INSTITUT PENDIDIKAN GURU KAMPUS RAJANG, BINTANGOR, SARAWAK

PROGRAM PENSISWAZAHAN GURU (PPG) INSTITUT PENDIDIKAN GURU SEMESTER 2 / AMBILAN FEBRUARI 2012

SCE 3103 MENEROKA BAHAN

PRAKTIKAL 1 : MINYAK MENGKAJI PENYULINGAN BERPERINGKAT PETROLEUM
NAMA PELATIH KAD PENGENALAN KUMPULAN / UNIT NAMA PENSYARAH : : : : SADAI LASAN 740608 – 13 – 6082 KUMPULAN SAINS 2 EN. MOHD FARIQ ARIFFIN BIN ABDULLAH TARIKH HANTAR : 8 SEPTEMBER 2012

Untuk mengkaji penyulingan berperingkat petroleum.PRAKTIKAL 1 : MINYAK PRAKTIKAL 1 Praktikal 1 : Minyak / Bahan Api Permasalahan : Bagaimanakah proses penyulingan berperingkat petroleum dijalankan? Objektif : 1. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Sains 2 2 .

bangkai mereka tenggelam ke dasar laut. Penguraian seterusnya di bawah suhu dan tekanan yang tinggi akhirnya menghasilkan petroleum dan gas asli. Ia merupakan sumber asli hidrokarbon. kemudian ditimbus oleh sedimen . Melalui tindakan bakteria . Gambar 1 : Proses Penyulingan berperingkat [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Petroleum terbentuk berjuta-juta tahun dahulu daripada hidupan laut yang mati.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Pendahuluan : Petroleum ialah sejenis cecair pekat hitam yang dijumpai dalam tanah. Pemanasan minyak mentah membahagikannnya kepada beberapa jenis molekul. Sains 2 3 . kemudian tertimbus oleh lumpur dan pasir. Apabila hidupan laut mati . pereputan separa berlaku dalam keadaan kekurangan oksigen. Penyulingan minyak mentah bermula dengan memanaskan minyak mentah dalam suhu 335 oC di dalam relau.

semakin lemah daya tarikan antara molekul hidrokarbon itu dan menyebabkan julat takat didih pecahan itu pun menjadi semakin rendah.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Minyak mentah diasingkan oleh haba kepada beberapa komponen. Semakin kecil saiz molekul hidrokarbon yang terdapat di dalam pecahan itu. Petroleum mesti diasingkan kepada pecahan-pecahannya sebelum digunakan. Setiap komponen mengewap dalam suhu berbeza. semakin mudah pecahan untuk terbakar dan semakin bersih nyalaanya (kurang berjelaga). semakin cerah warnanya. diesel dan kerosin dihasilkan selepas pemprosesan selanjutnya. Metana terhasil di tingkat teratas. Takat didih setiap pecahan bergantung kepada saiz molekul hidrokarbon yang terdapat di dalamnya. Setiap pecahan ini akan mendidih pada takat didih yang berbeza. Oleh kerana setiap pecahan itu mempunyai julat takat didih yang berbeza. Sains 2 4 . Hasil seperti petrol. Nafta sederhana dikumpulkan untuk kegunaan reformat iaitu komponen untuk dicampurkan dalam petrol. Semakin rendah takat didih pecahan petroleum itu. semakin kurang likat pecahan itu. Komponen-komponen ini mengalami kondensasi dan menyejuk di dulang-dulang dalam tingkat-tingkat terentu. Petroleum terdiri daripada campuran hidrokarbon yang kompleks yang boleh diasingkan kepada pecahan berlainan melalui kaedah penyulingan berperingkat kerana setiap pecahan mempunyai takat didih yang berlainan. Ini bermakna pecahan yang mempunyai julat takat didih yang lebih tinggi mesti terdiri daripada molekul-molekul hidrokarbon yang lebih besar saiznya. pengasingan petroleum kepada pecahan-pecahan dapat dilakukan dengan [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Biodiesel merupakan bahan bakar alternatif yang dapat menggatikan petroleum sebagai bahan api. Petroleum mengandungi banyak jenis hidrokarbon daripada yang berantai pendek kepada yang berantai panjang. Teori : Petroleum adalah cecair hitam yang terdiri daripada satu campuran hidrokarbon yang kompleks.

