Tata Cara Mantu Adat Jawa

Rerangkening tatacara tiyang ingkang badhe bebesanan miturut adat Jawa wonten 6, inggih punika: 1. Lamaran 4. malam medodareni 2. Ningseti 5. ijab 3. Siraman 6. lan pahargyan. Ananging tasih wonten tatacara adat sanesipun, gumantung papan lumampahing tatacara punika (adat lokal). Kangge ngawekani mbok bilih anggenipun nglamar dipuntampik, supados boten lingsem pramila wonten utusan ingkang winastan congkok. Congkok punika utusan saking keluwarga PK ingkang nindhakaken jejibahan tindhak wonten dalemipun keluwarga PP saperlu nakonaken. 1. Lamaran Tatacara lamaran ingkang prayogi punika PK sowan wonten dalemipun tiyang sepuhipun PP kanthi perlu ngaturaken bilih keluwarga PK badhe nglamar putrinipun (dinten, tanggal, wanci sarta kathahing tiyang ingkang badhe sowan). Leresipun ing tlatah Jawa, ingkang nindhakaken panglamar inggih punika tiyang sepuhipun PK/ kadhang cinaket (tuladha ingkang nglamar punika tiyang sepuhipun PP: Rembang-Pati, India). Putra kakung boten ndherek, kangge ngawekani mbok bilih dipuntampik dados boten lingsem. Ingkang atur wangsulan punika tiyang sepuhipun PP/ menawi kepepet inggih kadhang cinaket. Urut-urutaning lamaran: a. Atur pangandikan saking PK 1. Muji syukur 2. Pitepangan 3. Salam taklim saking tiyang sepuhipun PK 4. Nyuwun pangapunten menawi sowanipun wonten kiranging subasita 5. Wigatosing lampah 6. Panutup b. Atur wangsulan saking PP 1. Nyuwun pangapunten kiranging panampi 2. Salam taklim katampi lan kosok wangsulipun salam taklim katur tiyang sepuhipun PK 3. Matur nuwun panglamaripun 4. Pangajab/ pangarep-arep
1 Materi Pembelajaran Bahasa Jawa
Tata Cara Mantu Adat Jawa Ikhwatun Khasanah, S. Pd

Ningseti/ singsetan (naleni) Ningseti punika limrahipun kakung tumprap putri. i. Leganing manah 2. Arta utawi buwuh. bilih PK bakal nyekapi c. e. Cengkir isinipun toya suci. 3. Nyuwun pamit 2. Panganan saking ketan. lsp).5. Enggal atur palapuran 3. Woh-wohan (jeruk. menawi pisah ateges sirna. ngemu panyuwunan tresnanipun PK lan PK saged mujudaken who ingkang sejati. ngemu suraos kabutuhanipun PP. Kerata basanipun “imbuh-imbuh anggenipun ewuh”. Panutup c. j. ngemu suraos tresnanipun boten saged pedhot kados wujudipun ali-ali. Cengkir gadhing. h. ateges ingkang badhe bebojoan saged tanggel jawab dhumateng keluwarganipun kados dene urip-urip. nanas. rah lan sumsum boten saged kapisah. Ageman putri sapengadheg. ngemu suraos bilih PK lan PP saged tumindak kados Raja ingkang sarwi tanggel jawab. Tanggap wicara pancasan (putusan) saking PK 1. Ubarampenipun inggih punika: a. ngemu suraos penganten kekalih boten badhe damel kuciwa. Gedhang ayu limrahipun gedhang raja). Siraman . d. Urip-urip (pithik lancur lan dhara. mugi g. utawi banyak sajodho). lan nutupi sedaya wewadi. Dipuntampi punapa boten 6. Tiyang manton punika panci badhe kagungan damel utawi (ewuh). Rerenggan pelik-pelik (emas-emasan). ngemu suraos bilih wos ketan punika tasih kumepyur nanging menawi sampun dipunolah saged luluh dados setunggal (antawisipun PK lan PP). ateges mugi PK lan PP anggenipun mangun bale wisma tansah linambaran tresna ingkang suci. Lapis werni abrit lan pethak minangka pralambang manunggaling rah lan sum-suming PK lan PP. manggis. Kalpika (ali-ali). b. f.

Ingkung. b. adicaranipun: a. Malem medodareni Malem midodareni inggih punika malem saderengipun adicara akad nikah lan 3 Materi Pembelajaran Bahasa Jawa Tata Cara Mantu Adat Jawa Ikhwatun Khasanah. e. Bubur tegesipun angubur sedayaning pakarti ingkang boten sae. Tegesipun Gusti punika maha mirah. Ingkang tumbas punika para tamu. b. PP pasuryanipunipun kados widodari. g. Sanajan namung sadeyan dhawet nanging saged kangge nyekapi kabetahanipun sakeluwarga. Sritaman inggih punika kembang ingkang pinilih minangka ratuning kembang (mawar. kangge srana ambuka pamor (aura) pasuryanipun panganten. Ubarampe siraman: a. mliginipun PP. melati. lajeng tiyang sepuhipun PK lan dipunpungkasi dening pamaes. Tegesipun tansah eling dhateng ingkang maha linangkung. Sekul tumpeng. Toya ingkang wangi. lan kenanga).Adicara punika dipunwontenaken sedinten saderengipun adicara ijab-qobul. supados nalika dipunpaesi. Macemmacem tegesipun siraman: a. lan tansah nyuwun pitulungan dhateng Gusti. Kanthi mecah kendi lan ngendikan “wis pecah pamore” tegesipun penganten kekalih sampun sumadya anggenipun palakrama. taman ateges papan). Siraman dipunwastani adus kembang. S. Amarga manungsa asalipun saking lemah (kreweng =lemah) 4. lan saged nindakaken sedaya acara ngantos purna. Jajan pasar. lan tansah wangi ing saben dintenipun. Toya ingkang wening pralambang panganten kekalih saged mikir kanthi wening (fikiran jernih). Bubur warna pitu. Tegesipun tansah enget dhateng pepesthening kodrat ingkang sampun ginaris saking Gusti. b. jalaran wekdal punika minangka wekdalipun widodari nalika siram. b. d. Kangge ngresiki sedaya rereged lair trusing batin. Sasampunipun siraman wonten adicara dodol dhawet dening tiyang sepuhipun PP. migunakaken arto kreweng. f. Ingkang sadeyan punika ibunipun PP. Pd . lan dilakoni ing dalemipun PP. dados peparinganipun gusti punika maneka warna. Klapa binelah. Tegesipun kekalih panganten saged ngraosaken punapa ingkang dipunraosaken pacanganipun kados klapa binelah. Nyuwun marang Gusti supados calon panganten saged kalis ing godha. Ingkang nggadhahi jejibahan nyiram dipunwiwiti saking tiyang sepuhipun PP. Cengkir gadhing. amargi toya ingkang kangge adus sampun kacampur kaliyan kembang sritaman (sri ateges ratu. dene bapakipun ingkang mayungi. c. Kanthi ancas bilih tiyang omahomah punika kedhah gotong royong supados gesangipun tansah tentrem. Siraman dipunwastani adus pamor. Ancasipun siraman: a. wekdalipun antawis tabuh 10 enjing – 3 sonten. (cengkir= kencenging pikir) tiyang ingkang badhe omahomah punika krdhah nggadahi pikiran ingkang kenceng lan boten miyarmiyur.

panggih. d. Kangge nggampilake petugas KUA kangge naliti administrasi. Urut-urutan adicara malem midodareni: a. Punika pralambang kangge nglatih raos sabaripun PK minangka imam (kepala keluarga). inggih punika: 1. b. 2. Lajeng PP kedah mangsuli bilih PP ikhlas urip beberengan kaliyan priya ingkang sampun dipunpilih. Ing mriku PK namung diaturi segelas toya pethah. Tantingan Sasampunipun keluwarga PK kondur. lan keluwarganipun sowan ing dalemipun PP. Pasrah catur wedha Catur wedha punika pitutur saking tiyang sepuhipun PP katujokake dhateng PK. Dewi supraba kersa dados garwanipun Prabu Dananjaya kanthi bebana. pramila tiyang sepuhipun PP dhateng wonten kamaripun PP kanthi perlu nanting sepinten mantepipun PP anggenipun palakrama. Ing ndalu punika wiwit tabuh 6 sonten ngantos 12 ndalu. mayang punika kembang. Prabu Dananjaya . Ndadosaken bombonging manah keluwarga PP amargi PK tansah pinaringan kawilujengan. lan boten kenging dhahar/ ngunjuk sanesipun toya pethak. kanthi mbeta seserahan. lan boten kenging kepanggih kaliyan PK. kangge PK). K 2. Midodareni saking tembung widodari. i c. Ing malem midodareni tiyang sepuhipun PK. O 3. tiyang Jawa pertados bilih ing malem midodareni punika sedaya widodari saking khayangan mandhap wonten dalemipun PP kangge ndadosaken sampurna lan ayunipun PP kadosta widodari. Kembar mayang ateges kembang ingkang werni lan wujudipun sami. PK. Kembar mayang Kembar punika padha. Piyambakipun dipunkancani kancanipun ing kamar. Jonggolan/ nyantri/ nyantrik (ngetoke awak. PP boten kenging sare lan boten kenging medal saking kamaripun. Ancasipun jonggolan/ nyantri/ nyantrik: 1. catur wedha punika wosipun sekawan pandoming urip omah-omah. Asal usulipun kembar mayang punika saking legenda Dewi Supraba lan Prabu Dananjaya. H 4.

adicara punika dipunsekseni dening sedaya keluwarga panganten kekalih. kalpa ateges langgeng lan daru ateges wahyu. kangge nambahi ayu kembar mayang. Saking adicara punika. Wujud kados manuk. Godhong dadap serep. Wujud kados cemeti. b. godhong punika saged kangge obat benter. Pd . Kangge pakurmatan 5. Kangge nebihaken sedaya bebaya/ roh-roh 3. d. Nandhakake yen pacangan kedhah nggadahi pikiran ingkang wening nalika ngadepi sedaya perkawis.saged mundhut kembar mayang khayangan awujud klepu dewadaru. Godhong kruton. inggil. ateges nglindungi panganten kekalih saking roh-roh ingkang ala. Ngemu suraos yen pacangan kedah sami-sami nglindungi. tiyang sepuh PP masrahaken putrinipun dhateng PK. lan amba. j. Kangge adicara temu panganten 2. Tegesipun penganten kekalih kedah mikir ingkang sae-sae mawon supados gesangipun tansah tentrem. Tegesipun penganten kekalih kedah atos-atos sing samubarang tanduk. Wujud kados payung. Wujud kados redi. Werdinipun inggih punika supados gesangipun saged langgeng. Kembang Patra Manggala. c. Wujud kados keris. PK nampi PP kanthi ngaturaken mahar kangge PP. Kembar mayang ngemu suraos: a. h. Ngemu suraos yen PK kedah nggadhahi kawruh ingkang sae lan sabar. Ngemu suraos penganten kekalih kedah tanggap ing sasmita lan saged mundhut putusan ingkang paling sae lan becik. S. ateges kedhah nglindungi. Ijab Ijab utawi ijab kabul inggih punika ngesahaken ningkahipun panganten kekalih saking petugas catatan sipil. Klepu inggih punika kayu kalpataru. e. g. Kembar mayang ancasipun: 1. Wujud kados walang. tangga-tangga. Panggih 5 Materi Pembelajaran Bahasa Jawa Tata Cara Mantu Adat Jawa Ikhwatun Khasanah. Godhong ringin. 6. i. ateges panganten kedhah nggadhahi ancasing gesang punika. f. lan petugas catatan sipil. kalpataru dianggep “pohon kehidupan”.

kanthi pralambang bilih panganten nglakoni urip beberengan wiwit susah utawi seneng.Nalika PK sampun dugi ing dalemipun PP. Balangan suruh. kanthi ngendikan “padha-padha abote”. wos. Ngidhak tigan (dening PK). Minangka tanda yen bapa bakal nuduhake dalan tumuju kamulyanipun panganten. kekalih kedhah i. Yogyakarta: Adicita Karya Nusa http://semarasanta. ngemu suraos PK boten bakal nerak wewatoning ningkah.com/2007/09/12/adat-istiadat-jawa-manusia-jawa-sejak-dalamkandungan-sampai-wafat/ . kembang. wos ketan. Panganten kekalih lenggah ing pangkuanipun bapa PP. Kacar-kucur/ tampa kaya/ tandur. Sindur binayan. arto (uang logam) ingkahng cacahipun genep. e. h. jagung. ngemu suraos sinten ingkang kenging suruh punika pramila gesangipun bakal menangan. ing pangkuanipun PP kanthi pratanda bilih PK tansah paring nafkah kangge panguripan. Dulang-dulangan. dan Medodareni. c. ateges PP tansah setya lan tansah nglayani PK. Tanem. Paningset. Bapa PP nuntun penganten kekalih dumugi kursi panganten. lan ingkang ibu tansah paring dukungan. Pramila wonten tradisi ingkang wujudipun: a. DAFTAR PUSTAKA Pringgawidagda Suwarna. penganten kekalih nyuwun pangestu dhateng tiyang sepuhipun lan marasepuhipun. Timbang/ pangkon. Diwiwiti saking tiyang sepuh PP.wordpress. 2003. lan PP sampun medal saking kamaripun. b. g. Tukar kalpika (ali-ali). f. Kanthi pambiyantu pamaes. d. kacang. PK maringi dele. lan Ibunipun PP nyampiraken kain sindur. Ateges tresnanipun panganten kekalih sami-sami kuat. Sungkeman. Srah-srahan. minangka tanda tresnanipun panganten. lan ritual punika minangka wujud sayangipun tiyang sepuh marang putra mantunipun. Bapa PP nglungguhaken penganten kekalih ing kursi panganten kanthi tanda bilih tiyang sepuh tansah ngrestuni ningkahan punika. Ngresiki sukunipun PK (dening PP).