FAKULTI PENDIDIKAN DAN BAHASA

SEMESTER MEI / TAHUN 2012

HBML1203

PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN NO. TELEFON E-MEL

: : : :

750630125717001 750630 - 12 - 5717 0138576005 pang5tausug@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203

Isi Kandungan

Muka Surat

1.0 Pengenalan

2

2.0 Penghasilan Bunyi-Bunyi Vokal dan Konsonan Bahasa Melayu

3

2.1 Penghasilan Bunyi Vokal Bahasa Melayu

3-7

2.2 Penghasilan Bunyi Konsonan Bahasa Melayu

7 - 14

3.0 Perbezaan Di Antara Fonem dan Alofon Dalam Sistem fonologi Bahasa Melayu

15 - 16

4.0 Ciri-ciri Suprasegmental Bahasa Melayu dan Kepentingannya dalam Pengajaran Kemahiran Lisan

16 - 18

5.0 Penutup

18

Rujukan

1

Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga utama penghasilan bunyi bahasa. terutamannya bunyi yang digunakan di dalam pertuturan. fonologi berhubung dengan anatomi dan fisiologi yang berkaitan dengan organ-organ ujaran dan bagaimana manusia menggunakan organ-organ tersebut. fonologi merupakan kajian tentang bunyi sebutan dalam sesuatu bahasa. lelangit dan pita suara. Udara yang dihembuskan itu. Alat pertuturan ini sememangnya kompleks. Dalam erti kata yang lebih luas. 1984 ) memberikan definisi fonologi sebagai bidang dalam linguistik yang menyelidik bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya. Fonologi dan fonetik melibatkan organ tutur manusia secara langsung. 2 . Fonetik dibahagikan lagi kepada tiga iaitu fonetik penghasilan bunyi. fonetik ialah ilmu bahasa ( linguistik ) yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya. Secara khususnya. tetapi amat berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa. Manakala fonetik pula bermaksud bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan ia memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. terdapat unsur yang dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia. Bidang fonologi merupakan satu cabang ilmu yang mengkaji tentang sistem bunyi yang diucapkan oleh manusia yang berfungsi atau dalam bahasa yang lebih mudah difahami oleh kedua-dua belah pihak. Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa.0 Pengenalan Bahasa merupakan alat komunikasi yang penting bagi manusia. lidah. Omar ( 1986 ) mengatakan bahasa yang digunakan oleh manusia adalah menggunakan alat-alat ujaran yang terdapat dalam tubuh badan manusia itu sendiri. Namun demikian. fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi. fonetik bertujuan mengkaji unsur-unsur bunyi bahasa yang digunakan dalam pertuturan. fonetik akustik dan fonetik auditori. Manakala Kamus Dewan pula menjelaskan. Organ tutur manusia ini disebut alat artikulasi atau artikulatorr. Contohnya bibir. Udara disedut ke dalam paru-paru dan dihembus keluar bersama-sama sewaktu kita sedang bernafas. Asmah Hj. Mengikut kamus linguistik ( Harimutri Kridalaksana. tetapi teratur dengan menggunakan kod-kod tertentu. Menurut Arbak Othman ( 1983 ). Fonologi juga ialah kajian tentang sistem bunyi bahasa yang sangat luas dan mempunyai berbagai-bagai teori bahasa. Maksud dan makna fonologi menurut kamus dewan. kemudiannya mendapat halangan di berbagai-bagai tempat alat artikulasi dan berbagai-bagai cara hingga terhasillah bunyi-bunyi bahasa.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 1. Fonetik ialah untuk mengkaji penyebutan bunyi manusia.

kita perlu peka bahawa terdapat lapan jenis huruf vokal yang wujud dalam bahasa melayu. Udara keluar melalui rongga mulut dengan tidak tersekat atau terhimpit dan sebagainya. Secara kasar bunyi-bunyi dapat dihasilkan dengan dua cara.1. Huraian berikut menyatakan peranan dan keadaan serta kedudukan alat-alat artikulasi seperti bibir. Pita suara dirapatkan supaya udara keluar dapat mengetarkan selaput suara. lelangit lembut dan pita suara dalam penghasilan bunyi vokal-vokal bahasa melayu. Rajah 2. 2. Bunyi yang dihasilkan dengan cara demikian dipanggil bunyi vokal.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Konsonan dan Vokal Bahasa Melayu. Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan. bermakna pita suara bergetar dan aliran udara keluar tanpa sekatan. Dalam pertuturan sebenar. Kedua ialah bunyi yang dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paru-paru.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 2. Aliran udara itu kemudiannya terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung.1 Vokal Hadapan 2.1.2 Vokal Hadapan Sempit [ i ] Untuk menghasilkan vokal ini keadaan bibir hampar. Bunyi itu dipengaruhi oleh kedudukan lidah dan bentuk bibir sahaja. Pertama bunyi itu dikeluarkan dengan cara udara itu tidak terganggu dalam rongga mulut. vokal belakang dan vokal tengah. lidah. Vokal dalam bahasa melayu boleh dikategorikan sebagai vokal hadapan. 2. anak tekak. depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah lelangit keras tetapi tidak sampai menyentuh lelangit keras dan anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui hidung udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung.1. Semua vokal dalam bahasa melayu bersuara.1 Penghasilan Bunyi Vokal Bahasa Melayu Vokal dihasilkan tanpa apa sekatan semasa diujarkan.2 : Vokal hadapan sempit [i] 3 .

3 Vokal Hadapan Separuh Sempit [e] Vokal ini terletak di tengah bahagian hadapan mulut. keadaan bibir hampar. depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah gigi. hadapan lidah dinaikkan separuh luas yang bergerak ke arah lelangit keras. hujung lidah mencecahi gigi dan gusi sebelah bawah. Untuk membunyikannya keadaan bibir hampar.4 Vokal Hadapan Separuh Luas [ǝ] Cara membunyikan vokal ini.3 : Vokal hadapan separuh sempit [e] Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut : Awal [enak] [elok] 2. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung dan pita suara bergetar.1.1. Tengah [teleng] [leher] Akhir [tauge] [tempe] 4 . Rajah 2.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut: Awal [ikan] [ibu] Tengah [bila] [tiba] Akhir [tali] [padi] 2. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung dan pita suara dirapatkan.1.

MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.1. tetapi tidak menutup ruang aliran udara.2 Vokal Belakang Terdapat empat vokal belakang dalam bahasa melayu.5 Vokal Hadapan Luas [a] Dihasilkan dengan hujung lidah ditarik ke titik yang paling ke bawah dalam rongga mulut.o.5 : Vokal hadapan luas [a] Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan luas [a] seperti pada perkataan yang berikut : Awal [awan] [anak] Tengah [kadar] [beras] Akhir [siapa] [nama] 2.ᴐ dan a]. Rajah 2.1. 2. Udara ditekan keluar dari paru-paru dan pita suara bergetar.4 : Vokal hadapan separuh luas [ǝ] Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut: Awal [ǝmak] [ǝnak] Tengah [bǝlǝk] [bǝlok] Akhir [taugǝ] [tǝmpǝ] 2. Kecuali vokal [a] vokal yang lain membundarkan dua bibir. glotis dirapatkan dan lelangit lembut dinaikkan. Bentuk bibir dibundarkan. Udara ditekan keluar dari paru-paru.1.1 Vokal Belakang Sempit [u] Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin ke atas. 5 . [u. kedua bibir dileperkan dalam menghasilkan bunyi vokal ini.2. Vokal ini paling banyak terdapat dalam bahasa melayu.

2.1: Vokal belakang sempit [u] Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal [upah] [ubat] Tengah [sudu] [bubuh] Akhir [palu] [pupus] 2. belakang lidah diturunkan ⅓ di antara titik yang paling tinggi dan yang paling rendah boleh dicapai di belakang lidah. Rajah 2.2. dan lidah tidak menyekat arus udara dari paru-paru. Bibir dibundarkan. Tengah [tolong] [tolol] Akhir [koko] [boleh] 6 . Udara ditekan keluar dari paru-paru dan pita suara bergetar.2. Apabila udara ditekan keluar maka bunyi vokal yang dihasilkan ialah [o]. Bibir dibundarkan.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.2.2 Vokal Belakang Seperuh Sempit [o] Untuk menghasilkannya. belakang lidah diturunkan ⅓ daripada kedudukannya semasa menghasilkan vokal [u]. glotis dirapatkan dan lelangit lembut dinaikkan.2: Vokal belakang separuh sempit [o] Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal [orang] [otak] 2.3 Vokal Belakang Separuh Luas [ᴐ] Untuk menghasilkannya.

Vokal ini hanya terdapat di awal dan tengah suku kata sahaja.3 Vokal Tengah [∂] Dihasilkan dengan bahagian tengah lidah dinaikkan ke arah pertemuan antara lelaangit keras dan lelangit lembut.4 Penghasilan Bunyi Konsonan Bahasa Melayu. [b] Dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan tertahan. Kalau letupan itu dilakukan dengan pita suara tidak bergetar maka bunyi itu menjadi letupan dua bibir tak bersuara [p] dan jika pita suara bergetar ianya menjadi letupan dua bibir bersuara [b].1 Konsonan Letupan a) Letupan bibir [p] . Penahanan ini dilepaskan dengan serta-merta. 2. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung. Rajah A : Konsonan letupan [p] . [b] 7 . pita suara akan bergetar.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan yang berikut: Awal Kata [orang] [oleh] Tengah Kata [borong] [bolot] Akhir Kata [soto] [teko] 2. Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal Kata [∂mak] [∂mpat] Tengah Kata [p∂nat] [t∂mpat] 2.4. pita suara dirapatkan supaya semasa udara keluar melaluinya.

Rajah B: konsonan letupan [t] . Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta-merta menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan letupan lelangit lembut bersuara [g]. Rajah C: Konsonan letupan [k] . Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d].MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Huruf konsonan [p] konsonan [b] Awal palu batek Tengah lapik rabun Akhir atap adab b) Letupan gusi [t] . [g] Untuk menghasilkannya belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut. [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. [g] 8 . [d] Contoh perkataan: Huruf konsonan [t] konsonan [d] Awal takut dalam Tengah batas tanduk Akhir padat abad c) Letupan lelangit lembut [k] . Udara yang tertahan dalam rongga mulut dan dilepaskan dengan serta-merta.

4. iaitu letusan lelangit keras [j] yang bersuara dan [c] yang tak bersuara. Ada dua konsonan letusan dalam bahasa melayu. Rajah D: Konsonan letupan [ʔ] Contoh perkataan: Awal Anak Ikan Tengah saat rakyat Akhir lemak budak 2.2 Konsonan Letusan [j] . [c] Konsonan letusan dihasilkan dengan cara yang agak sama dengan letupan tetapi letusan itu tertahan untuk beberapa ketika baharu dilepaskan dengan perlahan dan tidak dengan serta-merta seperti letupan. Pita suara dirapatkan dan arus udara yang keluar dari paru-paru tersekat di bahagian rapatan pita suara udara menyebabkan pita suara tidak bergetar dan hentian glotis akan terhasil.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Huruf konsonan [k] konsonan [g] Awal kala garam Tengah makan pagar Akhir tamak dialog d) Letupan pita suara atau hentian [ʔ] Hentian glotis terhasil terhasil dengan cara lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara ke rongga hidung. malah hanya meletus. 9 .

2 : Konsonan letusan [j] . Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser. Bunyi geseran gusi tak bersuara [s] akan terhasil.3 Konsonan geseran.4. Rajah A : Konsonan geseran [s] Contoh perkataan: Awal Silap Satu Tengah lasak lesu Akhir pedas lemas b) Geseran pita suara [h] Apabila udara keluar melalui pita suara yang renggang dan rongga mulut berkeadaan seperti sewaktu mengeluarkan bunyi vokal. [c] Contoh perkataan: Huruf konsonan [j] konsonan [c] Awal jala cara Tengah kanji laci Akhir kolej koc 2.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.4. a) Geseran gusi tak bersuara [s] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi tidak menyekat aliran udara. bunyi [h] yang dinamakan bunyi geseran glottis tak bersuara akan dihasilkan. 10 .

Udara keluar melalui bahagian tepi lidah.4.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah B: Konsonan geseran [h] Contoh perkataan: Awal Hantu Haru Tengah bahu tahu Akhir buluh suluh 2.4: Konsonan getaran [r] Contoh perkataan: Awal rapat rugi Tengah tiram seram Akhir sabar lebar 2. Lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar.4 Konsonan getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dalam rongga mulut.4. Lidah diangkat ke arah gusi atas.4. Rajah 2. 11 . Udara dari paru-paru ditekan hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran gusi bersuara [r].5 konsonan sisian [l] Dihasilkan dengan hujung dinaikkan ke gusi dan laluan udara tersekat. Bunyi dihasilkan dinamakan bunyi sisian gusi bersuara [l].

Dua bibir dirapatkan. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan gusi bersuara [n].MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.2.5: Konsonan sisian [l] Contoh perkataan: Awal lagu Tengah tilam Akhir tebal 2.6 Konsonan sengauan a) Konsonan sengau dua bibir bersuara [m]. Rajah A: konsonan sengauan [m] Contoh perkataan: Awal macam Tengah teman Akhir ketam b) Konsonan sengau gusi bersuara [n] Hujung lidah dinaikkan ke gusi. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan dua bibir bersuara [m]. Rajah B: Konsonan sengauan [n] 12 .2.

MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Awal naga Tengah tanah Akhir taman c) Konsonan sengau lelangit lembut [ƞ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan lelangit keras bersuara [ɲ]. Rajah C: Konsonan sengauan [ƞ] Contoh perkataan: Awal ngilu Tengah bingka Akhir lalang d) Konsonan sengauan lelangit keras bersuara [ɲ] Tengah lidah dinaikkan ke lelangit keras. Rajah D: Konsonan sengauan [ɲ] Contoh perkataan: Awal nyaris Tengah banyak Akhir - 13 . Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara [ng].

Rajah B: Separuh vokal [y] Contoh perkataan: Awal yakin Tengah tayang Akhir - 14 .MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 2. bibir dihamparkan.7 Separuh vokal [w] . [j] a) Separuh vokal dua bibir bersuara [w] Dihasilkan dengan belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat udara dari paru-paru ke rongga hidung dan pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [y]. Udara dari paruparu keluar ke rongga mulut dan pita suara digetarkan dan lidah bergerak dengan pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [w]. depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi. Rajah A: Separuh vokal [w] Contoh perkataan: Awal waris Tengah kawan Akhir takraw b) Separuh vokal lelangit bersuara [y] Bagi menghasilkan vokal ini. kemudian lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara dari paru-paru ke rongga hidung.2.

iaitu di mana ada [p]. sapa dan atap. Untuk membezakan sama ada sesuatu unsur tersebut fonem atau alofon.2 Alofon satu fonem berlaku dalam penyebaran saling melengkapi. manakala [p˃] berlaku dalam lingkungan [ata-]. iaitu [p] dan [p˃]. [p] berlaku dalam lingkungan [-aya] dan [sa-a]. 3. di mana dua bunyi itu dapat membezakan erti dua perkataan itu. iaitu [paya] dan [sapa]. saling melengkapi. Lingkungan pemakaiannya itu.1 Anggota satu fonem mempunyai ciri fonetik sama. iaitu belum menerima imbuhan. sebutan [p] dalam paya.3 Pasangan terkecil berkontras. bahawa [p] berlaku dalam lingkungan awal atau tengah perkataan dan [p˃] dalam lingkungan akhir perkataan. Bunyi [p] dalam paya dan sapa diujarkan dengan sempurna. fonem dianggap sebagai unit linguistik yang tidak mengandungi makna. 3. Dengan itu penyebaran alofon fonem /p/ itu lengkap dalam semua lingkungan. dijelaskan seperti berikut: 3. Menurut Asmah Hj. Kalau ianya berkontras. Apa yang dimaksudkan dengan kontras itu ialah. iaitu [p] dan [p>]. Perbezaan itu tidaklah cukup besar sehingga menjadi bunyi yang berlainan. Perubahan bunyi yang berlaku menurut lingkungan itu hanya sifat biasa bunyi yang dipengaruhi oleh bunyi-bunyi lain sebelum dan selepasnya. Contohnya. dan [p˃] dalam lingkungannya pula [atap>]. Jadi hendaklah diketahui ciri fonetik yang boleh membezakan fonem dan yang hanya merupakan perubahan bunyi menurut lingkungan. Fon-fon yang mempunyai ciri-ciri fonetik yang sama dapat digolongkan ke dalam fonem yang sama. Fonem [p] mempunyai dua alofon. Jadi ada dua jenis letupan dua bibir tak bersuara. [p] dipakai dalam lingkungannya sendiri. Fon-fon yang menjadi anggota dalam satu fonem dipanggil alofon. Dalam bahasa melayu fon [p] mempunyai dua cara sebutan yang berbeza. Pasangan perkataan itu hendaklah terkecil. ciri diberi tanda [˃].0 Perbezaan Di Antara Fonem dan Alofon Dalam Sistem Fonologi Bahasa Melayu. Apa yang dimaksudkan dengan penyebaran saling melengkapi ini ialah. yakni tidak diletupkan. Lingkungan pemakaian alofon dari satu fonem ini dikatakan penyebarannya. 15 .MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 3. maka [p˃] tidak dipakai dan begitulah sebaliknya. atau membezakan erti. Untuk menentukan taraf dua bunyi yang berlainan sama ada ianya dua alofon dari satu fonem atau dua fonem yang berlainan adalah dengan mencari pasangan terkecil perkataan yang mempunyai bentuk fonetik yang sama di mana dua bunyi itu dapat dikontraskan. Tetapi bunyi letupan itu tidak disempurnakan letupannya dalam [atap˃]. Dengan kata lain [p] dan [p˃] terpakai dalam lingkungan masing-masing. Omar. Fonem dapat membezakan makna dan hal ini berbeza dengan alofon yang tidak membezakan makna.

Oleh sebab itu ertinya berbeza. Ayat penyata 16 .4 Kelainan dan variasi bebas. 2 ( biasa ). iaitu /u/ dan /i/. Ada empat ciri suprasegmental dalam bahasa melayu yang perlu diketahui iaitu tekanan. Ini dilakukan untuk membezakannya dari fon atau bunyi. Misalnya [bɔtɔl] dan [botol] tidak berbeza. / ugama/ dan /igama/. Kejadian ini dikatakan variasi bebas. Bunyi-bunyi penggalan disertai dengan bunyi supra-penggalan. Hal ini dipanggil kelainan bebas. 4. nada. Konsep kontras dalam bunyi penggalan.0 Ciri-ciri Suprasegmental Bahasa Melayu dan Kepentingannya Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan. Nada adalah kadar meninggi atau menurun pengucapan sesuatu suku kata atau perkataan. Ini biasanya ditandakan dengan [ʹ]. contohnya [ruʹmah] dan [kamʹpuƞ].2 Nada Nada merupakan unsur lagu yang ada pada sesuatu perkataan. tekanan keras selalu berlaku pada suku kata kedua perkataan. Dalam hal ini [ɔ] dan [o] bukanlah dua fonem yang berlainan. nombor 1 ( rendah ). Tekanan wujud pada suku kata perkataan. Fonem /a/ mempunyai kelainan. Sistem ejaan hanya menerima botol. hanya satu sahaja yang diterima. boleh juga dipakai untuk bunyi bukan penggalan. Dalam hal ini /a/. Kalau digunakan dalam ayat. 4. kerana fonem melambangkan satu keluarga bunyi. 4. unsur ini dipanggil intonasi. Terdapat juga dua fonem tidak berkontras dalam pasangan tertentu.1 Tekanan Tekanan menunjukkan kelantangan sesuatu suku kata yang menandakan keras atau lembutnya penyebutan sesuatu suku kata tersebut. malah hanya alofon fonem /o/. Unsur ini khusus dibincangkan dalam lingkungan perkataan sahaja. dan 4 ( tinggi sekali ). Dalam bahasa melayu. Dapat dilihat [pagi] dan [bagi] itu sama dalam semua bunyi melainkan antara [p] dan [b]. Fonem ditulis dalam kurungan / /. Terdapat juga di mana alofon satu fonem tersebar dalam satu lingkungan tanpa berkontras. /u/ dan /i/ adalah fonem yang berlainan dan didapati tidak berkontras dalam satu perkataan ini. iaitu agama.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 maka ternyatalah dua bunyi itu terdiri dari dua fonem yang berlainan. 3. Maka dengan sebab itu [p] dan [b] itu dianggap sebagai dua fonem yang berlainan. Nada ditandai dengan nombor. Contohnya perkataan [pagi] dan [bagi]. misalnya: /agama/. jeda dan panjang pendek. 3 ( tinggi ). Dalam ejaan bahasa melayu.

murid boleh dan dapat bertutur dan menyampaikan ucapan atau berkomunakasi secara bertatasusila serta beradab. Kepentingan unsur nada pula dalam pengajaran lisan. Ujaran ini boleh ditafsirkan sebagai ʻmembeli sebuah tinʼ seperti dalam [bǝlikan + tin]. Sementara jeda pula. Unsur panjang-pendek diberi lambang [:] yang dipanggil mora. iaitu unsur senyap dalam ujaran yang memisahkan antara perkataan. ayat atau rangkai kata. Ianya membolehkan murid mengetahui hentian sementara ketika membaca petikan atau ayat serta dapat pula membezakan jenis dan makna ayat yang dibaca atau diucapkan. cis. 4.3 Jeda Juga disebut sebagai persendian. Dalam bahasa melayu terdapat juga pemakaian jeda yang dapat membezakan erti ini. Dalam unsur panjang-pendek dalam pengajaran lisan. Ujaran pukul empat ditranskripsi sebagai [pukul + ǝmpat]. syair dan sajak mengikut intonasi. Jadi melalui tekanan ini. perkataan atau rangkai kata sama ada diucapkan untuk membezakan unsur menegaskan atau lembut. Jeda atau persendian diberi lambang [+]. membolehkan murid membezakan nada yang sesuai ketika melafazkan puisi seperti pantun. keempat-empat unsur suprasegmental tersebut mempunyai kepentingan.4 Panjang-pendek Merupakan kadar panjang atau pendeknya sesuatu bunyi yang diucapkan. kemudian nada itu menaik bila ada tekanan dan turun hingga 1. dalam pengajaran lisan. Ujaran seperti [ bǝlikantin]. Sebenarnya unsur jeda ini memang mempunyai tugas pembeza dalam bahasa. sakitnya perut saya!. 4. sebutan. Unsur tekanan merujuk cara bagaimana murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran dapat mengucapkan dan menyebut suku kata. Eh. Contohnya dalam pengajaran ayat seru dan kata seru. Dalam pengajaran kemahiran lisan. wah dan lain-lain boleh disebut panjang 17 . amboi. dan kata seru. rima dan nada yang sesuai dengan bahan yang dilafazkan secara lisan sama ada secara hafalan atau bebas dengan penuh perasaan dan berkesan. atau ʻmembeli sebuah kantinʼ dalam [bǝli + kantin].] dikatakan setengah mora. Dalam bahasa melayu unsur ini tidak membawa apa-apa kepentingan fonemis.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 biasanya dengan nada 2. murid boleh membaca dan membunyikan sesuatu ayat dan perkataan mengikut intonasi dan nada yang sesuai. [::] dikatakan satu mora dan [. Contohnya pada ayat seperti berikut: ² saya hendak ³ mandi. contohnya. memang ada bunyi perkataan dan ayat yang panjang dan ada bunyi yang pendek.

Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa. ayat dan rangkai kata. Bunyi vokal atau konsonan merupakan antara bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat artikulasi manusia. supaya mereka dapat bertindak dengan betul dan tepat sesuai dengan objektif pengajaran dan pembelajaran yang ingin dicapai.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 atau pendek namun ianya tidak membawa apa-apa kepentingan fonemis. jeda. nada dan panjang pendek merupakan unsur-unsur penting dalam sistem bunyi dalam fonem. tetapi mempunyai peranan yang amat penting dalam menghasilkan bunyi. sebutan dan bunyi perkataan. Semua bunyi vokal merupakan bunyi-bunyi bersuara. Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga utama dalam menghasilkan bunyi. Ianya membolehkan murid mengetahui sebutan panjang atau pendek perkataan atau ayat mengikut lambang-lambang unsur panjang-pendek.283 patah perkataan ) 18 . Namun demikian terdapat unsur yang bukan dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia. maka getaran pada pita suara tidak berlaku maka yang terhasil ialah bunyi tidak bersuara.0 Kesimpulan. maka getaran akan berlaku pada pita suara dan bunyi yang terhasil ialah bunyi bersuara. ( 3. Sebaliknya jika pita suara itu direnggangkan atau terbuka sewaktu udara melaluinya. Sekirannya keadaan pita suara tertutup rapat sewaktu udara keluar melaluinya. 5. Bunyi bersuara dan tidak bersuara ini berkait rapat dengan keadaan pita suara. Kajian fonetik dan fonologi melibatkan organ pertuturan manusia secara langsung. sebutan yang betul serta memahami makna bunyi-bunyi tersebut. manakala bunyi konsonan ada yang bersuara dan ada yang tidak bersuara. Organ tutur manusia ini disebut alat artikulasi. ciri-ciri suprasegmental seperti tekanan. Melaui perbezaan fonem dan alofon dapat menjelaskan perbezaan dari segi makna. Ianya memberikan kefahaman dan pengetahuan kepada setiap guru bahasa melayu untuk menyampaikan pengajaran berkaitan tajuk fonologi. Selain itu. Kepentingan unsur-unsur tersebut dalam pengajaran lisan membolehkan guru menyampaikan ilmu dan kemahiran dengan berkesan dan hasilnya membolehkan murid-murid menguasai kemahiran-kemahiran terhadap bunyi-bunyi bahasa melayu.

HBML 1203 Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu. Linguistik Am. Fakulti Pendidikan dan Bahasa Open University Malaysia. Sdn. Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. ( 1980 ). Kuala Lumpur: Penerbitan Sarjana. ( 2012 ). Arbak Othman dan Ahmad Mahmood Musanid.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rujukan Abdullah Hassan. Selangor: Meteor Doc. Ali Mahmood. ( 2000 ). Seman Salleh. Bhd. 19 . Mashudi Bahari. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Adenan Ayob.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful