IPG Kampus Darulaman, 06000 Jitra, Kedah Darul Aman.

PKP 3116 Sistem Bahasa Melayu
Disediakan oleh: Nurul Fatehah Mokhtar Nurul Syahida Bt Aziz Tham Hou Yin Tiau Huei Cheng
PISMP Pem(BM)/MT Sem 6 (Ambilan Jan 2010) PISMP Pem(BC)/MT Sem 6 (Ambilan Jan 2010)

Kosa Kata
-- Kata Umum -- Kata Istilah Peribahasa Perumpamaan Simpulan Bahasa Pepatah Perbilangan Kata-kata Hikmat

-- Kata Umum -- Kata Istilah

Kosa Kata
 Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu KBSR (2003) menjelaskan bahawa kosa kata terdiri daripada katakata umum dan kata-kata khusus atau disebut istilah khusus.  Setiap bidang ilmu mempunyai kata-kata khusus dengan ilmu dalam bidangnya. Murid hendak diajar mengenali dan membezakan istilah khusus setiap bidang ilmu.

 Misalnya, istilah ‘subjek’ ayat dalam ilmu bahasa adalah berbeza maksud dengan istilah ‘subjek’ yang merujuk nama-nama mata pelajaran.

 Demikian istilah ‘segi empat tepat’ hanya terdapat dalam Matematik atau Sains. Istilah ini tidak terdapat dalam bidang ilmu Sejarah atau Geografi.  Guru hendaklah selalu mendedahkan kosa kata kepada pelajar agar pembendaharaan katanya bertambah dan pelbagai.
 Galakkan murid menggunakan istilah-istilah sesuai dengan bidang ilmu yang berkenaan. satu aktiviti memperkayakan kosa kata mencari makna seerti, makna berlawanan, menjawab teka silang kata. yang Salah ialah atau

Contoh: tenaga tenaga atom (atomic power) . Namun demikian kata umum boleh menjadi istilah.Kata Umum Kata umum ialah kata-kata biasa dalam bahasa.

Kata Istilah Istilah ialah kata yang penggunaannya dan maknanya khusus pada bidang tertentu. medan magnet. kata gabungan atau kata gandaan. . metamorfosis. kata berimbuhan. Istilah boleh berbentuk sebagai kata akar bebas. Contoh: hablur.

Bentuk Istilah 1. Bentuk Berimbuhan Bentuk berimbuhan ialah bentuk istilah yang mengandungi imbuhan. angkasawan. . Misalnya: bersistem. pendakwaan. Misalnya: haba (heat). sisa (residue). keberkesanan. Bentuk Akar Bebas Kata akar bebas ialah bentuk yang boleh berdiri sebagai istilah atau menjadi dasar kepada pembentukan istilah yang lebih luas. 2.

Bentuk Gandaan Bentuk gandaan ialah istilah yang seluruh atau sebahagian daripada bentuk dasarnya diulang. Bentuk Gabungan Bentuk gabungan ialah bentuk istilah yang terdiri daripada dua kata atau lebih. persegi panjang. 4. Misalnya: pepasir. Misalnya: Garis lintang. . kacangkacang.3. jejari. buli-buli. kadar inflasi.

KOSA KATA  Kata Sama Erti  Kata Berlawanan  Kata Hampir Sama Bunyi  Kata Banyak Makna .

lama. tentera hati-hati. soldadu. gagah. pintar. pandai. cendekia. koyak. sungguh berakal. rapat. bijak. jujur . tipu (memperdaya) menipu Sinonim karib. sah. tenaga. pintar akal.  Contoh: Perkataan Askar Awas Benar Bijak Buruk Carik Cerdik Daya Erat Handal Khayal Tulus perajurit. cerdik. muslihat. hemat. kemampuan. pandai hodoh. waspada betul. pengaruh. teguh cekap. ikhtiar.Kata Sama Erti  Sinonim  Perkataan yang sama maknanya. sobek berakal. kuat. usang cabik. setia angan-angan ikhlas. ingat-ingat. sejati. bijak. robek. jalan. kekuatan.

Kata Berlawanan Antonim Ialah perkataan yang bertentang maknanya. Contoh:  perempuan x lelaki  kecil x besar  keluar x masuk  bengkok x lurus  sedih x gembira  cantik x hodoh  aktif x pasif .

tertangguh atau belum dijelaskan. berkabung bermaksud berdukacita atau bersedih. tonggak bermaksud tulang belakang atau bahagian penting. gulung bermaksud melipat benda lebar seperti tikar.Kata Hampir Sama Bunyi Contoh: bergabung bermaksud bersatu atau berkumpul. taksir bermaksud kira atau hitung. semesta bermaksud seluruh alam. tunggak bermaksud tertunda. mengkaji bermaksud menyelidik atau meneliti secara mendalam. tafsir bermaksud terjemahan maksud sesuatu. semester bermaksud tempoh atau penggal. . mengaji bermaksud membaca kitab atau al-Quran. golong bermaksud kumpulan atau kelompok.

(mengambil kesempatan terhadap seseorang kawan.  Makna perkataan yang berbagai-bagai ini dibezakan dalam konteks ayat yang berlainan.Kata Banyak Makna  Kata banyak makna bermaksud perkataan yang mempunyai lebih daripada satu maksud. (menunjukkan perbuatan makan)  Abu ialah seorang yang suka makan kawan. (bekerja dengan seseorang) .  Contoh (kata dasar): makan  Ali makan nasi lemak.)  Judy bekerja makan gaji.

(tidak berbuat apa-apa / tidak berbuat bising) . Contoh (kata berimbuhan) : menjelaskan  Kami terpaksa menjelaskan perkara yang sebenarnya. dia keluar dari rumah sewanya. (menerangkan / menghuraikan dengan lebih lanjut)  Pak Sudin telah menjelaskan hutangnya. (secara senyap-senyap)  Murid diminta duduk diam-diam ketika ketiadaan guru. (membayar / menyelesaikan sesuatu)  Contoh (kata ganda) : diam-diam  Dalam diam-diam.

.

• Masyarakat dahulu kerap menggunakan perumpamaa n dalam perbualan mereka seharian mereka dan menyebabkan bahasa perumpamaantidak luput dek zaman.PERUMPAMAAN Pendahuluan • Perumpamaan merupakan satu bahagian daripada koleksi yang terkandung dalam peribahasa Melayu. • Penggunaan perumpamaan tidak asing lagi dalam kalangan masyarakat Melayu kerana perumpamaan merupakan satu warisan seni kiasan yang telah diwarisi oleh masyarakat Melayu sejak berkurun lamanya. .

Alias Mohd Yatim dan Mohd Ran Shaari (2009). . • Menurut Abdullah Yusof.Definisi • Perumpamaan merupakan satu ungkapan kata yang indah yang dapat memberi nasihat dan teguran kepada pendengar. sebarang penggunaan perumpamaan akan mengambarkan satu perbandingan antara makna yang ingin disampaikan dengan perkataanyang digunakan. perumpamaan merupakan satu susunan kata dalam sesuatu ayat yang memberi makna khas berlainan daripada yang diucapkan atau ditulis dalam ayat dan membandingkan sesuatu dengan benda lain. • Oleh sebab itu.

Hal ini adalah kerana. kata-kata perumpamaan tersebut juga ada menggunakan unsur alam dalam memberi nasihat seperti perkataan beras dan padi.  Perumpamaan yang mengandungi nasihat adalah seperti ada beras taruh dalam padi. . Oleh sebab itu. Jika kita meneliti dengan lebih dalam. nasihat dan merupakan satu kaedah sindiran secara halus. penggunaan unsur alam dalam perumpamaan terbatas walaupun sekadar untuk memberi nasihat. ada ingat taruh dalam hati. Maka lebih baik kita hanya berdiam diri tanpa memberitahu pada sesiapa. jika kita membocorkan rahsia seseorang nescaya kita akan bergaduh dengannya.Kegunaan Perumpamaan Memberi teguran. Perumpamaan tersebut menyampaikan nasihat supaya kita tidak membocorkan rahsia seseorang dan menyimpannya sebaik mungkin.

buntut dikait dengan onak telah mengambarkan bahawa seseorang itu bermuka-muka.  Contohnya ialah mulut disuap dengan pisang.Merupakan satu medium yang sangat sesuai untuk menyindir seseorang tanpa menyebabkan mereka merasa tersinggung. Jikalau kita mengatakan kepada seseorang bahawa dia suka bermuka-muka sudah tentu dia akan memarahi kita. Tetapi jika kita menggunakan kata perumpamaan tersebut akan menampakkan kehalusan dalam bahasa pertuturan kita . Mereka hanya baik di hadapan tetapi di belakang akan dikeji dan dihina.

itik di air mati kehausan.Unsur-unsur Dalam Perumpamaan • Penggunaan unsur binatang dalam perumpamaan – Kata-kata yang berkisarkan kepada binatang ini mampu untuk menyedarkan kita mengenai adat dan cara kehidupan yang lebih teratur. kodok. carik-carik bulu ayam lama-kelamaan bercantum juga. ayam dan sebagainya. harimau mati meninggalkan belang. ikan. bagai murai dicabut ekor. anjing. manusia mati meninggalkan nama dan sebagainya. . Antara binatang yang sering dikaitkan dengan perumpamaan ialah kucing. – Contoh penggunaan unsur binatang dalam perumpamaan adalah seperti ayam di kepuk mati kelaparan. – Keseluruhan contoh perumpamaan tersebut banyak menggunakan unsur-unsur binatang bagi menerangkan maksud yang cuba disampaikanya.

Mereka beradaptasi berdasarkan perkara yang berada di hadapan mata mereka saja. – Perumpamaan bagai hujan jatuh ke pasir bermaksud siasia berbuat baik kepada orang yang tidak mengenang budi. Oleh sebab itu. Antaranya ialah seperti anak muda jolong berkeris yang bermaksud keghairahan seseorang untuk menggunakan sesuatu yang baru diperolehinya . perumpamaan ada menggunakan unsur-unsur manusia dalam menyerikan perumpamaan.• Penggunaan unsur alam sekitar dan manusia dalam perumpamaan – Alam sekitar merupakan satu persekitaran yang paling rapat dengan manusia. masyarakat terdahulu banyak menggunakan unsur alam sekitar dalam mencipta perumpamaan dan sebagainya. Di samping itu juga. Perumpamaan ini mengambarkan satu daya pemikiran yang tinggi dalam kalangan masyarakat terdahulu sehinggakan mereka mampu mencipta perumpamaan yang mempunyai maksud yang tersirat.

– Perumpamaan yang menggunakan unsur tumbuhan ini menggunakan kaedah perbandingan antara tumbuhan dengan sifat manusia atau disebut sebagai simile. Antara unsur tumbuhan yang digunakan dalam perumpamaan ini ialah pokok.• Penggunaan unsur tumbuhan dalam perumpamaan – Unsur tumbuhan juga banyak digunakan dalam perumpamaan. daun. . Penggunaan simile ini menjelaskan lagi maksud yang cuba disampaikan dalam perumpamaan tersebut. dahanadanasebagainya.

.

.

SIMPULAN BAHASA Simpulan Bahasa ialah ungkapan yang terdiri daripada dua perkataan atau lebih dan mempunyai makna yang berlainan daripada maksud asal perkataan-perkataan yang digunakan. . Penggunaan simpulan bahasa dalam karangan atau esei akan menjadikan sesuatu hasil tulisan yang dibuat itu menjadi lebih menarik.

Simpulan bahasa merupakan bentuk peribahasa yang paling ringkas dan biasanya terdiri daripada dua patah perkataan. Simpulan bahasa dapat digunakan untuk menggambarkan ciri-ciri. 3. Hal ini demikian kerana sesuatu hasil penulisan yang memuatkan simpulan bahasa akan menjadi lebih menarik dan indah gaya bahasanya. 4. sikap atau tabiat seseorang . 2. 5. Simpulan bahasa membawa maksud yang berlainan daripada maksud perkataan yang membentuknya.1. Penggunaan simpulan bahasa yang tepat amat digalakkan terutamanya dalam penulisan.

Jenis-Jenis Simpulan Bahasa .

.

Contoh Simpulan Bahasa .

.

. tetapi pepatah mempunyai rangkaian perkataan berkerat-kerat atau berpatah-patah .PEPATAH  Pepatah seakan-akan sama dengan bidalan . Setiap rangkai pepatah terdiri daripada dua baris atau lebih dan disebut satu demi satu seoalah-olah orang sedang membuat perbilangan atau perkataan. Ia berkait rapat dengan adat istiadat. undangundang atau peraturan masyarakat .

jangan putih mata . (percaya akan orang yang mengkhianati kita) • Biar putih tulang. ( Rela mengorbankan nyawa daripada menanggung malu ) • Genggam bara api. biar sampai jadi arang . pagar makan padi .Contoh Pepatah • Harapkan pagar. ( Bersabar melakukan kerja yang susah sehingga berjaya ) .

undangundang atau peraturan masyarakat. • Contohnya: bulat air kerana pembentung.mempunyai struktur yang hampir sama dengan pepatah dan bidalan melainkan perbilangan disusun berangkap-rangkap seperti ikatan puisi. bulat manusia kerana muafakat. .PERBILANGAN • Definisi . Ia berkait rapat dengan adat istiadat. • Setiap rangkai pepatah terdiri daripada dua baris atau lebih dan disebut satu demi satu seolah-olah orang sedang membuat perbilangan atau perkataan.

. Mati dikandung tanah. • Contohnya : Hidup dikandung adat.hanya berbeza sedikit dari segi bentuk susunannya .disebut satu per satu seperti membilang dan isinya hampir-hampir menjadi undang-undang tetap kerana diterima kebenaran dan kebijaksanaannya.• Perbilangan seakan-akan pepatah . • Perbilangan lazimnya terdiri daripada dua baris atau lebih .

) . Bulat air kerana pembentung.) 2.selalu juga terdapat pada orang muda-muda. Bulat manusia kerana muafakat . Kecil jangan disangka anak. Besar jangan disangka bapa. (Kata sepakat yang dicapai dalam mesyuarat.Perbilangan Dua Baris 1. (Pengetahuan dan kelebihan itu bukan tertentu kepada orang tua-tua saja.

.Perbilangan Tiga Baris dan Lebih 1. Asal usul jangan ditinggalkan. Mengkaji daripada alif . 2. Hati gajah sama dilapah. Berkata daripada asal. Yang ringan sama dijinjing. Membilang daripada esa. Hati kuman sama dicecah. Yang berat sama dipikul.

panduan. • Ungkapan yang berupa nasihat.KATA-KATA HIKMAT Definisi • Menurut Kamus Dewan. dan peringatan serta dijadikan pedoman hidup . Kata hikmat ialah perkataan orang bijak pandai yg mengandungi pengertian yang tinggi.

Istilah Lain Kata pujangga Lidah pendeta perkataan yang bijak. sedap. benar dan berisi Dipetik daripada buku-buku dan sastera atau daripada percakapan orangorang yang bijak . pendek.

waktu tidak menanti kita .Contoh Bahasa menunjukkan bangsa Bersatu kita teguh bercerai kita roboh Pandu cermat jiwa selamat Bertangguh itu pencuri masa Bahasa jiwa bangsa Kita mesti menanti waktu.

.

A. Hubungan pernah bersama.Soalan Objektif 1. C. D. Bagai Bagai Bagai Bagai Julia dan Zakiah kerana tidak berenggang dan sentiasa antara embun di atas daun isi dengan kuku bumi dengan langit kaca jatih ke batu Jawapan: B . B.

Hidup Gopal sejak kematian kedua-dua ibu bapanya. D. B. C.2. Bagai Bagai Bagai Bagai mencencang air musuh dalam selimut wau putus tali dihiris dengan sembilu Jawapan: C . A.

__________________________________ . i. ________________________________ ii.Soalan Struktur 1. Huraikan kata umum dan kata istilah beserta contoh.

kata-kata biasa dalam bahasa. ii. Namun demikian kata umum boleh menjadi istilah.Istilah ialah kata yang penggunaannya dan maknanya khusus pada bidang tertentu. i. metamorfosis.Jawapan struktur Soalan 1. Kata umum-. medan magnet. Contoh: tenaga. Kata istilah-. . Contoh: tenaga atom.

__________________________________ __________________________________ __________________________________ __________________________________ . iii. iv. i.2. Berikan empat contoh pepatah . ii.

iii. iv. i. Berpatah arang . Ukur baju di badan sendiri. .berkerat rotan . Kata biarlah dikotakan. ii.Jawapan struktur Soalan 2.diam penggali berkarat . Diam ubi berisi .

3. 2. Pepatah Perbilangan Perumpamaan Kata-kata hikmah Simpulan bahasa . 5. 4.Soalan Esei Bincangkan peribahasa-peribahasa Melayu berikut beserta contoh: 1.

bernas sifatnya.Hidup dikandung adat. digunakan sejak turun temurun oleh masayarakat melayu Lazimnya terdiri daripada dua baris atau lebih Erti yang dimaksudkan berlainan daripada makna zahir perkataan yang digunakan Perkataan orang bijak pandai yang mengandungi pengertian yang tinggi Contoh .mati dikandung tanah .Ukur baju di badan sendiri Perbilangan .Seperti katak di bawah tempurung -Bersatu teguh bercerai roboh Perumpamaan Kata-kata hikmah Simpulan bahasa Ungkapan yang terdiri daripada dua perkataan atau lebih dan mempunyai makna yang berlainan daripada perkataan yang membentuknya -Telinga kuali -Mata keranjang -Kaki bangku .Jawapan Soalan Esei Peribahasa Pepatah Definisi Peribahasa yang bererti selapis.