fonetik fonologi 3 Fonem suprasegmental ialah bidang kajian bunyi yang mengiringi bunyi-bunyi segmental dalam ujaran

. Fonem suprasegmental juga disebut sebagai fonem suprapenggalan dan merupakan cirri atau sifat bunyi yang menindih atau menumpangi sesuatu fonem. Fonem suprasegmental tidak boleh dipisahkan daripada fonem-fonem yang ditumpanginya, iaitu fonem yang kewujudannya harus bersama-sama dengan fonem segmental. Fonem suprasegmental terdiri daripada lima bunyi iaitu tekanan, kepanjangan, jeda, ton dan intonasi. Unsur tekanan dihasilkan bersama perkataan ataupun suku kata. Tekanan merupakan ciri lemah atau kerasnya suara penyebutan suku kata. Bunyi segmental tidak disertai dengan unsur tekanan ini. Bagi membezakan bunyi ataupun unsur tekanan ini, tanda *ʹ+ digunakan. Tekanan pada vokal biasanya berlaku dalam Bahasa Melayu. Selain itu, bunyi vokal juga turut disebut dengan lantang dan panjang. Kebiasaannya, dalam Bahasa Melayu juga tekanan kuat berlaku pada suku kata kedua dalam sesuatu perkataan. Contohnya: *kiʹta+ *baʹpa+ *saʹtu+ Walau bagaimanapun, terdapat bahasa asing yang menggunakan unsur tekanan ini bagi membezakan dua perkataan yang berlainan, iaitu pasangan minimal. Dalam Bahasa Inggeris, tekanan boleh membezakan makna antara perkataan. Contohnya: proʹgress:memajukan(kata kerja) exʹport:melakukan kerja eksport(kata kerja) ʹprogress:kemajuan(kata nama) ʹexport:barang yang dieksportkan(kata nama)

Dalam Bahasa Inggeris sangat jelas bahawa unsur tekanan padasuku kata yang berbeza merupakan bunyi suprasegmental yang distingtif. Fonem suprasegmental yang seterusnya ialah kepanjangan. Kepanjangan juga dikenali sebagai panjang pendek bunyi perkataan dalam sesuatu bahasa. Dalam bahasa Melayu, kepanjangan tidak membezakan makna sesuatu perkataan. Namun, kepanjangan bunyi perkataan membezakan makna dalam bahasa-bahasa tertentu seperti bahasa Inggeris dan bahasa Arab. Kepanjangan bunyi perkataan ini dilambangkan dengan titik yang dipanggil sebagai mora. Jika lambang mora tersebut satu titik [.], kepanjangan bunyinya ialah setengah mora, lambang dua titik [:] satu mora dan jika lambangnya empat titik [::] bermakna dua mora. Perbezaan makna berlaku dalam bahasa Inggeris apabila kepanjangan digunakan. Contohnya: Sit(duduk) Ship(kapal) si:t(tempat duduk) shi:p(kambing biri-biri)

Jeda merupakan unsur senyap dalam ujaran sebagai tanda memisahkan unsur linguistrik,iaitu perkataan, ayat atau rangkai kata. Jeda turut dikenali sebagai persendian. Jeda atau persendian

