INSTITUT PENDIDIKAN GURU KAMPUS RAJANG, BINTANGOR, SARAWAK

PROGRAM PENSISWAZAHAN GURU (PPG) INSTITUT PENDIDIKAN GURU SEMESTER 2 / AMBILAN FEBRUARI 2012

SCE 3103 MENEROKA BAHAN

PRAKTIKAL 1 : MINYAK MENGKAJI PENYULINGAN BERPERINGKAT PETROLEUM
NAMA PELATIH KAD PENGENALAN KUMPULAN / UNIT NAMA PENSYARAH : : : : SADAI LASAN 740608 – 13 – 6082 KUMPULAN SAINS 2 EN. MOHD FARIQ ARIFFIN BIN ABDULLAH TARIKH HANTAR : 8 SEPTEMBER 2012

[SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.PRAKTIKAL 1 : MINYAK PRAKTIKAL 1 Praktikal 1 : Minyak / Bahan Api Permasalahan : Bagaimanakah proses penyulingan berperingkat petroleum dijalankan? Objektif : 1. Untuk mengkaji penyulingan berperingkat petroleum. Sains 2 2 .

Gambar 1 : Proses Penyulingan berperingkat [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Sains 2 3 . Ia merupakan sumber asli hidrokarbon. Penyulingan minyak mentah bermula dengan memanaskan minyak mentah dalam suhu 335 oC di dalam relau. pereputan separa berlaku dalam keadaan kekurangan oksigen. Apabila hidupan laut mati . Penguraian seterusnya di bawah suhu dan tekanan yang tinggi akhirnya menghasilkan petroleum dan gas asli. Pemanasan minyak mentah membahagikannnya kepada beberapa jenis molekul. bangkai mereka tenggelam ke dasar laut. kemudian tertimbus oleh lumpur dan pasir.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Pendahuluan : Petroleum ialah sejenis cecair pekat hitam yang dijumpai dalam tanah. Melalui tindakan bakteria . kemudian ditimbus oleh sedimen . Petroleum terbentuk berjuta-juta tahun dahulu daripada hidupan laut yang mati.

diesel dan kerosin dihasilkan selepas pemprosesan selanjutnya. Metana terhasil di tingkat teratas. semakin cerah warnanya.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Minyak mentah diasingkan oleh haba kepada beberapa komponen. Takat didih setiap pecahan bergantung kepada saiz molekul hidrokarbon yang terdapat di dalamnya. Ini bermakna pecahan yang mempunyai julat takat didih yang lebih tinggi mesti terdiri daripada molekul-molekul hidrokarbon yang lebih besar saiznya. Komponen-komponen ini mengalami kondensasi dan menyejuk di dulang-dulang dalam tingkat-tingkat terentu. Petroleum mesti diasingkan kepada pecahan-pecahannya sebelum digunakan. Sains 2 4 . Oleh kerana setiap pecahan itu mempunyai julat takat didih yang berbeza. Biodiesel merupakan bahan bakar alternatif yang dapat menggatikan petroleum sebagai bahan api. semakin lemah daya tarikan antara molekul hidrokarbon itu dan menyebabkan julat takat didih pecahan itu pun menjadi semakin rendah. Petroleum terdiri daripada campuran hidrokarbon yang kompleks yang boleh diasingkan kepada pecahan berlainan melalui kaedah penyulingan berperingkat kerana setiap pecahan mempunyai takat didih yang berlainan. Setiap komponen mengewap dalam suhu berbeza. Setiap pecahan ini akan mendidih pada takat didih yang berbeza. Teori : Petroleum adalah cecair hitam yang terdiri daripada satu campuran hidrokarbon yang kompleks. Nafta sederhana dikumpulkan untuk kegunaan reformat iaitu komponen untuk dicampurkan dalam petrol. Hasil seperti petrol. semakin mudah pecahan untuk terbakar dan semakin bersih nyalaanya (kurang berjelaga). Semakin kecil saiz molekul hidrokarbon yang terdapat di dalam pecahan itu. Petroleum mengandungi banyak jenis hidrokarbon daripada yang berantai pendek kepada yang berantai panjang. pengasingan petroleum kepada pecahan-pecahan dapat dilakukan dengan [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Semakin rendah takat didih pecahan petroleum itu. semakin kurang likat pecahan itu.

2. 11. semakin likat. 12. Wap yang terhasil dilalukan melalui turus penyulingan untuk dikumpulkan pelbagai pecahan. sukar menyala dan terbakar dengan lebih bergelaja. 6. 8. 3. Sains 2 5 . Pecahan yang berbeza terkondensasi dan dikumpulkan pada ketinggian turus yang berbeza mengikut takat didih pecahan. Petroleum Porselin cip Kertas turas Kaki retort Thermometer (-10 – 36 oC) Kelalang penyulingan Kondenser Liebig Kelalang kon Kasa dawai Tuku kaki tiga Piring penyejat Penunu Bunsen [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. gelap. 9.PRAKTIKAL 1 : MINYAK menggunakan proses penyulingan berperingkat. 10. Setiap pecahan yang terkumpul mempunyai kegunaan dan sifat-sifatnya yang tersendiri. Semakin tinggi takat didih pecahan. 5. Bahan dan Radas : 1. Sebatian-sebatian yang mempunyai rangkaian karbon yang pendek akan mendidih terlebih dahulu kerana takat didihnya yang rendah. 7. 4.

kelikatan dan kebolehbakaran pecahan/hasil penyulingan.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Hipotesis Semakin tinggi takat didih semakin likat hasil penyulingan. Semakin tinggi takat didih semakin gelap warna pecahan hasil penyulingan. Pembolehubah (a) malar (b) manipulasi : : jenis minyak mentah julat suhu warna. Semakin tinggi takat didih semakin sukar pecahan terbakar. Sains 2 6 . (c) bergerak-balas : [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.

2. 1. Sediakan peralatan seperti yang ditunjukkan di rajah 1. Petroleum pada peringkat pertama dikumpulkan pada suhu 30-80 oC. 3. 120-160OC.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Kaedah: A: Penyulingan berperingkat petroleum. Sains 2 7 . Petroleum di dalam kelalang penyulingan dipanaskan secara perlahanlahan. 4. Pemanasan diteruskan dan hasil penyulingan dikumpulkan dalam kelalang kon yang berbeza pada julat suhu yang berbeza iaitu 80-120oC. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. dan 160– 200oC.

Pemerhatian dicatatkan. Hasil penyulingan pada setiap peringkat suhu dimasukkan ke dalam piring pengewapan dan dipanaskan. 1. 2. 4. Keputusan: Kebolehakaran Warna nyalaan Kekuningan cair Kekuningan Sedikit Biru Kandungan jelaga Sangat kurang Kurang Pecahan 1 (Nafta) 2 (Gasolin) 3 (Minyak paraffin) 4 Julat suhu (0C) 30-80 Warna Kelikatan 80-120 Lebih Jingga 120-160 Kekuningan hijau Melekat Merah cair Merah pekat Banyak Sangat banyak 160-200 (Diesel) Kuning Tebal [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.PRAKTIKAL 1 : MINYAK B: Ciri-ciri pecahan penyulingan yang berbeza. Warna nyalaan api dan jelaga diperhatikan. Warna petroleum diperhatikan pada setiap peringkat. 3. Kelikatan petroleum diperhatikan dengan mencondongkan kelalang kon. Sains 2 8 .

Semasa eksperimen. ia mempunyai takat didih pada julat suhu 30-80oC. didapati sifat(ciri) pecahan berubah dengan pertambahan takat didih pecahan tersebut. Pecahan pertama mempunyai kelikatan yang sangat rendah dan lebih cair. Sains 2 9 . Warna api bagi pecahan pertama adalah biru dan ia menghasilkan sangat kurang jelaga apabila dibakar.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Perbincangan Dengan : melakukan penyulingan pecahan. Warna nyalaan api untuk pecahan 2 adalah jingga dan ia lebih likat daripada pecahan 1. Daripada keputusan eksperimen . kelikatan. Pecahan pertama berwarna kekuningan cair. kuantiti jelaga yang dihasilkan adalah lebih tinggi berbanding jelaga pecahan 1. warna pecahan. warna nyalaan dan kuantiti jelaga yang terhasil apabila dibakar.molekulnya semakin kuat menyebabkan molekul.molekul sukar untuk bergelongsor antara satu sama lain. Apabila pecahan 2 dibakar. minyak mentah akan diasingkan kepada beberapa pecahan berdasarkan julat suhu takat didih. terdapat empat pecahan petroleum. Setiap pecahan mempunyai sifat-sifat yang tersendiri terhadap suhu takat didih. Bagi pecahan pertama. ini menunjukkan pecahan pertama mempunyai takat didih paling rendah berbanding pecahan-pecahan lain. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. hamper tiada warna dan ia merupakan warna paling cerah bagi pecahan petroleum. Semakin tinggi takat didih pecahan itu. semakin likat pecahan tersebut kerana saiz molekul pecahan semakin besar dan daya tarikan antara molekul. Pecahan yang mempunyai takat didih yang tinggi juga semakin sukar untuk terbakar dan kuantiti jelaga semakin tinggi kerana peratus karbon per molukel semakin bertambah dengan bertambahnya takat didih pecahan itu. Pecahan 2 yang mempunyai takat didih pada julat suhu daripada 80120ºC Warna bagi pecahan ini adalah kekuningan dan bermakna warna tersebut lebih gelap daripada pecahan 1 tetapi masih cair.

Semua pecahan petroleum juga adalah bersifat neutral . [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Warna bagi pecahan ini kekuningan hijau dan bermakna lebih pekat daripada pecahan 1 dan 2. keterlarutan dalam air kerana semua pecahan petroleum tidak larut dalam air. Kuantiti jelaga yang dihasilkan banyak apabila pecahan 3 dibakar. Pecahan 4 mempunyai takat didih yang julat suhunya daripada 160200°C. Pecahan ini adalah yang paling likat.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Pecahan 3 mempunyai takat didih di antara julat suhu 120-160ºC. Sains 2 10 . Pecahan 3 lebih likat berbanding pecahan 1 dan 2. Namun begitu. semua pecahan tersebut mempunyai beberapa ciri yang sama iaitu. Warna nyalaan api untuk pecahan 3 adalah merah. Pecahan ini berwarna jingga kekuningan dan paling pekat berbanding pecahan lain. Warna nyalaan apinya merah dan kuantiti jelaga yang dihasilkan apabila pecahan dibakar adalah lebih berbanding pecahan lain. Pecahan juga mempunyai hasil pembakaran sama iaitu semua pecahan terbakar dalam udara berlebihan untuk menghasilkan gas karbon dioksida dan air.

Kadar kebolehan petroleum untuk terbakar semakin menurun walaupun takat didih dan jumlah molekul bertambah. Bincangkan hubungan takat didih pecahan dengan: a) Warna pecahan. Bincangkan kebolehbakaran bagi setiap pecahan petroleum. warna pecahan petroleum menjadi gelap. kekuningan. maka.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Soalan: 1. Sains 2 11 . jingga. Oleh itu. Rantaian ikatan molekul hidrokarbon yang besar adalah sangat ketat dan tidak mudah untuk menggelongsor. Semakin tinggi takat didih pecahan. Jika saiz molekul besar. Pecahan yang mempunyai molekul lebih kecil mempunyai ikatan yang ringkas dan renggang antara satu sama lain. coklat cair dan coklat gelapwarna coklat gelap. Pecahan petroleum peringkat pertama lebih mudah terbakar berbanding pecahan petroleum yang keempat. semakin likat pecahan tersebut. molekul yang besar lebih likat kerana memunyai molekul yang lebih [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Warna yang terhasil bergantung pada saiz molekul. daripada tiada warna. semakin gelap warna pecahan yang terhasil. b) Kelikatan pecahan Semakin tinggi takat didih pecahan. 2.

3. Semakin tinggi takat didih pecahan tersebut. Sains 2 12 . semakin banyak kumlah kuantiti jelaga yang dihasilkan apabila dibakar. pecahan yang mempunyai takat didih yang tinggi mempunyai kuantiti karbon yang lebih banyak. Ia berwarna kekuningan cair . Ramalkan warna. 4. Semakin panjang rantai hidrokarbon didalam pecahan petroleum.8CO2 + 9H2O [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Pecahan X ialah C6H14. c) Jumlah jelaga yang dihasilkan pada setiap pecahan..CO2 + H2O = C8H18 + 25/2 O2 ---. Tulis persamaan kimia seimbang tindak balas yang mewakili pembakaran gasolin (C8H18) C8 H18 + O2 ---.PRAKTIKAL 1 : MINYAK padat. semakin likat pecahan tersebut. maka daya tarikan antara molekul semakin tinggi. Pecahan X adalah hexane. Hal ini kerana. kelikatan dan jumlah jelaga yang dihasilkan oleh X. Pecahan petroleum yang mempunyai mempunyai jumlah hidrokarbon yang panjang mempunyai takat didih yang lebih tinggi. lebih sedikit kelikatannya dan sedikit jelaga yang dihasilkan apabila dibakar.

[SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Pembakaran yang tidak sempurna bagi gasolin membebaskan gas beracun iaitu karbon monoksida dan oksida nitrik.PRAKTIKAL 1 : MINYAK 5. Apakah yang dimaksudkan dengan biodiesel? Biodiesel merupakan suatu nama dari Alkyl Ester. Dijadikan sebagai bahan bakar alternatif masa depan dan boleh diperbaharui. Biodiesel tidak menghasilkan gas yang berbahaya dan lebih bersih dan lebih mudah ditangani dibandingkan dengan petroleum diesel. Penggunaannya boleh mengurangkan pencermaran yang dihasilkan oleh bahan bakar dari petroleum. Tuliskan persamaan kimia untuk menunjukkan tindak balas tidak sempurna gasolin tersebut.Biodiesel mempunyai sifat kimia yang serupa dengan petroleum diesel sehingga dapat digunakan langsung untuk mesin diesel atau dicampur dengan petroleum diesel. berasal dari minyak sayuran lemak haiwan. Sains 2 13 . Biodiesel dapat digunakan sebagai bahan bakar pada mesin yang menggunakan diesel sebagai bahan bakarnya. 2C8H18 + 17O2  16CO + 18H2O 6. Biodiesel tidak mengandung petroleum diesel atau solar.

Apakah kelebihan menggunakan biodiesel berbanding pecahan petroleum? Biodiesel boleh diperbaharui keran biodiesel dihasilkan daripada minyak seyuran dan lemak haiwan. 83%. Sains 2 14 . karbon dioksida. Ia juga lebih mesra alam daripada diesel kerana mengurangkan pelepasan karbon monoksida. Kurang berbau kerana mengeluarkan aroma makanan bergoreng atau aroma barbeku apabila digunakan. Penggunaan bahan api yang lebih cekap iaitu 320% berbanding bahan api petroleum diesel. sulfur dioksida dan zarah-zarah. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.PRAKTIKAL 1 : MINYAK 7.

Memastikan pengudaraan adalah baik sebelum memulakan eksperimen. 8. Jangan menarik nafas secara terus daripada petroleum. 4. 2. 3. Sains 2 15 . Elakkan memanaskan kelalang penyulingan jika tidak terdapat cecair di dalamnya. Dua atau tiga porselin cip ditambah dalam kelalang penurasan untuk mengelakkan pemanasan yang berlebihan dan hentaman. 6. Produk atau hasil pecahan penurasan hendaklah diletakkan jauh daripada api di mana ia merupakan bahan mudah terbakar. Mengendalikan alatan kaca dan panas berhati-hati.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Langkah berjaga-jaga: 1. Pastikan alatan radas telah ketat dan getah paip yang digunakan untuk mengalirkan air tidak bocor. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. 5. Gunakan cermin mata keselamatan semasa melakukan aktiviti makmal. 7.

Semakin tinggi takat didih pecahan. semakin gelap warna pecahan tersebut. semakin likat pecahan tersebut. Sains 2 16 . [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Semakin tinggi takat didih pecahan. semakin kurang tahap kebolehbakarannya dan semakin banyak kuantiti jelaga yang terhasil.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Kesimpulan : Petroleum boleh disediakan melalui proses penyulingan berperingkat berdasarkan takat didih tertentu. Semakin tinggi takat didih pecahan.

Retrieved Julai 7.). Retrieved Julai 7.wcdd/gas_asli.html [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Bibliografi : Fractional Distillation. Jun 3).my/hc001.org/wiki/Fractional_distillation Gas Asli. Retrieved Julai 7.blogspot.my: http://www. 2011. B.htm Hortono.biodiesel.sabah. 2011.my: http://www.sabah. Pengertian Biodiesel. Sains 2 17 .wikipedia. M.edu.org: http://en. Retrieved Juali 7. from wikipedia.htm Hidrokorbon. (2011. 2011.d. (2008. from blogspot. from edu.wcdd/eksperimen. (n. 2011.edu.).d. from edu.com: http://pematangpanggang. Februari).com/2008/02/pengertian.my/hc001. (n.

Abd.com/topic/proses+emulsi+lemak+oleh+empedu. Sains 2 18 . Negeri Sembilan http://e-kesihatan. Jacqueline R. Bhd. Oxford Fajar Sdn. Utusan Malaysia. Oxford Fajar Sdn. Pearson International Edition. Lee Soon Ching. Nalini B. Success Biology SPM – Integrated Curriculum for Secondary Schools (ICSS).html Akses pada 8 Februari 2011 AnneAhira.html Akses pada 11 Februari 2011 [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Fokus Pelangi Sains PMR (1st ed).tutorvista.PRAKTIKAL 1 : MINYAK RUJUKAN : BUKU Low Swee Neo (1994). Reece (2008). Penerbitan Pelangi Sdn.com/2008/01/batu-karang-hempedu.htm Akses pada 8 Februari 2011 http://www. Seremban. Bhd.jevuska. S. ColumbiaAsia Medical Centre.com/enzim-pencernaan-manusia. Bhd. Biology for Matriculation Semester 1 – Second Edition Updated.anneahira. Liew Shee Leong.blogspot. Gan Wan Yeat (2007). Pakar Runding Bedah Am dan Laparoskopik.com/biology/lock-and-key-hypothesis Akses pada 10 Februari 2011 Shafinaz Sheikh Maznan. INTERNET http://www. (2009). Hamid Mat Sain.com http://www. Selangor Darul Ehsan. Selangor Darul Ehsan. Jane B. Dr. Campbell/Reece Biology (Eighth Edition)..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful