P. 1
Lawatan Orang Asli

Lawatan Orang Asli

4.5

|Views: 10,809|Likes:
Published by toh

More info:

Published by: toh on Feb 17, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC or read online from Scribd
See more
See less

09/15/2015

FAKULTI EKONOMI DAN PERNIAGAAN

EKONOMI DASAR SOSIAL
(EEEX3103)
Nama Pensyarah: DR. DORIS PADMINI SELVARATNAM Tajuk Dikaji: Pendidikan Orang Asli Nama Ahli Kumpulan Knowledge : Toh Kit Siang A113001 Chong Weng Kiat A111777 Mohd Khairi Awang A93223 Lai Siew Yee A113163 Chan Mei Yong A111963 Foong Yan Wei A112800 Chua Siew May A110465 Tan Pooi Lai A113114 Teng Li Ying A112969 Gooi Lay San A112199 Yip Lai Lai A112480

ISI KANDUNGAN
Butiran
Muka depan Isi kandungan 1.1 Pengenalan 1.2 Pemasalahan Kajian 1.3Objektif kajian 1.4 Kepentingan Kajian 1.5 Skop Kajian 2.1 Latar Belakang Orang Asli 2.2 Kajian Lepas 2.3 Sistem Pendidikan Orang Asli Di Malaysia 3.1 Metodologi Kajian 4.1 Latar belakang Responden 5.1 Rumusan Kajian 5.2 Implikasi Dasar 5.3 Cadangan-cadangan 6.1 Rujukan 6.2 Artikel 6.3 Rujukan CD 6.4 Contoh Borang Bantuan Kewangan Orang Asli

Muka Surat
1 2 3-4 4-5 5 5-6 7 8-11 12-14 15-21 22-23 24-34 35-37 38-39 40-41 42 43-47 48 49-54

2

BAB I PENDAHULUAN

1.1

PENGENALAN

Orang Asli dianggap sebagai kelompok minoriti di negara Malaysia. Bilangan mereka yang kecil menyebabkan kedudukan dan kepentingan mereka dalam politik negara mudah dipinggirkan. Selain itu, kelompok minoriti ini dilihat sebagai berbeza daripada kelompok majoriti kerana diandaikan mereka mempunyai kelainan dari segi fizikal, budaya, ekonomi dan tingkah laku. Mereka dilayan dan dikawal secara negatif oleh kelompok majoriti. Oleh sebab itu, mereka terus menjadi terpinggir daripada masyarakat aliran perdana. Dasar-dasar yang dapat meningkatkan taraf hidup Orang Asli perlu dilaksanakan supaya jurang di antara kelompok majoriti dan kelompok minoriti dapat dirapatkan. Pada 31 Julai 2008, pensyarah kursus EX3103 Ekonomi Dasar Sosial dan EX2333 Analisis Sosial dan Politik dalam Pembangunan iaitu Dr. Doris Padmini Selvaratnam telah menganjurkan satu lawatan sambil belajar ke perkampungan Orang Asli di Semenyih, Selangor. Terdapat 38 buah rumah yang terletak di kampung tersebut. Pelajar-pelajar telah membuat satu kajian mengenai sosioekonomi yang berkait dengan Orang Asli dari segi pendidikan, kesihatan, kemudahan asas dan sebagainya. Melalui lawatan tersebut, pelajar-pelajar diberi peluang untuk mengetahui keadaan dan kehidupan Orang Asli yang sedia ada serta dapat memerhatikan adakah dasar-dasar yang dilaksanakan oleh kerajaan dapat meningkatkan taraf kehidupan dan keadaan Orang Asli yang sedia ada. Pada pukul 8.00 pagi, pelajar-pelajar bertolak dari Universiti Kebangsaan Malaysia ( UKM ) ke Semenyih. Kami sampai ke kampung Orang Asli pada pukul 9.00 pagi. Selepas taklimat yang ringkas, pelajar-pelajar dibahagikan kepada 10 kumpulan untuk menjalankan kajian. Pembahagian kumpulan adalah mengikut tajuk laporan lawatan seperti pendidikan, kesihatan, kebajikan, perumahan Orang Asli. 3

Setiap kumpulan diberi peluang untuk melawat rumah Orang Asli dan melakukan temu duga dengan penghuni-penghuni. Kami dapat memerhatikan mereka tinggal dalam satu ruang yang kecil dan tempat tinggal mereka tidak ditawarkan dengan bekalan air. Selain itu, mereka menanam pelbagai jenis buah-buahan dan tumbuh-tumbuhan di sekitar rumah untuk menambah hasil mereka melalui penjualan buah-buahan dan tumbuh-tumbuhan. Setiap penghuni telah menerima satu hadiah yang mengandungi buku, makanan dan minuman sebelum temu duga. Kajian tersebut dijalankan secara lancar dengan bekerjasama pegawai Jabatan Hal Ehwal Orang Asli ( JHEOA ), pensyarah, pelajar dan penghuni. Pada pukul 12:30 petang, kami telah meninggalkan kampung Orang Asli di Semenyih. Sepanjang temu duga dijalankan, didapati bahawa mereka mempunyai harapan terhadap bantuan kerajaan dan masyarakat. Oleh itu, dasar-dasar yang dapat meningkatkan taraf kehidupan Orang Asli amat diperlukan. 1.2 PEMASALAHAN KAJIAN

Pendidikan adalah satu proses pembelajaran yang dilalui oleh seseorang bagi meningkatkan pengetahuan melalui perkembangan dan penyuburan pemikiran. Pendidikan boleh didefinisikan sebagai aluran menyebarkan tradisi budaya, nilai dan ilmu pengetahuan sama ada secara formal atau tidak formal kepada masyarakat supaya menjadikan ahli masyarakat berpendidikan dan berpengetahuan. Dalam konteks masyarakat yang kompleks seperti Malaysia, pendidikan dapat menjadi mekanisme penyama dan ini akan dapat membantu mempercepatkan proses integrasi Orang Asli ke dalam masyarakat aliran perdana. Demikian pentingnya pendidikan kepada pembangunan di Malaysia amnya dan kepada komuniti Orang Asli khasnya. Malangnya sehingga kini pencapaian Orang Asli dalam bidang pendidikan masih terlalu rendah jika dibanding dengan pencapaian warga Malaysia yang lain. Keadaan ini disebabkan oleh kemudahan yang disediakan oleh Jabatan Hal Ehwal Orang ASLI (JHEOA) mempunyai 4

kekurangan dan kelemahan berbanding dengan Kementerian Pendidikan. Antaranya, Sekolah Rendah JHEOA hanya adalah bangunan yang daif, serta tanpa kelengkapan yang sempurna berbanding Sekolah Rendah yang ditadbirkan oleh Kementerian Pendidikan. Perkakasan di dalam bilik darjah juga umumnya sangat rendah kualiti untuk pengajaran dan pembelajaran. Selain itu, asrama yang disediakan oleh JHEOA untuk menempatkan pelajar-pelajar Orang Asli juga tidak mempunyai kemudahan sebaik kemudahan yang disediakan oleh Kementerian Pendidikan. Kelengkapan tempat tidur, tempat makan, tempat mengulangkaji dan tempat bersukan juga tidak selesa berbanding kelengkapan yang disediakan di asrama sekolah Kementerian Pendidikan. Kualiti makanan yang disediakan juga berbeza dengan kualiti makanan yang terdapat di asrama sekolah Kementerian Pendidikan. Kurangnya keselesaan yang dinikmati oleh pelajar Orang Asli serta kegagalan mereka menghayati matlamat pendidikan adalah antara sebab yang tidak mendorong mereka untuk meneruskan persekolahan dan ini menjadikan keciciran satu fenomena yang membimbangkan dalam pendidikan Orang Asli. 1.3 i. ii. OBJEKTIF KAJIAN Mengenalpasti keadaan pendidikan Orang Asli. Mencadangkan langkah-langkah untuk memperbaiki dan mempertingkatkan keadaan pendidikan Orang Asli. 1.4 KEPENTINGAN KAJIAN

Jabatan Hal Ehwal Orang Asli (JHEOA) merupakan agensi yang dipertanggungjawabkan untuk menyediakan kemudahan pendidikan kepada Orang Asli. Matlamat JHEOA yang lebih utama adalah melindungi komuniti Orang Asli dan menjaga kebajikan mereka. Selain itu, peranan bahagian pendidikan JHEOA adalah bertanggungjawab memperbaiki perkhidmatan pendidikan dan kemudahan persekolahan Orang Asli yang ditadbirnya. Di samping itu, mereka juga berperanan mewujudkan hubungan dengan Kementerian Pendidikan dan institusi pengajian tinggi untuk membantu anak-anak Orang Asli mendapat pendidikan pada peringkat yang lebih tinggi.

5

Walaupun pelbagai usaha telah dilaksanakan oleh JHEOA untuk mempertingkatkan tahap pendidikan Orang Asli seperti menyediakan sekolah-sekolah pada pelbagai peringkat persekolahan, menyediakan bangunan dan kelengkapan sekolah, menyediakan asrama serta menyediakan tenaga pengajar serta mengadakan program-program untuk meningkatkan kesedaran dan pengetahuan masyarakat Orang Asli mengenai hak kanak-kanak terhadap pendidikan, meningkatkan kesedaran tanggungjawab ibu bapa masyarakat Orang Asli untuk memastikan anak mereka hadir ke sekolah dan tidak tercicir dari persekolahan serta mendapatkan input dan pandangan daripada ibu bapa Orang Asli tentang corak pendidikan yang sesuai untuk anak mereka selaras dengan latar belakang budaya dan cara hidup Orang Asli. Malangnya melalui satu kajian oleh sekumpulan penyelidik dari Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) masih menunjukkan hampir 50 peratus pelajar Orang Asli berhenti sekolah selepas tahun enam manakala sebahagian lagi sebelum peperiksaan Penilaian Menengah Rendah (PMR). Ketua Kampung (Mahat) Orang Asli menyatakan bahawa masalah pendidikan timbul dalam kalangan Orang Asli kerana ikatan kekeluargaan yang cukup akrab. ``Anak-anak enggan tinggal berjauhan dengan keluarga,'' katanya. Sebahagian yang lain, katanya telah dikahwinkan dalam usia yang terlalu muda, seawal usia 14 dan 15 tahun. Hal ini menyebabkan satu keluarga Orang Asli mempunyai anak yang ramai apabila pasangan itu mencapai satu tahap umur tertentu, kata . Selain itu, beliau menyatakan bahawa ramai anak Orang Asli tidak melanjutkan pelajaran ke sekolah menengah, kerana segelintir mereka tidak tahu pun akan kewujudan institusi pendidikan bernama sekolah menengah, mereka berfikir sistem pendidikan di Malaysia setakat sekolah rendah sahaja. Manakala segelintir mereka tidak tahu saluran yang betul untuk memohon, apa lagi hendak mengisi borang permohonan. Situasi ini membuktikan usaha-usaha yang dilaksanakan oleh JHEOA masih wujud kelemahan.

1.5

SKOP KAJIAN

6

Kajian ini tertumpu kepada sosioekonomi Orang Asli di kampung Semenyih, Selangor. Kajian ini melibatkan 40 orang penghuni sebagai responden yang terdiri daripada pelbagai jenis suku kaum, agama, status dan sebagainya.

BAB II 7

LATAR BELAKANG KAJIAN

2.1

LATAR BELAKANG ORANG ASLI

Orang Asli merupakan penduduk asal sesebuah negara. Undang-Undang 1939 mendefinisikan Orang Asli sebagai seseorang yang kedua orang tuanya merupakan anggota suatu suku asli dan atau keturunan melalui garis lelaki orang-orang semacam ini (169). Sejurus selepas itu yakni pada tahun 1954 terbentuk pula satu lagi undang-undang yang berkaitan dengan Orang Asli iaitu Ordinan Orang-Orang Asli( Aboriginal People’s Ordinance). Dalam Akta Orang Asli 1954 (Akta 134) semakan 1974, definisi Orang Asli ialah manamana bapanya ialah ahli daripada kumpulan etnik Orang Asli dan lazimnya mengikut cara hidup Orang Asli dan egar dan kepercayaan Orang Asli, dan termasuklah seorang keturunan melalui lelaki orang itu; Mana-mana orang daripada mana-mana kaum yang diambil sebagai anak angkat semasa budak oleh Orang Asli dan yang telah dibesarkan sebagai seorang Orang Asli, lazimnya bercakap bahasa Orang Asli, lazimnya mengikut cara hidup Orang Asli dan egar dan kepercayaan Orang Asli dah ialah ahli daripada suatu masyarakat Orang Asli atau; Anak daripada mana-mana penyatuan antara seorang perempuan Orang Asli dengan seorang lelaki daripada suatu kaum lain, dengan syarat bahawa anak itu lazimnya bercakap bahasa Orang Asli, lazimnya mengikut cara hidup Orang Asli dan egar dan kepercayaan Orang Asli dan masih lagi menjadi ahli daripada masyarakat Orang Asli; Mana-mana Orang Asli yang tidak lagi berpegang kepada kepercayaan Orang Asli oleh kerana dia telah memeluk mana-mana agama atau oleh kerana apa-apa sebab lain, tetapi dia masih mengikut cara hidup Orang Asli dan adat Orang Asli atau bercakap bahasa Orang Asli

8

tidak boleh disifatkan sebagai tidak lagi menjadi Orang Asli semata-mata oleh sebab dia mengamalkan agama itu. Walau bagaimanapun istilah Orang Asli ini sebenarnya banyak menimbulkan kontervesi. Orang ramai secara umumnya akan mengaitkan Orang Asli sebagai orang yang tinggal di hutan dan tidak mempunyai agama. Orang Asli di Malaysia terbahagi kepada tiga Kaum utama iaitu, Melayu Proto (Proto-Malay), Negrito dan Senoi yang membentuk 18 Rumpun Bangsa. Bagi kaum Negrito, terdapat Orang Kensiu, Orang Kintak, Orang Lanoh, Orang Jahai, Orang Mendriq, Orang Bateq. Bagi kaum Senoi, terdapat Orang Temiar, Orang Semai, Orang Semoq Beri, Orang Jah Hut, Orang Mahmeri, Orang Che Wong. Bagi kaum Proto-Melayu pula, terdapat Orang Kuala, Orang Kanaq, Orang Seletar, Orang Jakun, Orang Semelai dan Orang Temuan. Kaum Orang Asli yang berbeza mempunyai budaya, bahasa dan cara hidupyang berbeza. Catatan sejarah telah membuktikan bahawa masyarakat Orang Asli merupakan manusia pertama menduduki negara ini. Mengikut beberapa teori sejarah, kumpulan manusia yang pertama sampai ke negara ini adalah kumpulan suku Negrito. Kumpulan manusia pertama ini dipercayai telah sampai ke sini kira-kira 25000 tahun yang lalu. Diikuti kemudiannya oleh kumpulan orang Senoi yang telah sampai ke sini sekitar 6000-8000 tahun yang lalu dan barulah kumpulan Melayu Asli yang sampai ke sini sekitar 4000 tahun kemudian. Umumnya terdapat dua kenyataan yang mengisahkan bagaimana Orang Asli ini boleh menetap di hutan. Dari segi teori pensejarahan dikenalpasti bahawa kedatangan kumpulan baru yang dikenali sebagai Melayu Deurto telah menyebabkan kumpulan manusia pertama ini lari ke hutan dan menetap di hutan tersebut hinggalah ke hariini. Populasi Orang Asli bertumbuh dari 54033 orang pada tahun 1969 kepada 92529 orang pada tahun 1994 pada kadar hampir 2.3% setiap tahun ( Lim 1997). Hasil daripada Banci Penduduk JHEOA tahun 2004, jumlah populasi Orang Asli Malaysia ketika itu ialah seramai 149,723 orang. Kebanyakannya bertumpu di Semenanjung Malaysia. Untuk membangunkan masyarakat Orang Asli, Jabatan Hal Ehwal Orang Asli (JHEOA) telah ditubuhkan pada tahun 1954 dengan diberikan tanggungjawab untuk menjaga kepentingan oarang Asli atas sebab-sebab keselamatan. Pada masa tersebut dianggarkan seramai 20 000 Orang Asli dianggap sebagai 9

terpenggaruh dengan Parti Komunis Malaya(PKM). Kemasukan Orang Asli ini dalam PKM adalah suatu yang amat berbahaya dan perlu ditanggani segera. Justeru itulah JHEOA ditubuhkan dengan tujuan untuk menarik balik Orang Asli yang terlibat dengan PKM ke pangkal jalan dan seterusnya memihak kepada kerajaan yang memrintah pada masa itu. Di samping itu tugas JHEOA juga ialah untuk memberikan perlindungan kepada masyarakat Orang Asli daripada diperalatkan oleh PKM pada masa itu. Akhirnya apabila PKM meletakan senjata pada hujung tahun1989, Orang Asli bebas daripada ancaman tersebut namun tetap berada di bawah selain JHEOA. Dalam usaha untuk merencanakan pembangunan Orang Asli, JHEOA sentiasa berpandukan kepada dua garis panduan iaitu AKTA 134 dan Akta Orang Asli 1954 (disemak 1974). Antara program yang telah dilaksanakan oleh JHEOA bagi membantu membangunkan masyarakat ini ialah Program Pembangunan Ekonomi. Program ini merupakan satu program yang bertujuan meningkatkan pendapatan Orang Asli dari tahap kemiskinan kepada tahap di atas paras kemiskinan. Antara aktiviti dalam program ini ialah aktiviti pembangunan tanah, perusahan dan industri kecil, pembelian jentera pertanian, ternakan, perikanan dan bimbingan usahawan. Di bawah aktiviti pembangunan tanah, tanah-tanah Orang Asli dimajukan dengan tanaman komersil sepert getah, kelapa sawit dan sebagainya. Di samping itu dilaksankan juga tanaman kontan yang mana subsidi diberikan kepada mereka yang mengusahakannya. Dalam aktiviti ternakan dan perikanan pula, Orang Asli telah diperkenalkan dalam aktiviti perternakan kambing, biri-biri, lembu, kupang dan memelihara ikan dalam sangkar. Kesemua program yang telah dijalankan ini dapat membuka minda Orang Asli berkenaan dengan cara untuk memajukan diri mereka. Selain daripada itu terdapat juga program perkhidmatan sosial yang bertujuan untuk memberikan kemudahan asas dan insfrastruktur kepada masyarakat ini. Kemudahan asas dan insfrastruktur yang diutamakan adalah seperti pembinaan sekolah-sekolah, klinik desa, tempat beribadat dan sebagainya. Seterusnya ialah program Rancangan Pengumpulan Semula. Program ini merupakan satu program rancangan pertanian tersusun. Rancangan ini melibatkan pemindahan dan penyediaan mata pencarian hidup baru bagi masyarakat Orang Asli. Orang Asli yang tinggal berselerak di dalam hutan akan dikumpulkan di satu kawasan pertanian seperti Felda/Felcra yang dilengkapi 10

dengan kemudahan asas. Walau bagaimapun, masyarakat Orang Asli sendiri perlu bangun mengorak langkah tanpa mengharapkan bantuan kerjaan sepenuhnya agar mereka turut sama merasai arus pembangunan negara. Orang Asli adalah sebahagian daripada warga peribumi Malaysia. Akibat daripada bilangan mereka yang begitu kecil, maka mereka dianggap kumpulan 11egara11y yang miskin di Malaysia. Kedudukan dan kepentingan mereka dalam politik 11egara mudah disingkirkan. Kepentingan Orang Asli kurang diberi perhatian dan nasib mereka kurang mendapat pembelaan. Pengalaman sedemikian telah dialami oleh komuniti ini sejak zaman penjajahan yang dahulu lagi. Malah gelaran aborigines yang dilabelkan oleh penjajah kepada kumpulan komuniti ini dan kemudian digantikan dengan gelaran ‘ Orang Asli’ setelah Malaysia mencapai kemerdekaan. Label ‘Orang Asli’ membawa konotasi komuniti yang ‘primitif’ dan rendah tahap pencapaian kebudayaanya berbanding golongan lain dalam masyarakat. Label yang sedemikian terus melahirkan pula berbagai-bagai prasangka terhadap mereka. Akibat dipinggirkan oleh pihak penjajah, Orang Asli menjadi lebih terbelakang berbanding dengan anggota masyarakat Malaysia yang lain. Pada tahun 2004, sebanyak 76.5% Orang Asli yang hidup di bawah garis kemiskinan. Dalam keadaan yang begini, peluang kepada Orang Asli untuk memartabatkan harga diri menjadi sukar jika tidak ada bantuan dan sokongan yang ikhlas dari kumpulan majoriti untuk memajukan mereka. Walau bagaimanapun, masyarakat Orang Asli sendiri perlu bangun mengorak langkah tanpa mengharapkan bantuan kerajaan sepenuhnya agar mereka turut sama merasai arus pembangunan negara.

2.2

KAJIAN LEPAS 11

Beberapa kajian lepas telah dilakukan untuk meninjau keadaan di kalangan Orang Asli di Malaysia. Colin Nicholas (2006), telah mengkaji tentang sebab-sebab keciciran pendidikan anakanak Orang Asli dari sekolah di Malaysia. Beliau mendapati kadar keciciran pendidikan Orang Asli adalah tinggi. Kadar keciciran bermaksud ada murid-murid yang mendaftar di sekolah tetapi tidak menamatkan persekolahan mereka sepanjang tempoh persekolahan yang ditetapkan. Mengikut Colin, terdapat lima sebab yang menyebabkan keciciran pendidikan Orang Asli. Sebab pertama adalah faktor yang berkaitan dengan kemiskinan. Orang Asli menghadapi masalah untuk menghantar anak-anak ke sekolah kerana perbelanjaan persekolahan yang tinggi. Masalah ini menjadi serius apabila biasanya bulan November dan Disember adalah bulan yang sukar untuk mendapat pendapatan tunai bagi Orang Asli. Jadi, apabila sampai bulan Januari iaitu masa permulaan persekolahan, Orang Asli tidak mempunyai wang untuk menghantar anak-anak ke sekolah. Yang kedua adalah bantuan pendidikan yang tidak mencukupi. Ramai ibu bapa Orang Asli telah membuat aduan tentang subsidi yang diberikan oleh kerajaan kepada anak-anak mereka telah berkurangan semenjak tahun 2000. Ibu bapa Orang Asli selalu diberitahu bahawa bantuan kewangan belum sampai padahal sudah tiba masa untuk anak-anak masuk persekolahan. Terdapat juga kontraktor pengangkutan yang tidak ingin menghantar anak-anak Orang Asli ke sekolah kerana bantuan kewangan yang belum sampai. Jadi, ada anak-anak Orang Asli yang tidak menamatkan persekolahan mereka. Ketiga adalah adalah perbezaan antara pedagogi dan budaya. Bagi Orang Asli, mereka menganggap persekitaran sebagai rumah mereka dan anak-anak Orang Asli diajar oleh ibu bapa bahawa persekitaran akan melindungi mereka. Sumber hutan mempunyai banyak faedah dimana ia dapat digunakan sebagai makanan, ubat-ubatan dan juga bahan pembinaan bagi mereka. Jadi apabila anak-anak Orang Asli mula belajar di sekolah, maka mereka berhadapan dengan persekitaran yang baru dan perlu mengenali kanak-kanak yang berlainan nilai dan budaya. Kesannya, hanya sebahagian anak-anak Orang Asli yang dapat menyesuaikan diri dapat meneruskan persekolahan mereka. Pemahaman anak-anak Orang Asli juga lebih lambat berbanding dengan kanak-kanak biasa kerana kebanyakan daripada mereka tidak belajar di 12

tadika sebelum masuk sekolah rendah. Kebanyakan kanak-kanak Orang Asli juga memilih untuk tidak ke sekolah apabila sampai musim menuai dan musim buah-buahan kerana dua musim ini adalah penting bagi masyarakat Orang Asli. Keempat adalah jurang kehadiran. Perkhidmatan pengangkutan menyebabkan pendidikan anak-anak Orang Asli terjejas. Terdapat bus yang tidak datang untuk menghantar kanak-kanak Orang Asli ke sekolah dan menyebabkan mereka tidak dapat menghadiri kelas dan seterusnya menjadi lemah berbanding dengan rakan sebaya yang bukan Orang Asli. Jadi, dalam satu tahun terdapat banyak hari anak-anak Orang Asli tidak pergi ke sekolah. Sebab kelima adalah ketidaksempurnaan dalam sistem. Kebanyakan ibu bapa Orang Asli tidak terlibat dalam sistem pendidikan walaupun wujud persatuan ibu bapa guru dalam sekolah. Keadaan ini menyebabkan wujud masalah bantuan pendidikan yang tidak sampai kepada anakanak Orang Asli. Penglibatan ibu bapa dalam pendidikan Orang Asli adalah penting kerana mereka dapat mengambil berat tentang uniform sekolah, buku teks dan bantuan lain yang dibekalkan oleh kerajaan. Robert B. Bradfield (1972) mengkaji pantang larang makanan Orang Asli di Barat Malaysia dan nutrisi yang diambil. Orang Asli menghormati binatang sebagai sumber makanan mereka. Orang Asli bergantung pada sumber di hutan sebagai makanan. Pantang larang makanan Orang Asli mempengaruhi sumber makanan yang diguna oleh Orang Asli dan seterusnya protein makanan yang diambil. Sumber makanan dari binatang mungkin ditolak oleh Orang Asli atas sebab hubungan yang istimewa dengan binatang, sebab makanan yang mungkin tidak bersih, pertimbangan atas sebab makanan itu mungkin beracun, dan juga takut akan kesan buruk atas penggunaan makanan. Wanita Orang Asli yang mengandung mempunyai pantang larang yang tegas seperti hanya boleh makan makanan yang ditangkap oleh suami atau saudara yang terdekat. Suaminya juga perlu mematuhi pantang larang tersebut. Bagi Orang Asli, kaum yang berbeza juga mempunyai pantang larang yang berbeza. Biasanya apabila wujud keadaan kekurangan sumber makanan, lelaki Orang Asli dan wanita tua yang akan diberi keutamaan untuk makan apabila terdapat makanan. Kompleksiti pantang larang 13

makanan telah mempengaruhi protein binatang yang diambil oleh wanita mengandung dan kanak-kanak. Maka, apabila Orang Asli berpindah keluar dari hutan dan bergaul dengan kaum lain, mereka digalak untuk terus mengamalkan tabiat memakan rodents sehingga mereka berupaya memperolehi makanan protein yang lain. Nomalia Binti Seman (2002) mengkaji kesan pembangunan ke atas masyarakat Orang Asli di daerah Sepang , Selangor Darul Ehsan. Dua aspek utama yang ditumpukan iaitu pembangunan dari aspek ekonomi yang meliputi pendapatan , jenis pekerjaan , pemilikan tanah , keadaan rumah , pemilikan harta dan simpanan. Manakala aspek kedua ialah pembangunan social iaitu meliputi kesihatan , pendidikan , kemudahan asas , penyertaan dalam politik serta sikap dan nilai-nilai hidup. Hasil kajian ini menunjukkan terdapat beberapa faktor menyebabkan masyarakat Orang Asli masih lagi dibelenggu dengan kemiskinan dari segala aspek iaitu psikologi , sikap , ekonomi , sosial , polotik dan kepercayaan. Bagi mengatasi masalah ini , adalah perlu diwujudkan kerjasama yang erat antara pihak kerajaan , sektor swasta dan masyarakat Orang Asli itu sendiri.

2.3

SISTEM PENDIDIKAN ORANG ASLI DI MALAYSIA 14

Berdasarkan data daripada Jabatan Hal Ehwal Orang Asli (JHEOA) , jumlah bilangan Orang Asli di Malaysia pada tahun 1999 adalah sebanyak 105 979 orang. Jumlah ini adalah sebanyak 0.5% daripada jumlah penduduk Malaysia. Maka, Orang Asli bolehlah dianggap sebagai kumpulan minoriti di Malaysia. Oleh sebab bilangan Orang Asli yang kecil, kedudukan dan kepentingan mereka untuk tempoh yang agak panjang iaitu sebanyak 40 tahun. Semasa zaman penjajahan British, pendidikan persekolahan di kalangan komuniti Orang Asli telah dimulakan. Akan tetapi, matlamat kemudahan pendidikan disediakan bukanlah untuk membangunkan Orang Asli, tetapi untuk memenangi hati mereka daripada dipengaruhi oleh gerakan komunis. Maka, system pendidikan Orang Asli pada masa itu tidak dikendalikan secara teratur dan tersusun. Sekolah-sekolah telah dibina oleh pihak British di kawasan pos keselamatan di pedalaman hutan dan ditadbirkan oleh JHEOA sendiri. Pada tahun 1960an iaitu selepas Malaysia mencapai kemerdekaan, JHEOA telah mewujudkan satu bahagian pendidikan dalam jabatannya. Bahagian pendidikan ini berperanan untuk metadbirkan pendidikan Orang Asli kemudiannya barulah meningkatkan taraf mutu pendidikan di kalangan Orang Asli. Manakala matlamat JHEOA adalah untuk melindungi komuniti Orang Asli dan menjaga kebajikan mereka. Sekolah yang disediakan oleh JHEOA terbahagi kepada dua jenis iaitu Sekolah Rendah Jabatan Hal Ehwal Orang Asli dan Sekolah Usahasama JHEOA dengan Kementerian Pendidikan. Oleh disebabkan JHEOA dipertanggungjawabkan untuk menyediakan kemudahan persekolahan kepada komuniti Orang Asli, maka keadaan sekolah Orang Asli mengalami berbagai-bagai kekurangan dan kelemahan dalam kedua-dua jenis sekolah Orang Asli. Dalam Sekolah Rendah JHEOA, kebanyakan bangunannya sangat daif dan tiada kelengkapan yang sempurna. Ini dapat dibuktikan dengan tiada sekatan bilik yang memisahkan darjah-darjah yang berlainan dan kemudahan sukan yang ada juga tidak memuaskan. Selain itu, guru-guru di dalam sekolah juga tiada kemahiran untuk mengajar dan mendidik. Hal ini kerana guru-guru yang disediakan oleh JHEOA ini tidak mendapat latihan perguruan dan mereka juga 15

tiada kelayakan akademik yang memuaskan. Pada masa yang sama juga tiada pengawasan ketat daripada JHEOA. Keadaan ini telah menyebabkan penyampaian pengajaran menjadi tidak terkawal dan teratur. Bagi Sekolah Rendah Usahasama dengan Kementerian Pendidikan yang kebanyakannya terletak di pinggir bandar juga tidak terlepas daripada berbagai-bagai kelemahan. Dalam sekolah jenis ini, kemudahan sekolah seperti bangunan dan kelengkapan disediakan oleh JHEOA manakala Kementerian Pendidikan hanya menyediakan guru. Oleh sebab kemudahan sekolah disediakan oleh JHEOA sendiri, maka kemudahan pendidikan sekolah ini jauh lebih rendah mutunya berbanding sekolah kebangsaan. Dari sudut pengurusan pendidikan juga kurangnya koordinasi pentadbiran di antara kedua-dua pihak iaitu JHEOA dan Kementerian Pendidikan. Dari sudut pembelajaran, tradisi di sekolah-sekolah JHEOA adalah tidak membenarkan muridmurid membawa balik buku teks dan buku latihan ke rumah. Alasan JHEOA adalah untuk menjaga keselamatan buku teks. Secara langsungnya, ini telah menyebabkan kanak-kanak Orang Asli tidak dapat menbuat ulangkaji di rumah. Seterusnya, keupayaan murid-murid Orang Asli untuk membaca, mengira dan menulis menjadi lemah dan melemahkan semangat guru untuk memberi pengajaran yang lebih komited dan berdedikasi. Selain itu, asrama yang disediakan oleh JHEOA juga tidak sebaik kemudahan seperti yang disediakan oleh sekolah kebangsaan. Antara kemudahan adalah ruang bilik yang kecil, kelengkapan tempat tidur, tempat makan, tempat mengulang kaji dan tempat bersukan juga kurang selesa. Pada 19 Januari 1996 iaitu selepas 39 tahun Malaysia merdeka, pihak JHEOA dilepaskan daripada tanggungjawab menyediakan kemudahan pendidikan untuk Orang Asli. JHEOA telah menyerahkan semua sekolah yang dikelolakannya kepada pengurusan sepenuh Kementerian Pendidikan. Penyerahan ini melambangkan diskriminasi Orang Asli dalam pendidikan telah berakhir. Sebelum Kementerian Pendidikan mengambil alih program pendidikan Orang Asli pada tahun 1996, JHEOA dipertanggungjawabkan untuk menyediakan pendidikan kepada Orang Asli. JHEOA tidak dapat menjalankan fungsinya sebagai penyedia perkhidmatan pendidikan kerana tidak mampu menyediakan kemudahan prasarana yang sempurna dan guru-guru yang terlatih. 16

Hal ini kerana kebanyakan sekolah hanya menyediakan pendidikan sehingga darjah tiga sahaja. Selepas tamat darjah tiga, pelajar digalakkan berpindah ke asrama pelajar Orang Asli yang disediakan di bandar. Walau bagaimanapun, kebanyakan ibu bapa enggan membenarkan anak mereka berpindah ke tempat lain kerana mereka bimbang akan keselamatan anak-anak mereka yang masih mentah, hidup terpisah dari pengawasan mereka. Mereka juga beranggapan bahawa Bandar bukanlah persekitaran yang sesuai dengan tradisi mereka. Disebabkan masalah tersebut, ramai ibu bapa enggan membenarkan anak-anak mereka meneruskan persekolahan dan kerana itu anak-anak mereka terpaksa menamatkan persekolahan lebih awal. Keadaan ini telah menyebabkan kadar keciciran di kalangan Orang Asli masih lagi tinggi. Ini dapat dibuktikan dengan Jadual 1 yang menunjukkan pola keciciran peringkat sekolah rendah Orang Asli.