Contohnya: Rangkai kata: Basuhkan+tin “membasuhkan tin=tin yang dibasuh” Basuh+kantin “membasuh kantin=kantin yang dibasuh” Ayat: #Saya membaca buku kakak#(Maksudnya saya membaca buku kepunyaan kakak) #Saya membaca buku // kakak(Maksudnya saya memberitahu kakak bahawa saya membaca buku) #Kami makan sate kambing#( Maksudnya kami makan sate daging kambing) #Kami makan sate// kambing(Maksudnya kami memberitahu kambing bahawa kami makan sate) Dalam bahasa tertentu seperti bahasa Inggeris. unsur jeda turut membezakan makna. Pada permulaan subjek. Contohnya. intonasinya berada dalam tingkat 2. Manakala. Dalam bahasa Melayu. Manakala. Intonasi ialah unsur naik atau turunnya suara dalam pengucapan ayat atau frasa. Tingkat intonasi yang berbeza pada subjek dan predikat dapat dilihat dengan jelas. Antara contoh intonasi pada ayat-ayat Melayu ialah: (i) Intonasi pada ayat penyata biasa Frasa subjek pelajar itu ditandai dengan tingkat nada 2-4. ujaran “aiskrim” dan “I scream” mempunyai ujaran yang sama. Penggabungan ciri-ciri suprasegmental juga akhirnya mencetuskan intonasi yang berbeza dalam pertuturan. Ayat-ayat yang digunakan ini mempunyai intonasi dan melodi yang berbeza-beza. Ayat bahasa Melayu mempunyai pelbagai intonasi dan lagu.jeda ditandai dengan lambang [//]. Ujaran ini sukar dibezakan maknanya melainkan jeda digunakan. Contohnya: Ice cream /ais+kri:m/ I scream /ai+skri:m/ “aiskrim” “saya menjerit” Seterusnya ialah intonasi. dalam ayat. Sebagai contoh. frasa basuhkantin(basuhkan tin) dan basuhkantin(membasuh kantin) merupakan frasa yang sama tetapi berbeza makna apabila jeda digunakan dalam frasa tersebut. ayat berita menggunakan intonasi yang menurun pada akhir ayat. Pertuturan seharian juga terdiri daripada ayat-ayat yang bersambung yang diucapkan. ayat tanya pula menggunakan intonasi yang tinggi pada akhir ayat. kemudian naik kepada . manakala frasa predikat iaitu pengawas ditanda dengan tingkat 2-3. jeda digunakan sebagai pembeza rangkai kata dan juga ayat.ditandai dengan lambang [+] dalam perkataan. Lambang jeda harus digunakan bagi membezakan makna dalam rangkai kata dan ayat. Contonya.

dalam ayat (b) pula partikel -lah telah digunakan dalam ayat perintah tersebut bagi melembutkan kata perintah. Intonasinya ditandakan dengan tingkat nada 2-3-1-4. Intonasi ditandakan dengan tingkat nada 2-3-1. (iv) Intonasi pada ayat terbalik atau sonsang a) Susunan biasa : pelajar itu+pengawas . Misalnya.tingkat 4 dan menurun semula pada permulaan predikat ataupun akhir suku kata kedua itu. (ii) a) b) Intonasi pada ayat perintah Pergi! Pergilah Bagi intonasi ayat perintah pula. Hal ini mengubah intonasi ayat perintah tersebut kepada tingkat yang lebih rendah pada akhir suku kata. Dalam ayat asalnya. (iii) Intonasi pada ayat tanya (a) Pelajar itu pengawas? Pengawaskah pelajar itu? Generalisasinya. Intonasi tersebut kebiasaannya ditgunakan dalam bentuk pertanyaan kepada pendengar agar pendengar atau orang yang ditanyakan menjawabnya. perkataan Pergi! ditandakan dengan tingkat nada 2-3. Hai ini menjelaskan dengan terperinci akan pemisahan frasa subjek dan predikat yang disebabkan oleh intonasi. intonasi ayat tanya berada dalam tingkat nada 2-4-3-4. Dalam ayat (a). Predikat diletakkan di hadapan ayat setelah menerima partikel -kah disebabkan kepentingannya. dalam bahasa Melayu. Seperti dalam ayat penyata. subjek atau kata ganti nama diri yang kedua iaitu awak telah digugurkan dan akhirnya tinggalnya predikatnya sahaja. Hal ini jelas menunjukkan bahawa tingkat nada meningkat pada suku kata akhir. Dalam ayat tanya (b). Pada suku kata akhir menandakan selesainya pengucapan frasa predikat pengawas pada tingkat yang ke 3. dalam ayat Pergi! muncul daripada ayat Awak pergi!. Manakala. ayat tanya (a) iaitu Pelajar itu pengawas? Tingkat nadanya sama sampai akhir suku kata pengawas namun naik semula ke nada tingkat 4 selepas selesainya pengucapan ayat. partikel -kah digunakan pada banagian predikat ayat. predikat lebih diutamakan berbanding dengan subjek. Hal ini disebabkan pengaruh tanda soal di akhir ayat.

susunan biasanya ialah subjek+predikat. Dalam ayat (c). (v) Ayat aktif: Ibu belum menjahit baju Ayat pasif: Baju itu belum dijahit oleh ibu. nada pada bahagian predikat ayat kekal pada tingkat nada 2-3. Dalam ayat di atas. Ayat tanya aktif biasa dan ayat tanya pasif biasa ini turut mempunyai tingkat nada yang sama bagi subjek dan predikat iaitu 2-4 dan 2-3. Bahagian pertama iaitu tingkat nada 2-4 merupakan subjek dan tingkat nada 2-3 ialah predikat bagi kedua-dua ayat tersebut. masyarakat sering menggunakan ayat sonsang atau ayat terbalik iaitu penggunaan predikat di depan ayat. Tingkat nada predikat tidak berubah tetapi tingkat nada subjek berubah dan menurun kepada 1. Dalam susunan sonsang ayat (b). Namun.b) Ayat sonsang : Pengawas+pelajar itu c) Susunan sonsang dengan penambahan partikel -kah Dalam bahasa Melayu. tingkat nada ayat pasif sama dengan ayat aktif iaitu 2-4-2-3. dalam pergaulan seharian. Contohnya: a) Saya membuka bungkusan itu Nada intonasi: b) Saya buka bungkusan itu .manakala subjek di belakang. penggunaan partikel -kah dalam ayat menyebabkan tingkat nada menurun kepada 1 pada nada -kah. Contohnya: Ayat tanya aktif biasa: Dia membuka bungkusan itu? Intonasi pada ayat pasif Ayat tanya pasif biasa: Bungkusan itu dibukanya? Berbeza pula jika ayat pasif tersebut adalah ayat pasif bagi orang pertama dan kedua. tingkat pada intonasinya tidak sama.

Ayat contoh di atas dapat dibahagikan kepada tiga bahagian. Contohnya: Para pelajar itu menelaah pelajaran di perpustakaan. bahasa Kampuchea dan lain-lain lagi. Tona dapat dilambangkan dengan dua jenis lambang ataupun tanda bagi membezakan keadaan bunyi perkataan sama ada tinggi atau rendah. tona meninggi.Nada intonasi: c) Bungkusan itu saya buka Berdasarkan contoh-contoh ayat yag telah diberikan. Contohnya: TONA Tona ialah naik atau turunnya suara dalam pengucapan perkataan ataupun dapat diertikan sebagai unsur lagu dalam perkataan. nada yang diterimanya di akhir ayat ialah 1. Walau bagaimanapun. frasa predikat dan keterangan. bahasa Mandarin. Jadi. Tingkat nada bagi ayat tersebut tanpa keterangan ialah 2-4-2-3 seperti yang telah dijelaskan sebelum ini. Tona hanya digunakan untuk perkataan sahaja. tona turun-naik. dan tona menurun. intonasi keseluruhannya ialah 2-4-3-1. iaitu frasa subjek. bahasa Thai. Contohnya: Tona datar Tona meninggi ma / Tona turun-naik ma ˅ Tona menurun ma“guni” “kuda” ma \ “marah” “ibu” . ayat (b) ialah ayat pasif songsang manakala ayat (c) merupakan ayat asal (b). ayat (a) merupakan ayat aktif biasa. Tingkat nada suara disesuaikan dengan unit-unit frasa. Pertamanya ialah penggunaan lambang tona mendatar. ayat tersebut juga boleh diujarkan dengan menggunakan tingkat nada 2-3 pada frasa keterangan sekiranya frasa tersebut perlu ditegaskan. Namun setelah penambahan frasa keterangan di akhir ayat. Tona dapat membezakan makna dalam bahasa-bahasa tertentu seperti bahasa Vietnam. bahasa Laos. iv) intonasi pada ayat yang panjang Kepanjangan sesuatu ayat tidak mempengaruhi intonasinya kerana polanya tetap sama.

Penggunaan tanda yang kedua ialah tanda nombor 1 sehingga 4 untuk menunjukkan perbezaan seperti berikut: TONA Tinggi(sangat keras) Sederhana tinggi(keras) Rendah(lemah) Sangat rendah(sangat lemah) NOMBOR 1 2 3 4 (b) Bunyi segmental merupakan bunyi yang dihasilkan oleh pernafasan. e. vokal tengah dan vokal belakang. u. bunyi diftong dan bunyi kluster. alat ucap dan pita suara. 27 daripadanya adalah fonem asli. Bunyi segmental ada empat jenis iaitu bunyi vokal. manakala sembilan pula adalah konsonan pinjaman. Fon ditanda dalam kurungan [ ] fonetik untuk menandakan bahawa unsur tersebut adalah bunyi. ә+. Fonem segmental bahasa Melayu ialah 36. Bunyi segmental juga adalah bunyi-bunyi yang telah disegmen kepada unit-unit terkecil. Terdapat tiga jenis vokal iaitu vokal depan. i. bunyi konsonan. Contoh bunyi vokal adalah: vokal a e ә i o u awal adik enak emak ibu onar ular tengah dadu semak lemak rindu rona lusa akhir suka sate kiri lesu . o. Bunyi vokal dalam bahasa Melayu terbahagi kepada enam iaitu [a.

jeda. Contoh penggunaan diftong dalam perkataan awal. ton dan intonasi. Bunyi suprasegmental terjadi dengan ciri-ciri seperti tekanan.Terdapat 18 konsonan asli bahasa Melayu. Diftong pula dibahagikan kepada tiga iaitu [ai]. Hal ini bermakna bunyi suprasegmental terhasil bersamasama dengan fonem penggalan dengan cara menumpangi bunyi segmental. konsonan getaran. konsonan sisian. tengah dan akhir adalah: Diftong au ai oi Awal aurat aising Tengah Akhir pulau hairan pantai sepoi Seterusnya bunyi kluster. kepanjangan. Diftong merupakan bunyi vokal yang mengeluncur. Bunyi kluster juga dikenali sebagai bunyi konsonan rangkap. Contoh konsonan rangkap adalah seperti berikut: ng→yang ny→nyawa kh→khusus Bunyi suprasegmental pula diinterprestasikan sebagai bunyi yang mengiringi bunyi segmental apabila kita mensegmen bunyi. [au] dan [oi]. konsonan letusan. (c) ‘exsport Ex’port ‘progress Pro’gress Mengeksport Benda yang dieksport Kemajuan Memajukan . Konsonan asli bahasa Melayu pula terbahagi kepada tujuh iaitu konsonan letupan. konsonan geseran. konsonan nasal dan konsonan separuh vokal.

Ingresif glotalik ini biasanya digunakan dalam bahasa . saluran rongga mulut dan hidung turut ditutup. Mekanisma glotalik dapat terjadi dengan cara merapatkan pita-pita suara sehingga glotis berada dalam keadaan yang rapat sekali. dalam egresif glotalik ini. bahasa Indonesia dan kebanyakan bahasabahasa Nusantara. Egresif dibentuk dengan cara mengeluarkan arus udara dari dalam paru-paru. Bunyi udara egresif pulmonik ini biasanya terdapat dalam bahasa Melayu.Unsur tekanan merupakan bunyi suprasegmental yang telah dihasilkan bersama perkataan ataupun suku kata. k’. egresif glotalik terdapat dalam kebanyakan bahasa di Afrika. bunyi ingresif pula dibentuk dengan cara menyedut udara ke dalam paru-paru. Bunyi yang terhasil disebut sebagai implosit. Di samping itu. hampir semua bunyi bahasa dihasilkan dalam pertuturan melalui arus udara egresif pulmonik. Bunyi yang terhasil dengan proses glotalik ini disebut sebagai bunyi ejektif. Seterusnya ialah ingresif glotalik. Berdasarkan kajian. Apabila tekanan berlaku pada awal suku kata dalam perkataan ‘eksport. Contoh-contoh penggunaan tekanan dalam bahasa Inggeris dapat dilihat pada jadual di atas. Bagi menghasilkan bunyi dengan arus udara ingresif glotalik. maksudnya tetap sama. Hal ini kerana. Simbol bagi tekan adalah *‘+. Unsur tekanan ini boleh membezakan makna dalam bahasa-bahasa lain di dunia ini tetapi tidak bagi bahasa Melayu. India-Amerika dan Kaukasus. perkataan tersebut bermakna eksport. t’. Dalam sistem tulisan. Selain itu. udara yang terhalang tersebut dihembuskan keluar dengan cara membuka saluran rongga mulut. bunyi segmental tidak disertai dengan tanda ini. rongga pangkal tenggorok yang disempitkan itu diturunkan. 4(a) Bunyi Egresif dan bunyi Ingresif dibezakan berdasrkan arus udara. manakala pro’gress membawa maksud memajukan. Manakala. Perkataan Inggeris tersebut berbeza maksud setelah dikenakan tekanan walaupun ejaannya masih lagi sama. s’+. sebaliknya suku kata yang kedua. seluruh rongga pangkal tenggorok(laring) disempitkan kemudian dinaikkan sehingga udara dalam rongga mulut dan rongga kerongkongan(faring) terhalang serta tertekan(tersekat). Akan tetapi maksudnya berubah apabila tekanan tidak diberikan kepada suku kata yang pertama. sama ada tekanan diberikan atau tidak.Latetoged(1993:25). Contohnya. bunyi ejektif diberi tanda apostrofi di sebelah atas kanan. Ingresif glotalik merupakan bunyi bahasa yang terbentuk dengan arus udara ingresif iaitu udara masuk ke paru-paru dengan mekanisma glotalik. Contohnya. Penekanan pada suku kata kedua perkataan tersebut merubah maksudnya. Mekanisma udara pulmonik dapat dijelaskan dengan udara yang keluar dari paru-paru sebagai sumber utamanya dihembuskan keluar dengan cara mengecilkan ruangan paru-paru oleh otot paru-paru dan rongga dada. Selain itu. Cuma intonasinya yang berubah. Egresif glotalik juga merupakan bunyi yang terbentuk dengan arus udara keluar tetapi dengan menggunakan mekanisma glotalik. Menurut P. Akan tetapi. Jadi. dalam perkataan ex’port dan pro’gress. *p’. Begitu juga dengan perkataan ‘progress yang membawa maksud kemajuan. Ex’port bermaksud benda yang dieksport. pita suara hendaklah dirapatkan sehingga glotis tertutup rapat sekali. Egresif pulmonik merupakan bunyi yang terbentuk dengan arus udara egresif keluar dari paru-paru dengan mekanisma pulmonik.

Ingresif velarik ini terdapat dalam bahasa-bahasa Khoisa seperti Bosman dan Hottentot serta beberapa bahasa Bantu Selatan iaitu bahasa Xhosa dan bahasa Zulu. [b] dan [l]. Pangkal lidah tetap terkena pada lelangit lembut. Bunyi bersuara pula berlaku apabila glotis berada dalam keadaan renggang ataupun terbuka. Bunyi tidak bersuara ini kebanyakannya terdapat dalam huruf konsonan. Bagi proses yang lebih umum. sesetengah konsonan menghasilkan bunyi bersuara. (c) klik dental[ʃ] alveolar lateral[3] klik postalveolar[c] Diftong menaik amboi Lambai tapai Diftong menurun Kuih Gua Buah . Bunyi bersuara vokal berlaku apabila udara dar paru-paru keluar berterusan melalui rongga tekak dan rongga mulut tanpa mendapatkan sebarang sekatan atau geseran.Yoyolabal iaitu bahasa Indian-Amerika. tidak berlaku sebarang getaran. Penutupan hanya berlaku sedikit sahaja. Selain itu. Getaran inilah yang menghasilkan bunyi bersuara. Kemudian. Bunyi bersuara berlaku apabila udara keluar melalui pita suara semasa pita suara atau glotis agak rapat menyebabkan berlakunya getaran. Ingresif velarik pula merupakan bunyi yang terbentuk dengan aru udara masuk ke paru-paru seperti ingresif glotalik tadi. Glotis hanya tertutup dengan suara tidak terlalu rapat. pangkal lidah dinaikkan dan ditempelkan pada lelangit lembut. rongga pangkal tenggorok yang disempitkan diturunkan tanpa disertai dengan penutupan dengan cara merapatkan pita suara. hujung lidah dan kedua-dua sisi lidah dirapatkan pada gigi atas atau gusi dalam. Selepas itu. Contohnya ialah [b]. [p]. Contohnya ialah [f]. Ingresif velarik ini disertai dengan mekanisma velarik. [d] dan [g]. hujung lidah dan kedua-dua sisi lidah yang merapat pada gigi gusi ini dilepaskan turut serta dibelakangan. Melalui mekanisma ini. Selain itu. bahasa Zulu mempunyai 3 klik iaitu: i) ii) iii) (b) Bunyi bersuara mahupun bunyi tidak bersuara dipengaruhi oleh keadaan pita suara. Sebagai contohnya. Kedua-dua bibir dirapatkan. Sewaktu udara keluar melalui glotis. bibir dibuka sehingga ada kerenggangan ruangan udara pada rongga mulut. Situasi inilah yang menyebabkan berlakunya bunyi klik sebagai akibat daripada proses ingresif velarik. [s] dan lain-lain. Contohnya konsonan [v]. Semua vokal merupakan bunyi bersuara. Pita suara turut bergetar.

Alat artikulasi ini mengambil sedikit masa untuk melafazkan bunyi vokal tersebut sebelum mengujarkannya. Dalam bahasa Indonesia. posisi lidah amatlah penting. dan [au]. Contohnya. [Ͻi+ dan diftong turunnya ialah *iә+ dan *uә+. Hal ini bermaksud terdapat gabungan antara dua vokal yang berlainan. tanda pembibiran haruslah diletakkan sebelum bunyi konsonan tersebut. Dalam bahasa Inggeris pula. Pembibiran ditandakan dengan lambang [w]. Jadi. manakala vokal kedua dihasilkan secara sepenuhnya. Simbolnya ialah [ʔ]. Dalam bahasa Melayu terdapat 3 buah diftong iaitu [ai]. Banjar Hulu dan Madula. diftong naiknya ialah [ai]. Diftong juga diertikan sebagai bunyi rangkap vokal yang terdiri daripada satu vokal penuh dan satu vokal rangkap tidak selesai. diftong naiknya ialah [ei]. Diftong menaik terhasil apabila vokal pertama dihasilkan dengan cara tidak selesai. Udara terhenti seketika pada glotis semasa kita menyebut bunyi vokal pertama sebelum menyebut bunyi vokal seterusnya. dalam bahasa Madula pula [ai]. Diftong naik terdapat dalam bahasa Melayu. mana-mana perkataan yang mempunyai vokal [u] selepas konsonan. Contoh-contoh pengglotisan adalah seperti berikut: Awal perkataan/ayat Tengah-tengah perkataan . Hal ini mengakibatkan udara terhenti sebentar pada glotis semasa menyebut bunyii perkataan tersebut. dalam bahasa Banjar Hulu ialah [ai].Diftong terbentuk daripada bunyi vokal yang menggeluncur. Glotalisasi atau pengglotalisasi berlaku pada awal bunyi vokal dalam satu-satu perkataan ataupun ayat yang dimulakan dengan perkataan yang mempunyai huruf vokal di depan. Glotalisasi pada deretan vokal tengah perkataan ditandakan dengan simbol *ˀ+. berikut merupakan contoh penggunaan pembibiran dalam perkataan bahasa Melayu: w kuniɳ tulaɳ w sewruliɳ Pengglotisan adalah ciri suprasegmental yang berlaku sebelum penyebutan bunyi vokal. [ui] dan [aU] manakala. glotalisasi turut terjadi antara dua vokal yang berdekatan dalam perkataan. bahasa Indonesia. [u]. (d) Pembibiran merupakan artikulasi tambahan yang berlaku pada bunyi semasa mengujarkan bunyi vokal belakang [u] dan [o]. Pembibiran turut dikenali sebagai labialisasi. Semasa menyebut perkataan yang mempunyai vokal diftong. [oi] dan [aU]. [oi]. diftong menurun dihasilkan dengan cara vokal pertama dihasilkan sepenuhnya dan vokal kedua dihasilkan separuh penuh. Manakala. Selain itu. [oi]. Diftong juga dibahagikan kepada dua iaitu diftong menaik dan diftong menurun. Bahasabahasa ini Cuma mempunyai diftong menaik tetapi tidak ada diftong menurun. kita dapat melihat dalam jadual di atas. Pembibiran berlaku dengan pembundaran bibir sebelum mengujarkan bunyi vokal belakang.

http://beautifulsaviorlaura89. keǰajaˀan. [#ʔekor#] [#ʔabaɳ tidur#] saˀat. banyak aspek yang dikaji dalam fonetik dan fonologi. kita akan lebih mengetahui bunyi-bunyi dan sifat bunyi bahasa tersebut.com/2011/02/fonetik-fonologi-3. [#ʔazam#].[#ʔawal#]. sapaˀan KESIMPULAN Secara kesimpulannya. faˀedah. Dengan pendedahan dan penerangan yang diberikan.blogspot. kita akan lebih memahami fonetik dan fonologi. Beberapa bahagian di atas merupakan sebahagian daripada aspek yang dikaji dalam fonetik dan fonologi sesuatu bahasa. Dengan kajian ini. Perkaitan dan maklumat yang paling jelas tentang fonetik dan fonologi adalah mengkaji tentang bunyi-bunyi bahasa.html .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful