SIMBOL FONETIK BAHASA MELAYU.

Sistem ejaan bertujuan untuk mewakili bunyi yang digunakan oleh penutur sesuatu bahasa. Untuk mencapai tujuan tersebut, berikut disenaraikan bunyi dalam bahasa bahasa Melayu untuk dipadankan dengan simbol ejaan (huruf). Dalam hal ini tumpukan hanya kepada ejaan Rumi sahaja.

SIMBOL FONOLOGI

Vokal

Konsonan

Diftong

Konsonan gandingan

SIMBOL VOKAL BAHASA MELAYU
Huruf a e (pepet) e taling i o u Simbol bunyi [a] [e] [ə] [i] [i] [u]

SIMBOL KONSONAN BAHASA MELAYU

Huruf b c d g h j k l m n p q r s t v w x y z

Simbol bunyi [b] [č] [d] [g] [h] [j] [k], [/], [Q] [l] [m] [n] [P] [q] [r] [s] [š] [t] [v] [w] [z] [Y] [z]

SIMBOL DIFTONG BAHASA MELAYU

Huruf Gabungan Vokal ai au

Simbol bunyi [ai] [au]

oi

[oi]

SIMBOL KONSONAN GANDINGAN BAHASA MELAYU

Konsonan Rangkap

Simbol bunyi

gh ny ng sy th dz akh

[] [ɲ] [ŋ] [∫] [] [ð] [x]

Berdasarkan senarai dalam jadual 1, 2, dan 3, kita dapati ada simbol-simbol bunyi yang diwakili oleh satu huruf dan ada juga yang mewakili dua huruf dalam bahasa Melayu.

Apabila kita menyebut bunyi-bunyi dalam satu himpunan. penglelangitkerasan dan perengkungan. akan wujud keadaan pengaruh-mempengaruhi di antara bunyi-bunyi sehingga dalam keadaan tertentu seolah-olah wujud satu unsur bunyi lain dalam himpunan bunyi-bunyi itu. Sewaktu menyebut sesuatu bunyi tertentu terjadi juga sebutan tambahan secara sampingan kerana dalam proses penyebutan sesuatu bunyi tertentu beberapa alat artikulasi turut terlibat misalnya bibir. rengkung dan seumpamanya sehingga berlakunya artikulasi tambahan seperti pembibiran. lelangit keras.ARTIKULASI TAMBAHAN Artikulasi tambahan atau ko-artikulasi ialah sebutan tambahan yang terjadi akibat daripada pengaruh penyebutan sesuatu bunyi tertentu. penyegauan. Keadaan ini disebut sebagai “artikulasi tambahan”. rongga hidung. Pembibiran Glotalisasi Penyengauan ARTIKULASI TAMBAHAN Perengkungan Penglelangitk erasan .

[u] diikuti oleh bunyi vokal [u]. Pembibiran atau dikenali sebgai labialisasi ialah artikulasi tambahan yang berlaku kerana semasa hendak menyebut bunyi vokal belakang. sewaktu menghasilkannya. Misalnya semasa kita menyebut bunyi perkataan kuning. Pembibiran Unsur pembibiran hadir pada bunyi-bunyi konsonan atau vokal [a]. Sebenarnya semasa kita hendak menyebut bunyi konsonan k yang diikuti oleh vokal belakang u dalam perkataan kuning itu berlaku sedikit pembundaran bibir. [o]. [a] atau [i]. iaitu pengaruh daripada hendak menyebut bunyi vokal belakang u dalam perkataan kuning itu. kedudukan lidah mengalami geluncuran dan bibir berkeadaan bundar. Artikulasi tambahan pembibiran ditanda dengan lambang w seperti dalam contoh berikut:      kʷucing kʷuning lʷubang sʷulit tʷolak .

pengaruh bunyi sengau m. n. nasi. ngantuk. nyamuk. ny dan ng merebak kepada bunyi vokal kerana rongga hidung tidak sempat ditutup sepenuhnya semasa menyebut bunyi vokal dalam perkataan tersebut. Penyengauan ( nasalisasi) Unsur bunyi penyengauan hadir pada vokal-vokal yang mengikuti bunyi-bunyi konsonan sengau dan pada struktur-struktur yang telah dinyatakan dalam bahagian vokal-vokal sengau. Lambang penyegauan atau nasalisasi ditanda dengan lambang seperti dalam perkataan yang berikut:     makan nangka nyanyi mengantuk . Semasa menyebut bunyi sengan. Penyegauan atau nasalisasi merupakan artikulasi tambahan yang berlaku pengaruh daripada proses penyebutan bunyi perkataan yang mengandungi konsonan sengau yang diikuti oleh vokal. n. ny. misalnya m. ng seperti dalam perkataan malam.