Tahun

Berdaftar

Meneruskan ke

Cicir

Kadar 17

Darjah 1 Darjah 6 Keciciran(%) 1971 997 543 454 45.5 1972 1236 567 669 54.1 1973 1474 613 861 58.4 1974 1710 603 1107 64.2 1975 1969 662 1307 66.4 1976 2105 630 1475 70.1 1977 2151 741 1410 65.6 1978 2317 705 1612 69.6 1979 3102 757 2345 75.6 1980 2304 654 1650 71.6 1981 2416 783 1633 67.6 1982 2729 944 1785 65.4 1983 2868 1000 1868 65.1 1984 2651 1052 1599 60.3 1985 2879 1124 1755 60.9 1986 2942 1031 1911 64.9 1987 2988 1217 1771 59.2 1988 2881 1255 1626 56.4 1989 2870 1466 1404 48.9 1990 3078 1699 1379 44.8 Jumlah 47667 18046 29623 62.14 Jadual 1: Pola Keciciran Peringkat Sekolah Rendah Orang Asli Jadual 1 menunjukan pola keciciran pelajar peringkat sekolah rendah yang berlaku di kalangan pelajar Orang Asli sepanjang 20 tahun iaitu dari tahun 1971 hingga 1990. Daripada Jadual 1, didapati bahawa secara puratanya, terdapat 62.14% daripada pelajar-pelajar Orang Asli tidak meneruskan pelajaran ke darjah 6. Dengan lain kata, dalam setiap 10 orang, terdapat 6.2 orang pelajar akan menamatkan pengajian mereka sebelum mencapai darjah 6 dalam tempoh tersebut. Pada masa yang sama, didapati bahawa kadar keciciran di kalangan pelajar Orang Asli dalam kekal sama tinggi dalam tempoh tersebut. Pelajar yang menamatkan pendidkan pada peringkat sekolah rendah tidak semestinya meneruskan pengajian di peringkat sekolah menengah. Jadual 2 menunjukkan pola kecicran pelajar Orang Asli yang tidak menyambung ke Tingkatan 1. Tahun Berdaftar darjah 6 Berdaftar Tingkatan 1 tahun 18 Bilangan Cicir Kadar Keciciran

berikutnya 1976 543 302 241 44.4 1977 567 356 211 37.2 1978 613 327 286 46.7 1979 603 403 200 33.2 1980 662 340 322 48.6 1981 630 389 241 38.3 1982 741 490 251 33.9 1983 705 445 260 36.9 1984 757 542 215 28.4 1985 654 561 93 14.2 1986 783 565 218 26.4 1987 944 634 310 32.8 1988 1000 641 359 35.9 1989 1052 670 382 36.3 1990 1124 695 429 38.2 1991 1031 820 211 20.5 1992 1217 825 392 32.2 1993 1255 1002 253 20.2 1994 1466 960 506 34.5 Jumlah 16349 10979 5370 32.8 Jadual 2: Pola Keciciran Pelajar Orang Asli yang Tiadak Menyambung ke Tingkatan 1 Daripada Jadual 2, secara puratanya 32.8% daripada kumpulan yang menamatkan sekolah rendah tidak menyambung pelajaran mereka ke peringkat sekolah menengah. Hanya sebanyak 67.2% yang akan meneruskan pelajaran mereka ke peringkat sekolah menengah. Walau bagaimanapun, pelbagai usaha telah dijalankan untuk meningkatkan taraf pendidikan di kalangan kanak-kanak Orang Asli di mana usaha ini telah berjaya mengurangkan kadar keciciran Orang Asli dalam pendidikan. Jadual 3 dan Jadual 4 menunjukkan kadar keciciran bagi pelajar Orang Asli pada tahun 1991 hingga 1999. Jadual 3 menunjukkan penurunan kadar keciciran pelajar Orang Asli tahun 1 yang meneruskan ke tahun enam dari 47% (1991 ke 1996) kepada 18% (1994 ke 1999). Jadual 4 pula menunjukkan peningkatan kadar keciciran pelajar Orang Asli tahun enam yang meneruskan pelajaran ke sekolah menengah dari 32% (1995 ke 1996) kepada 38% (1998 ke 1999). Akibat daripada berlakunya keciciran pada tahap persekolahan yang begitu rendah, generasi muda Orang Asli kurang berpeluang untuk terlibat sama aktiviti ekonomi moden yang sedang pesat berkembang di negara ini. Oleh sebab itu , mereka tersisih dan terpinggir daripada arus pembangunan.

19

Tahun Mendaftar

Bilangan Berdaftar untuk Tahun 1

Bilangan yang Meneruskan Pelajaran ke

Bilangan Keciciran

Kadar Keciciran (%)

Tahun 6 1991 3248 (1996) 1679 1569 48 1992 3202 (1997) 1825 1377 43 1993 3379 (1998) 2264 1115 33 1994 3128 (1999) 2574 554 18 Jadual 3: Bilangan Pelajar Orang Asli yang Meneruskan Pelajaran ke Tahun 6 (Sekolah Rendah)

Tahun Mendaftar

Bilangan Mendaftar untuk Tahun 6

Bilangan yang meneruskan pelajaran ke

Bilangan Keciciran

Kadar Keciciran (%)

Tingkatan 1 1995 1699 (1996) 1153 546 32 1996 1676 (1997) 1210 466 28 1997 1825 (1998) 1674 151 8 1998 2264 (1999) 1412 852 38 Jadual 4: Bilangan Pelajar Orang Asli Tahun 6 yang Meneruskan ke Tingkatan 1 (Sekolah Menengah) Keciciran pelajar ini berpunca daripada pelbagai sebab. Faktor penting yang menyebabkan keciciran pelajar-pelajar Orang Asli ialah berpunca daripada sikap pelajar dan ibubapa terhadap pelajaran. Antaranya ialah jemu dan malas, tiada minat, selalu dimarahi guru, malu bersekolah di bandar dan mengikut ibu bapa bekerja. Ia juga disebabkan masalah tidak hadir dalam peperiksaan berbanding 72% yang hadir. Di pihak ibu bapa pula, faktor kewangan ialah sikap membiarkan anak mereka menentukan sama ada hendak pergi sekolah atau tidak. Faktor ini yang menyebabkan mereka ketinggalan dalam sistem pendidikan.

20

BAB III METODOLOGI KAJIAN

3.1

METODOLOGI KAJIAN

Untuk mencapai objektif kajian tersebut, kaedah yang digunakan untuk mendapatkan data dan maklumat adalah berdasarkan kaedah soal selidik. Pada mulanya respoden utama kita adalah tertumpu kapada ketua keluarga, akan tetapi disebabkan kebanyakan ketua keluarga telah keluar bekerja semasa ketibaan kita di kampung, jadi terdapat sebahagian besar respoden kita adalah kaum wanita. Dalam kajian kita, kaedah gambar rajah dan graf seperti graf bar, carta pai, dan sebagainya akan digunakan untuk menjelaskan serta menggambarkan keadaan dan masalah pendidikan yang dihadapi oleh pendudukan tempatan secara kasar. Melalui kaedah berkenaan ini, kita dapat membuat perbandingan antara faktor-faktor atau komponen-komponen yang

21

berada pada faktor yang yang sama dengan senang dan cepat. Tambahan lagi penyebab utama masalah juga dapat dikenalpasti dengan mudah bagi membuat kajian. Demi mengkaji tahap pendidikan kaum orang asli di Kampung Orang Asli di Semenyih, maka banyak soalan telah disoalkan dalam borang soal selidik. Antaranya seperti tahap pendidikan ibu bapa dan anak-anak mereka, sebab berhenti sekolah, jenis bantuan kerajaan yang dibekalkan kepada mereka, tempat mereka mendapat pendidikan dan sebagainya. Dalam setiap faktor tersebuat akan dibahagikan lagi beberapa peringkat, contohnya tahap pendidikan akan dibahagi kepada peringkat tidak bersekolah, sekolah rendah, sekolah menengah, diploma/ijazah dan lain-lainnya. Dengan hal ini supaya kita dapat mengkaji masalah ini dengan lebih teliti. Bantuan pendidikan dari kerajaan seperti biasiswa, PTPTN, Skim Pinjaman Buku Teks, makanan, alat tulis dan sebagainya merupakan bantuan yang penting kepada Orang Asli. Hal ini kerana kebanyakan pendapatan kaum ketua keluarga mereka adalah rendah, dan ini akan membebankan mereka dalam pembiayaan kos pembelajaran anak-anak mereka serta akan menjejaskan peluang mendapat pendidikan pada masa depan anak-anaknya. Jadi faktor ini penting untuk melihat hubungan dan kesannya terhadap tahap pendidikan penduduk setempat di Semenyih. Selain faktor bantuan kerajaan, kita juga mengkaji lokasi, jarak dan masa yang diperlukan ke destinasi sekolah anak-anak mereka. Dengan ini kita akan mengenalpasti dan mengetahui kemudahan pengangkutan dan persekolahan yang disediakan oleh kerajaan adalah mencapai kehendakan mereka dan mencukupi. Dalam soal selidik tersebut, sebab-sebab berhenti sekolah akan ditanya terhadap respoden yang telah bekerja atau sudah berumah tangga, dengan ini diharapkan akan mengetahui faktor-faktor lain yang menghalang dan menjejaskan minat mereka untuk mendapatkan pendidikan.

22

BAB IV KEPUTUSAN EMPIRIKAL

4.1

LATAR BELAKANG RESPONDEN

Kajian ini dijalankan secara rawak terhadap 38 orang Orang Asli yang tinggal di Kampung Orang Asli, Semenyih, Selangor. Secara keseluruhan berdasarkan hasil kajian yang bersaiz 38 orang Orang Asli ini, seramai 50% responden adalah lelaki dan 50% adalah responden perempuan. 4.1.1 Bilangan Responden Mengikut Jantina dan Agama

Berdasarkan hasil kajian ini, seramai 44.7% responden tidak beragama dengan 23.7% adalah responden lelaki dan 21% adalah responden perempuan. Responden yang beragama Kristian pula mencatat sebanyak 10.5% dengan 5.25% adalah lelaki dan 5.25% adalah perempuan. Manakala 23

bagi responden yang beragama Islam pula ialah 39.5% dengan 18.4% adalah responden lelaki dan 21% adalah responden perempuan. Baki 2.6% pula adalah daripada agama lain-lain.

Agama Lelaki Perempuan Jumlah Tiada agama 9 8 17 Kristian 2 2 4 Islam 7 8 15 Lain-lain 0 1 1 Tidak dinyatakan 1 0 1 Jumlah 19 19 38 Jadual 5: di atas menunjukkan bilangan responden mengikut jantina dan agama

Rajah 1: bilangan responden mengikut jantina dan agama Berdasarkan jadual dan graf di atas, daripada 17 orang responden yang tidak beragama, 9 orang adalah lelaki dan 8 orang adalah perempuan. Responden yang beragama Kristian pula sebanyak 4 orang dengan 2 orang lelaki dan 2 orang perempuan. Manakala responden beragama

24

Islam pula ialah 15 orang dengan 7 orang lelaki dan 8 orang perempuan. Responden beragama lain-lain pula hanya seorang responden perempuan sahaja. 4.1.2 Bilangan Responden Mengikut Tahap Pendidikan Tahap Pendidikan Peratus Bilangan Tidak bersekolah 42.1 16 Sekolah rendah 44.7 17 Tidak dinyatakan 13.2 5 Diploma/Ijazah 0 0 Jumlah 100 38 Jadual 6: bilangan responden mengikut tahap pendidikan

Rajah 2: bilangan responden mengikut tahap pendidikan Jadual dan carta pai di atas menggambarkan responden mengikut tahap pendidikan. Didapati paling banyak responden berpendidikan sekolah rendah dengan catatan 17 orang responden iaitu sebanyak 44.7% daripada jumlah keseluruhan. Manakala responden yang tidak pernah bersekolah adalah seramai 16 orang iaitu 42.1% daripada jumlah keseluruhan. Berdasarkan jadual dan carta tersebut, kita dapati tiada catatan responden yang berpendidikan diploma atau ijazah.

25

Secara keseluruhannya, kita dapat menyimpulkan bahawa sebahagian besar daripada responden yang dikaji adalah mempunyai tahap pendidikan yang rendah. 4.1.3 Bilangan Responden Mengikut Pekerjaan

Pekerjaan Bilangan Peratus Dengan Swasta 3 7.9 Bekerja Sendiri 21 55.3 Dengan Kerajaan 0 0 Lain-lain 9 23.7 Tidak dinyatakan 5 13.2 Jumlah 38 100 Jadual 7:bilangan responden mengikut pekerjaan

Rajah 3: bilangan responden mengikut pekerjaan Jadual dan carta pai di atas menggambarkan jenis pekerjaan responden yang dikaji. Didapati terdapat 21 orang responden iaitu 55.3% daripada jumlah keseluruhan adalah bekerja sendiri. Sementara itu, 3 orang responden iaitu 7.9% responden adalah bekerja dengan pihak swasta. Responden yang mempunyai pekerjaan lain-lain mencatat sebanyak 9 orang iaitu 23.7% daripada jumlah keseluruhan. Berdasarkan jadual tersebut, kita dapati tiada catatan responden yang bekerja dengan pihak kerajaan. 26

Daripada temubual yang dijalankan secara ringkas semasa responden mengisikan borang soal selidik, kita didapati bahawa pekerjaan sebahagian besar responden adalah jenis berkolar biru.

4.1.4

Bilangan Responden Mengikut Status

Kajian ini mengelompokkan responden mengikut status iaitu sama ada responden bertaraf bujang, berkahwin, janda atau duda. Daripada 38 orang responden yang telah disoal selidik, terdapat 8 orang responden adalah bujang iaitu sebanyak 21.1%, 29 orang yang telah berkahwin iaitu sebanyak 76.3%. Seorang yang statusnya tidak dinyatakan. Daripada kesemua responden ini, tiada responden yang berstatus janda dan duda. Status Bujang Berkahwin Tidak dinyatakan Janda Duda Jumlah Bilangan orang 8 29 1 0 0 38 Jadual 8: Status Responden peratus 21.1 76.3 2.6 0 0 100

27

Status Responden
bilangan orang 30 25 20 15 10 5 0 Bujang Berkahwin Tidak dinyatakan status J anda Duda

Rajah 4 : Status Responden 4.1.5 Perbelanjaan Sebulan Ibu Bapa Terhadap Pendidikan Anak

Jumlah perbelanjaan sebulan ibu bapa terhadap pendidikan anak amat penting dalam mempengaruhi tahap pendidikan orang asli. Seperti yang diketahui umum, jumlah pendapatan orang asli adalah jauh lebih rendah daripada paras pendapatan cukup hidup. Oleh itu, perbelanjaan terhadap pendidikan merupakan satu beban yang berat bagi mereka. Berikut merupakan hasil kajian jumlah perbelanjaan ibu bapa terhadap pendidikan anak di kampung orang asli Semenyih: Perbelanjaan Sebulan Ibu bapa Tehadap Pendidikan Anak Kurang daripada RM100 RM101-RM200 RM201-RM300 RM301-RM400 RM401-RM500 RM501-RM600 RM601-RM700 Lain-lain Tidak dinyatakan Jumlah

Bilangan orang 11 8 0 3 1 1 0 3 11 38

Peratus 28.9 21.1 0 7.9 2.6 2.6 0 7.9 28.9 100 28

Jadual 9: Perbelanjaan Sebulan Ibu Bapa Terhadap Pendidikan Anak Berdasarkan kepada jadual di atas, terdapat 11 orang responden atau 28.9% daripada mereka yang disoal selidik menyatakan bahawa perbelanjaan sebulan ibu bapa terhadap pendidikan anak mereka adalah kurang daripada RM100. Selain itu, terdapat 8 orang responden atau 21.1% menyatakan bahawa perbelanjaan sebulan mereka terhadap pendidikan anak adalah antara RM 101-RM 200. Terdapat 3 orang responden yang membelanjakan sebanyak RM 301RM 400 untuk pendidikan.Hanya terdapat seorang responden yang membelanjakan RM 401RM 500 dan seorang responden yang membelanjakan RM501-RM 600 untuk pendidikan anak. Di samping itu, terdapat 3 orang responden membelanjakan amaun yang tidak menentu atau lainlain. Malah terdapat 11 orang responden yang disoal tidak menyatakan perbelanjaan mereka terhadap pendidikan anak. Berikut merupakan gambar rajah perbelanjaan sebulan ibu bapa terhadap pendidikan anak:

Rajah 5: Perbelanjaan Sebulan Ibu Bapa Terhadap Pendidikan Anak

29

Berdasarkan kepada gambar rajah di atas, jelaslah kelihatan bahawa majoriti perbelanjaan sebulan ibu bapa terhadap pendidikan anak adalah dalam lingkungan RM0-RM200 iaitu sebanyak 50%, hanya sebilangan kecil daripada responden yang dikaji mampu membelanjakan pendapatan yang banyak untuk pendidikan anak mereka. Ini bermakna mereka memang tidak mampu menanggung perbelanjaan pendidikan yang tinggi. Jumlah perbelanjaan pendidikan yang tinggi akan menyebabkan anak Orang Asli mereka berhenti sekolah. Ini seterusnya akan menyebabkan taraf pendidikan orang asli menjadi rendah.

4.1.6

Bantuan Kerajaan Dalam Pendidikan

Untuk meningkatkan taraf hidup rakyat dan kadar celik huruf, kerajaan telah menyediakan pelbagai jenis kemudahan dan bantuan dalam pendidikan khasnya kepada golongan orang asli atau bumiputera. Antaranya adalah seperti biasiswa, makanan percuma, perkhidmatan pengangkutan, PTPTN, Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT), alat tulis dan lain-lain. Jadual bawah menerangkan jenis bantuan yang golongan orang asli. diterima oleh 38 orang responden yang terdiri daripada

Bantuan Kerajaan Terhadap Pendidikan Biasiswa Makanan Pengangkutan PTPTN Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT) Alat Tulis Lain-lain Tidak dinyatakan Jumlah

Bilangan 6 9 4 0 5 0 1 13 38

Peratus 15.8 23.7 10.5 0 13.2 0 2.6 34.2 100

30

Berdasarkan hasil kajian di atas yang terdiri daripada 38 orang responden, seramai 6 orang responden menerima bantuan daripada kerajaan dalam bentuk biasiswa atau bersamaan dengan 15.8%. Terdapat 9 orang responden daripada 38 orang atau 23.7% mendapat bantuan dari segi makanan. Selain itu, perkhidmatan pengangkutan yang disediakan oleh pihak kerajaan juga dapat dinikmati oleh 4 orang responden iaitu sebanyak 10.5%. Didapati seramai 5 orang responden atau bersamaan 13.2% menikmati bantuan Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT) dan seorang responden mendakwa bahawa beliau mendapat bantuan dalam bentuk lain-lain. Di samping itu, terdapat 13 orang responden (34.2%) tidak menyatakan bantuan yang diterima oleh mereka dan bantuan dalam bentuk PTPTN dan alatan tulis adalah tidak didapati oleh mana-mana 38 orang responden tersebut.

Rajah 6 : Bantuan yang disediakan oleh kerajaan dalam pendididkan Anak

31

Berdasarkan graf bar di atas, dengan jelasnya ramai responden tidak menyatakan bantuan yang mereka terima (34.2%) kemudian diikuti oleh bantuan dalam bentuk makanan (23.7%) dan biasiswa (15.8%). Seterusnya, adalah dalam bentuk Skim Pinjaman Buku Teks (13.2%), pengangkutan (10.5%) dan bentuk lain-lain (2.6%). Bantuan PTPTN dan alatan tulis dengan jelasnya adalah sifar mungkin disebabkan anak mereka gagal melanjutkan pelajaran dan alatan tulis tidak disediakan oleh kerajaan. Untuk tujuan meningkatkan kadar celik huruf dan menjadikan negara kita sebagai sebuah negara yang maju bukan hanya dari segi ekonomi malah juga dari segi sosial dan intelektual, maka kerajaan perlu peka terhadap keperluan rakyatnya dari segi bantuan dalam pendidikan khasnya mereka yang miskin dari segi fizikal dan ilmu pengetahuan seperti orang asli.

4.1.7

Harapan Terhadap Kerajaan Dari Segi Pendidikan Anak

Sebagai seorang ibu bapa, kita mengharapkan anak kita boleh berjaya bukan dari segi kerjaya sahaja pada masa depan malah yang penting adalah berjaya dalam pelajaran sebelum memasuki dunia kerjaya. Golongan Orang Asli juga tidak terkecuali. Untuk tujuan anak mereka boleh berjaya dalam pelajaran, mereka yang miskin seperti Orang Asli amat berharap kerajaan akan membantu anak mereka untuk melanjutkan pelajaran dengan menyediakan pelbagai bantuan seperti biasiswa, makanan percuma, perkhidmatan pengangkutan, PTPTN, Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT), alatan tulis dan lain-lain. Jadual di bawah merupakan hasil kajian tentang keinginan atau harapan 38 orang responden Orang Asli di perkampungan Semenyih terhadap bantuan yang disediakan oleh pihak kerajaan dalam pendidikan. Harapan Terhadap Bantuan Kerajaan Dari Segi Pendidikan Biasiswa Makanan Pengangkutan PTPTN Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT) Alat Tulis Lain-lain

Bilangan 15 4 5 0 0 2 2

Peratus 39.5 10.5 13.2 0 0 5.3 5.3 32

Tidak dinyatakan Jumlah

10 38

26.3 100

Berdasarkan jadual di atas, harapan responden terhadap bantuan biasiswa menduduki tempat pertama iaitu sebanyak 15 orang responden daripada jumlah 38 orang atau sebanyak 39.5% berharap kerajaan dapat menyediakan bantuan biasiswa kepada anak mereka supaya beban mereka dapat diringankan dan anak mereka dapat terus melanjutkan pelajaran mereka tanpa berlaku kejadian pemberhentian sekolah yang disebabkan oleh ketiadaan sumber kewangan untuk dijadikan perbelanjaan pelajaran anaknya. Didapati seramai 5 orang responden berharap kerajaan dapat menyediakan perkhidmatan pengangkutan kepada anak mereka kerana tempat kediaman mereka agak jauh dari kawasan sekolah dan pekan atau bandar terdekat. Maka, perkhidmatan pengangkutan amat penting dan diperlukan oleh mereka yang tinggal dalam pedalaman dan tidak berkemampuan untuk memiliki kenderaan yang mahal harganya dan perbelanjaannya yang tinggi. Selain itu, bantuan dari segi makanan juga amat diperlukan oleh anak mereka supaya dapat bertumbuh dengan sihat dan seimbang. Dengan itu, seramai 4 responden (10.5%) berharap kerajaan dapat menyediakan bantuan makanan kepada mereka. Alatan tulis dan bantuan dalam bentuk lain masing–masing mendapat 2 orang responden dengan harapan kerajaan dapat menyediakannya. Seramai 10 orang daripada 38 orang (26.3%) tidak menyatakan harapan mereka terhadap kerajaan dalam menyediakan bantuan pendidikan kepada mereka. Ini berlaku mungkin disebabkan mereka tidak suka bergantung kepada pihak lain atau mereka telah hilang keyakinan terhadap pihak kerajaan.

33

Rajah 7 : Harapan Terhadap Bantuan Kerajaan Dari Segi Pendidikan Anak Berdasarkan graf bar di atas, seperti yang diterang sebelum ini, bantuan kerajaan dari segi biasiswa sangat diinginkan oleh responden kemudian diikuti oleh pengangkutan dan makanan. Alat tulis dan bantuan lain masing-masing kurang diutamakan berbanding dengan biasiswa dan pengangkutan.

BAB V KESIMPULAN DAN IMPLIKASI DASAR

5.1

RUMUSAN KAJIAN

34

Pendidikan merupakan satu aspek pembangunan sosial yang dianggap sangat penting dan mampu mencetuskan perubahan dalam masyarakat. Pendidikan bukan sahaja boleh menyediakan Orang Asli dengan kebolehan menulis, membaca dan mengira malah dapat mendedahkan mereka kepada pengetahuan dan nilai-nilai baru yang boleh dimanfaatkan untuk tujuan memajukan diri dalam masyarakat. Malangnya sehingga hari ini, pencapaian Orang Asli dalam bidang pendidikan masih terlalu rendah jika dibandingkan dengan pencapaian warga Malaysia yang lain. Situasi ini tentunya mewujudkan jurang yang memisahkan mereka daripada masyarakat Malaysia yang lain. Masalah pencapaian Orang Asli dalam bidang pendidikan yang masih terlalu rendah dapat dibuktikan melalui keputusan empirical yang kita perolehi. Didapati kebanyakan responden berpendidikan sekolah rendah malangnya tidak bersekolah iaitu masing-masing dengan catatan sebanyak 44.7% dan 42.1% daripada jumlah keseluruhan. Didapati tiada catatan responden yang berpendidikan diploma atau ijazah. Ini membuktikan bahawa tahap pendidikan orang asli masih tidak memuaskan. Ini juga telah jelas menunjukkan bahawa wujudnya masalah atau kelemahan dalam pendidikan Orang Asli. Masalah yang utama, secara umumnya, ibu bapa masyarakat Orang Asli masih tidak berminat dengan pendidikan dan kurang kesedaran terhadap kepentingannya. Mereka melihat tadika ini sebagai suatu tempat untuk menghantar anak-anak mereka untuk bermain dan juga makan. Justeru, perbelanjaan sebulan ibu bapa terhadap pendidikan anak mereka juga adalah amat rendah. 28.9% daripada mereka yang disoal selidik menyatakan bahawa perbelanjaan sebulan ibu bapa terhadap pendidikan anak mereka adalah kurang daripada RM100 dan 28.9% tidak dinyatakan. Selain itu, tanggapan negatif masih wujud dalam kalangan Orang Asli seperti sebahagian besarnya masih berpegang kepada pepatah ulat dalam batu pun boleh hidup. Orang Asli begitu liat hendak ke sekolah atau tercicir sekerat jalan khususnya untuk ke peringkat menengah, masalah itu berpunca daripada satu atau gandingan beberapa faktor. Tarikan wang ringgit sangat kuat dalam kalangan Orang Asli, khususnya apabila ada tawaran untuk mereka bekerja atau membekalkan sesuatu hasil yang boleh didapati daripada hutan.Adakalanya mereka boleh mendapat ratusan ringgit sehari hasil, atau ribuan ringgit kalau mereka mengusahakannya secara 35

berkumpulan. Misalnya, ada segelintir anak Orang Asli yang masih di bangku sekolah rendah yang ditawarkan bekerja di kebun tembikai dan dibayar RM10 hingga RM15 sehari (Utusan, 27 September 2006). Dengan pendapatan itu, sudah memadai untuk menjerumuskan kanak-kanak Orang Asli dengan gejala ponteng sekolah sepanjang tahun. Lama-kelamaan mereka tidak berminat belajar lagi dan terus bekerja pada usia yang masih muda lagi. Ini dapat dibuktikan dengan 55.3% daripada jumlah keseluruhan responden adalah bekerja sendiri dengan usia yang masih awal seperti menjalankan aktiviti pemburuan, menangkap ikan, memungut hasil hutan, menoreh getah dan lain-lain. Kajian menunjukkan hampir 50 peratus pelajar Orang Asli berhenti sekolah selepas tahun enam. Masalah pendidikan timbul dI kalangan Orang Asli ini juga disebabkan oleh ikatan kekeluargaan yang cukup akrab. Anak-anak mereka enggan tinggal berjauhan dengan keluarga. Sebahagian besarnya, telah dikahwinkan dalam usia yang terlalu muda, seawal usia 14 dan 15 tahun. Mereka yang berkahwin awal ini sudah tentunya terpaksa atau hendaklah berhenti sekolah dengan usia yang lebih awal lagi. 76.3% daripada jumlah responden telah berkahwin awal. Hal ini juga menyebabkan satu keluarga Orang Asli mempunyai anak yang ramai apabila pasangan itu mencapai satu tahap umur tertentu. Kemudian, mereka akan tidak mampu menanggung kos pendidikan anak mereka yang ramai dan ini menyebabkan sebahagian anakanak mereka tidak pernah bersekolah langsung. Tidak hairanlah terdapat 42.1% daripada jumlah keseluruhan responden adalah tidak pernah bersekolah. Salah satu puncanya, ramai anak Orang Asli tidak melanjutkan pelajaran ke sekolah menengah adalah bahawa segelintir Orang Asli tidak tahu pun akan kewujudan institusi pendidikan bernama sekolah menengah. Ini adalah amat sukar dipercayai. Mereka tidak tahu ada sekolah menengah. Mereka berfikir sistem pendidikan setakat sekolah rendah sahaja. Bagi mereka yang ketahui, mereka juga tidak tahu saluran yang betul untuk memohon, apatah lagi hendak mengisi borang permohonan. Di samping itu, faktor lain yang menjadi punca keciciran itu juga banyak berhubung kait dengan masalah infrastruktur dan kemudahan pendidikan, kemiskinan serta ketidakcekapan agensi kerajaan dalam mengendalikan pendidikan untuk Orang Asli. Seramai 15.8% daripada 36

jumlah responden menerima bantuan daripada kerajaan dalam bentuk biasiswa. Selain itu, perkhidmatan pengangkutan yang disediakan oleh pihak kerajaan juga dapat dinikmati oleh 4 orang responden iaitu sebanyak 10.5%. Didapati seramai 5 orang responden atau bersamaan 13.2% menikmati bantuan Skim Pinjaman Buku Teks (SPBT). Bantuan dalam bentuk PTPTN dan alatan tulis adalah tidak didapati oleh mana-mana 38 orang responden tersebut. Keperluan hidup Orang Asli yang mudah, asal cukup garam dan gulanya, memadailah bagi mereka juga merupakan salah satu puncanya. Bagi segelintir Orang Asli, mereka berpendapat, tidak perlu Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) atau Sijil Penilaian Menengah Rendah (PMR) kerana bagi mereka adalah tidak penting.

5.2

IMPLIKASI DASAR

Pelbagai usaha telah dirancang dan dijalankan untuk mengatasi masalah pendidikan Orang Asli. Secara keseluruhan, UNICEF dan Jabatan Kemajuan Masyarakat di bawah Kementerian kemajuan Luar Bandar dan Wilayah (KEMAS) sedang bekerja bersama-sama untuk melatih lebih kurang 300 orang guru-guru tadika dan juga penyelia-penyelia untuk mencapai lebih daripada 18,000 orang ibu dan bapa dan juga penjaga-penjaga di kawasan-kawasan pedalaman. Organisasi ini mengendalikan bengkel-bengkel untuk masyarakat-masyarakat Orang Asli, yang memberi penekanan terhadap kepentingan galakan kepada perkembangan awal kanak-kanak dan memberi panduan tentang aktiviti-aktiviti pembelajaran, nutrisi dan juga psikologi kanak-kanak. 37

Usaha-usaha ini adalah selari dengan Rancangan Kebangsaan Malaysia untuk mengurangkan jurang perbezaan di antara kawasan pedalaman dengan kawasan bandar, dan juga di antara daerah yang maju dengan daerah yang kurang maju. Misalnya, penyemaian kemahirankemahiran untuk generasi baru Orang Asli agar mereka dapat membentuk pilihan-pilihan mereka sendiri untuk masa hadapan. Selain itu, Sekolah Model Khas Komprehensif K-9 merupakan inisiatif bersungguhsungguh Kementerian Pelajaran untuk merealisasikan pendemokrasian pendidikan dengan menyediakan peluang dan akses pendidikan yang lebih terancang kepada pelajar Orang Asli dan Penan. Inisiatif tersebut adalah strategi penyelesaian kepada permasalahan merapatkan jurang pendidikan dalam kalangan masyarakat berbilang etnik, budaya dan sosioekonomi di negara ini. Contohnya, Sekolah pertama yang dipilih sebagai Sekolah Model Khas Komprehensif K-9 ialah Sekolah Kebangsaan (SK) Bandar Dua, Paloh Hinai, Pekan Pahang yang telah dirasmikan oleh Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri Najib Tun Razak pada 8 September 2004. Enrolmen Sekolah Model Khas Komprehensif K-9 ini dibahagi kepada empat kategori iaitu pelajar dari kawasan persekitaran atau berdekatan dan pelajar Orang Asli yang tinggal di asrama sekolah kerana rumah mereka jauh dari sekolah. Penubuhan Sekolah Model Khas Komprehensif K9 adalah sebagai suatu pendekatan yang relevan dengan permasalahan kadar keciciran dan ketidakhadiran yang tinggi dalam kalangan pelajar Orang Asli dalam usaha memberikan pendidikan rendah dan menengah yang berterusan dan berkualiti kepada kumpulan etnik Orang Asli di pedalaman dan luar bandar. Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) yang ditubuhkan di bawah Akta Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia 1999, Akta 597 telah mengadakan Program OutReach Pendidikan Orang Asli. Objektif program ini adalah seperti berikut : 1. Meningkatkan kesedaran dan pengetahuan masyarakat Orang Asli mengenai hak kanakkanak terhadap pendidikan. 2. Meningkatkan kesedaran tanggungjawab ibu bapa masyarakat Orang Asli untuk memastikan anak mereka hadir ke sekolah dan tidak tercicir dari persekolahan. 3. Mendapatkan input serta pandangan daripada ibu bapa Orang Asli tentang corak pendidikan yang sesuai untuk anak mereka selaras dengan latar belakang budaya dan cara 38

hidup Orang Asli. Input serta pandangan ini akan dipanjangkan kepada Kementerian Pelajaran dan Jabatan Hal Ehwal Orang Asli untuk dikaji bagi mengubahsuai cara pendekatan pendidikan untuk kanak-kanak Orang Asli di sekolah. 4. Bekerjasama dengan agensi kerajaan seperti Kementerian Pelajaran Malaysia, Jabatan Hal Ehwal Orang Asli , Jabatan Pendaftaran Negara dalam menangani isu ketiadaan sijil kelahiran dan kad pengenalan yang memberi impak kepada pendidikan anak Orang Asli. Selain daripada itu Jabatan Kebajikan Masyaraat turut hadir untuk membantu anak-anak kurang upaya yang juga menyumbang kepada ketidakhadiran ke sekolah. Dalam pogram ini SUHAKAM bukan sahaja memberi tumpuan kepada isu-isu pendidikan tetapi juga kepada isu-isu sampingan yang menjadi halangan kepada kelangsungan pendidikan yang efektif. SUHAKAM berharap melalui program ini, masyarakat Orang Asli dapat berkongsi pandangan dan pengalaman mereka ke arah menambahbaik kualiti pendidikan anak mereka. Input yang diperolehi akan dipanjangkan kepada Kementerian Pelajaran Malaysia dan Jabatan Hal Ehwal Orang Asli supaya dapat dikaji serta direalisasikan ke dalam sistem pendidikan yang sedia ada. Program ini mendapat kerjasama yang baik daripada agensi kerajaan , syarikat korporat dan badan bukan kerajaan. Program antara agensi seperti Program Out-Reach Pendidikan Orang Asli ini sangat penting kerana dapat menyelaraskan peruntukan kepada perkembangan pendidikan anak-anak Orang Asli. Melalui Pendekatan pertama Pelan Induk Pembangunan Pendidikan (PIPP) 2006-2010, kerajaan perlu menyelesaikan tugas yang masih belum selesai dan kesamarataan peluang pendidikan untuk menghasilkan pendidikan berkualiti untuk semua, iaitu memastikan rakyat mendapat peluang pendidikan yang adil dan saksama tanpa mengira lokasi, kaum, kelompok kurang upaya, Orang Asli dan suku minoriti lain.

5.3

CADANGAN-CADANGAN

Beberapa cadangan boleh dirujuk oleh pihak kerajaan atau pihak yang berkenaan. Kempen kesedaran dan motivasi di kalangan Orang Asli boleh diadakan untuk memberi motivasi kepada 39

ibu bapa Orang Asli supaya mementingkan pendidikan anak-anak mereka. Contohnya, Jawatankuasa program outreach pendidikan khas, Jabatan Pendidikan Khas, Kementerian Pelajaran boleh mengadakan ceramah motivasi pendidikan kepada masyarakat Orang Asli. Program berkenaan membantu Orang Asli supaya tanggapan negatif mereka yang berpegang kepada pepatah ulat dalam batu pun boleh hidup dapat dihapuskan. Kegagalan Orang Asli dalam pelajaran kerana mereka memandang hidup dengan mudah, asal cukup garam dan gulanya. Apa yang diperlukan oleh anak Orang Asli sebenarnya ialah motivasi. Segala kemudahan sudah disediakan oleh kerajaan, tetapi masih gagal mendorong mereka berlari sederas bangsa-bangsa lain. Kementerian Pelajaran perlu mewujudkan sebuah badan bagi memenuhi kehendak Orang Asli ini yang tidak dapat bersaing untuk mendapat akses kepada pelajaran tinggi, dan pusat pendidikan yang disediakan untuk mereka perlu mencukupi dari segi jumlah dan kualiti. Selain itu, pihak kerajaan harus sentiasa memastikan bantuan kewangan, bantuan Skim Pinjaman Buku Teks dan bantuan-bantuan lain sentiasa mencukupi dan dibahagi secara adil kepada mereka bagi mengatasi masalah kemiskinan yang mengakibatkan mereka tidak bersekolah. Kemudahan pendidikan dan infrastruktur perlu disediakan dengan segera sekiranya terdapat kekurangan. Contohnya, sebuah asrama Orang Asli dengan serta-merta akan dibangunkan di Sekolah Menengah Kebangsaan (SMK) Lepar di Batu 8, Pekan. Untuk mengatasi masalah ketidakcekapan agensi-agensi penyelia dalam mengendalikan pendidikan untuk Orang Asli, maka satu rangkaian perhubungan pintar dan berdisiplin perlu dibentuk antara agensi seperti Jabatan Hal Ehwal Orang Asli (JHEOA) dengan Jabatan Pendidikan Khas, Kementerian Pelajaran yang berteraskan falsafah buang yang keruh, ambil yang jernih. Program khas murid orang asli perlu dirancang oleh Kementerian Pendidikan untuk memenuhi keperluan pendidikan murid Orang Asli yang tidak dapat menguasai kemahiran asas lisan, membaca dan menulis.

40

Untuk membaiki kelemahan sistem pendidikan orang asli, semua jabatan kerajaan seharusnya bekerjasama untuk membangunkan satu strategi umum terhadap penglibatan menyeluruh. Pihak kerajaan (pusat, wilayah dan daerah) dan pihak sekolah sepatutnya mewujudkan dan mengadakan sesi dialog dengan pihak komuniti Orang Asli.

BAB VI LAMPIRAN

6.1

RUJUKAN

41

Hasan Mat Nor. Pendidikan dan Masa Depan Komuniti Orang Asli. Hapsah. 2005. Sejarah Kewujudan Orang Asli di Malaysia. http://www.idesa.net.my/modules/news/article.php?storyid=420 Jabatan Hal Ehwal Orang Asli. Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan Kemajuan. http://www.jheoa.gov.my/v2/bm/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=60 Utusan Malaysia www.utusan.com.my Supian Ali, Hairunnizam Wahid, Poo Bee Tin dan Zulkefly Abdul Karim (2000). Ekonomi Dasar Sosial. Pusat Pengajian Jarak Jauh UKM. Rancangan Malaysia KE-9 dan Pelbagai Tahun. Colin Nicholas. 2006. The State of Orang Asli Education and its Root Problems. Robert B. Bradfield. 1972. Food taboos among the Orang Asli in West Malaysia: a potential nutritional hazard. The American Journal of Clinical Nutrition 25: Ogos 1972, pp. 789-799.

6.2

ARTIKEL

Utusan Malaysia, 20/09/2006

Pendidikan Orang Asli perlu motivasi
Oleh: WAHID HASHIM

LAPORAN KHAS PENDIDIKAN ORANG ASLI BAHAGIAN 2 KENAPA orang Sikh yang dahulu bekerja sebagai penjaga lembu, dan lebih minoriti statusnya, lebih cepat maju dalam akademik beranding anak-anak Orang Asli?

42

Apakah mitos tentang anak Orang Asli dahulu masih sama seperti sekarang? Penulis tidak percaya anak Orang Asli tidak boleh berjaya dan mereka perlu diberi `keistimewaan berbanding kaum lain untuk berjaya. ``Ibu beri saya duit poket RM1 setiap hari ke sekolah, kata anak Orang Asli, Lee Zhen San, murid Tahun 4M Sekolah Kebangsaan (SK) Runchang di Pekan, Pahang. Sebagai seorang bapa yang tinggal di Klang, Selangor, yang juga memberikan anak RM1 sehari sebagai belanja ke sekolah, saya merasakan tiada beza sangat tentang anak sendiri dengan anak Orang Asli yang saya temui ini. ``Ibu bapa kamu kerja apa? ``Mereka ke hutan setiap hari, mencari hasil hutan, kata Zhen San. Zhen San ialah pengawas di sekolahnya. Seratus peratus rakan-rakannya ialah Orang Asli. Dalam peperiksaan baru-baru ini, Zhen San mendapat nombor satu dalam peperiksaan. ``Kamu suka ke sekolah?, saya bertanya. ``Suka, katanya sepatah. Penulis teringat perbualannya dengan beberapa pegawai di Kementerian Pendidikan tentang komitmen anak Orang Asli yag kononnya sangat rendah. Secara rawak saya bertanya kepada beberapa anak Orang Asli di Chini sama ada mereka suka atau tidak ke sekolah. Mereka memang mahu ke sekolah pada setiap hari. Rakan sekelas Zhen San, Hasdika a/k Khalid berkata, dia hanya tidak ke sekolah pada Hari Buah (hari menuai hasil hutan) iaitu pada sekitar Julai dan Disember, iaitu musim buah durian dan rambutan. Kalau meninjau kepada kemudahan yang telah disediakan untuk mereka, memang tiada masalah sedikit pun yang dapat menghalang anak-anak Orang Asli ini bersekolah dan menimba ilmu setinggi mana yang mereka mahu. Tetapi begitu jadinya? Guru Hal Ehwal Murid SK Runchang, Mohd Ali Abas tidak merasai sebarang kekurangan dari segi kedatangan atau komitmen murid, guru dan ibu bapa disekolah yang seratus peratus ialah anak Orang Asli itu. SK Runchang kini mempunyai 329 murid - kebanyakannya anak Jakun - tidak banyak perbezaan berbanding tahuntahun sebelum ini. Bilangan ini, kata Mohd Ali, adalah stabil dan tidak menunjukkan pola bertambah atau berkurangan berbanding tahun-tahun sebelum ini. Tahun ini terdapat 50 calon Ujian Pencapaian Sekolah Rendah (UPSR). Bilangan gurunya 23 orang dan kesemuanya bukan anak tempatan. Kata Mohd Ali, ada dua guru Orang Asli di situ, tetapi bukan kaum pribumi tempatan. Katanya, hampir kesemua murid disekolah itu menerima bantuan KumpulanWang Amanah Pelajar Miskin (KWAPM) sebanyak RM200 seorang serta bantuan lain seperti bantuan Rancangan Makanan Tambahan (RMT).

43

``Sebahagian yang tidak menerima bantuan ialah anak tauke, katanya. Tauke merujuk kepada gadis Orang Asli yang berkahwin dengan peniaga. Ditanya tentang masalah ponteng, Mohd Ali menganggap perkara itu sebagai ``biasa. ``Biasanya mereka akan ponteng apabila ada kenduri-kendara. Malam mereka `rewang, esok pagi pada kebiasasannya tidak ke sekolah, ujar beliau. Prof Madya Dr. Juli Edo menganggap kegagalan Orang Asli dalam pelajaran kerana mereka memandang hidup dengan mudah. ``Keperluan hidup mudah sahaja, cukup garam dan gulanya sudah, kata beliau. Dr. Juli berada di Chini untuk memberi motivasi kepada ibu bapa Orang Asli supaya mementingkan pendidikan anak-anak mereka. Beliau sendiri ialah anak Orang Asli suku Semai dari Perak. Kalau penulis mempercayai beliau, maka penulis boleh membuat rumusan apa yang diperlukan oleh anak Orang Asli sebenarnya ialah motivasi. Segala kemudahan sudah disediakan oleh kerajaan, tetapi masih gagal mendorong mereka berlari sederas bangsabangsa lain. Kalau penulis ditanya apakah ciri yang dimiliki oleh minoriti Sikh di negara ini berbanding Orang Asli, maka jawapannya ialah kemahuan serta motivasi.Dr. Juli mencetuskan mitos yang biasa tentang sifat atau pandangan Orang Asli iaitu tentang hal duniawi tidak penting. Perkara itu ialah tidak perlu Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) atau apa-apa sijil untuk panjat pokok petai. Jadi bilangan yang ramai ke sekolah rendah sebenarnya tidak menggambar kanapa-apa tentang kemajuan akademik akananak Orang Asli. Jadi saranan kerajaan supaya kita mencari orang miskin untuk dibantau ke sekolah tidak begitu terpakai untuk anak-anak Orang Asli. Hal ini mungkin sebahagian besarnya hilang minat setelah mencapai usia 16 tahun. Sebagai buktinya, Timbalan Ketua Pengarah Pelajaran (Khas) Kementerian Pelajaran, Datin Rahimah Ghazali memberitahu, menurut Jabatan Hal Ehwal Orang Asli (JHEOA), sebanyak 34.31 peratus murid Orang Asli tercicir daripada memasuki sekolah menengah sementara 46.28 peratus dilaporkan tidak menamatkan pendidikan ketingkatan lima. Menurut beliau, kadar keciciran yang tinggi dalam kalangan murid Orang Asli ini merupakan satu isu yang perlu ditangani secara bersama-sama bagi memenuhi inspirasi pendemokrasian pendidikan. Beliau berkata demikian semasa pelancaran Program Out-reach Pendidikan Khas dan Lawatan Kerja Menangani Isu-Isu Pendidikan Anak-Anak Orang Asli di Kawasan Chini, daerah Pekan, Pahang Darul Makmur. Program dikelolakan oleh Jabatan Pendidikan Khas, Kementerian Pelajaran. Program ini merupakan satu usaha yang julung kali dijalankan untuk sekolah dan masyarakat Chini, Pahang dalam mengenal pasti kanak-kanak berkeperluan khas serta melihat secara lebih dekat masalah dan isu yang timbul berkaitan dengan pendidikan dengan golongan itu. Program turut disertai agensi lain seperti Kementerian Kesihatan, Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat, Kementerian Dalam Negeri, JHEOA, Jabatan Kebajikan Masyarakat Pahang, Jabatan Penyiaran Pahang, Jabatan Perhutanan Pahang, beberapa institusi pengajian tinggi awam (IPTA) dan beberapa pertubuhan bukan kerajaaan (NGO). Program bermula 18 September hingga 23 September.

Utusan Malaysia 19/09/2006

Anak Orang Asli masih terbiar
Oleh: WAHID HASHIM

44

Laporan Khas Pendidikan Orang Asli BAHAGIAN 1 ANAK Orang Asli - sebagai warga berstatus bumiputera - juga berhak dibela. Dalam prinsip pendemokrasian pendidikan, mereka berhak ke sekolah dan mendapat bantuan penuh. Persoalannya, setelah 49 tahun merdeka, kenapakah anak Orang Asli masih keberatan - atau langsung tidak mahu ke sekolah? Mereka tidak mahu ke sekolah ketika tiba musim panen buahbuahan.Malah masih ada yang terjajah pemikirannya. Menurut sumber Kementerian Pelajaran, kajian mendapati, ada dalam kalangan ibu bapa Orang Asli yang menanamkan kepercayaan bahawa sekolah tidak akan mengubah masa depan kaum mereka.`Sekolah’ bagi mereka ialah kemahiran membezakan madu dan tuba, ketangkasan dan ketepatan berburu dan menyumpit, dan sebagainya. Jika dipujuk pun, mungkin mereka akan datang sekejap ke sekolah. Sebahagiannya enggan langsung. Bukan salah anak Orang Asli jadi begitu. Hal ini kerana hutan ialah `institusi’ mereka. Seisi keluarga ialah tenaga kerja yang keluar mencari makan seharian suntuk - bukan seperti kita yang beruntung mendapat gaji bulanan. Kadar keciciran yang sangat tinggi dalam kalangan murid Orang Asli merupakan isu yang perlu ditangani secara bersama dan bersemuka supaya sejajar dengan dasar pendemokrasian pendidikan. Jabatan Hal Ehwal Orang Asli (JHEOA) melaporkan 34.31 peratus murid Orang Asli tercicir daripada memasuki sekolah menengah sementara 46.28 peratus dilaporkan tidak menamatkan pendidikan sehingga ke tingkatan lima. Dalam kes tertentu mungkin terdapat segelintir kanak-kanak Orang Asli yang tidak dapat ke sekolah kerana tergolong sebagai kanak-kanak berkeperluan khas. Gandingan sikap terhadap sekolah serta kanak-kanak berkeperluan khas ini memerlukan tindakan yang kolektif daripada beberapa jabatan. Sehubungan itu, sepanjang minggu ini, Kementerian Pelajaran telah melaksanakan Program Outreach Pendidikan Khas dan Lawatan Jawatankuasa Bertindak Bagi Menangani Isu-Isu Pendidikan Anak Orang Asli di kawasan Chini, Pahang. Program serampang dua mata ini membawa misi mengenal pasti kanak-kanak berkeperluan khas dan memujuk anak Orang Asli supaya bersekolah. Pelbagai agensi kerajaan berganding bahu melaksanakan program ini - masing-masing ada tugasan sendiri. Melapah hati nyamuk secara saksama ini dapat mengelakkan tuduh-menuduh serta kias dan pulas pada kemudian hari. Ada yang membawa ubat kutu, membuat pemeriksaan gigi, pergi rumah ke rumah, mendaftarkan anak Orang Asli, memberi ceramah, menggalakkan tabungan dan sebagainya. Memang wajar tindakan yang kolektif itu. Fenomena kanak-kanak tercicir daripada alam persekolahan jika berlaku di Malaysia, akan dianggap `luar biasa’. Walau bagaimanapun, hal ini bukan mustahil kerana ada bayi baru tidak didaftarkan oleh Jabatan Pendaftaran Negara. Malaysia telah menyediakan infrastruktur yang cukup lengkap untuk persekolahan, sehingga kerajaan telah menetapkan Dasar Pendidikan Wajib yang berkuat kuasa mulai tahun 2003 (Seksyen 29A Akta Pendidikan 1996/ Akta 550). Walaupun begitu, berlaku ketidakselarasan antara pendaftaran kanak-kanak ke sekolah dengan bilangan keseluruhan kanak-kanak yang layak di negara ini. Kementerian Pelajaran telah menyarankan Pendidikan Wajib bagi semua kanak-kanak dibawah umur 12 tahun.Faktor perencat dalam komuniti Orang Asli perlu dikikis kalau mahu wawasan ini dicapai.

45

Matlamat Kementerian Pelajaran adalah untuk menyediakan peluang pelajaran formal kepada semua kanak-kanak, termasuk yang berada di pedalaman. Di peringkat Kementerian Pelajaran, tanggungjawab itu diletakkan di bawah Jabatan Pendidikan Khas. Jabatan itu mengenal pasti, ibu bapa dan penjaga kepada kanak-kanak berpendidikan khas yang menetap di pedalaman berkemungkinan mengalami kesukaran, atau dengan sengaja tidak mahu mendaftarkan anak-anak mereka bersekolah oleh sebab beberapa faktor. Antara faktornya ialah jarak antara tempat tinggal dengan sekolah yang terlalu jauh, taraf sosioekonomi yang rendah, serta tanggapan negatif ibu bapa dan penjaga terhadap anak kurang upaya. *BERKHEMAH DI CHINI Chini mempunyai populasi kanak-kanak Orang Asli terbesar di Semenanjung Malaysia. Terdapat lebih 300 kanakkanak Orang asli sekitar Chini. Menurut Kementerian pelajaran, salah satu cara mengatasi masalah berkenaan ialah memberi definisi baru konsep persekolahan (redefine schooling), dengan mengambil kira perspektif sosio budaya ekonomi masyarakat itu sendiri. Cadangan redefining schooling dan lawatan kerja itu selaras dengan pendemokrasian pendidikan dan dasar Kementerian Pelajaran di bawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMK-9), iaitu merapatkan jurang perbezaan pendidikan antara lokasi, tahap sosio ekonomi dan tahap keupayaan murid. Kajian dakan diadakan di SK Runchang dan SK Tasik Chini. - Bersambung

Utusan Malaysia 04/04/2000

Tingkatkan teknologi pendidikan Orang Asli
KUALA LUMPUR 3 April - Kerajaan diminta meningkatkan mutu pendidikan dan penguasaan teknologi di kalangan masyarakat Orang Asli di negara ini. Ahmad Husni Hanadzlah (BN-Tambun) berkata, langkah ini perlu memandangkan fenomena tidak pergi ke sekolah dan gagal dalam peperiksaan telah menjadi perkara biasa di kalangan masyarakat Orang Asli. ''Mereka tidak berminat untuk hadir ke sekolah disebabkan persekitaran yang tidak menggalakkan ditambah pula oleh pengaruh generasi terdahulu,'' katanya ketika membahaskan Rang Undang-Undang Perbekalan 2000 peringkat jawatankuasa di Dewan Rakyat hari ini. Katanya, keadaan ini sedikit sebanyak akan menjejaskan pembangunan negara pada masa hadapan yang sangat bergantung kepada mutu pendidikan dan teknologi yang dikuasai oleh penduduknya. Menurut Husni, antara langkah yang boleh dilakukan oleh kerajaan menerusi Jabatan Hal Ehwal Orang Asli (JHEOA) ialah dengan melantik lebih ramai kakitangan dan pegawai jabatan berkenaan daripada kalangan anak Orang Asli. Beliau berkata, langkah itu bukan sahaja dapat menarik lebih ramai anak Orang Asli ke sekolah untuk mendapat pendidikan tinggi, malah mengatasi masalah keciciran yang berlaku.

46

Tambahan pula katanya, pelantikan ini juga akan dapat membantu kerajaan merangka program pembangunan yang lebih komprehensif untuk golongan berkenaan memandangkan pegawai-pegawainya terdiri daripada kaum tersebut. ''Mereka ini lebih memahami kehendak suku kaum mereka. Pelantikan mereka juga boleh dijadikan model kepada anak-anak Orang Asli yang lain,'' katanya. Husni turut mempersoalkan masa hadapan Orang Asli yang semakin tersisih daripada masyarakat kelompok utama di negara ini berikutan penempatan mereka yang jauh di pedalaman. Pandangan serupa turut disuarakan oleh Datuk Yap Pian Hon (BN-Serdang) yang antara lain mempersoalkan kelewatan kerajaan mewartakan tanah milik Orang Asli di Sungai Rasau di Kepong. Beliau turut mempersoalkan program-program pembangunan khusus untuk Orang Asli yang dirangka kerajaan dalam mengatasi masalah sosial dan pendidikan di kalangan masyarakat itu. Sementara itu, Timbalan Menteri Perpaduan Negara dan Pembangunan Masyarakat, Dr. Tekhee @ Tiki Anak Lafe ketika menggulung perbahasan berkata, kerajaan sedang melaksanakan program Stay with the School di kalangan anak-anak masyarakat Orang Asli di seluruh negara. Beliau berkata, program itu dirangka khusus untuk menanam minat belajar di kalangan anak-anak Orang Asli sebagai salah satu usaha mengatasi masalah keciciran dan meningkatkan taraf pendidikan masyarakat tersebut. ''Program pendidikan seperti stay with the school sedang diatur untuk mengatasi masalah keciciran,'' katanya. Mengulas tentang pelantikan anak-anak Orang Asli sebagai kakitangan JHEOA pula, Dr. Tekhee berkata, kementeriannya sememangnya berusaha untuk meningkatkan taraf hidup golongan berkenaan. ''Kementerian sememangnya berusaha agar lebih banyak anak Orang Asli diletakkan di JHEOA. Kini, satu pertiga daripada kakitangan jabatan terdiri daripada anak-anak Orang Asli,'' katanya.

6.3

RUJUKAN CD

47

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->