P. 1
ADAT RESAM Iban, Melanau, Bidayuh

ADAT RESAM Iban, Melanau, Bidayuh

|Views: 71|Likes:
budaya &pembelajaran
budaya &pembelajaran

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: Siti Norfadhilatul Maryam Razali on Feb 18, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPTX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/29/2013

pdf

text

original

Di Sarawak, Iban:suku kaum terbesar. Banyak mengamalkan pantang larang dan adat-adat tertentu.

Sewaktu mengandung, bersalin & selepas lahir.

   Dilarang menggali parit di kawasan padi/ mana-mana sahaja. Tidak boleh membawa kura-kura ke dalam bilik.     Tidak boleh menanam pokok pisang. tidak boleh pikul batu-bata tajam di dalam raga. . Suami isteri tidak boleh mengetuk telur menggunakan pisau/ kayu. Dilarang memotong pokok yang menjalar di atas tanah. Dilarang menuang minyak ke atas tapak tangan untuk disapu pada rambut.

 .  Berpantang selama 30 hari. Menjalani satu amalan ‘berdiang’ / ‘bersalai’ (si ibu perlu duduk dekat dengan ungun api. Doa/ mantera dibaca agar kesihatan bayi terpelihara.   Adat melihat matahari/ merasa garam dijalankan apabila bayi sudah tanggal pusat (usia 4 hari). Si ibu perlu menggariskan kapur pada tiang/dinding rumah untuk menghitung hari kelahiran.

Kepalan nasi yang dipatuk akan menjadi pilihan. Guna nama timangan sebelum beri nama rasmi.    Ada upacara pilih nama (kepalan nasi akan diletak di atas papan yang tertulis nama-nama.   . Beri nama sempena dengan nama salah seorang daripada nenek moyangnya itu. baru dihebohkan kepada saudara. Adat memberi nama : nama baik dan elok beri kesan ke atas masa hadapan kanak-kanak itu. Ayam akan dilepaskan untuk membuat pilihan ‘Manok Tawai’.

  2 orang lelaki akan bawa seekor ayam dan panji-panji (ditugaskan membaca mantera & menetak air sungai). 2 orang perempuan akan iring lelaki itu (seorang membawa ancak dan seorang lagi mengendong bayi).      . Selepas beri nama. Sebaik mantera dibaca. 2 orang lelaki tadi akan menetak air & ayam disembelih. upacara mandi sungai dijalankan (bayi umur 1 bulan). Bayi perempuan (benang tersebut digantung pada galah laletan. Bayi lelaki (sayap ayam akan diikat dengan benang merah yang digantung pada galah berayang). Doa & mantera dibaca meminta bayi itu akan jadi orang yang sempurna dan berguna. Jiran-jiran dimaklumkan untuk meraikan adat.

Selepas upacara mandi selesai. Selepas bayi dimandikan (bayi dibawa pulang sambil gendang dipalu). cincin emas/wang ringgit lama. Bayi dan pemangku diselimutkan dengan kain pua kumbu & disiram dengan air rendaman batu penawar burung. para tetamu akan dijamu dengan air tuak & makanan ringkas.     . Bayi dipangku dan pemangku duduk di atas tawak/gong yang diletakkan di tengah-tengah ruai. Upacara diakhiri dengan kenduri ‘mandi amak’ (menjamu tetamu dan ahli rumah panjang dengan makanan yang lebih banyak).

 . Ada persamaan dengan masyarakat Melayu. Kelahiran. perkahwinan dan juga kematian.

*durian (badan jadi busuk).    . Wanita tidak boleh ditakut-takutkan (anak dalam kandungan akan cacat/gugur). Tidak boleh makan buah-buahan yang berbau kuat. Haiwan buruan di dalam hutan tidak beri kepada wanita hamil (anak dalam kandungan akan melecur seluruh badan). Tidak boleh makan pucuk-pucuk paku (susu jadi masam).

  Suami – tidak boleh mengecat. Suami – tidak boleh memotong kayu yang bertindan/memakan ikan pari (mulut anak akan sumbing). Suami – tidak boleh memotong akar temalet (anak akan meninggal dunia tanpa sebab).  . Suami – tidak boleh melihat sebarang kematian (anak dalam kandungan akan mendapat penyakit).

tujuh bertirih dan lima bertirih. adat mebin dan pakan). meminang & majlis perkahwinan.  Aspek pangkat dititikberatkan. Mementingkan status sosial – sembilan pikul. tujuh pikul. Jenis baranagn & hadiah perlu dibawa untuk tanda bertunang dan barang yang mengiringi mas kahwin (seperti adat menuga. Asas adat perkahwinan – merisik.   .

Pakaian semasa upacara perkahwinan tidak boleh dijahit walaupun koyak (boleh sebab penyakit suami isteri).   .  Suami tidak boleh memerah kelapa yang sudah diparut (perut isteri sakit/memulas). Suami tidak boleh menetak bumbung rumah dengan parang (hubungan suami dan isteri renggang). Isteri dilarang memarut rumbia/ menyeberangi sungai (akan jatuh sakit/anak dalam kandungan keguguran).

Mengamalkan monogami sahaja. Melarang perkahwinan antara sepupu. Perkahwinan : satu cara untuk menjadi anggota dan menikmati hak sebagai anggota Biik atau Ramiin itu.  .    Perkahwinan semula selepas bercerai adalah perkara biasa. Rata-rata mendiami kawasan bukit di luar bandar Kuching.

Masyarakat ini tiada upacara merisik. Bersikap terbuka terhadap pilihan anak-anak mereka. (peraturan perkahwinan agak longgar).      . Boleh berkahwin apabila cukup dewasa. Kumpulan seperti Dayak Selako : melarang ahlinya daripada berkahwin dengan anggota kaum yang pernah menjadi musuh perang mereka. Kumpulan Bukar-sadong & kumpulan Selako (mereka dibenarkan untuk pilih pasangan yang disukainya tanpa mengira asal kaum). Kumpulan Dayak Bukar-Sadong : L & P boleh bebas bergaul dan berkenalan sebelum berkahwin.

perkahwinan boleh didahului dengan pertunangan. Jagoi dan Lara. Kumpulan Selako.   Masyarakat ini tidak ada upacara merisik. Andai kata mereka secocok.   . Cara kahwin berbeza ikut kumpulan. Pertunangan : bertukar cincin. perkahwinan boleh dilangsungkan.

Majlis kenduri besar & mewah bagi anak sulung lelaki/anak tunggal.  Kahwin berkait dengan menuai padi. P=16thn. Lebih baik hasil. lebih banyak perkahwinan dilangsungkan. Usia minimum L=18thn. Perantaraan perempuan akan menghantar tepak sirih/kapur tunang/sebentuk cincin kepada perempuan (di samping mendapat pandangan pihak P)    .

Pihak suami boleh pengaruh isteri untuk tinggal bersama-sama keluarganya (amalan virilokal) & begitu sebaliknya (uksorivokal) Boleh duduk rumah sendiri (amalan neolokal). Tempat tinggal selepas kahwin bergantung kepada banyak faktor (faktor utama:ekonomi pasangan berkahwin).    . Bergantung kepada kemampuan ekonomi keluarga pengantin.

Dihadap kepada para pemimpin kampung. Tindakan dibicarakan hubungan disahkan upacara setelah denda.  Biasa pasangan yang hadapi tentangan daripada ibu bapa. Perkawinan terpaksa = amalan ‘batangkap’.     Iaitu L&P yang kerap dilihat berdua-duaan. . Kumpulan Dayak Selako melarang pergaulan bebas L&P.

Jagoi & Larab). Duda/balu. (suku Selako. Amalan ‘nyagam’ (bakal suami dihantar bersama-sama segala tikar bantalnya ke kediaman bakal isteri) apabila keduadua belah pihak setuju. Perkahwinan sempurna : melibatkan pengetahuan.   . peranan dan perancangan oleh ibu bapa kedua-dua belah pihak.

Mayat diletakkan di atas tikar pandan. Kaum wanita menyanyi lagu sedih ‘mpesan’ (kata-kata terakhir/pesanan kepada si mati. 1orang L diarahkan untuk gali kubur & ditugaskan usung mayat ke kubur. Mayat disemadikan & disapu minyak & dipakaikan pakaian indah & dibalut dengan kain putih yang baru. Pengebumian (semua keluarga berkumpul).     .  Ahli keluarga & sahabat si mati akan segera ziarah.

 Pengebumian/pembakaran mayat dibuat oleh penduduk kampung. Tikar dan tempat mayat dikemas serta lantai dicuci untuk hilangkan bau mayat. Segala makanan diletakkan berdekatan dengan mayat tersebut akan dibuang (semasa mayat dibawa ke tanah perkuburan).     . Mayat dibakar/ditanam dengan adat tertentu. Untuk elak semangat si mati masuk/datang ke bilik itu.

 Ahli keluarga si mati tidak dibenarkan meninggalkan rumah selama paling kurang 4 hari. Upacar berkabung & menghormati si mati. Penduduk kampung tidak dibenarkan turun ke sawah selama 2 hari.   .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->