gelap. 5. sukar menyala dan terbakar dengan lebih bergelaja. Semakin tinggi takat didih pecahan. 10. 12. Pecahan yang berbeza terkondensasi dan dikumpulkan pada ketinggian turus yang berbeza mengikut takat didih pecahan. 2. 6. 9. 8. Setiap pecahan yang terkumpul mempunyai kegunaan dan sifat-sifatnya yang tersendiri. Petroleum Porselin cip Kertas turas Kaki retort Thermometer (-10 – 36 oC) Kelalang penyulingan Kondenser Liebig Kelalang kon Kasa dawai Tuku kaki tiga Piring penyejat Penunu Bunsen [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. 7. 11. 4.PRAKTIKAL 1 : MINYAK menggunakan proses penyulingan berperingkat. semakin likat. Wap yang terhasil dilalukan melalui turus penyulingan untuk dikumpulkan pelbagai pecahan. Sains 2 5 . Sebatian-sebatian yang mempunyai rangkaian karbon yang pendek akan mendidih terlebih dahulu kerana takat didihnya yang rendah. Bahan dan Radas : 1. 3.

kelikatan dan kebolehbakaran pecahan/hasil penyulingan. Semakin tinggi takat didih semakin gelap warna pecahan hasil penyulingan. (c) bergerak-balas : [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Semakin tinggi takat didih semakin sukar pecahan terbakar. Sains 2 6 . Pembolehubah (a) malar (b) manipulasi : : jenis minyak mentah julat suhu warna.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Hipotesis Semakin tinggi takat didih semakin likat hasil penyulingan.

dan 160– 200oC. Sains 2 7 . 2.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Kaedah: A: Penyulingan berperingkat petroleum. 1. 120-160OC. 4. 3. Petroleum di dalam kelalang penyulingan dipanaskan secara perlahanlahan. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Sediakan peralatan seperti yang ditunjukkan di rajah 1. Petroleum pada peringkat pertama dikumpulkan pada suhu 30-80 oC. Pemanasan diteruskan dan hasil penyulingan dikumpulkan dalam kelalang kon yang berbeza pada julat suhu yang berbeza iaitu 80-120oC.

Pemerhatian dicatatkan. Sains 2 8 . Kelikatan petroleum diperhatikan dengan mencondongkan kelalang kon.PRAKTIKAL 1 : MINYAK B: Ciri-ciri pecahan penyulingan yang berbeza. 3. 2. 4. Hasil penyulingan pada setiap peringkat suhu dimasukkan ke dalam piring pengewapan dan dipanaskan. Keputusan: Kebolehakaran Warna nyalaan Kekuningan cair Kekuningan Sedikit Biru Kandungan jelaga Sangat kurang Kurang Pecahan 1 (Nafta) 2 (Gasolin) 3 (Minyak paraffin) 4 Julat suhu (0C) 30-80 Warna Kelikatan 80-120 Lebih Jingga 120-160 Kekuningan hijau Melekat Merah cair Merah pekat Banyak Sangat banyak 160-200 (Diesel) Kuning Tebal [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Warna nyalaan api dan jelaga diperhatikan. 1. Warna petroleum diperhatikan pada setiap peringkat.

Pecahan 2 yang mempunyai takat didih pada julat suhu daripada 80120ºC Warna bagi pecahan ini adalah kekuningan dan bermakna warna tersebut lebih gelap daripada pecahan 1 tetapi masih cair. Semasa eksperimen. Pecahan yang mempunyai takat didih yang tinggi juga semakin sukar untuk terbakar dan kuantiti jelaga semakin tinggi kerana peratus karbon per molukel semakin bertambah dengan bertambahnya takat didih pecahan itu. Setiap pecahan mempunyai sifat-sifat yang tersendiri terhadap suhu takat didih. terdapat empat pecahan petroleum. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. didapati sifat(ciri) pecahan berubah dengan pertambahan takat didih pecahan tersebut. Sains 2 9 .molekulnya semakin kuat menyebabkan molekul. Pecahan pertama mempunyai kelikatan yang sangat rendah dan lebih cair. ia mempunyai takat didih pada julat suhu 30-80oC. hamper tiada warna dan ia merupakan warna paling cerah bagi pecahan petroleum. warna nyalaan dan kuantiti jelaga yang terhasil apabila dibakar. warna pecahan. minyak mentah akan diasingkan kepada beberapa pecahan berdasarkan julat suhu takat didih. Semakin tinggi takat didih pecahan itu. Warna api bagi pecahan pertama adalah biru dan ia menghasilkan sangat kurang jelaga apabila dibakar. Apabila pecahan 2 dibakar. kelikatan.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Perbincangan Dengan : melakukan penyulingan pecahan. Daripada keputusan eksperimen .molekul sukar untuk bergelongsor antara satu sama lain. Bagi pecahan pertama. semakin likat pecahan tersebut kerana saiz molekul pecahan semakin besar dan daya tarikan antara molekul. ini menunjukkan pecahan pertama mempunyai takat didih paling rendah berbanding pecahan-pecahan lain. Warna nyalaan api untuk pecahan 2 adalah jingga dan ia lebih likat daripada pecahan 1. kuantiti jelaga yang dihasilkan adalah lebih tinggi berbanding jelaga pecahan 1. Pecahan pertama berwarna kekuningan cair.

Warna nyalaan api untuk pecahan 3 adalah merah. Warna bagi pecahan ini kekuningan hijau dan bermakna lebih pekat daripada pecahan 1 dan 2. Kuantiti jelaga yang dihasilkan banyak apabila pecahan 3 dibakar. Pecahan 3 lebih likat berbanding pecahan 1 dan 2. Warna nyalaan apinya merah dan kuantiti jelaga yang dihasilkan apabila pecahan dibakar adalah lebih berbanding pecahan lain. Semua pecahan petroleum juga adalah bersifat neutral . semua pecahan tersebut mempunyai beberapa ciri yang sama iaitu. Namun begitu.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Pecahan 3 mempunyai takat didih di antara julat suhu 120-160ºC. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Pecahan ini berwarna jingga kekuningan dan paling pekat berbanding pecahan lain. Sains 2 10 . Pecahan ini adalah yang paling likat. Pecahan juga mempunyai hasil pembakaran sama iaitu semua pecahan terbakar dalam udara berlebihan untuk menghasilkan gas karbon dioksida dan air. keterlarutan dalam air kerana semua pecahan petroleum tidak larut dalam air. Pecahan 4 mempunyai takat didih yang julat suhunya daripada 160200°C.

Pecahan petroleum peringkat pertama lebih mudah terbakar berbanding pecahan petroleum yang keempat. Bincangkan hubungan takat didih pecahan dengan: a) Warna pecahan. Oleh itu. Warna yang terhasil bergantung pada saiz molekul. semakin likat pecahan tersebut. Semakin tinggi takat didih pecahan. daripada tiada warna. Bincangkan kebolehbakaran bagi setiap pecahan petroleum. Jika saiz molekul besar. semakin gelap warna pecahan yang terhasil. Sains 2 11 . Kadar kebolehan petroleum untuk terbakar semakin menurun walaupun takat didih dan jumlah molekul bertambah.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Soalan: 1. jingga. coklat cair dan coklat gelapwarna coklat gelap. molekul yang besar lebih likat kerana memunyai molekul yang lebih [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Pecahan yang mempunyai molekul lebih kecil mempunyai ikatan yang ringkas dan renggang antara satu sama lain. b) Kelikatan pecahan Semakin tinggi takat didih pecahan. warna pecahan petroleum menjadi gelap. maka. 2. Rantaian ikatan molekul hidrokarbon yang besar adalah sangat ketat dan tidak mudah untuk menggelongsor. kekuningan.

Semakin panjang rantai hidrokarbon didalam pecahan petroleum. Semakin tinggi takat didih pecahan tersebut. Pecahan petroleum yang mempunyai mempunyai jumlah hidrokarbon yang panjang mempunyai takat didih yang lebih tinggi. c) Jumlah jelaga yang dihasilkan pada setiap pecahan. maka daya tarikan antara molekul semakin tinggi. Ramalkan warna. semakin banyak kumlah kuantiti jelaga yang dihasilkan apabila dibakar. Pecahan X adalah hexane. Ia berwarna kekuningan cair . Hal ini kerana. Pecahan X ialah C6H14. Sains 2 12 .8CO2 + 9H2O [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. lebih sedikit kelikatannya dan sedikit jelaga yang dihasilkan apabila dibakar. Tulis persamaan kimia seimbang tindak balas yang mewakili pembakaran gasolin (C8H18) C8 H18 + O2 ---.PRAKTIKAL 1 : MINYAK padat. pecahan yang mempunyai takat didih yang tinggi mempunyai kuantiti karbon yang lebih banyak. semakin likat pecahan tersebut..CO2 + H2O = C8H18 + 25/2 O2 ---. 4. 3. kelikatan dan jumlah jelaga yang dihasilkan oleh X.

berasal dari minyak sayuran lemak haiwan. Dijadikan sebagai bahan bakar alternatif masa depan dan boleh diperbaharui. Biodiesel dapat digunakan sebagai bahan bakar pada mesin yang menggunakan diesel sebagai bahan bakarnya. 2C8H18 + 17O2  16CO + 18H2O 6. Biodiesel tidak mengandung petroleum diesel atau solar. Tuliskan persamaan kimia untuk menunjukkan tindak balas tidak sempurna gasolin tersebut. Apakah yang dimaksudkan dengan biodiesel? Biodiesel merupakan suatu nama dari Alkyl Ester. Pembakaran yang tidak sempurna bagi gasolin membebaskan gas beracun iaitu karbon monoksida dan oksida nitrik. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Penggunaannya boleh mengurangkan pencermaran yang dihasilkan oleh bahan bakar dari petroleum.PRAKTIKAL 1 : MINYAK 5. Biodiesel tidak menghasilkan gas yang berbahaya dan lebih bersih dan lebih mudah ditangani dibandingkan dengan petroleum diesel. Sains 2 13 .Biodiesel mempunyai sifat kimia yang serupa dengan petroleum diesel sehingga dapat digunakan langsung untuk mesin diesel atau dicampur dengan petroleum diesel.

Penggunaan bahan api yang lebih cekap iaitu 320% berbanding bahan api petroleum diesel. 83%. Kurang berbau kerana mengeluarkan aroma makanan bergoreng atau aroma barbeku apabila digunakan. Apakah kelebihan menggunakan biodiesel berbanding pecahan petroleum? Biodiesel boleh diperbaharui keran biodiesel dihasilkan daripada minyak seyuran dan lemak haiwan. Sains 2 14 . sulfur dioksida dan zarah-zarah. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump.PRAKTIKAL 1 : MINYAK 7. karbon dioksida. Ia juga lebih mesra alam daripada diesel kerana mengurangkan pelepasan karbon monoksida.

Mengendalikan alatan kaca dan panas berhati-hati. [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. 8. 6. Dua atau tiga porselin cip ditambah dalam kelalang penurasan untuk mengelakkan pemanasan yang berlebihan dan hentaman. Pastikan alatan radas telah ketat dan getah paip yang digunakan untuk mengalirkan air tidak bocor. Memastikan pengudaraan adalah baik sebelum memulakan eksperimen. 4. 3. Sains 2 15 .PRAKTIKAL 1 : MINYAK Langkah berjaga-jaga: 1. 7. 5. 2. Produk atau hasil pecahan penurasan hendaklah diletakkan jauh daripada api di mana ia merupakan bahan mudah terbakar. Gunakan cermin mata keselamatan semasa melakukan aktiviti makmal. Jangan menarik nafas secara terus daripada petroleum. Elakkan memanaskan kelalang penyulingan jika tidak terdapat cecair di dalamnya.

[SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Semakin tinggi takat didih pecahan. Semakin tinggi takat didih pecahan. semakin likat pecahan tersebut. Sains 2 16 . semakin gelap warna pecahan tersebut. semakin kurang tahap kebolehbakarannya dan semakin banyak kuantiti jelaga yang terhasil. Semakin tinggi takat didih pecahan.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Kesimpulan : Petroleum boleh disediakan melalui proses penyulingan berperingkat berdasarkan takat didih tertentu.

from edu.edu.org: http://en. Februari). (2011. 2011. Retrieved Julai 7. from edu. 2011.blogspot. 2011.com/2008/02/pengertian.wcdd/eksperimen. (2008.sabah.sabah.). Sains 2 17 .wcdd/gas_asli.). from wikipedia. 2011.edu. Pengertian Biodiesel.com: http://pematangpanggang.html [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Retrieved Julai 7.d. M. Retrieved Julai 7.htm Hortono. Jun 3).wikipedia.htm Hidrokorbon. (n.org/wiki/Fractional_distillation Gas Asli. B.biodiesel.my: http://www. (n.my: http://www.my/hc001.d. Retrieved Juali 7.PRAKTIKAL 1 : MINYAK Bibliografi : Fractional Distillation.my/hc001. from blogspot.

S. Penerbitan Pelangi Sdn. Seremban. Pearson International Edition.htm Akses pada 8 Februari 2011 http://www.PRAKTIKAL 1 : MINYAK RUJUKAN : BUKU Low Swee Neo (1994). Gan Wan Yeat (2007). Bhd. Jacqueline R.com/topic/proses+emulsi+lemak+oleh+empedu.com/enzim-pencernaan-manusia. Selangor Darul Ehsan. Bhd.html Akses pada 11 Februari 2011 [SCE3103] Sadai Lasan [740608-13-6082] / PPG 2012 Kump. Oxford Fajar Sdn. Selangor Darul Ehsan. Success Biology SPM – Integrated Curriculum for Secondary Schools (ICSS). Reece (2008). Bhd.anneahira. Liew Shee Leong. Sains 2 18 . INTERNET http://www. Negeri Sembilan http://e-kesihatan.html Akses pada 8 Februari 2011 AnneAhira.tutorvista. Hamid Mat Sain. Abd.. ColumbiaAsia Medical Centre.blogspot. Utusan Malaysia.com/biology/lock-and-key-hypothesis Akses pada 10 Februari 2011 Shafinaz Sheikh Maznan. Dr. (2009).jevuska. Lee Soon Ching. Fokus Pelangi Sains PMR (1st ed).com http://www. Biology for Matriculation Semester 1 – Second Edition Updated. Nalini B. Campbell/Reece Biology (Eighth Edition).com/2008/01/batu-karang-hempedu. Pakar Runding Bedah Am dan Laparoskopik. Jane B. Oxford Fajar Sdn.