P. 1
Asas Elektrik

Asas Elektrik

|Views: 51|Likes:
Published by atiq zizan
elektrik
elektrik

More info:

Published by: atiq zizan on Feb 24, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/21/2013

pdf

text

original

Topik

X

1
1. 2. 3. 4. 5. 6.

Asas Arus Terus

HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: Menyenaraikan sifat-sifat pengalir dan penebat; Mengenal pasti unit dan simbol kuantiti elektrik; Mengenal pasti kod warna dan simbol perintang; Mengenal pasti ciri-ciri litar siri, selari dan siri selari; Menyatakan jumlah rintangan, arus, voltan dan kuasa dalam litar siri, selari dan siri selari; dan Mentakrifkan hukum Ohm.

X PENGENALAN
Litar elektronik memerlukan voltan arus terus untuk berfungsi. Arus terus merupakan arus yang mengalir dalam satu arah sahaja. Contoh bekalan arus terus ialah sel kering. Sebuah sel kering dapat membekalkan voltan arus terus sebanyak 1.5V. Sebuah litar asas arus terus, biasanya terdiri daripada bekalan voltan arus terus, suis, pengalir dan beban. Beban pada litar asas arus terus boleh terdiri dari perintang atau lampu. Rajah 1.1 menunjukkan sebuah litar asas arus terus.

Rajah 1.1: Litar Asas Arus Terus

1 SIFAT-SIFAT PENGALIR DAN PENEBAT Pengalir adalah bahan yang boleh membenarkan pengaliran arus elektrik melaluinya dengan mudah. Pengalir yang baik biasanya mempunyai elektron valansi kurang daripada 4 elektronnya. elektron valansi ini mudah digerakkan dari satu atom ke atom yang lain. Biasanya. perak dan kupram mempunyai elektron valansi +1 . Oleh yang demikian. pengalir terdiri daripada logam. Rajah 1.1.1. Oleh itu. Rajah 1. jelas menunjukkan bahawa pengalir yang baik seperti emas. Contoh bahan pengalir adalah seperti di Jadual 1. (1987) Daripada Jadual 1.2 menunjukkan struktur atom kuprum.1: Contoh Elemen Pengalir Kumpulan Pengalir Elemen Emas Perak Kuprum Besi Aluminium Simbol Au Ag Cu Fe Al Bilangan Atom 79 47 29 26 13 Elektron valansi +1 +1 +1 +2 +3 Sumber: Basic Electronicsi. pengalir mempunyai rintangan yang amat rendah dan kealiran yang sangat baik.2: Struktur atom kuprum . Jadual 1.2 X TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS 1.

Satu ampere bersamaan satu coulomb cas elektrik yang bergerak melalui satu titik dalam satu saat. Penebat diguna sebagai pelindung pengalir.2. 1. kuasa. Ini menyebabkan atom tersebut stabil dan elektronnya susah digerakkan dari orbit valansi. Formula untuk menentukan cas ialah I= Q t Di sini. Berapakah elektron valansi bagi pengalir? Mengapa penebat digunakan sebagai pelindung pengalir? Bincangkan.1 1. Di sini. arus. Q ialah cas elektrik dan t ialah masa dalam saat.2 KUANTITI ELEKTRIK Kuantiti yang diukur dalam elektrik ialah cas. Simbol arus ialah I dan unitnya adalah ampere (A). Q=It = 2A u 5s = 10 coulomb . Unit pengukuran arus elektrik ialah ampere (A). I adalah mengaliran arus.25 u 1018 elektron. voltan dan rintangan. AKTIVITI 1.TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS W 3 Penebat ialah bahan yang menghalang pengaliran arus elektrik melaluinya. Keadaan ini menyebabkan penebat mempunyai rintangan yang sangat tinggi dan ini menyebabkan tiada arus elektrik dapat mengalir melaluinya. Contoh penebat ialah kaca. Biasanya penebat mempunyai 8 elektron valansi. plastik dan kayu. 1. getah. 2. Contoh: Kira jumlah cas apabila arus elektrik 2A mengalir dalam masa 5 saat. Penebat boleh dikelaskan sebagai unsur bukan logam. mika.1 Arus Arus elektrik ialah pergerakan elektron bebas di antara atom-atom. satu coulomb(Q) cas bersamaan dengan 6. seramik. Ini boleh mengelakkan pengalir daripada memintas sesama sendiri.

2 Berapakah nilai arus yang akan dihasilkan jika cas sebanyak 20 coulomb mengalir melalui satu titik dalam masa 5 saat? 1. Kita juga harus ingat bahawa pengalir yang panjang akan menghasilkan rintangan yang lebih daripada pengalir yang pendek. 1. Dengan menggunakan hukum ohm kita boleh menentukan nilai arus.4 X TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS AKTIVITI 1. Beliau merupakan seorang ahli fizik Jerman. rintang dan kuasa dalam sesuatu litar arus terus. Tenaga keupayaan ini dipanggil daya gerak elektrik. litar siri. 1. Daya gerak elektrik dan beza upaya diukur dalam unit volt. Rintangan yang rendah dalam litar membolehkan pengaliran arus yang tinggi manakala rintangan tinggi membenarkan pengaliran arus yang rendah. litar selari dan litar siri-selari. Simbolnya ialah R. Arus akan mengalir dari titik tekanan tinggi ke titik tekanan rendah.1 Hukum Ohm Hukum diperkenalkan oleh George Simon Ohm. Unit bagi rintangan ialah ohm (Ÿ). Jumlah pengaliran arus dalam litar adalah bergantung kepada nilai rintang yang terdapat pada litar tersebut.3. voltan. Daya gerak elektrik memberi tekanan berbentuk medan elektrik hingga menyebabkan arus mengalir melalui beban dalam litar.2.3 LITAR ASAS ELEKTRIK Subtopik ini menjelaskan litar asas elektrik yang menyentuh hukum ohm.2. 1. Simbolnya adalah V. .3 Rintangan Rintangan merupakan kuantiti yang menghadkan pengaliran arus elektrik dalam sesuatu litar.2 Voltan Voltan ialah tenaga keupayaan yang membolehkan arus mengalir dalam litar.

Maka I = V R V I R . Untuk menentukan nilai voltan (V) tutup pada huruf V. V I R Contoh: Kira jumlah voltan yang susut pada perintang 100 . Maka V = IuR . apabila arus yang mengalir melalui perintang ialah 2 A. Hukum Ohm dirumuskan sebagai V = I u R. I V R Arus yang mengalir dalam litar Voltan dalam litar Rintangan dalam litar Untuk memudahkan menghafal formula Hukum Ohm. kaedah berikut boleh digunakan. Penyelesaian: V=I u R = 2 A u 100 : = 200 V Untuk menentukan arus (I) tutup pada huruf I.TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS W 5 Takrif Hukum Ohm Hukum Ohm menyatakan bahawa arus (I) yang mengalir melalui beban dalam litar adalah berkadar terus dengan voltan (V) manakala berkadar songsang dengan rintang (R) beban.

... Maka R = V I V I R Contoh: Jika punca bekalan adalah 12 V.. Berapakah nilai rintangan tersebut? Penyelesaian: R V I 12V 2A 6: 1. .6 X TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS Contoh: Kira nilai arus yang mengalir melalui perintang 20.. jumlah voltan yang susut adalah bersamaan: Vj = V1 + V2 . Penyelesaian: I= V R 10V = 20 = 1 A 2 Untuk menentukan nilai rintangan (R) tutup pada huruf I.3.. Oleh itu. jika voltan yang susut pada perintang tersebut adalah 10 V.2 Litar Siri Litar siri ialah keadaan beberapa perintang disambung secara sederet antara satu sama lain.3. arus yang mengalir melalui perintang ialah 2 A. Ini menyebabkan arus yang mengalir dalam litar tersebut adalah sama pada setiap titik. + Vn Contoh litar siri adalah seperti di Rajah 1.

3 menunjukkan sebuah litar perintang disambung sesiri.3: Litar siri Contoh: Rajah 1. dan Voltan susut merentas R1 dan R2. Hitungkan nilai: (a) (b) (c) Jumlah rintangan.TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS W 7 Rajah 1.2 A Voltan yang susut di R2 VR2 = = = I u R2 0. Arus yang mengalir dalam litar. Penyelesaian: Diberi: R1 = 30 : (i) RJ R1  R2 30:  70: 100: R 2 = 70 : VS = 20 V Jumlah rintangan bersamaan: (ii) Arus yang mengalir dalam litar: I V R 20V 100: 0.2 A u 70 14 V (iii) Voltan susut di R1 VR1 = = = I u R1 0.2 A u 30 6V .

dan R3 = 220. maka VR1 adalah. Kira nilai arus dalam litar. VR1 boleh ditentukan melalui terbitan berikut: VR1 = I u R1 di mana (i) I= VS RJ (ii) gantikan persamaan (ii) ke dalam persamaan (i).4: Susutan voltan di litar pembahagi voltan Merujuk kepada Rajah 1. .8 X TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS AKTIVITI 1. Lukiskan sebuah litar siri yang mengandungi 3 buah perintang. Pembahagi Voltan Litar sesiri boleh digunakan sebagai pembahagi voltan dalam litar elektronik. R2 = 120.4. Di mana R1 = 100. VS = 20V. jumlah rintangan dan voltan yang susut pada setiap perintang. Rajah 1. 2.3 1. VR1 = VS × R1 RJ R J = R1 + R 2 (iii) (iv) gantikan RJ = R1 + R2 ke dalam persamaan (iii).

hitungkan voltan yang susut merentas R1 jika VS bersamaan dengan 15 V.5: Litar pembahagi voltan Merujuk kepada Rajah 1.TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS W 9 Contoh: § R1 · VR1 = ¨ ¸ × VS © R1 + R 2 ¹ Rajah 1. Penyelesaian: § R1 · VR1 = ¨ ¸ × VS © R1 + R 2 ¹ 2K § · =¨ ¸ ×15V 2K +10K ¹ © = 2.5V .5.

Oleh itu. Penyelesaian: Diberi VS = 10 V. Kira: (a) (b) (c) Jumlah rintangan. R 2 = 6: (i) Jumlah rintangan bersamaan: 1 1 1 = + R J R1 R 2 1 1 + 3 6 1 3 = : RJ 6 = . R1 = 3:. nilai voltan susut merentasi perintang adalah sama bagi setiap perintang.I n Contoh litar selari adalah seperti di Rajah 1.3 Litar Selari Litar selari ialah beberapa perintang disambungkan merentasi punca bekalan.6: Litar selari Contoh: Rajah 1....6.. jumlah arus dalam litar bersamaan: I j = I1 + I 2 . dan Arus pada setiap cabang. Dalam sambungan litar selari.10 X TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS 1..6 merupakan sebuah litar perintang yang disambungkan secara selari. Jumlah arus..3. Rajah 1.

jumlah rintangan dan arus yang mengalir pada setiap cabang perintang.4 Litar Siri-Selari Litar sambungan siri-selari merupakan gabungan daripda litar siri dan selari.33A (iv) Arus pada setiap cabang kedua: I R2 = = VS R2 10V 6 = 1. jumlah rintangan (RJ) adalah: RJ = 2 (ii) Jumlah arus bersamaan: IJ = = VS R1 10V 2 = 5A (iii) Arus pada setiap cabang pertama: I R1 = = VS R1 10V 3 = 3.3. VS = 20V. kita perlu memahami konsep dan ciri-ciri litar perintang siri dan selari. di mana R1 = 100 Ÿ. .TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS W 11 Oleh itu. R2 = 120 Ÿ. dan R3 = 220 Ÿ. Sebelum kita mengira nilai arus.4 1. 1.66A AKTIVITI 1. 2. Kira nilai arus dalam litar. Lukis sebuah litar selari yang mengandungi 3 buah perintang. voltan dan rintangan dalam litar.

Maka IR2 bersamaan: I R2 = I J × R AB R2 I R2 § R 2 + R3 · ¨ ¸ ¨ ¸ = ¨ R 2 + R 3 ¸ IJ ¨ ¸ ¨ ¸ ¨R ¸ © 2 ¹ Contoh: Merujuk kepada Rajah 1. Kira: (a) (b) (c) Jumlah rintangan dalam litar.7. Jumlah arus IJ dalam litar Voltan pada titik AB .12 X TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS Rajah 1.7: Litar siri-selari Merujuk kepada Rajah 1. Bagi menentukan arus I1 adalah bersamaan dengan: (i) (ii) I R2 = VAB R2 Di mana VAB = I J u R AB Gantikan persamaan (ii) ke dalam persamaan (i). Arus IJ akan mengalir melalui R1 dan akan berbahagi dititik A menghasilkan I1 dan I2.7. R3 = 60 Ÿ. Jika VS = 30V. R2 = 40 Ÿ. R1 = 24 Ÿ. R2 dan R3 adalah bersambung secara selari manakala R1 bersambung sesiri dengan perintang R2 dan R3.

RJ bersamaan.375A 40Ÿ .TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS W 13 (d) Arus pada I1 dan I2. Maka. R J = R1 + R AB = 24: + 24: = 48: (ii) Jumlah arus dalam litar.625 A u 24: = 15V (iv) x Arus I1 I1 = = VAB R2 15V = 0. RAB RAB RAB R2 R3 R2  R3 40: u 60: 40:  60: 24: Oleh itu.625A (iii) Voltan merentas titik AB VAB = I J u R AB = 0. IJ = = VS RJ 30V 40Ÿ = 0. Penyelesaian: (i) Kira nilai rintangan titik AB.

5 Berpandukan Rajah 1. Arus dalam litar selari bersamaan IJ = I1 + I2 + .. Pengalir yang baik mempunyai kurang daripada 3 elektron valansi di orbit valansinya.14 X TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS x Arus I2 I2 = VAB 15V R3 = = 0..6... Susutan voltan litar sesiri adalah VJ = V1 + V2 + ...... R1 = 18:.25A 60Ÿ AKTIVITI 1. R2 = 60:....+ In. Arus I1 dan I2... Arus dalam litar sesiri adalah sama pada setiap titik.. Jumlah voltan VS. Kira: (a) (b) (c) Jumlah rintangan dalam litar..+ Vn... R3 = 90:. Ampere Elektron valansi Ohm (:) Voltan . Hukum Ohm mengatakan bahawa arus adalah berkadar terus dengan nilai voltan tetapi berkadar songsang dengan rintangan.. jika IJ = 2 A. Penebat mempunyai rintangan yang tinggi..

Bab 3: Pengalir dan Penebat. Singapore: McGraw-Hill Book Company. Bab 5: Series-Parallel Circuits. Bab 4: Parallel Circuits.TOPIK 1 ASAS ARUS TERUS W 15 Abd. (1989). (1987). Bhd. Basic Electronics. Bab 3: Series Circuits. Bab 2: OhmÊs Law. . Kuala Lumpur: Pustaka Sistem Pelajar Sdn. Grob. B. Teknologi elektrik. Bab 4: Litar-Litar Dan Kuantiti Elektrik. Samad Hj Hanif & Mohd Nazi Hj Mustafa.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->