Penglelangit kerasan ini terhasil sebelum bunyi letusan lelangit keras c dan j dan lambang yang digunakan untuk melambangkan penglelangitkerasan ialah lambang      punca manja belanja senja belunjur . lelangit keras turut berfungsi. anjing dan anjung. Contoh : kencang. [io] atau [ia]. Dalam penghasilan unsur bunyi ini. [iu]. Pelelangitkerasan (palatalisasi) Unsur bunyi ini hadir sewaktu membunyikan perkataan yang mengandungi vokal rangkap [ai]. Pelelangitkerasan juga berlaku sewaktu membunyikan perkataan yang mengandungi urutan bunyi vokal dan konsonan [n] yang seterusnya diikuti oleh konsonan letusan. Penglelangitkerasan atau palatalisasi juga merupakan artikulasi tambahan yang berlaku akibat proses penghasilan bunyi lelangit keras.

Bunyi seperti ini banyak terdapat dalam bahasa Arab. Perengkungan Perengkungan ialah artikulasi tambahan yang berlaku akibat daripada pengucapan bunyi rengkungan. Simbul yang digunakan bagi melambangkan bunyi perengkungan ialah seperti yang terdapat pada fonem yang berikut:    t z d .

udara ditahan pada bahagian glottis kemudian dilepaskan dengan serta-merta untuk menghasilkan bunyi yang mengikutinya. keadaan dan suun . Misalnya : ʔadek. Glotalisasi Glotalisasi merupakan cirri suprasegmental yang berlaku sebelum penyebutan bunyi vokal. Glatalisasi biasanya berlakju pada awal bunyi vokal yang hadir pada perkataan yang disebut secara satu-satu. Contoh : taat. Sebelum bunyi vokal itu dilafazkan. ʔabang. Sewaktu menghasilkannya. alat artikulasi mengambil sedikit masa untuk melafazkan bunyi vokal tersebut. saat. ʔalat Unsur bunyi ini terhasil apabila dalam sesuatu perkataan itu terdapat turutan dua vokal yang sama dan sewaktu membunyikannya berlaku hentian di antara kedua-dua vokal itu. . jumaat. dan ini mengakibatkan udara terhenti sebentar pada glottis semasa menyebut bunyi vokal dalam perkataan itu. Unsur bunyi ini menyerupai bunyi hentian glottis.

Di dalam bahasa Melayu. apabila manusia membentuk sistem ejaan. /g/. Daripada kajian. seperti fonem yang diberi lambang huruf ng. /d/. Setiap fonem diberi satu lambang huruf seperti fonem /p/ diberi lambang huruf p. Ada 33 buah fonem dalam bahasa Melayu yang terdiri daripada 24 fonem asli dan 9 fonem pinjaman. Pada akhir perkataan. /n/. tetapi tidak distingtif. /a/. kontras antara fonem bersuara dengan yang tak bersuara menjadi neutral atau hilang. . terdapat 6 fonem vokal dan 18 fonem konsonan. /s/. Bagi menentukan sama ada fon itu adalah distingtif.. Ini dilakukan dengan memberi lambang kepada fonem tadi. /c/. Daripada 24 fonem asli Melayu. /r/. kita dapat mengenal pasti fon-fon yang distingtif daripada yang hanya berbeza sebutan. Apabila kita menyusun sistem ejaan atau lambang tulisan. maka kita dapat pula membentuk sistem ejaannya.FONEM Fonem ialah unit bahasa yang diwujudkan bagi memudahkan deskripsi bunyi. /l/. Fonem wujud di dalam susunan tertentu dan susunan ini berlainan daripada satu bahasa kepada bahasa yang lain. sistem fonologi menggunakan kaedah analisis segmental. Hanya golongan fonfon yang distingtif itulah yang dikenali sebagai fonem. manusia sudah mengenali konsep fonem. /k/. Oleh kerana bilangan huruf terhad. ada juga fonem yang diberi lambang gabungan dua huruf. Ini bermakna. fon-fon dibandingkan dan dikontraskan antara satu dengan yang lain. /m/. Apabila kita sudah dapat mengenal pasti fonem dalam bahasa. u/ dan /o/. /e/. Fonologi pula ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi bahasa (Abdullah Hassan. maka huruf akan dibuat supaya melambangkan fonem (Abdullah Hassan. Ini ialah kerana mereka dihasilkan pada konteks yang berlainan. /h/. Mengkaji kewujudan dan penggunaan fonem daripada aspek demikian adalah mengkaji struktur fonologi bahasa tersebut. /t/. 2006: 62). /w/ dan /y/. hanya beberapa sahaja yang distingtif atau berbeza. Manakala fonem konsonan pula ialah /p/. didapati kontras fonem bahasa Melayu lebih banyak berlaku pada konteks pangkal dan tengah perkataan daripada pada akhir perkataan. Fonem vokal ialah /i/. Manusia dapat menghasilkan banyak bunyi atau fon. tetapi daripada fonfon tersebut. /b/. Dengan demikian. 2006: 62-63)./j/.

John Lyons (1968). Gleason (1961). Hill (1958) mengatakan bahawa fonem dapat dibahagikan kepada dua jenis iaitu fonem segmental dan fonem suprasegmental. Fonem ini dapat dianalisis kewujudannya. Peter Ladefoged (1975). VOKAL FONEM SEGMENTAL DIFTONG KONSONAN .Terdapat pelbagai jenis fonem dalam bahasa Melayu. FONEM SEGMENTAL SUPRASEGMENTAL FONEM SEGMENTAL Fonem segmental atau bunyi penggalan merujuk kepada proses mengeluarkan unit linguistik daripada ujaran atau teks yang berurutan.

vokal sengau hanya menjadi alofon kepada fonem vokal yang tidak disengaukan. FONEM VOKAL VOKAL DEPAN VOKAL TENGAH VOKAL BELAKANG Semua fonem vokal dalam bahasa Melayu menjadi sengau apabila didahului oleh konsonan sengau. Fonem vokal Keenam-enam fonem vokal bahasa Melayu dapat dijadualkan dalam rajah berikut. Ada tiga vokal depan. dua vokal belakang dan satu vokal tengah. Vokal yang disengaukan ini tidak berkontras dengan vokal yang tidak disengaukan. Oleh itu yang demikian. .

Carta Fonem Vokal Bahagian lidah Cara sebutan Hadapan Sempit atau Tinggi Hadapan Separuh Sempit atau Separuh Tinggi Hadapan Separuh Luas atau Separuh Rendah Hadapan Luas atau Rendah Belakang Sempit atau Tinggi Belakang Separuh Sempit Belakang Separuh Luas atau Separuh Rendah Bahagian tengah Depan Tengah Belakang i e ε A U O ‫כ‬ e .

/batu/ „batu‟. /kita/ „kita‟. Contohnya: 1. /beta/ „beta‟. /sate/ „sate‟ /a/: /aku/ „aku‟. /laki/ „laki‟ /e/: /eloʔ/ „elok‟. /i/ dan /e/ [bila] „pertanyaan waktu‟ [bela] „balasan‟ 2. Contohnya: /i/: /itu/ „itu‟. /kita/ „kita‟ Setiap vokal depan berkontras dengan vokal depan lain dalam pasangan terkecil. /e/ dan /a/ [bela] „balasan‟ [bala] „musibah‟ 3.a) Vokal depan Ada tiga fonem vokal depan / i. a /. e. /i/ dan /a/ [bila] „pertanyaan waktu‟ [bala] „musibah‟ .

[urat] „saluran darah dalam tubuh‟ [orat] „memikat kaum lain‟ 2. Contohnya: /o/ : /otak/ „otak‟. /kotaʔ/ . Contohnya: 1.b) Vokal belakang Ada dua fonem vokal belakang : /o/ dan /u/. /moto/ „moto‟ /u/ : /ulam/ „ulam‟. buru] „unggas‟ [boroɳ] „membeli banyak‟ . /laku/ „laku‟ Kedua-dua vokal belakang berkontras di antara satu dengan yang lain dalam pasangan terkecil.kotak‟. /gula/ „gula‟.

‘ukur’ . Contohnya: /ə/ dengan /i/ /ə/ dengan /e/ /ə/ dengan /a/ /ə/ dengan /o/ /ə/ dengan /u/ • [bəri] : ‘memindahkan milik secara rela’ • [biri] : ‘kambing dari kawasan sejuk’ • [bəla] : ‘pelihara’ • [bela] : ‘balasan’ • [əntah] : ‘tak tahu.c) Vokal tengah Hanya ada satu fonem vokal tengah iaitu /ə/. /kəna/ „kena‟. kenapa’ • [antah] : ‘padi yang tertinggal dalam beras’ • [bəla] : ‘pelihara’ • [bola] : ‘benda bulat disepak sebagai mainan’ • [səkat] : ‘halang’ • [sukat] . Contohnya: /ə/: /əmaʔ/ „emak‟. /kitə/ „kita‟ Vokal belakang ini berkontras dalam pasangan terkecil dengan semua vokal lain.

iaitu / ai. oi/. au. Fonem Diftong Bahasa Melayu mempunyai tiga diftong. ai au oi .

/au/ dan /oi/ berlaku pada suku kata terbuka pada akhir perkataan contohnya: Diftong Ai Au Oi Awal hairan taulan - Akhir Pandai Pulau Baloi .Carta Fonem Vokal Cara Penghasilan Vokal depan luas ke vokal depan sempit Vokal depan luas ke vokal belakang sempit Vokal belakang separuh sempit ke vokal depan sempit Diftong ai au oi 1. Penyebaran Diftong / ai. tetapi semuanya /ai/. au / boleh berlaku pada tengah perkataan dalam sukukata terbuka.

/ ai/ dan /au/ • [pulai] ‘sejenis pohon’ • [pulau] ‘tanah yang timbul di laut’ Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ oi ].Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ au ]. /au/ dan /oi/ • [kalau] ‘agak-agak’ • [kaloi] ‘ikan guarami’ .

Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ ai ]. /ai/ dan /oi/ • [balai] ‘bangunan berhimpun’ • [baloi] ‘memandai’ .

LETUPAN SEPARUH VOKAL FONEM KONSONAN SISIAN LETUSAN SENGAUAN GETARAN . sisian dan separuh vokal. sengau. Semuanya dipaparkan dalam jadual berikut. Konsonan ini terdiri daripada bunyi letupan. letusan. Fonem konsonan Ada 18 fonem konsonan dalam bahasa Melayu. getaran.

.Carta Fonem Konsonan Daerah sebutan Cara sebutan Letupan tidak bersuara Letupan bersuara Letusan tak bersuara Letusan bersuara Sengauan Geseran tak bersuara Geseran bersuara Getaran Sisian Separuh vokal 1 Dua bibir p b 2 Gusi 3 4 5 6 Gusi Lelangit Lelangit Pita Lelangit keras Lembut suara keras k g t d m n S H i w y/j Rajah dan carta di atas menunjukkan tentang carta konsonankonsonan dalam bahasa Melayu.

Walau bagaimanapun hentian glotis ini tidak membezakan makna apabila dikontraskan dengan [k]. Penggunaan letupan bersuara pada akhir perkataan hanya berlaku pada kata pinjaman sahaja. Contohnya: Fonem /b/ /d/ /g/ Awal bayar dua getah Tengah laba kuda raga Akhir bab (Arab) had (Arab) beg (Arab) . Contoh: Fonem /p/ /t/ /k/ Awal paya talam kolam Tengah bapa bata luka Akhir atap sikat Arak Semua letupan bersuara boleh berlaku pada awal dan tengah perkataan. k/ dan /g/ Semua konsonan letupan tak bersuara berlaku di pangkal. d. tidak ada perbezaan antara [ara ʔ] dan [arak].a. tengah dan akhir perkataan. t. Konsonan letupan Ada tujuh fonem letupan /p. b. dan tidak diberi lambang huruf yang berlainan. Oleh sebab itu [k] dan [ʔ] bukanlah dua fonem yang berlainan. Konsonan letupan bersuara tidak berlaku pada akhir perkataan melainkan dalam kata pinjaman. Kedua-duanya diberi lambing k sahaja. Fonem /k/ yang berlaku pada akhir perkataan itu sebenarnya adalah hentian glotis.

Kedua-dua leusan ini berlaku pada awal dan tengah perkataan sahaja dan tidak berlaku pada akhir perkataan. Konsonan letusan Ada satu letupan tak bersuara /c/ dan satu letusan bersuara /j/. Contoh: Fonem /m/ /n/ /ɲ/ /ɳ/ Awal Main nasi ɲaman ɳaɳa Tengah lama sana taɲa buɳa Akhir malam ikan buaɳ c. Konsonan sengau Ada empat bunyi konsonan sengau /m.b. 1. n/ dan /ɳ/ berlaku pada awal. Fonem /c/ /j/ Awal Cabai Jalan Tengah baca meja Akhir - d. Konsonan getaran Hanya ada satu getaran /r/ yang boleh berlaku pada awal. tengah dan akhir perkataan. tengah dan akhir kata. Contoh: Fonem /r/ Awal rata Tengah mara Akhir pasar .

Daripada sepuluh fonem pinjaman ini. Semuanya adalah fonem konsonan geseran. Semuanya dipinjam daripada bahasa Arab dan Inggeris. Contoh: Fonem /l/ Awal lari Tengah gali Akhir bakal f. Ada sepuluh bunyi konsonan yang kita pinjam. Fonem geseran yang dipinjam adalah seperti dibawah: Huruf f v th dh z sy kh gh /f/ /v/ /ө/ /ð/ /z/ /š/ /x/ / Fonem filem variasi Contoh Penggunaan mithal (misal) dharab (darab) zaman mesyuarat khat ghaib . tetapi fonem ini terlebih dahulu sudah dipinjam daripada bahasa Arab. Ada bunyi yang disesuaikan dengan bunyi bahasa Melayu dan ada yang bervariasi bebas dengan fonem-fonem asli. Konsonan sisian Hanya ada satu sisian /l/ yang boleh berlaku pada awal. fonem /f/ juga dipinjam daripada bahasa Inggeris. Konsonan pinjaman Ada sepuluh konsonan pinjaman dalam bahasa MElayu. tengah dan akhir kata. iaitu fonem /v/. Sembilan dipinjam daripada bahasa Arab. dan satu daripada bahasa Inggeris.e. Fonem-fonem pinjaman ini berasal dari perkataan-perkataan pinjaman.

TEKANAN JEDA FONEM SUPRASEGMENTAL KEPANJANGAN INTONASI TONA .FONEM SUPRASEGMENTAL Fonem ini juga disebut sebagai fonem suprapenggalan iaitu ciri atau sifat bunyi yang menindihi atau menumpangi sesuatu fonem. Fonem ini terdiri daripada tekanan. kepanjangan. jeda. tona dan intonasi.

kepanjangan bunyinya dua titik kepanjangan satu mora. tetapi tidak membezakan makna bagi bahasa Melayu. dan jika empat titik :: kepanjangan ialah dua mora. Prog res bermaksud kemajuan (kata nama) Pro gres bermaksud memajukan (kata kerja) Dengan perkataan conduct insult dan semuanya boleh membawa maksud yang berbeza dalam bahasa Inggeris apabila dipakai tekanan pada suku kata yang berbeza. dan si:t bermakna tempat duduk. Contohnya. sit bermaksud duduk. Bunyi vokal selalunya disebut dengan lantang dan boleh dipanjangkan. . Lazimnya ia berlaku dalam suku kata yang kedua seperti “ki ta”. Inggeris. Ia di tanda dengan tanda titik dipanggil mora.  Kepanjangan Ia juga disebut sebagia pendek bunyi merupakan ciri khusus yang terdapat pada perkataan dalam bahasa-bahasa tertentu. Dalam bahasa Inggeris perbezaan makna terjadi apabila kepanjangan ini digunakan. Jika tanda mora itu satu titik setengah mora . “ba pa”. Bagi bahasa Inggeris tekanan boleh membezakan makna. “sa tu” dan seumpamanya. . Contoh. Dalam bahasa Melayu tekanan berlaku dalam vokal. Tekanan Merupakan ciri lemah atau kerasnya suara penyebutan sesuatu suku kata. Ciri kepanjangan dan panjang pendek ini juga boleh membezakan makna dalam bahasa-bahasa tertentu seperti bahasa Arab. Biasanya berlaku pada suku kata dalam perkataan.

1. Contoh : „Saya membaca buku kakak‟ boleh dibezakan seperti berikut. # Saya membaca buku# kakak (saya memberitahu kakak bahawa saya membaca buku) . Bagi membezakan makna itu perlu tanda dengan jeda seperti berikut: Belikan + tin “ membelikan tin = tin yang dibeli” Beli + kantin “ membeli kantin = kantin yang dibeli” Jeda atua persendian merupakan perbezaan dalam bahasa. ayat dan rangkai kata. I scream „‟saya menjerit‟‟ dan ice cream „‟aiskrim” bunyinya sama sukar dibezakan tetapi maknanya lain. Jeda juga digunakan untuk membezakan makna ayat. Contoh. Jeda Disebut persendian ialah ciri atau unsur hentian (senyap) dalam ujaran sebagai tanda pemisah unsur linguistik. # Saya membaca buku kakak# (maksudnya saya membaca buku kepunyaan kakak) 2. misalnya ujaran belikantin (belikan tin). Terdapat rangkai kata yang boleh mengelirukan jika tidak memakai jeda. iaitu perkataan. Dalam bahasa Melayu. Bagi bahasa Inggeris unsur ini membezakan makna. Jeda atau persendian ini ditanda dengan + .

Terdapat dua jenis tanda yang berbeza digunakan untuk membezakan tinggi rendah sesuatu perkataan. Contohnya ayat berita yang menurun pada akhir ayat. Semua jenis ciri suprasegmental. seperti “ibu”. Ketiga tona turun -naik. kepanjangan. tona secara kombinasi turut membentuk intonasi dalam ayat dan digunakan dalam pertuturan seharian. Banyak bahasa mempunyai tona dan ia mengubah makna. Pertama menggunakan tona mendatar. jeda.  Intonasi Turun naik nada suara dalam pengucapan ayat atau prasa. tona rendah (lemah) menggunakan tiga dan tona sangat rendah (sangat lemah) menggunakan empat. Tona tinggi (keras) menggunakan satu. contohnya “marah”. Kedua tona meninggi. . ayat tanyapula meninggi apaila di akhir ayat. Yang kedua memakia tanda nombor 1 hingga 4 untuk menunjukkan perbezaan tona. tona sederhana tinggi (keras) menggunakan dua. contoh “guni”. Tona Merupakan naik turun suara dalam pengucapan. Intonasi juga disebut lagu bahasa. Bahasa Melayu terdapat pelbagai intonasi atau lagu yang terdapat dalam ayat. iaitu tekanan. contoh “kuda” dan akhir sekali tona menurun.

jenis koartikulasi dan jugaciri-ciri suprasegmental yang ditumpangi oleh perkataan atau ayat dalam transkripsi ini.transkripsi bertujuan untuk mencatatkan setepat mungkin semua sifat yang terdapat pada pengucapan seseorang penutur yang natif. penglelangitkerasan [ j ] dan glotalisasi atau pengglotisan lambangnya ialah [?]. nasalisasi. Oleh itu. perengkungan. Terdapat lambang-lambang yang mewakili setiap fonetik tersebut. Lambang jeda atau hentian sebentar bagi perkataan dalam pertuturan untuk transkripsi fonetik ialah +. Dalam transkripsi fonetik terdapat segala bunyi segmental. perengkungan [ L. Lambang permulaan ayat atau ujaran pertuturan bagi transkripsi fonetik ialah [ #. penyengauan atau dikenali jugasebagai nasalisasi dan lambangnya ialah [ ].TRANSKRIPSI FONETIK Transkripsi fonetik dikenali juga sebagai transkripsi sempit. d. . z ]. Walau bagaimanapun. Lambang jeda atau hentian sebentar bagi ayat atau ujaran pertuturan bagi transkripsi fonetik ialah //. tidak semua bunyi koartikulasi wujud dalam bahasa Melayu. Lambanglambang koartikulasi bagi pembibiran ialah [w]. iaitu pengkaji memberi lambang fonetik setepat-tepatnya dan terperinci yang merangkumi lambang koartikulasi seperti lambang pembibiran. penyengauan. penglelangit kerasan dan glotalisasi. Lambang akhiran ayat atau ujaran pertuturan bagi transkripsi fonetik ialah #].

tandasempang.Transkripsi fonemik hanya bertujuan untuk memberikan lambang-lambang bunyi dengan mudahdalam bentuk lambang bunyi segmental sahaja. pembuka dan penutup kata dalam penulisan transkripsi fonetik dan fonemik.transkripsi fonemik adalah berbeza dengan transkripsi fonetik kerana transkrispi fonemik tidak menggunakan ciri-ciri koartikulasi atau ciri-ciri suprasegmental seperti dalam transkripsi fonetik. Lambang jeda atau hentian sebentar bagi ayat atau ujaran pertuturan bagi transkripsi fonemik ialah //. tiada penggunaan huruf besar. Transkripsi fonemik mencatatkan bunyi-bunyi bahasa dengan menggunakan fonem-fonem yang terdapat dalam sesuatu bahasa itu dengan mudah dan secara umum. Lambang akhiran ayat atau ujaran pertuturan bagi transkripsi fonemik ialah #/. tanda soal. semua permulaan kata dalam ayat baik dalam transkripsi fonetik mahupun fonemik mesti dimulai dengan huruf kecil. Lambang permulaan ayat atau ujaran pertuturan bagi transkripsi fonemik ialah / #. tanda seru. Lambang jeda atau hentian sebentar bagi perkataan dalam pertuturan untuk transkripsifonemik ialah +. Dalam transkripsi fonemik tiada koartikulasi.TRANSKRIPSI FONEMIK Transkripsi fonemik pula dikenali sebagai transkripsi luas. Oleh itu. Persamaannya ialah. tanda titik. Dalam kedua-dua transkripsi ini. Namun. . terdapat sedikit persamaan kedua-dua transkripsi ini. tanda koma.

Melalui tugasan ini juga kita dapati dalam symbol fonetik bahasa Melayu terdapat simbol-simbol bunyi yang diwakili oleh satu huruf dan ada juga yang mewakili dua huruf dalam bahasa Melayu. penyegauan. bibir.Setiap kedudukan alat-alat artikulasi menghasilkan bunyinya yang tersendiri yang akan menghasilkan. Sewaktu menyebut sesuatu bunyi tertentu terjadi juga sebutan tambahan secara sampingan kerana dalam proses penyebutan sesuatu bunyi tertentu beberapa alat artikulasi turut terlibat misalnya bibir. rongga hidung. penglelangit-kerasan dan perengkungan. Bab ini juga telah menerangkan cara-cara penghasilan fonem-fonem yang terdapat dalam bahasa Melayu. . lelangit dan alat-alat artikulasi yang lain. kita dapat mengetahui bahawa dalam bahasa Melayu terdapat sebahagian huruf-hurufnya adalah pinjaman dan ada sebahagian huruf digabungkan untuk menghasilkan satu bunyi yang dipanggil diftong. lelangit keras. rengkung dan seumpamanya sehingga berlakunya artikulasi tambahan seperti pembibiran. Bukan itu sahaja. Setiap fonem mempunyai cara tersendiri untuk dilafazkan yang melibatkan kedudukan lidah.RUMUSAN Melalui bab ini kita dapat mengetahui maksud fonologi iaitu salah satu cabang dalam ilmu bahasa yang mengkaji tentang bunyi-bunyi yang berfungsi serta memberikan makna dalam sesuatu bahasa manakala fonetik pula ialah salah satu cabang fonologi yang membincangkan tentang bidang yang mengkaji segala jenis bunyibunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan juga memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut dan bagi fonemik pula. Selain daripada itu. tugasan ini juga menyentuh tentang artikulasi tambahan iaitu sebutan tambahan yang terjadi akibat daripada pengaruh penyebutan sesuatu bunyi tertentu. ianya merupakan cabang fonologi yang menganalisa sistem sesuatu bahasa yang dikaji secara sinkronik.

fon-fon dibandingkan dan dikontraskan antara satu dengan yang lain. Bagi menentukan sama ada fon itu adalah distingtif. Ini ialah kerana mereka dihasilkan pada konteks yang berlainan. kita dapat mengenal pasti fon-fon yang distingtif daripada yang hanya berbeza sebutan. tetapi tidak distingtif. tetapi daripada fon-fon tersebut. Hanya golongan fonfon yang distingtif itulah yang dikenali sebagai fonem. . Dengan demikian. Fonologi pula ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi bahasa (Abdullah Hassan. hanya beberapa sahaja yang distingtif atau berbeza. Manusia dapat menghasilkan banyak bunyi atau fon.Melalui tugasan ini juga dapat dirumuskan bahawa Fonem ialah unit bahasa yang diwujudkan bagi memudahkan deskripsi bunyi. 2006: 62). Fonem terbahagi kepada dua iaitu fonem segmental dan suprasegmenta.