Topik

X

6

Pengenalan kepada Lukisan Terbantu Komputer (CAD)

HASIL PEMBELAJARAN
Pada akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. 2. 3. 4. 5. Mentakrif Lukisan Terbantu Komputer (CAD); Mengenal pasti perisian dan perkakasan yang perlu dalam Lukisan Terbantu Komputer; Mengenal pasti konsep asas dalam Lukisan Terbantu Komputer; Mengenal pasti sistem koordinat perisian AutoCAD; dan Menggunakan perisian AutoCAD untuk menghasilkan lukisan yang mudah.

X PENGENALAN
Lukisan Terbantu Komputer atau Computer Aided Drafting (CAD) merupakan satu perisian komputer yang digunakan bagi membantu menyelesaikan masalah kejuruteraan yang berkaitan dengan aspek seperti lukisan mekanikal, lukisan elektrikal, lukisan kejuruteraan awam dan seni bina. Namun demikian,

114 "

X

" "

TOPIK 6

PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD)

"

"

"

penggunaannya tidaklah terhad kepada bidang yang tersebut sahaja, ia juga digunakan dengan meluas dalam bidang-bidang lain seperti reka bentuk fesyen, topografi, reka bentuk industri dan lain-lain. Sistem ini mampu menghasilkan lukisan yang berkualiti, tepat dan menjimatkan kos. Dalam topik ini, anda akan diperkenalkan dengan konsep asas perisian AutoCAD dan juga perintah asas dalam perisian AutoCAD. Perkembangan sistem CAD menyumbang kepada pembangunan pesat dalam bidang kejuruteraan dan reka bentuk.

6.1

KELENGKAPAN DALAM SISTEM CAD

Kelengkapan dalam sistem CAD mengandungi dua komponen iaitu perkakasan dan perisian. Perkakasan merujuk kepada satu set komputer peribadi yang lengkap, manakala perisian adalah jenis program yang digunakan dalam CAD.

6.1.1

Perkakasan dalam CAD

Perkakasan dalam sistem CAD mengandungi tiga komponen iaitu peranti masukan, peranti paparan, peranti keluaran dan peranti pemprosesan. Rajah 6.1 menunjukkan satu unit perkakasan yang lengkap untuk kerja CAD.

Rajah 6.1: Unit perkakasan CAD

Peranti masukan terdiri daripada papan kekunci dan tetikus. Peranti paparan pula ialah monitor, manakala peranti keluaran pula terdiri daripada pencetak atau pemplot. Peranti pemprosesan ialah bahagian atau sistem yang memproses segala kemasukan maklumat atau data. Komponen ini biasa dikenali sebagai

Sketchpad dan lain-lain. Autodesk AutoCAD Electrical dan sebagainya. Autodesk AutoCAD merupakan satu perisian yang paling lazim digunakan dalam bidang teknikal. Pada tahun 1999. dimana ia dikenali sebagai AutoCAD Versi 2. Rajah 6. .1 Bandingkan kelebihan dan kekurangan jika menggunakan sistem CAD untuk kerja lukisan dan reka bentuk. Di dalam Autodesk juga terdapat pelbagai perisian seperti Autodesk AutoCAD Mechanical. 6. Dalam modul ini anda akan diberikan asas penggunaan perisian AutoCAD 2011.6.2 Perisian dalam CAD Dalam pasaran. terdapat pelbagai jenis perisian CAD seperti Autodesk AutoCAD. Keperluan minimum yang diperlukan untuk menggunakan perisian dalam CAD ialah komputer berasaskan pemprosesan berkelajuan tinggi.1.2 PENGENALAN KEPADA AUTOCAD di paparan Anda boleh mula membuka perisian AutoCAD dengan dua cara sama ada melalui Start Menu Programs atau pada ikon AutoCAD Desktop. Sejarah perkembangan AutoCAD bermula pada Disember 1982 iaitu AutoCAD Versi 1 sehingga pada tahun April 1987.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 115 Unit Pemprosesan Pusat atau CPU. Sebelum memulakan kerja. Setiap perisian mempunyai fungsi dan tugas kerja yang berlainan. Bermula pada Disember 1987. AutoCAD Release 9 diperkenalkan. Solid Work. AKTIVITI 6. 6. kad grafik dan pendigit. Autodesk membuka era baru dengan beberapa penambahbaikkan dengan mengeluarkan AutoCAD 2000 diikuti dengan beberapa versi lain yang dikeluarkan hampir setiap tahun sehingga yang terkini iaitu AutoCAD 2012 yang dilancarkan pada Ogos 2011. Sistem berasaskan DOS berakhir pada tahun 1994 apabila Autodesk memperkenalkan AutoCAD Release 13 yang mana sistemnya boleh beroperasi sama ada dalam DOS atau Windows.2 menunjukkan paparan kotak dialog Start From Scratch. Autodesk AutoCAD Architecture. anda seharusnya memilih pada kotak dialog Startup bentuk kerja pilihan anda.

AutoCAD 2011. membuka fail baharu . paparan ini boleh dikeluarkan X System. Untuk AutoCAD 2011. sama ada menggunakan sistem imperial (kaki dan inci) atau dalam metric (mm). setelah anda anda perlu menaip pada baris perintah seperti Command: startup € Enter new value for STARTUP <0>: 1 € Command: filedia € Enter new value for FILEDIA <0>: 1 € Setelah itu. memilih templet tertentu atau menggunakan wizard yang disediakan . .116 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6. anda telah bersedia untuk membuka fail baharu dengan klik QNew pada Standard Toolbar atau klik pada Apabila kotak dialog Startup dipaparkan. anda perlu menetapkan saiz kerja lukisan. Setelah itu. Penetapan ini adalah sangat penting kerana pada dasarnya AutoCAD menyediakan saiz kerja lukisan dalam bentuk Imperial. anda boleh memilih sama ada untuk memulakan AutoCAD dengan membuka fail sedia ada .2: Kotak dialog Start From Scratch Nota: AutoCAD tidak menyediakan Bagi pengguna versi sebelum melalui Option X Dialog Box membuka program AutoCAD berikut: secara otomatik paparan kotak dialog Startup.

Penukaran ini boleh dibuat pada Workspace Switching seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6.5. paparan kerja ditukar dalam bentuk AutoCAD Classic.4 dengan memilih AutoCAD Classic seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6.3).4: Menu tarik turun Workspace Switching . Rajah 6. Rajah 6. untuk memudahkan kefahaman anda agar tidak terlalu jauh berbanding AutoCAD Release yang terdahulu.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 117 Sistem AutoCAD 2011 menyediakan paparan kerja asal dalam bentuk 2D Drafting & Annotation (Rajah 6.3: Alat bar 2D Drafting & Annotation Namun.

118 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6. Di dalam menu ini terdapat perintah-perintah dan fungsi yang merupakan nadi kepada AutoCAD. Tan. Berbeza apabila memilih dari bar alat atau toolbar yang hanya memberi lima pilihan aplikasi tidak termasuk Draw X Circle X Tan.6 menunjukkan menu tarik turun untuk perintah melukis. Tan. terdapat enam kaedah melukis bulatan yang disediakan seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 6.6. Rajah 6. Jika anda memilih menu Draw X Circle. Perbezaannya juga sangat ketara apabila memilih aplikasi Draw X Arc yang memberikan 10 pilihan kaedah melukis lengkung.5: Paparan tetingkap AutoCAD Classic Tetingkap program AutoCAD terbahagi kepada lima bahagian: (a) Menu Tarik Turun (Pull Down Menu) Menu tarik turun terdapat pada bar menu. contohnya. berbanding dengan iaitu Arc 3 points. hanya satu aplikasi sahaja daripada bar alat .

ia akan memaparkan nama ikon itu pada penghujung alat penunjuk.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 119 Rajah 6. dan jika diklik pada kanan tetikus ia akan memaparkan jenisjenis bar alat sama ada yang telah dipaparkan pada tetingkap AutoCAD atau belum. setiap jenis dibahagikan kepada fungsi yang berbeza. Jika anda menggerakkan alat penunjuk (pointing device) ke suatu bar alat. Anda boleh memilih sama ada untuk mengeluar atau memasukkan setiap jenis bar alat tersebut bergantung pada keselesaan kerja anda. Rajah 6.6: Menu tarik turun Draw (b) Bar Alat (Toolbar) Terdapat 38 jenis kumpulan bar alat yang disediakan dalam AutoCAD 2011.7 menunjukkan jenis-jenis kumpulan bar alat. . Bar alat dalam AutoCAD mengandungi beberapa ikon yang boleh memulakan suatu perintah.

120 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6.12).8: Bar alat standard (standard toolbar) Rajah 6.9: Bar alat gaya (styles toolbar) . Bar alat gaya (styles toolbar) (Rajah 6.8). (iii) Bar alat ciri-ciri objek (properties toolbar) (Rajah 6.9). dan (v) Bar alat lukis (draw toolbar) dan bar alat ubah suai (modify toolbar) (Rajah 6. (iv) Bar alat lapisan (layers toolbar) (Rajah 6.7: Jenis-jenis kumpulan bar alat Terdapat beberapa bar alat yang akan dipaparkan semasa memulakan AutoCAD seperti berikut: (i) (ii) Bar alat standard (standard toolbar) (Rajah 6.10). Rajah 6.11).

10: Bar alat ciri-ciri objek (properties toolbar) Rajah 6.11: Bar alat lapisan (layers toolbar) .TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 121 Rajah 6.

ia juga menunjukkan butang untuk snap. Ia menunjukkan paparan koordinat untuk pergerakan kursor dalam paksi X dan Y jika paparan lukisan adalah dua dimensi. Baris Perintah (Command Prompt/Command Line) Ia merupakan ruang untuk memasukkan arahan kerja jika anda tidak menggunakan bar alat atau menu tarik turun.122 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6. (d) (e) . grid. ortho. Biasanya kawasan melukis akan ditentukan oleh anda sebagai seorang pengguna/pelukis. Semua objek yang dilukis akan terpapar di dalam kawasan ini. Selain daripada itu. anda boleh menggunakan baris perintah untuk memasukkan nilai/data yang dikehendaki oleh suatu perintah.13 terletak di baris bawah tetingkap. Selain daripada itu. Bar Status (Status Bar) Bar status seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6.12: Bar alat untuk melukis dan mengubah suai (c) Ruangan Melukis (Drawing Area) Ruangan melukis ialah ruang kerja yang disediakan untuk anda melukis tanpa ada had keluasan yang ditetapkan. Baris perintah perlu sentiasa diambil perhatian kerana ia akan menunjukkan aliran kerja yang bakal dijalankan.

osnaptracking. 0. 210 (mengikut kertas saiz A4).13: Bar status SEMAK KENDIRI 6. 210 € Dengan langkah ini. line weight dan quick properties. Berikut adalah langkah kerja untuk perintah limits jika anda menggunakan baris perintah. Kawasan lukisan yang baharu ialah 297. Dynamic UCS. 6.0000>: € Upper right corner<420. Perintah limits boleh diperolehi dari menu tarik turun Format o Drawing Limits.1 Penyediaan Kawasan Lukisan Sebelum anda memulakan lukisan yang baharu. Perintah limits akan membenarkan anda mengubah kawasan melukis dalam AutoCAD. adalah penting bagi anda menentukan kawasan lukisan mengikut saiz kertas yang akan digunakan untuk bercetak.0000. 297. Untuk mengaktifkan perintah ini.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 123 polar tracking. Apakah kegunaan baris perintah dalam AutoCAD? 2. anda juga boleh menaipkan perintah ini pada baris perintah. anda akan memperoleh kawasan lukisan yang titik penjuru atas pada koordinat 297. 210. . Dynamic input. osnap. Command : limits (tekan enter) € Specify lower left corner or [ON/OFF]<0.0000>: 297. Rajah 6. Namakan tiga kaedah untuk memberikan perintah dalam AutoCAD.2.1 1.0000.

Begitu juga bagi paksi Y dan paksi Z. manakala lukisan 3D atau solid akan menggunakan ketiga-tiga paksi X. Adalah sangat jelas dalam AutoCAD. Sepertimana dalam Sistem Koordinat Cartesian Matematik. Dalam lukisan 2D. Ini dapat dilihat dalam Rajah 6. Rajah 6.0. bermula dengan titik origin/asalan (0.124 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " 6.15: Sistem koordinat . Paparan AutoCAD dalam Rajah 6.14 akan menunjukkan arah paksi-paksi tersebut.0). Rajah 6. Y dan Z.2 Sistem Koordinat Asas utama dalam melukis adalah mengikut titik-titik koordinat dan paksi XYZ.15 di bawah.2.14: Orientasi 2D dan 3D Melukis dalam AutoCAD adalah berasaskan kepada sistem koordinat yang dikenali sebagai Sistem Koordinat Cartesian. maka arahan ke kanan paksi X adalah positif. setiap arahan lukisan yang diberikan mestilah berpandukan kepada arah paksi-paksi tersebut. paksi utama yang digunakan ialah paksi X dan paksi Y. manakala arahan ke kiri paksi X pula negatif.

Rajah 6.16) akan merujuk kepada titik asalan (0. Sistem koordinat mutlak (Rajah 6. anda boleh menentukan titik koordinat yang mana akan digunakan. Rajah 6.17 berikut. Dengan menggunakan sistem koordinat mutlak. Semua arahan jarak dimasukkan secara paksi (X. Anda boleh mengikut langkah berikut menggunakan sistem ini. Penggunaan tanda @ menunjukkan titik baharu berkedudukan pada jarak tertentu dari titik yang diberi.Y).TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 125 Walau bagaimanapun.16: Sistem koordinat mutlak (b) Koordinat Bandingan (Relative Coordinate) Koordinat ini mewakili kedudukan bandingan koordinat X dan Y pada titik yang baru kepada titik sebelumnya.17: Sistem koordinat bandingan . terdapat tiga jenis sistem koordinat dalam AutoCAD seperti berikut: (a) Koordinat Mutlak (Absolute Coordinate) Koordinat ini mewakili nilai sebenar dalam perintah Drawing Limits/Limits.0). Anda boleh mengikut langkah berikut untuk menggunakan sistem ini dengan merujuk kepada Rajah 6.

Tanda  akan digunakan untuk memisahkan di antara data jarak dan sudut.126 " (c) X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Koordinat Kutub Bandingan (Relative Polar Coordinate) Sistem ini menggunakan jarak dan sudut untuk menentukan kedudukan titik baharu dari titik yang lama. Anda boleh menentukan satu titik yang baharu dengan memasukkan nilai jarak dan nilai sudut dari titik terakhir.18 menunjukkan sistem koordinat kutub bandingan.18: Sistem koordinat kutub bandingan (d) Penggunaan Polar (Polar Tracking) Penggunaan Polar merupakan suatu aplikasi yang baru diperkenalkan dalam AutoCAD bagi kemudahan pengguna membuat lukisan ringkas dengan cepat. Rajah 6. (Format arahan: @jarak<sudut). Rajah 6. Polar Tracking setting: . Polar juga menyediakan setting pengguna bagi menentukan gandaan sudut yang dikehendaki (increment angle). Polar akan sentiasa dapat menunjukkan laluan (track) secara otomatik dan pengguna hanya perlu memasukkan jaraknya sahaja. Dari menu arahan tools X Drafting Settings Akan keluar satu kotak dialog untuk mengedit apa yang diperlukan pengguna seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6.19.

.21. Rajah 6. Contoh kaedah binaan adalah seperti dalam Rajah 6.20 menunjukkan polar laluan kursor pada sudut 300.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 127 Rajah 6. Rajah 6. Anda cuma perlu menaip jumlah jarak yang dikehendaki.20: Aplikasi Polar Tracking Anda juga boleh menggunakan aplikasi OSnap Tracking bersama polar tracking bagi membina garisan yang selari dan tepat pada setiap hujung garisan yang dirujuk.19: Kotak dialog Drafting Settings Anda boleh menambah sudut-sudut pilihan untuk dijadikan laluan bagi setiap kerja: Klik New X masukan nilai-nilai sudut yang dikehendaki dan klik ÂOKÊ.

.22: Latihan rajah mudah Anda boleh mengikuti kaedah melukis seperti berikut yang merujuk kepada aliran kerja pada Rajah 6. (b) dan (c).21: Aplikasi Object Snap Tracking Mari kita cuba untuk melukis rajah mudah seperti lukisan dalam Rajah 6.22. Object Snap dan OSnap Tracking Rajah 6.23(a). Rajah 6.128 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Aktifkan Polar Tracking.

TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 129 Command: _line Specify first point: klik A Specify next point or [Undo]: 50€ (Drag cursor pada laluan polar dan masukkan nilai 50) Specify next point or [Undo]: 30€ (a) (Guna polar setting 300. Arahan-arahan yang akan digunakan termasuk perintah melukis (draw commands). 6. perintah pengeditan (modify commands) dan perintah osnap (object snap/osnap commands). Anda boleh juga mengaktifkan perintah dalam AutoCAD melalui tiga cara iaitu ikon dalam bar alat. drag dan masukkan nilai 30) Specify next point or [Close/Undo]: @20<135€ (Guna sistem relative polar untuk jarak dan sudut) Specify next point or [Close/Undo]: (Bawa kursor ke tengah garisan AB dan dapatkan Osnap tracking silang) Specify next point or [Close/Undo]: (b) Klik. bawa ke garisan tengan AB dan klik Specify next point or [Close/Undo]: € (c) Rajah 6. menu tarik turun dan baris perintah.2 Bandingkan perbezaan antara keempat-empat sistem koordinat yang digunakan dalam AutoCAD.23: Kaedah melukis rajah mudah AKTIVITI 6. .3 PERINTAH ASAS DALAM AUTOCAD Dalam AutoCAD. terdapat beberapa arahan asas yang anda akan digunakan untuk menghasilkan kerja lukisan berkomputer anda.

Untuk Lukisan Terbantu Komputer. Mencari puncak 0o. Penggunaan perintah-perintah yang terdapat dalam osnap boleh menjadikan lukisan anda lebih tepat dan kemas berbanding dengan lukisan tradisional.1: Ikon untuk Perintah Osnap dan Fungsinya Mod Ikon Penerangan Untuk mewujudkan titik rujukan sementara sebagai asas untuk menentukan titik-titik berikut. perintah osnap telah disediakan dalam AutoCAD untuk membantu anda. . Menentukan titik persilangan objek pada satah yang sama. Memilih titik suatu objek yang terdekat dengan titik yang dipilih.1 menunjukkan ikon untuk perintah osnap dan fungsinya. lengkuk atau polyline.1 Perintah Object Snap (Osnap) Dalam lukisan teknik menu. Untuk melaksanakan amalan ini. Untuk memilih titik persilangan yang bersudut tepat pada objek yang lain.130 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " 6. Mencari titik tengah untuk bulatan atau lengkuk. anda perlu menghasilkan satu lukisan yang tepat. kemas dan jitu. Mencari satu titik yang mewakili persilangan yang jelas antara dua objek. Snap From Endpoint Midpoint Intersection Apparent Intersect Center Quadrant Tangent Perpendicular Nearest Mencari titik tengah objek seperti garisan. seperti dua garisan yang bukan selari dalam ruang 3 dimensi. 180o dan 270o untuk sebuah bulatan atau lengkuk. 90o. Memilih titik tangen suatu bulatan/lengkuk yang akan bertangen dengan bulatan/lengkuk yang lain. Jadual 6. Jadual 6.3. Mencari titik hujung semua objek kecuali bulatan. amalan ini juga diperlukan.

Rajah 6. Terangkan kegunaan perintah Osnap dalam AutoCAD. anda boleh mengaktifkan mana-mana fungsi yang sesuai untuk digunakan dalam Âlukisan semasaÊ. . Dari Dialog Box.24 menunjukkan kotak dialog Drafting Settings untuk fungsi Osnap. Rajah 6.24: Kotak dialog Drafting Settings untuk fungsi Osnap SEMAK KENDIRI 6. Pastikan anda memilih yang sesuai sahaja kerana jika terlalu banyak yang diaktifkan.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 131 Fungsi ikon-ikon Osnap boleh dipilih untuk diaktifkan pada Drafting Settings. maka akan berlaku penindanan semasa aktiviti melukis. 2.2 1. Jelaskan fungsi utama perintah endpoint dan intersection. Dari menu arahan Tools X Drafting Settings.

peranti keluaran dan peranti pemprosesan. bar alat. Perkakasan dalam sistem CAD mengandungi tiga komponen utama. perintah pengeditan (modify commands) dan perintah osnap (object snap/osnap). iaitu peranti masukan. baris perintah dan bar status. iaitu menu tarik turun. iaitu perkakasan dan perisian.132 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " x x x x x x Lukisan Terbantu Komputer atau Computer Aided Drafting (CAD) adalah satu cara untuk menghasilkan lukisan yang tepat dan kemas. kawasan melukis. Tetingkap program AutoCAD terbahagi kepada lima bahagian. Arahan-arahan asas yang selalu digunakan dalam AutoCAD ialah perintah melukis (draw commands). x Bar alat ciri-ciri objek Bar Status Kotak Dialog Perintah osnap Chamfer Koordinat bandingan Koordinat Kutub Bandingan Koordinat mutlak Polar Tracking Object Snap Tracking Rectangular Array Tetingkap AutoCAD . Perisian CAD yang paling banyak digunakan ialah AutoCAD yang telah banyak berubah dari program berasaskan DOS kepada tetingkap (Windows). Perintah osnap adalah perintah untuk membantu menghasilkan lukisan yang kemas dan jitu. Terdapat dua kelengkapan dalam sistem CAD.

Iskandar dan Zaitun.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 133 Autodesk Official Training Courseware. Inc. . Inside AutoCAD R13 for Windows and Window NT. Finkelstein. UTMATC. AutoCAD 2002 step by step. Venton Publishing (M). Wiley Publishing. (1994). (2002). AutoCAD 2006 and AutoCAD LT 2006. (2005). AutoCAD intermediate 2009. Indiana: New Rider Publishing. et al. E. Seon. F.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful