FAKULTI PENDIDIKAN DAN BAHASA

SEMESTER MEI / TAHUN 2012

HBML1203

PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN NO. TELEFON E-MEL

: : : :

750630125717001 750630 - 12 - 5717 0138576005 pang5tausug@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203

Isi Kandungan

Muka Surat

1.0 Pengenalan

2

2.0 Penghasilan Bunyi-Bunyi Vokal dan Konsonan Bahasa Melayu

3

2.1 Penghasilan Bunyi Vokal Bahasa Melayu

3-7

2.2 Penghasilan Bunyi Konsonan Bahasa Melayu

7 - 14

3.0 Perbezaan Di Antara Fonem dan Alofon Dalam Sistem fonologi Bahasa Melayu

15 - 16

4.0 Ciri-ciri Suprasegmental Bahasa Melayu dan Kepentingannya dalam Pengajaran Kemahiran Lisan

16 - 18

5.0 Penutup

18

Rujukan

1

Alat pertuturan ini sememangnya kompleks.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 1. 1984 ) memberikan definisi fonologi sebagai bidang dalam linguistik yang menyelidik bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya. kemudiannya mendapat halangan di berbagai-bagai tempat alat artikulasi dan berbagai-bagai cara hingga terhasillah bunyi-bunyi bahasa. Udara yang dihembuskan itu. Udara disedut ke dalam paru-paru dan dihembus keluar bersama-sama sewaktu kita sedang bernafas. Fonetik dibahagikan lagi kepada tiga iaitu fonetik penghasilan bunyi. Maksud dan makna fonologi menurut kamus dewan. lelangit dan pita suara. Secara khususnya. fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi. Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga utama penghasilan bunyi bahasa. Contohnya bibir. terdapat unsur yang dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia.0 Pengenalan Bahasa merupakan alat komunikasi yang penting bagi manusia. Fonologi juga ialah kajian tentang sistem bunyi bahasa yang sangat luas dan mempunyai berbagai-bagai teori bahasa. Namun demikian. Organ tutur manusia ini disebut alat artikulasi atau artikulatorr. lidah. Manakala Kamus Dewan pula menjelaskan. Omar ( 1986 ) mengatakan bahasa yang digunakan oleh manusia adalah menggunakan alat-alat ujaran yang terdapat dalam tubuh badan manusia itu sendiri. Menurut Arbak Othman ( 1983 ). tetapi teratur dengan menggunakan kod-kod tertentu. fonologi berhubung dengan anatomi dan fisiologi yang berkaitan dengan organ-organ ujaran dan bagaimana manusia menggunakan organ-organ tersebut. fonetik ialah ilmu bahasa ( linguistik ) yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya. Asmah Hj. fonetik bertujuan mengkaji unsur-unsur bunyi bahasa yang digunakan dalam pertuturan. Fonetik ialah untuk mengkaji penyebutan bunyi manusia. Mengikut kamus linguistik ( Harimutri Kridalaksana. Fonologi dan fonetik melibatkan organ tutur manusia secara langsung. tetapi amat berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa. terutamannya bunyi yang digunakan di dalam pertuturan. fonetik akustik dan fonetik auditori. Manakala fonetik pula bermaksud bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan ia memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa. Bidang fonologi merupakan satu cabang ilmu yang mengkaji tentang sistem bunyi yang diucapkan oleh manusia yang berfungsi atau dalam bahasa yang lebih mudah difahami oleh kedua-dua belah pihak. 2 . fonologi merupakan kajian tentang bunyi sebutan dalam sesuatu bahasa. Dalam erti kata yang lebih luas.

Huraian berikut menyatakan peranan dan keadaan serta kedudukan alat-alat artikulasi seperti bibir.1 Vokal Hadapan 2. Pertama bunyi itu dikeluarkan dengan cara udara itu tidak terganggu dalam rongga mulut. 2.1 Penghasilan Bunyi Vokal Bahasa Melayu Vokal dihasilkan tanpa apa sekatan semasa diujarkan. Udara keluar melalui rongga mulut dengan tidak tersekat atau terhimpit dan sebagainya. Semua vokal dalam bahasa melayu bersuara. lidah. Pita suara dirapatkan supaya udara keluar dapat mengetarkan selaput suara.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 2.1.2 Vokal Hadapan Sempit [ i ] Untuk menghasilkan vokal ini keadaan bibir hampar. 2. anak tekak. bermakna pita suara bergetar dan aliran udara keluar tanpa sekatan. Vokal dalam bahasa melayu boleh dikategorikan sebagai vokal hadapan. Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan.2 : Vokal hadapan sempit [i] 3 . depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah lelangit keras tetapi tidak sampai menyentuh lelangit keras dan anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui hidung udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung. vokal belakang dan vokal tengah. kita perlu peka bahawa terdapat lapan jenis huruf vokal yang wujud dalam bahasa melayu. Bunyi yang dihasilkan dengan cara demikian dipanggil bunyi vokal. Aliran udara itu kemudiannya terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung. lelangit lembut dan pita suara dalam penghasilan bunyi vokal-vokal bahasa melayu. Kedua ialah bunyi yang dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paru-paru.1.1. Dalam pertuturan sebenar. Rajah 2. Bunyi itu dipengaruhi oleh kedudukan lidah dan bentuk bibir sahaja.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Konsonan dan Vokal Bahasa Melayu. Secara kasar bunyi-bunyi dapat dihasilkan dengan dua cara.

Tengah [teleng] [leher] Akhir [tauge] [tempe] 4 .4 Vokal Hadapan Separuh Luas [ǝ] Cara membunyikan vokal ini. Rajah 2. keadaan bibir hampar.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut: Awal [ikan] [ibu] Tengah [bila] [tiba] Akhir [tali] [padi] 2. Untuk membunyikannya keadaan bibir hampar. hadapan lidah dinaikkan separuh luas yang bergerak ke arah lelangit keras.3 : Vokal hadapan separuh sempit [e] Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut : Awal [enak] [elok] 2. hujung lidah mencecahi gigi dan gusi sebelah bawah.1.1.1.3 Vokal Hadapan Separuh Sempit [e] Vokal ini terletak di tengah bahagian hadapan mulut. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung dan pita suara dirapatkan. depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah gigi. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung dan pita suara bergetar.

1.1. Kecuali vokal [a] vokal yang lain membundarkan dua bibir. Vokal ini paling banyak terdapat dalam bahasa melayu. Udara ditekan keluar dari paru-paru dan pita suara bergetar. Udara ditekan keluar dari paru-paru.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2. glotis dirapatkan dan lelangit lembut dinaikkan.2 Vokal Belakang Terdapat empat vokal belakang dalam bahasa melayu. 5 .2.o. [u.5 Vokal Hadapan Luas [a] Dihasilkan dengan hujung lidah ditarik ke titik yang paling ke bawah dalam rongga mulut.1 Vokal Belakang Sempit [u] Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin ke atas. Rajah 2. tetapi tidak menutup ruang aliran udara. 2. kedua bibir dileperkan dalam menghasilkan bunyi vokal ini.5 : Vokal hadapan luas [a] Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan luas [a] seperti pada perkataan yang berikut : Awal [awan] [anak] Tengah [kadar] [beras] Akhir [siapa] [nama] 2.1. Bentuk bibir dibundarkan.ᴐ dan a].4 : Vokal hadapan separuh luas [ǝ] Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut: Awal [ǝmak] [ǝnak] Tengah [bǝlǝk] [bǝlok] Akhir [taugǝ] [tǝmpǝ] 2.

Rajah 2.2. dan lidah tidak menyekat arus udara dari paru-paru.2: Vokal belakang separuh sempit [o] Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal [orang] [otak] 2.2.3 Vokal Belakang Separuh Luas [ᴐ] Untuk menghasilkannya. belakang lidah diturunkan ⅓ daripada kedudukannya semasa menghasilkan vokal [u]. Bibir dibundarkan.2. Bibir dibundarkan. belakang lidah diturunkan ⅓ di antara titik yang paling tinggi dan yang paling rendah boleh dicapai di belakang lidah.2. glotis dirapatkan dan lelangit lembut dinaikkan. Tengah [tolong] [tolol] Akhir [koko] [boleh] 6 . Apabila udara ditekan keluar maka bunyi vokal yang dihasilkan ialah [o].2 Vokal Belakang Seperuh Sempit [o] Untuk menghasilkannya. Udara ditekan keluar dari paru-paru dan pita suara bergetar.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.1: Vokal belakang sempit [u] Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal [upah] [ubat] Tengah [sudu] [bubuh] Akhir [palu] [pupus] 2.

[b] Dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan tertahan. 2.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan yang berikut: Awal Kata [orang] [oleh] Tengah Kata [borong] [bolot] Akhir Kata [soto] [teko] 2.1 Konsonan Letupan a) Letupan bibir [p] .4 Penghasilan Bunyi Konsonan Bahasa Melayu. Vokal ini hanya terdapat di awal dan tengah suku kata sahaja.4. pita suara akan bergetar. Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal Kata [∂mak] [∂mpat] Tengah Kata [p∂nat] [t∂mpat] 2.3 Vokal Tengah [∂] Dihasilkan dengan bahagian tengah lidah dinaikkan ke arah pertemuan antara lelaangit keras dan lelangit lembut. Kalau letupan itu dilakukan dengan pita suara tidak bergetar maka bunyi itu menjadi letupan dua bibir tak bersuara [p] dan jika pita suara bergetar ianya menjadi letupan dua bibir bersuara [b]. Rajah A : Konsonan letupan [p] . pita suara dirapatkan supaya semasa udara keluar melaluinya. [b] 7 . Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung. Penahanan ini dilepaskan dengan serta-merta.

[g] 8 . Udara yang tertahan dalam rongga mulut dan dilepaskan dengan serta-merta. Rajah C: Konsonan letupan [k] .MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Huruf konsonan [p] konsonan [b] Awal palu batek Tengah lapik rabun Akhir atap adab b) Letupan gusi [t] . [d] Contoh perkataan: Huruf konsonan [t] konsonan [d] Awal takut dalam Tengah batas tanduk Akhir padat abad c) Letupan lelangit lembut [k] . Rajah B: konsonan letupan [t] . [g] Untuk menghasilkannya belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d]. Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta-merta menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan letupan lelangit lembut bersuara [g]. [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas.

4. iaitu letusan lelangit keras [j] yang bersuara dan [c] yang tak bersuara.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Huruf konsonan [k] konsonan [g] Awal kala garam Tengah makan pagar Akhir tamak dialog d) Letupan pita suara atau hentian [ʔ] Hentian glotis terhasil terhasil dengan cara lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara ke rongga hidung. Pita suara dirapatkan dan arus udara yang keluar dari paru-paru tersekat di bahagian rapatan pita suara udara menyebabkan pita suara tidak bergetar dan hentian glotis akan terhasil. 9 . malah hanya meletus. [c] Konsonan letusan dihasilkan dengan cara yang agak sama dengan letupan tetapi letusan itu tertahan untuk beberapa ketika baharu dilepaskan dengan perlahan dan tidak dengan serta-merta seperti letupan.2 Konsonan Letusan [j] . Ada dua konsonan letusan dalam bahasa melayu. Rajah D: Konsonan letupan [ʔ] Contoh perkataan: Awal Anak Ikan Tengah saat rakyat Akhir lemak budak 2.

4. Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser. bunyi [h] yang dinamakan bunyi geseran glottis tak bersuara akan dihasilkan.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.2 : Konsonan letusan [j] .3 Konsonan geseran. Rajah A : Konsonan geseran [s] Contoh perkataan: Awal Silap Satu Tengah lasak lesu Akhir pedas lemas b) Geseran pita suara [h] Apabila udara keluar melalui pita suara yang renggang dan rongga mulut berkeadaan seperti sewaktu mengeluarkan bunyi vokal. 10 . a) Geseran gusi tak bersuara [s] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi tidak menyekat aliran udara.4. Bunyi geseran gusi tak bersuara [s] akan terhasil. [c] Contoh perkataan: Huruf konsonan [j] konsonan [c] Awal jala cara Tengah kanji laci Akhir kolej koc 2.

Rajah 2. 11 .MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah B: Konsonan geseran [h] Contoh perkataan: Awal Hantu Haru Tengah bahu tahu Akhir buluh suluh 2.4.4 Konsonan getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dalam rongga mulut. Udara keluar melalui bahagian tepi lidah. Lidah diangkat ke arah gusi atas.4: Konsonan getaran [r] Contoh perkataan: Awal rapat rugi Tengah tiram seram Akhir sabar lebar 2.4.5 konsonan sisian [l] Dihasilkan dengan hujung dinaikkan ke gusi dan laluan udara tersekat. Bunyi dihasilkan dinamakan bunyi sisian gusi bersuara [l]. Lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar. Udara dari paru-paru ditekan hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran gusi bersuara [r].4.

Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan gusi bersuara [n].2. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan dua bibir bersuara [m]. Dua bibir dirapatkan. Rajah A: konsonan sengauan [m] Contoh perkataan: Awal macam Tengah teman Akhir ketam b) Konsonan sengau gusi bersuara [n] Hujung lidah dinaikkan ke gusi.2.5: Konsonan sisian [l] Contoh perkataan: Awal lagu Tengah tilam Akhir tebal 2.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.6 Konsonan sengauan a) Konsonan sengau dua bibir bersuara [m]. Rajah B: Konsonan sengauan [n] 12 .

Rajah C: Konsonan sengauan [ƞ] Contoh perkataan: Awal ngilu Tengah bingka Akhir lalang d) Konsonan sengauan lelangit keras bersuara [ɲ] Tengah lidah dinaikkan ke lelangit keras. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara [ng].MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Awal naga Tengah tanah Akhir taman c) Konsonan sengau lelangit lembut [ƞ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan lelangit keras bersuara [ɲ]. Rajah D: Konsonan sengauan [ɲ] Contoh perkataan: Awal nyaris Tengah banyak Akhir - 13 .

kemudian lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara dari paru-paru ke rongga hidung.2.7 Separuh vokal [w] . depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi. Udara dari paruparu keluar ke rongga mulut dan pita suara digetarkan dan lidah bergerak dengan pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [w]. Rajah B: Separuh vokal [y] Contoh perkataan: Awal yakin Tengah tayang Akhir - 14 . bibir dihamparkan. Rajah A: Separuh vokal [w] Contoh perkataan: Awal waris Tengah kawan Akhir takraw b) Separuh vokal lelangit bersuara [y] Bagi menghasilkan vokal ini. [j] a) Separuh vokal dua bibir bersuara [w] Dihasilkan dengan belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 2. lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat udara dari paru-paru ke rongga hidung dan pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [y].

0 Perbezaan Di Antara Fonem dan Alofon Dalam Sistem Fonologi Bahasa Melayu. dan [p˃] dalam lingkungannya pula [atap>]. [p] dipakai dalam lingkungannya sendiri. Dengan itu penyebaran alofon fonem /p/ itu lengkap dalam semua lingkungan. dijelaskan seperti berikut: 3.2 Alofon satu fonem berlaku dalam penyebaran saling melengkapi. maka [p˃] tidak dipakai dan begitulah sebaliknya. Contohnya. Dalam bahasa melayu fon [p] mempunyai dua cara sebutan yang berbeza. Lingkungan pemakaiannya itu. Tetapi bunyi letupan itu tidak disempurnakan letupannya dalam [atap˃]. 15 . Apa yang dimaksudkan dengan penyebaran saling melengkapi ini ialah. Pasangan perkataan itu hendaklah terkecil. iaitu di mana ada [p]. iaitu belum menerima imbuhan. fonem dianggap sebagai unit linguistik yang tidak mengandungi makna. manakala [p˃] berlaku dalam lingkungan [ata-].1 Anggota satu fonem mempunyai ciri fonetik sama. sapa dan atap. Untuk menentukan taraf dua bunyi yang berlainan sama ada ianya dua alofon dari satu fonem atau dua fonem yang berlainan adalah dengan mencari pasangan terkecil perkataan yang mempunyai bentuk fonetik yang sama di mana dua bunyi itu dapat dikontraskan. Menurut Asmah Hj. Fonem [p] mempunyai dua alofon. sebutan [p] dalam paya. Perubahan bunyi yang berlaku menurut lingkungan itu hanya sifat biasa bunyi yang dipengaruhi oleh bunyi-bunyi lain sebelum dan selepasnya. Jadi hendaklah diketahui ciri fonetik yang boleh membezakan fonem dan yang hanya merupakan perubahan bunyi menurut lingkungan. [p] berlaku dalam lingkungan [-aya] dan [sa-a]. bahawa [p] berlaku dalam lingkungan awal atau tengah perkataan dan [p˃] dalam lingkungan akhir perkataan. Bunyi [p] dalam paya dan sapa diujarkan dengan sempurna. Apa yang dimaksudkan dengan kontras itu ialah. 3. ciri diberi tanda [˃]. Omar. Perbezaan itu tidaklah cukup besar sehingga menjadi bunyi yang berlainan. Kalau ianya berkontras. Jadi ada dua jenis letupan dua bibir tak bersuara. Fonem dapat membezakan makna dan hal ini berbeza dengan alofon yang tidak membezakan makna.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 3. atau membezakan erti. Dengan kata lain [p] dan [p˃] terpakai dalam lingkungan masing-masing. saling melengkapi. di mana dua bunyi itu dapat membezakan erti dua perkataan itu. Lingkungan pemakaian alofon dari satu fonem ini dikatakan penyebarannya. 3. yakni tidak diletupkan. iaitu [p] dan [p˃]. iaitu [paya] dan [sapa]. Fon-fon yang menjadi anggota dalam satu fonem dipanggil alofon. iaitu [p] dan [p>]. Untuk membezakan sama ada sesuatu unsur tersebut fonem atau alofon.3 Pasangan terkecil berkontras. Fon-fon yang mempunyai ciri-ciri fonetik yang sama dapat digolongkan ke dalam fonem yang sama.

Ayat penyata 16 . Terdapat juga dua fonem tidak berkontras dalam pasangan tertentu. contohnya [ruʹmah] dan [kamʹpuƞ]. Dapat dilihat [pagi] dan [bagi] itu sama dalam semua bunyi melainkan antara [p] dan [b]. dan 4 ( tinggi sekali ). Ini biasanya ditandakan dengan [ʹ]. Konsep kontras dalam bunyi penggalan. Unsur ini khusus dibincangkan dalam lingkungan perkataan sahaja. Dalam hal ini [ɔ] dan [o] bukanlah dua fonem yang berlainan. Dalam hal ini /a/. malah hanya alofon fonem /o/.4 Kelainan dan variasi bebas. Misalnya [bɔtɔl] dan [botol] tidak berbeza. unsur ini dipanggil intonasi. Dalam ejaan bahasa melayu. Fonem ditulis dalam kurungan / /.2 Nada Nada merupakan unsur lagu yang ada pada sesuatu perkataan. Bunyi-bunyi penggalan disertai dengan bunyi supra-penggalan. /u/ dan /i/ adalah fonem yang berlainan dan didapati tidak berkontras dalam satu perkataan ini.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 maka ternyatalah dua bunyi itu terdiri dari dua fonem yang berlainan. nada. iaitu agama. 2 ( biasa ).1 Tekanan Tekanan menunjukkan kelantangan sesuatu suku kata yang menandakan keras atau lembutnya penyebutan sesuatu suku kata tersebut. Kejadian ini dikatakan variasi bebas. iaitu /u/ dan /i/. Ini dilakukan untuk membezakannya dari fon atau bunyi. nombor 1 ( rendah ). Oleh sebab itu ertinya berbeza.0 Ciri-ciri Suprasegmental Bahasa Melayu dan Kepentingannya Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan. boleh juga dipakai untuk bunyi bukan penggalan. Sistem ejaan hanya menerima botol. Nada ditandai dengan nombor. 3. misalnya: /agama/. Ada empat ciri suprasegmental dalam bahasa melayu yang perlu diketahui iaitu tekanan. 4. Contohnya perkataan [pagi] dan [bagi]. / ugama/ dan /igama/. Maka dengan sebab itu [p] dan [b] itu dianggap sebagai dua fonem yang berlainan. Kalau digunakan dalam ayat. Dalam bahasa melayu. 4. jeda dan panjang pendek. Hal ini dipanggil kelainan bebas. Tekanan wujud pada suku kata perkataan. Fonem /a/ mempunyai kelainan. hanya satu sahaja yang diterima. kerana fonem melambangkan satu keluarga bunyi. Nada adalah kadar meninggi atau menurun pengucapan sesuatu suku kata atau perkataan. 3 ( tinggi ). tekanan keras selalu berlaku pada suku kata kedua perkataan. 4. Terdapat juga di mana alofon satu fonem tersebar dalam satu lingkungan tanpa berkontras.

cis. Eh. Dalam bahasa melayu terdapat juga pemakaian jeda yang dapat membezakan erti ini. Sebenarnya unsur jeda ini memang mempunyai tugas pembeza dalam bahasa. iaitu unsur senyap dalam ujaran yang memisahkan antara perkataan. Sementara jeda pula. Kepentingan unsur nada pula dalam pengajaran lisan. sebutan. sakitnya perut saya!. perkataan atau rangkai kata sama ada diucapkan untuk membezakan unsur menegaskan atau lembut. wah dan lain-lain boleh disebut panjang 17 . syair dan sajak mengikut intonasi. Ianya membolehkan murid mengetahui hentian sementara ketika membaca petikan atau ayat serta dapat pula membezakan jenis dan makna ayat yang dibaca atau diucapkan. ayat atau rangkai kata. 4.] dikatakan setengah mora. Jadi melalui tekanan ini. membolehkan murid membezakan nada yang sesuai ketika melafazkan puisi seperti pantun. Ujaran ini boleh ditafsirkan sebagai ʻmembeli sebuah tinʼ seperti dalam [bǝlikan + tin]. 4. memang ada bunyi perkataan dan ayat yang panjang dan ada bunyi yang pendek. keempat-empat unsur suprasegmental tersebut mempunyai kepentingan. dalam pengajaran lisan. Jeda atau persendian diberi lambang [+]. rima dan nada yang sesuai dengan bahan yang dilafazkan secara lisan sama ada secara hafalan atau bebas dengan penuh perasaan dan berkesan. dan kata seru. Ujaran pukul empat ditranskripsi sebagai [pukul + ǝmpat]. Unsur panjang-pendek diberi lambang [:] yang dipanggil mora.3 Jeda Juga disebut sebagai persendian. Dalam bahasa melayu unsur ini tidak membawa apa-apa kepentingan fonemis. [::] dikatakan satu mora dan [.4 Panjang-pendek Merupakan kadar panjang atau pendeknya sesuatu bunyi yang diucapkan. murid boleh dan dapat bertutur dan menyampaikan ucapan atau berkomunakasi secara bertatasusila serta beradab. Dalam unsur panjang-pendek dalam pengajaran lisan. Ujaran seperti [ bǝlikantin]. Unsur tekanan merujuk cara bagaimana murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran dapat mengucapkan dan menyebut suku kata. kemudian nada itu menaik bila ada tekanan dan turun hingga 1. atau ʻmembeli sebuah kantinʼ dalam [bǝli + kantin]. Contohnya dalam pengajaran ayat seru dan kata seru. contohnya. Contohnya pada ayat seperti berikut: ² saya hendak ³ mandi. Dalam pengajaran kemahiran lisan. amboi.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 biasanya dengan nada 2. murid boleh membaca dan membunyikan sesuatu ayat dan perkataan mengikut intonasi dan nada yang sesuai.

Namun demikian terdapat unsur yang bukan dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia. ayat dan rangkai kata. maka getaran pada pita suara tidak berlaku maka yang terhasil ialah bunyi tidak bersuara. Bunyi bersuara dan tidak bersuara ini berkait rapat dengan keadaan pita suara. nada dan panjang pendek merupakan unsur-unsur penting dalam sistem bunyi dalam fonem. Sebaliknya jika pita suara itu direnggangkan atau terbuka sewaktu udara melaluinya. Ianya membolehkan murid mengetahui sebutan panjang atau pendek perkataan atau ayat mengikut lambang-lambang unsur panjang-pendek. Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga utama dalam menghasilkan bunyi. Sekirannya keadaan pita suara tertutup rapat sewaktu udara keluar melaluinya. Bunyi vokal atau konsonan merupakan antara bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat artikulasi manusia. maka getaran akan berlaku pada pita suara dan bunyi yang terhasil ialah bunyi bersuara. Organ tutur manusia ini disebut alat artikulasi.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 atau pendek namun ianya tidak membawa apa-apa kepentingan fonemis. supaya mereka dapat bertindak dengan betul dan tepat sesuai dengan objektif pengajaran dan pembelajaran yang ingin dicapai. Kajian fonetik dan fonologi melibatkan organ pertuturan manusia secara langsung.0 Kesimpulan. Melaui perbezaan fonem dan alofon dapat menjelaskan perbezaan dari segi makna. tetapi mempunyai peranan yang amat penting dalam menghasilkan bunyi. ciri-ciri suprasegmental seperti tekanan. sebutan yang betul serta memahami makna bunyi-bunyi tersebut. manakala bunyi konsonan ada yang bersuara dan ada yang tidak bersuara. sebutan dan bunyi perkataan. Semua bunyi vokal merupakan bunyi-bunyi bersuara. Kepentingan unsur-unsur tersebut dalam pengajaran lisan membolehkan guru menyampaikan ilmu dan kemahiran dengan berkesan dan hasilnya membolehkan murid-murid menguasai kemahiran-kemahiran terhadap bunyi-bunyi bahasa melayu. Ianya memberikan kefahaman dan pengetahuan kepada setiap guru bahasa melayu untuk menyampaikan pengajaran berkaitan tajuk fonologi. Selain itu. jeda. Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa.283 patah perkataan ) 18 . 5. ( 3.

Linguistik Am. Kuala Lumpur: Penerbitan Sarjana. ( 2000 ). Adenan Ayob. Arbak Othman dan Ahmad Mahmood Musanid. HBML 1203 Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu. Mashudi Bahari. ( 2012 ). 19 . Ali Mahmood. Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. ( 1980 ). Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Selangor: Meteor Doc. Fakulti Pendidikan dan Bahasa Open University Malaysia. Sdn. Bhd.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rujukan Abdullah Hassan. Seman Salleh.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful