma barbeku apabila digunakan.

8. 4. Produk atau hasil pecahan penurasan hendaklah diletakkan jauh daripada api di mana ia merupakan bahan mudah terbakar. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Elakkan memanaskan kelalang penyulingan jika tidak terdapat cecair di dalamnya. 5. Sains 2 15 . Dua atau tiga porselin cip ditambah dalam kelalang penurasan untuk mengelakkan pemanasan yang berlebihan dan hentaman. Jangan menarik nafas secara terus daripada petroleum. Memastikan pengudaraan adalah baik sebelum memulakan eksperimen. Pastikan alatan radas telah ketat dan getah paip yang digunakan untuk mengalirkan air tidak bocor. Mengendalikan alatan kaca dan panas berhati-hati. Gunakan cermin mata keselamatan semasa melakukan aktiviti makmal. 6. 2. 7. 3.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Langkah berjaga-jaga: 1.

Sains 2 16 . semakin kurang tahap kebolehbakarannya dan semakin banyak kuantiti jelaga yang terhasil. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. semakin gelap warna pecahan tersebut. semakin likat pecahan tersebut. Semakin tinggi takat didih pecahan. Semakin tinggi takat didih pecahan.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Kesimpulan : Petroleum boleh disediakan melalui proses penyulingan berperingkat berdasarkan takat didih tertentu. Semakin tinggi takat didih pecahan.

com/2008/02/pengertian.blogspot.d. Sains 2 17 . (2008.org: http://en. M.my/hc001. Februari).my: http://www.org/wiki/Fractional_distillation Gas Asli.my/hc001. Retrieved Julai 7. Retrieved Juali 7.sabah.).com: http://pematangpanggang. (n. 2011.d. 2011.edu. Jun 3).wcdd/gas_asli.biodiesel. from edu. Pengertian Biodiesel. 2011.htm Hidrokorbon.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Bibliografi : Fractional Distillation. from edu.). B. (2011. Retrieved Julai 7.wikipedia. from wikipedia.my: http://www.sabah. from blogspot.htm Hortono. Retrieved Julai 7.html [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.edu.wcdd/eksperimen. 2011. (n.

Biology for Matriculation Semester 1 – Second Edition Updated. Pakar Runding Bedah Am dan Laparoskopik.com http://www. Lee Soon Ching.html Akses pada 8 Februari 2011 AnneAhira. Jacqueline R.blogspot. Sains 2 18 . S. INTERNET http://www. Selangor Darul Ehsan.PRAKTIKAL 1 : MINYAK RUJUKAN : BUKU Low Swee Neo (1994). Jane B. Bhd.com/biology/lock-and-key-hypothesis Akses pada 10 Februari 2011 Shafinaz Sheikh Maznan. Fokus Pelangi Sains PMR (1st ed). Dr. Negeri Sembilan http://e-kesihatan. Bhd..com/enzim-pencernaan-manusia. Bhd. Oxford Fajar Sdn.tutorvista. Utusan Malaysia. Reece (2008). Seremban.html Akses pada 11 Februari 2011 [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Selangor Darul Ehsan. Hamid Mat Sain.jevuska. Campbell/Reece Biology (Eighth Edition). (2009).htm Akses pada 8 Februari 2011 http://www. Oxford Fajar Sdn.com/topic/proses+emulsi+lemak+oleh+empedu. Penerbitan Pelangi Sdn. Success Biology SPM – Integrated Curriculum for Secondary Schools (ICSS). Abd.anneahira.com/2008/01/batu-karang-hempedu. ColumbiaAsia Medical Centre. Gan Wan Yeat (2007). Pearson International Edition. Nalini B. Liew Shee Leong.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful