P. 1
Definisi Istilah

Definisi Istilah

|Views: 42|Likes:
Published by Aki Ntol

More info:

Published by: Aki Ntol on Mar 19, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/09/2013

pdf

text

original

Definisi Istilah Menurut Kamus Dewan Bahasa dan Pustaka (2007:591), istilah ialah kata, gabungan kata

atau frasa yang mengungkapkan konsep yang khusus yang terdapat di dalam sesuatu bidang ilmu atau profesyen. Sesuatu istilah itu mempunyai makna yang tepat bagi konteks bidangnya. Menurut Pedoman umum Pembentukan Istilah Bahasa Melayu (1992: 1-3) Tataistilah ialah kumpulan peraturan untuk membentuk istilah ( termasuklah kumpulan istilah yang dihasilkannya). Tata istilah atau „terminology‟ pula merupakan kumpulan istilah bagi satu-satu bidang tertentu yang dibentuk menurut peraturan-peraturan yang ada. Misalnya, tataistilah matematik yang ada yang telah dibentuk berdasarkan sistem tertentu. Manakala tatanama ialah kumpulan peraturan untuk menentukan nama dalam bidang ilmu (termasuklah kumpulan nama yang dihasilkannya). Terdapat perbezaan kata biasa dengan kata istilah. Kata biasa atau kata umum ialah kata-kata biasa di dalam bahasa. Namun demikian, kata umum boleh menjadi istilah. Kata istilah ialah kata yang penggunaannya dan maknanya khusus pada bidang tertentu. Contohnya, kata hidrogren, nitrogen, neonatal, fonem, alofon, alormof dan morfem merupakan istilah khusus dalam bidang masing-masing. Proses pembentukan istilah Bahasa Melayu ialah pengimbuhan, pengandaan dan penggabungan. 5.2.1.2 Imbuhan dan Pengimbuhan Imbuhan ialah morfem yang digunakan untuk mencipta istilah melalui proses pengimbuhan. Misalnya: ber- (berinteraksi), -an (hasilan), peN- …-an (pemprosesan). 5.2.1.3 Penggandaan Penggandaan ialah ulangan kata dasar sama ada sebahagian (rambut = rerambut) atau seluruh (kacang = kacang-kacang) untuk membentuk istilah. 5.2.1.4 Gabungan Gabungan ialah cantuman dua kata atau lebih untuk membentuk istilah melalui proses penggabungan. Ada 16 kata majmuk yang mantap seperti setiausaha, warganegara, bumiputera dan sebagainya. Walau bagaimanapun, ada juga antara istilah yang digunakan di dalam konteks umum. Dewan Bahasa dan Pustaka (2004), menjelaskan bahawa hal ini berlaku apabila istilah itu digunakan dengan kerap oleh masyarakat pengguna bahasa, dan penggunaannya itu tersebar melalui media massa. Contohnya, kata taqwa merupakan istilah

beliau juga seorang pejuang bahasa kebangsaan. mengadakan penyelidikan dan menyebarkan hasil pemerolehan mereka. Ia telah melaksanakan beberapa langkah seperti mengadakan ceramah. 5. Aziz telah menyaksikan beberapa ciri perkembangan di dalam perwujudan istilah ekonomi yang tidak menyenangkan beliau. pelaksanaan perancangan bahasa yang dijalankan oleh DBP melalui bahagian . rancangan Dewan Bahasa di radio. Unit ini bertanggungjawab menggalakkan penggunaan bahasa Melayu. peranan Dewan Bahasa dan Pustaka di dalam memajukan bahasa amat penting dan tidak ada badan – badan lain yang mampu berperanan sebagaimana yang dimainkannya. Dewan Bahasa dan Pustaka memainkan peranan yang penting di dalam pembentukan istilah bahasa Melayu. DBP merupakan satu satu badan yang ditubuhkan oleh kerajaan khusus untuk memajukan bahasa Melayu. Badan ini juga bertanggungjawab mengawal penggunaan bahasa dengan mengeluarkan risalah dan panduan umum kepada sektor awam dan sektor swasta di samping menyediakan khidmat nasihat. Jawatankuasa istilah yang paling awal ditubuhkan ialah Jawatankuasa Istilah Ekonomi yang dipengerusikan oleh Profesor Diraja Ungku A. sekarang ini katakata berkenaan sudah digunakan secara am di dalam penggunaan bahasa sehari-hari. tatabahasa dan perkamusan.dalam bidang keagamaan Islam dan belanjawan iaitu istilah dalam bidang ekonomi (dewasa ini istilah „bajet‟ digunakan). Untuk memperkukuhkan lagi peranannya. DBP juga telah . Di dalam usaha memajukan lagi bahasa Melayu. Sebagai pengerusi dan pengarah pertama DBP.bahagian tersebut di dalamnya bersifat revolusi tetapi teratur dan sistematik. Unit Pelaksanaan Bahasa ditubuhkan pada tahun 1980. menyebarkan panduan bahasa. khidmat nasihat.3 Peranan Dewan Bahasa dan Pustaka Perbincangan tentang perkembangan bahasa di Malaysia tidak akan lengkap sekiranya peranan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) tidak disentuh. forum. Jawatankuasa istilah ditubuhkan berdasarkan permintaan individu yang berwibawa sebagai pemimpin masyarakat atau sebagai ahli akademik. Usaha penggubalan istilah di Malaysia bermula selepas tertubuhnya Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) dalam tahun 1956. kursus. mengadakan kempen “Mencintai Bahasa Melayu” dan mengawasi penggunaan bahasa Melayu di sektor awam dan swasta. Bahagian pembinaan dan pengembangan bahasa bertanggungjawab membina dan memperkembangkan istilah. Apa yang jelas. Ungku A. Pada peringkat awalnya tidak ada satu sistem organisasi yang memberi panduan dan mengawal kerja-kerja peristilahan. Aziz. taklimat. Sehingga hari ini. Di dalam bidang bahasa. DBP berperanan membina korpus dan menyebarkan melalui buku buku istilah.

Kerjasama ini diperluaskan lagi dengan memasukkan Negara Brunei Darussalam. dan negaranegara lain. Kerjasama terbesar DBP ialah dengan Majlis Bahasa Indonesia Malaysia (MBIM). antara peranan yang dilaksanakannya ialah. bolehlah diambil istilah yang dipakai di Indonesia. Pada tahun 1950-an. Istilah-istilah asing yang dipakai oleh kebanyakan bangsa-bangsa dunia atau istilah asing yang tidak dapat diterjemahkan dengan setepat-tepatnya bolehlah diterima jadi istilah Melayu.mengadakan kerjasama dengan beberapa pihak lain. Bagi mendapat hasil yang seragam dan lebih cepat maka disusun pedoman pembentukan ini dalam tahun 1950-an. Membentuk istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidang ilmu. Mewujudkan Pangkalan Data Peristilahan yang bersistem. Oleh yang demikian. sesuai dengan matlamat penyebaran dan pemasyarakatan istilah. Menyelaraskan istilah dan penggunaan istilah bahasa Melayu dan mengadakan kerjasama dengan Indonesia dan Brunei Darussalam melalui MABBIM. Hasil kerjasama ini terbentuklah istilah baharu yang sesuai digunakan di ketiga tiga buah negara yang terlibat. Oleh itu. apabila dasar pelajaran kebangsaan dirangka dan diluluskan oleh Dewan Undangan Persekutuan dan kemudian oleh Dewan Parlimen Persekutuan Tanah Melayu. istilah sains dan teknologi perlu diadakan dengan segera. Segala istilah ilmu dan nama alat perkakas asing yang sedia ada di dalam bahasa Melayu pada masa itu dipakai terus setelah disesuaikan dengan kemajuan ilmu pengetahuan. Menerbitkan istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidang ilmu. pengajaran sains dan teknologi diperkenalkan dan ditingkatkan. Mengumpul istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidang ilmu. Memperbanyak istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidang ilmu. Apabila membentuk istilah baharu hendaklah digunakan akar kata Melayu. istilah baharu yang dibentuk itu hendaklah . Kalau tidak ada di dalam bahasa Melayu di Tanah Melayu. Dengan itu. Kalau istilah Indonesia itu tidak sesuai atau tidak memuaskan hati barulah dibentuk baharu. Peranan utama DBP ialah melaksanakan usaha bagi memenuhi matlamat Bahagian Peristilahan DBP. kerana memang bahasa di Tanah Melayu hendak disamakan dengan bahasa di Indonesia.

iii. kerana bentuk-bentuk morfologi Melayu berlainan dengan morfologi bahasa Inggeris. Contohnya adalah seperti yang berikut: . Pembentukan istilah baharu hendaklah berdasarkan sikap dan pandangan yang progresif dan fleksibel bagi bahasa Melayu moden. penggubalan itu dibuat dengan melihat ke dalam bahasa Melayu sahaja. Pada penghujung tahun 1960-an dan awal tahun 1970-an telah disusun semula satu pedoman pembentukan istilah baharu yang lebih terperinci. Dasar baharu yang ditetapkan ini sudah membawa peluang kepada penggubalpenggubal istilah untuk melihat dengan lebih luas cakupan pandangannya menuju kearah peringkat antarabangsa. Istilah baharu hendaklah memperlihat kekayaan perbendaharaan kata bahasa Melayu dan yang mempunyai sistem struktur menurut kudrat bahasa Melayu-Indonesia. ii.berasid (bukan asidik) Selain itu. Pembentukan istilah baharu. Berdasarkan pedoman yang baharu itu. Istilah ilmu hendaklah seboleh-bolehnya memperlihat bentuk yang jelas dengan istilah asal atau istilah antarabangsa. Pada masa lalu apabila menggubal istilah. dan asidik. Istilah baharu hendaklah yang praktis sama ada dalam bidang ilmu atau masyarakat pemakai bahasa. Contohnya jika ada kata berakhiran “gy” dalam bahasa Inggeris maka dalam bahasa Melayu hendaklah dipakai kata “kaji”. sedangkan kata-kata dasarnya yang lain dicari kata terjemahannya dalam bahasa Melayu. asiditi.asid (bukan acid) Aciditiy . dalam semua bidang ilmu atau yang popular. cara dan pedoman. hendaklah sentiasa diselaraskan dengan yang dibuat di Indonesia. iv. iaitu: i.menggambarkan benda atau fikiran atau keadaan yang dimaksudkan oleh istilah asing itu. adalah dilarang mengambil bentuk Inggeris secara sepenuhnya seperti acid. dan v.keasidan (bukan asiditi) Acidic . ada beberapa bahagian yang ditetapkan serta diperluas dari segi dasar. Di bawah ini diberikan contohnya: a) b) c) Acid .

kajihaiwan. neurologi. Penggubalan kata istilah di atas ini berlaku kerana kita cuba hendak mempertahankan keaslian bahasa Melayu dan dalam bentuk istilah Melayu yang sedia ada. untuk mengelak daripada berlakunya hal-hal seperti di atas. . Selain itu kita dapat berkongsi membaca buku-buku rujukan. iaitu bahasa Melayu Johor-Riau. fotosintesis.kajipurba Phonology .kajijiwa Climatology – kajiiklim Berdasarkan conoth – contoh di atas bentuk istilah memang baik dan sesuai kerana ia seragam.kajihayat Anthropology . antropologi. kajilautan. Kalau di Indonesia ada pengaruh bahasa Belanda. farmakologi. dan yang seumpamanya. Persamaannya sangat banyak. linguistik. maka ditetapkan dasar kedua. supaya penggubalan istilah lebih mudah dan lebih praktis. jika berbeza pun hanya kerana pengaruh persekitaran dan penjajahan yang berlainan. Bagi dasar yang ketiga pun penting. dan boleh dijadikan panduan untuk membentuk pelbagai istilah dalam bahasa Melayu dalam bidang-bidang yang lain mengikut bentuk di atas seperti kajiserangga.kajibunyi Geology . kajitumbuhan.kajibumi Psychology .a) b) c) d) e) f) g) h) Biology . seperti farmasi. filologi. tetapi mengapa pula perkataan “organ” diciplak daripada bahasa Inggeris. sama ada yang terbit di Indonesia ataupun yang terbit di Malaysia. kerana bahasa Melayu dan bahasa Indonesia berakarkan induk bahasa yang sama. Demikian juga daripada bentuk istilah seperti di atas menggambarkan bahawa bahasa Melayu memang cukup kaya dengan istilah dan mudah pula membentuk kata-kata istilah baharu dalam bahasa Melayu. kajibintang. di Malaysia pula ada pengaruh bahasa Inggeris yang kuat. dan kita dapat menggubal istilah dengan lebih pantas dan cepat. kajipenyakit dan berbagai-bagai lagi. bahasa asing juga? Oleh itu.kajimanusia Sociology – kajimasyarakat Archeology . terutama sekali bidang-bidang ilmu yang sudah tersebar luas di seluruh dunia.

iv. ii. ekonomi dan ilmiah. praktis. maka (mengikut keutamaan): i.harga pasaran Price list . iaitu: Bagi istilah pinjam-terjemah. atau menyerap istilah daripada bahasa Latin yang menjadi induk bahasa barat yang maju seperti Peranchis. jika membentuk atau menggubal istilah mengikut arus perdana antarabangsa seperti istilah bahasa Inggeris yang sudah menjadi bahasa induk. Oleh itu. v. untuk merealisasikan dasar – dasar berkenaan maka DBP telah menyediakan lapan kaedah atau cara.bahagian kos Untuk kepentingan kecekapan. a) Meminjamterjemahkan istilah asing yang sesuai ke dalam bahasa Melayu. keseragaman. Jerman dan Sepanyol. Fixed price . ii. walau dalam apa bidang sekalipun. dan .senarai harga Cost price . Dengan itu akan dapat memperlihatkan kekayaan bahasa Melayu-Indonesia dan ini akan dapat meningkatkan kemampuan dan kudrat bahasa Melayu-Indonesia dalam dunia ilmu pengetahuan. iii.harga kos Cost section . iaitu daripada bahasa Melayu klasik dan bahasa Indonesia. Dasar yang kelima akan dapat merapatkan hubungan antara bahasa Melayu dengan bahasa-bahasa Melayu dengan bahasa-bahasa dunia antarabangsa yang lain. hendaklah ditetapkan dengan satu sahaja istilah Melayunya. penyelarasan. Misalnya: i. Sesuatu istilah asing yang hanya satu sahaja pengertiannya.harga tetap Market price . Beberapa istilah asing yang sama konsep/pengertiannya dalam satu bidang ilmu tertentu hendaklah ditetapkan dengan satu sahaja istilah Melayunya.Dasar yang seterusnya ialah menggali lebih banyak kosa kata daripada sumber yang lebih tua.

pada umumnya. sekalipun kata akarnya nucleus. atau tidak ada persamaan Melayunya. Sesuatu istilah asing. Contohnya seperti computer dan digital camera.iii. James Watt dan lain-lain. Kata-kata istilah ini diserap sahaja dengan penyesuaian ejaan dan tatabahasa Melayu menjadi komputer dan digital kamera. orang atau gelaran atau idiom. b) Istilah khusus seperti nama tempat atau negeri. Tetapi perkataan nuklear (daripada nuclear) boleh dipinjam. aeroangkasa dan seumpanya. atau tidak ada persamaan atau terjemahan yang setepat-tepatnya. kejuruteraan. Ini bermakna hanya dalam bidangbidang seperti perubatan. Wellington. hendaklah ditakrifkan Melayunya dalam bentuk istilah (bukan terjemahan) yang ringkas dan jumlah perkataan atau suku kata yang minimum. Pengambilan istilah terbitan asing dibatasi kepada unsur-unsur atau bentuk-bentuk yang dapat disesuaikan dengan struktur dan kudrat bahasa Melayu. DBP telah memberi pedoman seperti yang berikut: i. Burkina Passo. Contohnya seperti radio. hendaklah berdasarkan ejaan asal dan bukan bunyinya dan keutamaannya adalah seperti yang berikut: . c) Istilah asing yang belum pernah ada konsepnya. Pengambilan istilah asing dan terus menjadikannya istilah Melayu hendaklah terbatas kepada (menurut keutamaan): a) Istilah ilmiah dalam bidang-bidang ilmu tertentu. sama ada kata nama atau kata sifat. Pedoman kedua untuk istilah pinjaman yang ditetapkan oleh DBP ialah: Kata istilah pinjaman yang diambil hanya dalam bentuk dasar. d) Istilah umum yang didapati telah popular/praktis dalam masyarakat pemakai bahasa Melayu-Indonesia. farmakologi. Pedoman yang ketiga untuk istilah pinjaman yang ditetapkan oleh DBP adalah kata yang dipinjam. atomization dan yang seumpamanya. Contohnya kita meminjam hanya perkataan “atom” dan tidak boleh meminjam kata atomic. Contohnya seperti Greenland. Bagi istilah pinjaman. televisyen dan sebagainya. kerana ini mempunyai pengertian yang khas.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->