Topik

X

6

Pengenalan kepada Lukisan Terbantu Komputer (CAD)

HASIL PEMBELAJARAN
Pada akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. 2. 3. 4. 5. Mentakrif Lukisan Terbantu Komputer (CAD); Mengenal pasti perisian dan perkakasan yang perlu dalam Lukisan Terbantu Komputer; Mengenal pasti konsep asas dalam Lukisan Terbantu Komputer; Mengenal pasti sistem koordinat perisian AutoCAD; dan Menggunakan perisian AutoCAD untuk menghasilkan lukisan yang mudah.

X PENGENALAN
Lukisan Terbantu Komputer atau Computer Aided Drafting (CAD) merupakan satu perisian komputer yang digunakan bagi membantu menyelesaikan masalah kejuruteraan yang berkaitan dengan aspek seperti lukisan mekanikal, lukisan elektrikal, lukisan kejuruteraan awam dan seni bina. Namun demikian,

114 "

X

" "

TOPIK 6

PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD)

"

"

"

penggunaannya tidaklah terhad kepada bidang yang tersebut sahaja, ia juga digunakan dengan meluas dalam bidang-bidang lain seperti reka bentuk fesyen, topografi, reka bentuk industri dan lain-lain. Sistem ini mampu menghasilkan lukisan yang berkualiti, tepat dan menjimatkan kos. Dalam topik ini, anda akan diperkenalkan dengan konsep asas perisian AutoCAD dan juga perintah asas dalam perisian AutoCAD. Perkembangan sistem CAD menyumbang kepada pembangunan pesat dalam bidang kejuruteraan dan reka bentuk.

6.1

KELENGKAPAN DALAM SISTEM CAD

Kelengkapan dalam sistem CAD mengandungi dua komponen iaitu perkakasan dan perisian. Perkakasan merujuk kepada satu set komputer peribadi yang lengkap, manakala perisian adalah jenis program yang digunakan dalam CAD.

6.1.1

Perkakasan dalam CAD

Perkakasan dalam sistem CAD mengandungi tiga komponen iaitu peranti masukan, peranti paparan, peranti keluaran dan peranti pemprosesan. Rajah 6.1 menunjukkan satu unit perkakasan yang lengkap untuk kerja CAD.

Rajah 6.1: Unit perkakasan CAD

Peranti masukan terdiri daripada papan kekunci dan tetikus. Peranti paparan pula ialah monitor, manakala peranti keluaran pula terdiri daripada pencetak atau pemplot. Peranti pemprosesan ialah bahagian atau sistem yang memproses segala kemasukan maklumat atau data. Komponen ini biasa dikenali sebagai

AutoCAD Release 9 diperkenalkan. Sebelum memulakan kerja. Dalam modul ini anda akan diberikan asas penggunaan perisian AutoCAD 2011. dimana ia dikenali sebagai AutoCAD Versi 2. Sejarah perkembangan AutoCAD bermula pada Disember 1982 iaitu AutoCAD Versi 1 sehingga pada tahun April 1987. anda seharusnya memilih pada kotak dialog Startup bentuk kerja pilihan anda. Sistem berasaskan DOS berakhir pada tahun 1994 apabila Autodesk memperkenalkan AutoCAD Release 13 yang mana sistemnya boleh beroperasi sama ada dalam DOS atau Windows. Rajah 6.1 Bandingkan kelebihan dan kekurangan jika menggunakan sistem CAD untuk kerja lukisan dan reka bentuk. Autodesk membuka era baru dengan beberapa penambahbaikkan dengan mengeluarkan AutoCAD 2000 diikuti dengan beberapa versi lain yang dikeluarkan hampir setiap tahun sehingga yang terkini iaitu AutoCAD 2012 yang dilancarkan pada Ogos 2011. .2 PENGENALAN KEPADA AUTOCAD di paparan Anda boleh mula membuka perisian AutoCAD dengan dua cara sama ada melalui Start Menu Programs atau pada ikon AutoCAD Desktop.6.2 Perisian dalam CAD Dalam pasaran. Autodesk AutoCAD Electrical dan sebagainya. Bermula pada Disember 1987.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 115 Unit Pemprosesan Pusat atau CPU. Sketchpad dan lain-lain. AKTIVITI 6. 6. Pada tahun 1999.1. Autodesk AutoCAD merupakan satu perisian yang paling lazim digunakan dalam bidang teknikal.2 menunjukkan paparan kotak dialog Start From Scratch. 6. kad grafik dan pendigit. Autodesk AutoCAD Architecture. terdapat pelbagai jenis perisian CAD seperti Autodesk AutoCAD. Keperluan minimum yang diperlukan untuk menggunakan perisian dalam CAD ialah komputer berasaskan pemprosesan berkelajuan tinggi. Solid Work. Di dalam Autodesk juga terdapat pelbagai perisian seperti Autodesk AutoCAD Mechanical. Setiap perisian mempunyai fungsi dan tugas kerja yang berlainan.

membuka fail baharu . anda telah bersedia untuk membuka fail baharu dengan klik QNew pada Standard Toolbar atau klik pada Apabila kotak dialog Startup dipaparkan. paparan ini boleh dikeluarkan X System. Penetapan ini adalah sangat penting kerana pada dasarnya AutoCAD menyediakan saiz kerja lukisan dalam bentuk Imperial. anda perlu menetapkan saiz kerja lukisan. anda boleh memilih sama ada untuk memulakan AutoCAD dengan membuka fail sedia ada . Untuk AutoCAD 2011.116 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6. . setelah anda anda perlu menaip pada baris perintah seperti Command: startup € Enter new value for STARTUP <0>: 1 € Command: filedia € Enter new value for FILEDIA <0>: 1 € Setelah itu. Setelah itu. sama ada menggunakan sistem imperial (kaki dan inci) atau dalam metric (mm). memilih templet tertentu atau menggunakan wizard yang disediakan .2: Kotak dialog Start From Scratch Nota: AutoCAD tidak menyediakan Bagi pengguna versi sebelum melalui Option X Dialog Box membuka program AutoCAD berikut: secara otomatik paparan kotak dialog Startup. AutoCAD 2011.

3: Alat bar 2D Drafting & Annotation Namun. Penukaran ini boleh dibuat pada Workspace Switching seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 117 Sistem AutoCAD 2011 menyediakan paparan kerja asal dalam bentuk 2D Drafting & Annotation (Rajah 6.3). Rajah 6. untuk memudahkan kefahaman anda agar tidak terlalu jauh berbanding AutoCAD Release yang terdahulu.4 dengan memilih AutoCAD Classic seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6. Rajah 6.5.4: Menu tarik turun Workspace Switching . paparan kerja ditukar dalam bentuk AutoCAD Classic.

Perbezaannya juga sangat ketara apabila memilih aplikasi Draw X Arc yang memberikan 10 pilihan kaedah melukis lengkung. contohnya.5: Paparan tetingkap AutoCAD Classic Tetingkap program AutoCAD terbahagi kepada lima bahagian: (a) Menu Tarik Turun (Pull Down Menu) Menu tarik turun terdapat pada bar menu. Berbeza apabila memilih dari bar alat atau toolbar yang hanya memberi lima pilihan aplikasi tidak termasuk Draw X Circle X Tan. berbanding dengan iaitu Arc 3 points. hanya satu aplikasi sahaja daripada bar alat . Di dalam menu ini terdapat perintah-perintah dan fungsi yang merupakan nadi kepada AutoCAD. Rajah 6.6.6 menunjukkan menu tarik turun untuk perintah melukis. Tan.118 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6. terdapat enam kaedah melukis bulatan yang disediakan seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 6. Tan. Jika anda memilih menu Draw X Circle.

. Anda boleh memilih sama ada untuk mengeluar atau memasukkan setiap jenis bar alat tersebut bergantung pada keselesaan kerja anda. setiap jenis dibahagikan kepada fungsi yang berbeza.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 119 Rajah 6. Jika anda menggerakkan alat penunjuk (pointing device) ke suatu bar alat. dan jika diklik pada kanan tetikus ia akan memaparkan jenisjenis bar alat sama ada yang telah dipaparkan pada tetingkap AutoCAD atau belum.7 menunjukkan jenis-jenis kumpulan bar alat. Rajah 6. ia akan memaparkan nama ikon itu pada penghujung alat penunjuk. Bar alat dalam AutoCAD mengandungi beberapa ikon yang boleh memulakan suatu perintah.6: Menu tarik turun Draw (b) Bar Alat (Toolbar) Terdapat 38 jenis kumpulan bar alat yang disediakan dalam AutoCAD 2011.

Bar alat gaya (styles toolbar) (Rajah 6. (iii) Bar alat ciri-ciri objek (properties toolbar) (Rajah 6.12).7: Jenis-jenis kumpulan bar alat Terdapat beberapa bar alat yang akan dipaparkan semasa memulakan AutoCAD seperti berikut: (i) (ii) Bar alat standard (standard toolbar) (Rajah 6.9: Bar alat gaya (styles toolbar) . Rajah 6.10).8). (iv) Bar alat lapisan (layers toolbar) (Rajah 6.8: Bar alat standard (standard toolbar) Rajah 6.9).120 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6. dan (v) Bar alat lukis (draw toolbar) dan bar alat ubah suai (modify toolbar) (Rajah 6.11).

10: Bar alat ciri-ciri objek (properties toolbar) Rajah 6.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 121 Rajah 6.11: Bar alat lapisan (layers toolbar) .

ortho. Selain daripada itu. (d) (e) . Baris perintah perlu sentiasa diambil perhatian kerana ia akan menunjukkan aliran kerja yang bakal dijalankan.12: Bar alat untuk melukis dan mengubah suai (c) Ruangan Melukis (Drawing Area) Ruangan melukis ialah ruang kerja yang disediakan untuk anda melukis tanpa ada had keluasan yang ditetapkan. Baris Perintah (Command Prompt/Command Line) Ia merupakan ruang untuk memasukkan arahan kerja jika anda tidak menggunakan bar alat atau menu tarik turun.13 terletak di baris bawah tetingkap. grid. anda boleh menggunakan baris perintah untuk memasukkan nilai/data yang dikehendaki oleh suatu perintah. Bar Status (Status Bar) Bar status seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6.122 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Rajah 6. ia juga menunjukkan butang untuk snap. Ia menunjukkan paparan koordinat untuk pergerakan kursor dalam paksi X dan Y jika paparan lukisan adalah dua dimensi. Semua objek yang dilukis akan terpapar di dalam kawasan ini. Selain daripada itu. Biasanya kawasan melukis akan ditentukan oleh anda sebagai seorang pengguna/pelukis.

osnap. Perintah limits boleh diperolehi dari menu tarik turun Format o Drawing Limits. 210. . Berikut adalah langkah kerja untuk perintah limits jika anda menggunakan baris perintah. Dynamic input. anda juga boleh menaipkan perintah ini pada baris perintah. Perintah limits akan membenarkan anda mengubah kawasan melukis dalam AutoCAD. line weight dan quick properties.1 1. 210 (mengikut kertas saiz A4). adalah penting bagi anda menentukan kawasan lukisan mengikut saiz kertas yang akan digunakan untuk bercetak.0000>: 297. Untuk mengaktifkan perintah ini. 297. Command : limits (tekan enter) € Specify lower left corner or [ON/OFF]<0.0000>: € Upper right corner<420. osnaptracking. anda akan memperoleh kawasan lukisan yang titik penjuru atas pada koordinat 297.1 Penyediaan Kawasan Lukisan Sebelum anda memulakan lukisan yang baharu. 0.13: Bar status SEMAK KENDIRI 6. Apakah kegunaan baris perintah dalam AutoCAD? 2. 210 € Dengan langkah ini.0000. 6. Namakan tiga kaedah untuk memberikan perintah dalam AutoCAD.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 123 polar tracking. Rajah 6.2. Kawasan lukisan yang baharu ialah 297. Dynamic UCS.0000.

Ini dapat dilihat dalam Rajah 6.0).14: Orientasi 2D dan 3D Melukis dalam AutoCAD adalah berasaskan kepada sistem koordinat yang dikenali sebagai Sistem Koordinat Cartesian. Sepertimana dalam Sistem Koordinat Cartesian Matematik.15 di bawah.14 akan menunjukkan arah paksi-paksi tersebut.2 Sistem Koordinat Asas utama dalam melukis adalah mengikut titik-titik koordinat dan paksi XYZ.124 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " 6.2. setiap arahan lukisan yang diberikan mestilah berpandukan kepada arah paksi-paksi tersebut. Paparan AutoCAD dalam Rajah 6. Rajah 6. maka arahan ke kanan paksi X adalah positif. Dalam lukisan 2D. paksi utama yang digunakan ialah paksi X dan paksi Y. Rajah 6. Begitu juga bagi paksi Y dan paksi Z.15: Sistem koordinat . bermula dengan titik origin/asalan (0.0. manakala arahan ke kiri paksi X pula negatif. Adalah sangat jelas dalam AutoCAD. manakala lukisan 3D atau solid akan menggunakan ketiga-tiga paksi X. Y dan Z.

Dengan menggunakan sistem koordinat mutlak.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 125 Walau bagaimanapun.Y). Anda boleh mengikut langkah berikut menggunakan sistem ini. terdapat tiga jenis sistem koordinat dalam AutoCAD seperti berikut: (a) Koordinat Mutlak (Absolute Coordinate) Koordinat ini mewakili nilai sebenar dalam perintah Drawing Limits/Limits.16: Sistem koordinat mutlak (b) Koordinat Bandingan (Relative Coordinate) Koordinat ini mewakili kedudukan bandingan koordinat X dan Y pada titik yang baru kepada titik sebelumnya. Semua arahan jarak dimasukkan secara paksi (X. Penggunaan tanda @ menunjukkan titik baharu berkedudukan pada jarak tertentu dari titik yang diberi.17: Sistem koordinat bandingan . Anda boleh mengikut langkah berikut untuk menggunakan sistem ini dengan merujuk kepada Rajah 6. Rajah 6. anda boleh menentukan titik koordinat yang mana akan digunakan.0). Rajah 6.16) akan merujuk kepada titik asalan (0. Sistem koordinat mutlak (Rajah 6.17 berikut.

Tanda  akan digunakan untuk memisahkan di antara data jarak dan sudut.19.18: Sistem koordinat kutub bandingan (d) Penggunaan Polar (Polar Tracking) Penggunaan Polar merupakan suatu aplikasi yang baru diperkenalkan dalam AutoCAD bagi kemudahan pengguna membuat lukisan ringkas dengan cepat. Polar Tracking setting: . Rajah 6. Polar akan sentiasa dapat menunjukkan laluan (track) secara otomatik dan pengguna hanya perlu memasukkan jaraknya sahaja. Rajah 6.18 menunjukkan sistem koordinat kutub bandingan. Polar juga menyediakan setting pengguna bagi menentukan gandaan sudut yang dikehendaki (increment angle). Anda boleh menentukan satu titik yang baharu dengan memasukkan nilai jarak dan nilai sudut dari titik terakhir. (Format arahan: @jarak<sudut). Dari menu arahan tools X Drafting Settings Akan keluar satu kotak dialog untuk mengedit apa yang diperlukan pengguna seperti yang dapat dilihat dalam Rajah 6.126 " (c) X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Koordinat Kutub Bandingan (Relative Polar Coordinate) Sistem ini menggunakan jarak dan sudut untuk menentukan kedudukan titik baharu dari titik yang lama.

Contoh kaedah binaan adalah seperti dalam Rajah 6. . Anda cuma perlu menaip jumlah jarak yang dikehendaki. Rajah 6. Rajah 6.19: Kotak dialog Drafting Settings Anda boleh menambah sudut-sudut pilihan untuk dijadikan laluan bagi setiap kerja: Klik New X masukan nilai-nilai sudut yang dikehendaki dan klik ÂOKÊ.20: Aplikasi Polar Tracking Anda juga boleh menggunakan aplikasi OSnap Tracking bersama polar tracking bagi membina garisan yang selari dan tepat pada setiap hujung garisan yang dirujuk.20 menunjukkan polar laluan kursor pada sudut 300.21.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 127 Rajah 6.

(b) dan (c).23(a).22.21: Aplikasi Object Snap Tracking Mari kita cuba untuk melukis rajah mudah seperti lukisan dalam Rajah 6. Rajah 6. . Object Snap dan OSnap Tracking Rajah 6.22: Latihan rajah mudah Anda boleh mengikuti kaedah melukis seperti berikut yang merujuk kepada aliran kerja pada Rajah 6.128 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " Aktifkan Polar Tracking.

drag dan masukkan nilai 30) Specify next point or [Close/Undo]: @20<135€ (Guna sistem relative polar untuk jarak dan sudut) Specify next point or [Close/Undo]: (Bawa kursor ke tengah garisan AB dan dapatkan Osnap tracking silang) Specify next point or [Close/Undo]: (b) Klik.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 129 Command: _line Specify first point: klik A Specify next point or [Undo]: 50€ (Drag cursor pada laluan polar dan masukkan nilai 50) Specify next point or [Undo]: 30€ (a) (Guna polar setting 300. .23: Kaedah melukis rajah mudah AKTIVITI 6. 6. bawa ke garisan tengan AB dan klik Specify next point or [Close/Undo]: € (c) Rajah 6. perintah pengeditan (modify commands) dan perintah osnap (object snap/osnap commands). Arahan-arahan yang akan digunakan termasuk perintah melukis (draw commands).2 Bandingkan perbezaan antara keempat-empat sistem koordinat yang digunakan dalam AutoCAD. Anda boleh juga mengaktifkan perintah dalam AutoCAD melalui tiga cara iaitu ikon dalam bar alat. menu tarik turun dan baris perintah.3 PERINTAH ASAS DALAM AUTOCAD Dalam AutoCAD. terdapat beberapa arahan asas yang anda akan digunakan untuk menghasilkan kerja lukisan berkomputer anda.

anda perlu menghasilkan satu lukisan yang tepat. Untuk memilih titik persilangan yang bersudut tepat pada objek yang lain. Mencari titik hujung semua objek kecuali bulatan. . Memilih titik tangen suatu bulatan/lengkuk yang akan bertangen dengan bulatan/lengkuk yang lain. Memilih titik suatu objek yang terdekat dengan titik yang dipilih. 90o.1 menunjukkan ikon untuk perintah osnap dan fungsinya. Snap From Endpoint Midpoint Intersection Apparent Intersect Center Quadrant Tangent Perpendicular Nearest Mencari titik tengah objek seperti garisan. perintah osnap telah disediakan dalam AutoCAD untuk membantu anda. lengkuk atau polyline. Untuk melaksanakan amalan ini. Jadual 6.1 Perintah Object Snap (Osnap) Dalam lukisan teknik menu. Penggunaan perintah-perintah yang terdapat dalam osnap boleh menjadikan lukisan anda lebih tepat dan kemas berbanding dengan lukisan tradisional. Mencari puncak 0o. 180o dan 270o untuk sebuah bulatan atau lengkuk.3.1: Ikon untuk Perintah Osnap dan Fungsinya Mod Ikon Penerangan Untuk mewujudkan titik rujukan sementara sebagai asas untuk menentukan titik-titik berikut. Untuk Lukisan Terbantu Komputer. seperti dua garisan yang bukan selari dalam ruang 3 dimensi. Jadual 6. Mencari titik tengah untuk bulatan atau lengkuk. amalan ini juga diperlukan.130 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " 6. Menentukan titik persilangan objek pada satah yang sama. kemas dan jitu. Mencari satu titik yang mewakili persilangan yang jelas antara dua objek.

Terangkan kegunaan perintah Osnap dalam AutoCAD.24: Kotak dialog Drafting Settings untuk fungsi Osnap SEMAK KENDIRI 6.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 131 Fungsi ikon-ikon Osnap boleh dipilih untuk diaktifkan pada Drafting Settings. 2. Rajah 6. Dari Dialog Box. Pastikan anda memilih yang sesuai sahaja kerana jika terlalu banyak yang diaktifkan. Jelaskan fungsi utama perintah endpoint dan intersection.24 menunjukkan kotak dialog Drafting Settings untuk fungsi Osnap. . anda boleh mengaktifkan mana-mana fungsi yang sesuai untuk digunakan dalam Âlukisan semasaÊ.2 1. maka akan berlaku penindanan semasa aktiviti melukis. Rajah 6. Dari menu arahan Tools X Drafting Settings.

iaitu perkakasan dan perisian. Perintah osnap adalah perintah untuk membantu menghasilkan lukisan yang kemas dan jitu. perintah pengeditan (modify commands) dan perintah osnap (object snap/osnap). baris perintah dan bar status. Terdapat dua kelengkapan dalam sistem CAD. Arahan-arahan asas yang selalu digunakan dalam AutoCAD ialah perintah melukis (draw commands). iaitu menu tarik turun. peranti keluaran dan peranti pemprosesan. Tetingkap program AutoCAD terbahagi kepada lima bahagian. kawasan melukis. x Bar alat ciri-ciri objek Bar Status Kotak Dialog Perintah osnap Chamfer Koordinat bandingan Koordinat Kutub Bandingan Koordinat mutlak Polar Tracking Object Snap Tracking Rectangular Array Tetingkap AutoCAD . bar alat. iaitu peranti masukan.132 " X " " TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) " " " x x x x x x Lukisan Terbantu Komputer atau Computer Aided Drafting (CAD) adalah satu cara untuk menghasilkan lukisan yang tepat dan kemas. Perisian CAD yang paling banyak digunakan ialah AutoCAD yang telah banyak berubah dari program berasaskan DOS kepada tetingkap (Windows). Perkakasan dalam sistem CAD mengandungi tiga komponen utama.

Indiana: New Rider Publishing. Seon. F. (2005). Finkelstein. Wiley Publishing. E.TOPIK 6 PENGENALAN KEPADA LUKISAN TERBANTU KOMPUTER (CAD) W 133 Autodesk Official Training Courseware. Inc. Inside AutoCAD R13 for Windows and Window NT. et al. UTMATC. AutoCAD 2006 and AutoCAD LT 2006. (1994). AutoCAD intermediate 2009. Iskandar dan Zaitun. (2002). Venton Publishing (M). AutoCAD 2002 step by step. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful