FAKULTI PENDIDIKAN DAN BAHASA

SEMESTER MEI / TAHUN 2012

HBML1203

PENGENALAN FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN NO. TELEFON E-MEL

: : : :

750630125717001 750630 - 12 - 5717 0138576005 pang5tausug@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203

Isi Kandungan

Muka Surat

1.0 Pengenalan

2

2.0 Penghasilan Bunyi-Bunyi Vokal dan Konsonan Bahasa Melayu

3

2.1 Penghasilan Bunyi Vokal Bahasa Melayu

3-7

2.2 Penghasilan Bunyi Konsonan Bahasa Melayu

7 - 14

3.0 Perbezaan Di Antara Fonem dan Alofon Dalam Sistem fonologi Bahasa Melayu

15 - 16

4.0 Ciri-ciri Suprasegmental Bahasa Melayu dan Kepentingannya dalam Pengajaran Kemahiran Lisan

16 - 18

5.0 Penutup

18

Rujukan

1

Udara yang dihembuskan itu. Menurut Arbak Othman ( 1983 ). Alat pertuturan ini sememangnya kompleks. Omar ( 1986 ) mengatakan bahasa yang digunakan oleh manusia adalah menggunakan alat-alat ujaran yang terdapat dalam tubuh badan manusia itu sendiri. terutamannya bunyi yang digunakan di dalam pertuturan. Bidang fonologi merupakan satu cabang ilmu yang mengkaji tentang sistem bunyi yang diucapkan oleh manusia yang berfungsi atau dalam bahasa yang lebih mudah difahami oleh kedua-dua belah pihak. fonetik ialah ilmu bahasa ( linguistik ) yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 1. Organ tutur manusia ini disebut alat artikulasi atau artikulatorr. Udara disedut ke dalam paru-paru dan dihembus keluar bersama-sama sewaktu kita sedang bernafas. Dalam erti kata yang lebih luas. Fonetik dibahagikan lagi kepada tiga iaitu fonetik penghasilan bunyi. fonologi berhubung dengan anatomi dan fisiologi yang berkaitan dengan organ-organ ujaran dan bagaimana manusia menggunakan organ-organ tersebut. tetapi teratur dengan menggunakan kod-kod tertentu. Namun demikian. Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga utama penghasilan bunyi bahasa. fonetik bertujuan mengkaji unsur-unsur bunyi bahasa yang digunakan dalam pertuturan. Mengikut kamus linguistik ( Harimutri Kridalaksana. Fonetik ialah untuk mengkaji penyebutan bunyi manusia. Manakala fonetik pula bermaksud bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan ia memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. fonologi merupakan kajian tentang bunyi sebutan dalam sesuatu bahasa. Fonologi juga ialah kajian tentang sistem bunyi bahasa yang sangat luas dan mempunyai berbagai-bagai teori bahasa. lelangit dan pita suara.0 Pengenalan Bahasa merupakan alat komunikasi yang penting bagi manusia. terdapat unsur yang dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia. Manakala Kamus Dewan pula menjelaskan. Contohnya bibir. tetapi amat berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa. 1984 ) memberikan definisi fonologi sebagai bidang dalam linguistik yang menyelidik bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya. Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa. Maksud dan makna fonologi menurut kamus dewan. fonetik akustik dan fonetik auditori. Asmah Hj. Fonologi dan fonetik melibatkan organ tutur manusia secara langsung. lidah. fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi. Secara khususnya. 2 . kemudiannya mendapat halangan di berbagai-bagai tempat alat artikulasi dan berbagai-bagai cara hingga terhasillah bunyi-bunyi bahasa.

kita perlu peka bahawa terdapat lapan jenis huruf vokal yang wujud dalam bahasa melayu. Vokal dalam bahasa melayu boleh dikategorikan sebagai vokal hadapan. Rajah 2. Bunyi itu dipengaruhi oleh kedudukan lidah dan bentuk bibir sahaja. lelangit lembut dan pita suara dalam penghasilan bunyi vokal-vokal bahasa melayu.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 2. 2. Kedua ialah bunyi yang dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paru-paru. Pita suara dirapatkan supaya udara keluar dapat mengetarkan selaput suara. anak tekak. Secara kasar bunyi-bunyi dapat dihasilkan dengan dua cara. Aliran udara itu kemudiannya terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung. bermakna pita suara bergetar dan aliran udara keluar tanpa sekatan. depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah lelangit keras tetapi tidak sampai menyentuh lelangit keras dan anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui hidung udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung.1.1 Vokal Hadapan 2.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Konsonan dan Vokal Bahasa Melayu.1 Penghasilan Bunyi Vokal Bahasa Melayu Vokal dihasilkan tanpa apa sekatan semasa diujarkan. Pertama bunyi itu dikeluarkan dengan cara udara itu tidak terganggu dalam rongga mulut.2 Vokal Hadapan Sempit [ i ] Untuk menghasilkan vokal ini keadaan bibir hampar. Dalam pertuturan sebenar.1. vokal belakang dan vokal tengah.1. Udara keluar melalui rongga mulut dengan tidak tersekat atau terhimpit dan sebagainya. Huraian berikut menyatakan peranan dan keadaan serta kedudukan alat-alat artikulasi seperti bibir. Semua vokal dalam bahasa melayu bersuara. Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan. Bunyi yang dihasilkan dengan cara demikian dipanggil bunyi vokal. lidah.2 : Vokal hadapan sempit [i] 3 . 2.

depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah gigi.4 Vokal Hadapan Separuh Luas [ǝ] Cara membunyikan vokal ini.1.1.3 Vokal Hadapan Separuh Sempit [e] Vokal ini terletak di tengah bahagian hadapan mulut. Rajah 2.3 : Vokal hadapan separuh sempit [e] Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut : Awal [enak] [elok] 2. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung dan pita suara dirapatkan. hujung lidah mencecahi gigi dan gusi sebelah bawah. Untuk membunyikannya keadaan bibir hampar. hadapan lidah dinaikkan separuh luas yang bergerak ke arah lelangit keras.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut: Awal [ikan] [ibu] Tengah [bila] [tiba] Akhir [tali] [padi] 2. Tengah [teleng] [leher] Akhir [tauge] [tempe] 4 . Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung dan pita suara bergetar. keadaan bibir hampar.1.

glotis dirapatkan dan lelangit lembut dinaikkan. tetapi tidak menutup ruang aliran udara. Udara ditekan keluar dari paru-paru dan pita suara bergetar.1 Vokal Belakang Sempit [u] Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin ke atas. 2.5 : Vokal hadapan luas [a] Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan luas [a] seperti pada perkataan yang berikut : Awal [awan] [anak] Tengah [kadar] [beras] Akhir [siapa] [nama] 2. Rajah 2.1. Vokal ini paling banyak terdapat dalam bahasa melayu. Bentuk bibir dibundarkan.2 Vokal Belakang Terdapat empat vokal belakang dalam bahasa melayu.1.5 Vokal Hadapan Luas [a] Dihasilkan dengan hujung lidah ditarik ke titik yang paling ke bawah dalam rongga mulut.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.4 : Vokal hadapan separuh luas [ǝ] Bunyi yang dihasilkan ialah seperti pada perkataan berikut: Awal [ǝmak] [ǝnak] Tengah [bǝlǝk] [bǝlok] Akhir [taugǝ] [tǝmpǝ] 2. [u. Kecuali vokal [a] vokal yang lain membundarkan dua bibir.1. 5 . Udara ditekan keluar dari paru-paru.ᴐ dan a].o.2. kedua bibir dileperkan dalam menghasilkan bunyi vokal ini.

belakang lidah diturunkan ⅓ daripada kedudukannya semasa menghasilkan vokal [u].2: Vokal belakang separuh sempit [o] Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal [orang] [otak] 2. Apabila udara ditekan keluar maka bunyi vokal yang dihasilkan ialah [o].2. glotis dirapatkan dan lelangit lembut dinaikkan.2. Tengah [tolong] [tolol] Akhir [koko] [boleh] 6 . Bibir dibundarkan. Bibir dibundarkan.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.3 Vokal Belakang Separuh Luas [ᴐ] Untuk menghasilkannya.1: Vokal belakang sempit [u] Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal [upah] [ubat] Tengah [sudu] [bubuh] Akhir [palu] [pupus] 2.2.2. belakang lidah diturunkan ⅓ di antara titik yang paling tinggi dan yang paling rendah boleh dicapai di belakang lidah. dan lidah tidak menyekat arus udara dari paru-paru.2 Vokal Belakang Seperuh Sempit [o] Untuk menghasilkannya. Rajah 2. Udara ditekan keluar dari paru-paru dan pita suara bergetar.

Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung. pita suara dirapatkan supaya semasa udara keluar melaluinya.4.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan yang berikut: Awal Kata [orang] [oleh] Tengah Kata [borong] [bolot] Akhir Kata [soto] [teko] 2. 2. [b] 7 . Kalau letupan itu dilakukan dengan pita suara tidak bergetar maka bunyi itu menjadi letupan dua bibir tak bersuara [p] dan jika pita suara bergetar ianya menjadi letupan dua bibir bersuara [b]. Rajah A : Konsonan letupan [p] . pita suara akan bergetar. [b] Dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan tertahan. Bunyi yang dihasilkan seperti pada perkataan berikut: Awal Kata [∂mak] [∂mpat] Tengah Kata [p∂nat] [t∂mpat] 2.3 Vokal Tengah [∂] Dihasilkan dengan bahagian tengah lidah dinaikkan ke arah pertemuan antara lelaangit keras dan lelangit lembut. Penahanan ini dilepaskan dengan serta-merta.1 Konsonan Letupan a) Letupan bibir [p] .4 Penghasilan Bunyi Konsonan Bahasa Melayu. Vokal ini hanya terdapat di awal dan tengah suku kata sahaja.

MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Huruf konsonan [p] konsonan [b] Awal palu batek Tengah lapik rabun Akhir atap adab b) Letupan gusi [t] . Udara yang tertahan dalam rongga mulut dan dilepaskan dengan serta-merta. Rajah C: Konsonan letupan [k] . Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d]. [g] 8 . Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta-merta menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan letupan lelangit lembut bersuara [g]. [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Rajah B: konsonan letupan [t] . [d] Contoh perkataan: Huruf konsonan [t] konsonan [d] Awal takut dalam Tengah batas tanduk Akhir padat abad c) Letupan lelangit lembut [k] . [g] Untuk menghasilkannya belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut.

Rajah D: Konsonan letupan [ʔ] Contoh perkataan: Awal Anak Ikan Tengah saat rakyat Akhir lemak budak 2. iaitu letusan lelangit keras [j] yang bersuara dan [c] yang tak bersuara. [c] Konsonan letusan dihasilkan dengan cara yang agak sama dengan letupan tetapi letusan itu tertahan untuk beberapa ketika baharu dilepaskan dengan perlahan dan tidak dengan serta-merta seperti letupan.4. Ada dua konsonan letusan dalam bahasa melayu.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Huruf konsonan [k] konsonan [g] Awal kala garam Tengah makan pagar Akhir tamak dialog d) Letupan pita suara atau hentian [ʔ] Hentian glotis terhasil terhasil dengan cara lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara ke rongga hidung. malah hanya meletus. 9 . Pita suara dirapatkan dan arus udara yang keluar dari paru-paru tersekat di bahagian rapatan pita suara udara menyebabkan pita suara tidak bergetar dan hentian glotis akan terhasil.2 Konsonan Letusan [j] .

4. Bunyi geseran gusi tak bersuara [s] akan terhasil. a) Geseran gusi tak bersuara [s] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi tidak menyekat aliran udara.2 : Konsonan letusan [j] . Rajah A : Konsonan geseran [s] Contoh perkataan: Awal Silap Satu Tengah lasak lesu Akhir pedas lemas b) Geseran pita suara [h] Apabila udara keluar melalui pita suara yang renggang dan rongga mulut berkeadaan seperti sewaktu mengeluarkan bunyi vokal. 10 . bunyi [h] yang dinamakan bunyi geseran glottis tak bersuara akan dihasilkan. Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser. [c] Contoh perkataan: Huruf konsonan [j] konsonan [c] Awal jala cara Tengah kanji laci Akhir kolej koc 2.3 Konsonan geseran.4.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2.

Udara keluar melalui bahagian tepi lidah.5 konsonan sisian [l] Dihasilkan dengan hujung dinaikkan ke gusi dan laluan udara tersekat.4: Konsonan getaran [r] Contoh perkataan: Awal rapat rugi Tengah tiram seram Akhir sabar lebar 2.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah B: Konsonan geseran [h] Contoh perkataan: Awal Hantu Haru Tengah bahu tahu Akhir buluh suluh 2. Lelangit lembut dinaikkan dan pita suara bergetar.4.4. 11 . Rajah 2.4. Bunyi dihasilkan dinamakan bunyi sisian gusi bersuara [l].4 Konsonan getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dalam rongga mulut. Udara dari paru-paru ditekan hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran gusi bersuara [r]. Lidah diangkat ke arah gusi atas.

Rajah B: Konsonan sengauan [n] 12 .2.2. Rajah A: konsonan sengauan [m] Contoh perkataan: Awal macam Tengah teman Akhir ketam b) Konsonan sengau gusi bersuara [n] Hujung lidah dinaikkan ke gusi. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan gusi bersuara [n].6 Konsonan sengauan a) Konsonan sengau dua bibir bersuara [m]. Dua bibir dirapatkan.5: Konsonan sisian [l] Contoh perkataan: Awal lagu Tengah tilam Akhir tebal 2.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rajah 2. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan dua bibir bersuara [m].

MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Contoh perkataan: Awal naga Tengah tanah Akhir taman c) Konsonan sengau lelangit lembut [ƞ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Bunyi yang dihasilkan dinamakan sengauan lelangit keras bersuara [ɲ]. Rajah C: Konsonan sengauan [ƞ] Contoh perkataan: Awal ngilu Tengah bingka Akhir lalang d) Konsonan sengauan lelangit keras bersuara [ɲ] Tengah lidah dinaikkan ke lelangit keras. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara [ng]. Rajah D: Konsonan sengauan [ɲ] Contoh perkataan: Awal nyaris Tengah banyak Akhir - 13 .

depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi. Rajah A: Separuh vokal [w] Contoh perkataan: Awal waris Tengah kawan Akhir takraw b) Separuh vokal lelangit bersuara [y] Bagi menghasilkan vokal ini. Rajah B: Separuh vokal [y] Contoh perkataan: Awal yakin Tengah tayang Akhir - 14 .7 Separuh vokal [w] . bibir dihamparkan. lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat udara dari paru-paru ke rongga hidung dan pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [y]. [j] a) Separuh vokal dua bibir bersuara [w] Dihasilkan dengan belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 2.2. kemudian lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. Udara dari paruparu keluar ke rongga mulut dan pita suara digetarkan dan lidah bergerak dengan pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [w].

Pasangan perkataan itu hendaklah terkecil. Contohnya. 3. bahawa [p] berlaku dalam lingkungan awal atau tengah perkataan dan [p˃] dalam lingkungan akhir perkataan. Dengan kata lain [p] dan [p˃] terpakai dalam lingkungan masing-masing. Apa yang dimaksudkan dengan penyebaran saling melengkapi ini ialah. Dengan itu penyebaran alofon fonem /p/ itu lengkap dalam semua lingkungan. 15 . di mana dua bunyi itu dapat membezakan erti dua perkataan itu. maka [p˃] tidak dipakai dan begitulah sebaliknya. Fonem [p] mempunyai dua alofon. Lingkungan pemakaiannya itu. atau membezakan erti. Perubahan bunyi yang berlaku menurut lingkungan itu hanya sifat biasa bunyi yang dipengaruhi oleh bunyi-bunyi lain sebelum dan selepasnya. manakala [p˃] berlaku dalam lingkungan [ata-].MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 3. Jadi ada dua jenis letupan dua bibir tak bersuara. dijelaskan seperti berikut: 3. Kalau ianya berkontras. iaitu [p] dan [p˃]. sapa dan atap. dan [p˃] dalam lingkungannya pula [atap>]. Perbezaan itu tidaklah cukup besar sehingga menjadi bunyi yang berlainan. 3. iaitu di mana ada [p]. Dalam bahasa melayu fon [p] mempunyai dua cara sebutan yang berbeza.1 Anggota satu fonem mempunyai ciri fonetik sama. Apa yang dimaksudkan dengan kontras itu ialah. iaitu [paya] dan [sapa]. Bunyi [p] dalam paya dan sapa diujarkan dengan sempurna. Fon-fon yang mempunyai ciri-ciri fonetik yang sama dapat digolongkan ke dalam fonem yang sama. Fonem dapat membezakan makna dan hal ini berbeza dengan alofon yang tidak membezakan makna. Jadi hendaklah diketahui ciri fonetik yang boleh membezakan fonem dan yang hanya merupakan perubahan bunyi menurut lingkungan. sebutan [p] dalam paya. fonem dianggap sebagai unit linguistik yang tidak mengandungi makna. Tetapi bunyi letupan itu tidak disempurnakan letupannya dalam [atap˃]. Omar. [p] dipakai dalam lingkungannya sendiri.0 Perbezaan Di Antara Fonem dan Alofon Dalam Sistem Fonologi Bahasa Melayu. iaitu belum menerima imbuhan.2 Alofon satu fonem berlaku dalam penyebaran saling melengkapi. Untuk menentukan taraf dua bunyi yang berlainan sama ada ianya dua alofon dari satu fonem atau dua fonem yang berlainan adalah dengan mencari pasangan terkecil perkataan yang mempunyai bentuk fonetik yang sama di mana dua bunyi itu dapat dikontraskan. saling melengkapi. iaitu [p] dan [p>].3 Pasangan terkecil berkontras. Menurut Asmah Hj. Untuk membezakan sama ada sesuatu unsur tersebut fonem atau alofon. [p] berlaku dalam lingkungan [-aya] dan [sa-a]. Fon-fon yang menjadi anggota dalam satu fonem dipanggil alofon. ciri diberi tanda [˃]. Lingkungan pemakaian alofon dari satu fonem ini dikatakan penyebarannya. yakni tidak diletupkan.

Terdapat juga dua fonem tidak berkontras dalam pasangan tertentu.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 maka ternyatalah dua bunyi itu terdiri dari dua fonem yang berlainan. Ini dilakukan untuk membezakannya dari fon atau bunyi. 3 ( tinggi ). / ugama/ dan /igama/. Nada ditandai dengan nombor. Tekanan wujud pada suku kata perkataan. 2 ( biasa ). Fonem /a/ mempunyai kelainan. Kejadian ini dikatakan variasi bebas. Dalam bahasa melayu. Nada adalah kadar meninggi atau menurun pengucapan sesuatu suku kata atau perkataan. Kalau digunakan dalam ayat. Ini biasanya ditandakan dengan [ʹ]. Dalam hal ini /a/.4 Kelainan dan variasi bebas. nombor 1 ( rendah ). Sistem ejaan hanya menerima botol. jeda dan panjang pendek. Dalam hal ini [ɔ] dan [o] bukanlah dua fonem yang berlainan. iaitu /u/ dan /i/. malah hanya alofon fonem /o/. Bunyi-bunyi penggalan disertai dengan bunyi supra-penggalan. 4. Dalam ejaan bahasa melayu. boleh juga dipakai untuk bunyi bukan penggalan. /u/ dan /i/ adalah fonem yang berlainan dan didapati tidak berkontras dalam satu perkataan ini. 3.1 Tekanan Tekanan menunjukkan kelantangan sesuatu suku kata yang menandakan keras atau lembutnya penyebutan sesuatu suku kata tersebut. 4. Hal ini dipanggil kelainan bebas. Misalnya [bɔtɔl] dan [botol] tidak berbeza. Unsur ini khusus dibincangkan dalam lingkungan perkataan sahaja.2 Nada Nada merupakan unsur lagu yang ada pada sesuatu perkataan. hanya satu sahaja yang diterima. Maka dengan sebab itu [p] dan [b] itu dianggap sebagai dua fonem yang berlainan. kerana fonem melambangkan satu keluarga bunyi. Oleh sebab itu ertinya berbeza. unsur ini dipanggil intonasi. tekanan keras selalu berlaku pada suku kata kedua perkataan. Dapat dilihat [pagi] dan [bagi] itu sama dalam semua bunyi melainkan antara [p] dan [b]. misalnya: /agama/. Konsep kontras dalam bunyi penggalan. nada. iaitu agama. Fonem ditulis dalam kurungan / /. contohnya [ruʹmah] dan [kamʹpuƞ]. 4. Ayat penyata 16 .0 Ciri-ciri Suprasegmental Bahasa Melayu dan Kepentingannya Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan. Contohnya perkataan [pagi] dan [bagi]. dan 4 ( tinggi sekali ). Terdapat juga di mana alofon satu fonem tersebar dalam satu lingkungan tanpa berkontras. Ada empat ciri suprasegmental dalam bahasa melayu yang perlu diketahui iaitu tekanan.

ayat atau rangkai kata. Eh. Ianya membolehkan murid mengetahui hentian sementara ketika membaca petikan atau ayat serta dapat pula membezakan jenis dan makna ayat yang dibaca atau diucapkan. Unsur tekanan merujuk cara bagaimana murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran dapat mengucapkan dan menyebut suku kata. membolehkan murid membezakan nada yang sesuai ketika melafazkan puisi seperti pantun. Contohnya pada ayat seperti berikut: ² saya hendak ³ mandi. Unsur panjang-pendek diberi lambang [:] yang dipanggil mora. rima dan nada yang sesuai dengan bahan yang dilafazkan secara lisan sama ada secara hafalan atau bebas dengan penuh perasaan dan berkesan. Jeda atau persendian diberi lambang [+]. [::] dikatakan satu mora dan [. contohnya. sebutan. Sebenarnya unsur jeda ini memang mempunyai tugas pembeza dalam bahasa.4 Panjang-pendek Merupakan kadar panjang atau pendeknya sesuatu bunyi yang diucapkan. Sementara jeda pula. amboi. iaitu unsur senyap dalam ujaran yang memisahkan antara perkataan. perkataan atau rangkai kata sama ada diucapkan untuk membezakan unsur menegaskan atau lembut. Dalam pengajaran kemahiran lisan.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 biasanya dengan nada 2. murid boleh membaca dan membunyikan sesuatu ayat dan perkataan mengikut intonasi dan nada yang sesuai.] dikatakan setengah mora. Ujaran ini boleh ditafsirkan sebagai ʻmembeli sebuah tinʼ seperti dalam [bǝlikan + tin]. dalam pengajaran lisan. Dalam unsur panjang-pendek dalam pengajaran lisan. Contohnya dalam pengajaran ayat seru dan kata seru. wah dan lain-lain boleh disebut panjang 17 . sakitnya perut saya!. 4. Dalam bahasa melayu terdapat juga pemakaian jeda yang dapat membezakan erti ini. syair dan sajak mengikut intonasi. Dalam bahasa melayu unsur ini tidak membawa apa-apa kepentingan fonemis. atau ʻmembeli sebuah kantinʼ dalam [bǝli + kantin]. cis. 4. Jadi melalui tekanan ini. keempat-empat unsur suprasegmental tersebut mempunyai kepentingan. kemudian nada itu menaik bila ada tekanan dan turun hingga 1. dan kata seru. Ujaran pukul empat ditranskripsi sebagai [pukul + ǝmpat]. memang ada bunyi perkataan dan ayat yang panjang dan ada bunyi yang pendek.3 Jeda Juga disebut sebagai persendian. Kepentingan unsur nada pula dalam pengajaran lisan. Ujaran seperti [ bǝlikantin]. murid boleh dan dapat bertutur dan menyampaikan ucapan atau berkomunakasi secara bertatasusila serta beradab.

0 Kesimpulan. Semua bunyi vokal merupakan bunyi-bunyi bersuara. jeda. Namun demikian terdapat unsur yang bukan dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia. ( 3. Selain itu. sebutan yang betul serta memahami makna bunyi-bunyi tersebut. Kepentingan unsur-unsur tersebut dalam pengajaran lisan membolehkan guru menyampaikan ilmu dan kemahiran dengan berkesan dan hasilnya membolehkan murid-murid menguasai kemahiran-kemahiran terhadap bunyi-bunyi bahasa melayu. Ianya membolehkan murid mengetahui sebutan panjang atau pendek perkataan atau ayat mengikut lambang-lambang unsur panjang-pendek. Bunyi bersuara dan tidak bersuara ini berkait rapat dengan keadaan pita suara. Kajian fonetik dan fonologi melibatkan organ pertuturan manusia secara langsung. nada dan panjang pendek merupakan unsur-unsur penting dalam sistem bunyi dalam fonem. Sekirannya keadaan pita suara tertutup rapat sewaktu udara keluar melaluinya. supaya mereka dapat bertindak dengan betul dan tepat sesuai dengan objektif pengajaran dan pembelajaran yang ingin dicapai. Organ tutur manusia ini disebut alat artikulasi. Bunyi vokal atau konsonan merupakan antara bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat artikulasi manusia. Sebaliknya jika pita suara itu direnggangkan atau terbuka sewaktu udara melaluinya. Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga utama dalam menghasilkan bunyi. ayat dan rangkai kata. Ianya memberikan kefahaman dan pengetahuan kepada setiap guru bahasa melayu untuk menyampaikan pengajaran berkaitan tajuk fonologi. 5.283 patah perkataan ) 18 . maka getaran pada pita suara tidak berlaku maka yang terhasil ialah bunyi tidak bersuara. Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa. sebutan dan bunyi perkataan. manakala bunyi konsonan ada yang bersuara dan ada yang tidak bersuara. Melaui perbezaan fonem dan alofon dapat menjelaskan perbezaan dari segi makna. maka getaran akan berlaku pada pita suara dan bunyi yang terhasil ialah bunyi bersuara. ciri-ciri suprasegmental seperti tekanan.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 atau pendek namun ianya tidak membawa apa-apa kepentingan fonemis. tetapi mempunyai peranan yang amat penting dalam menghasilkan bunyi.

Seman Salleh. Adenan Ayob. ( 2012 ). Arbak Othman dan Ahmad Mahmood Musanid. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti.MOHAMMAD HUSSIN BIN SARAIL 750630125717 HBML1203 Rujukan Abdullah Hassan. Ali Mahmood. Linguistik Am. Sdn. Kuala Lumpur: Penerbitan Sarjana. Fakulti Pendidikan dan Bahasa Open University Malaysia. Bhd. Selangor: Meteor Doc. Mashudi Bahari. ( 1980 ). ( 2000 ). HBML 1203 Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu. Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. 19 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful