P. 1
morfolgi.odt

morfolgi.odt

|Views: 3|Likes:
Published by nzm91
morfologi
morfologi

More info:

Categories:Types, Research
Published by: nzm91 on Apr 02, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as ODT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/02/2014

pdf

text

original

morfologi- proses pembentukan kata dlm bahasa melayu, pembentukan kata melalui proses pinjaman, proses pembentukan akronim

as salam... enjoy cite tika k...........♥ 1.0 Pengenalan

Morfologi ialah satu bidang yang mengkaji satu strukutur gramatikal perkataan, iaitu kemungkinan adanya perubahan kata, golongan kata dan makna kata akibat perubahan bentuk kata. Menurut Siti Hajar Abdul Aziz di dalam bukunya Siri Pendidikan Guru, Bahasa Melayu 1, pada halaman 132, morfologi boleh diertikan sebagai bidang tatabahasa yang mengkaji perkataan dan cara-cara pembentukannya.

Struktur kata bermaksud susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit bahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada berbentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan. Pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk atau fungsi, atau bentuk dan fungsinya.

(Nik Safiah Karim, Farid M.Onn, hashim haji Musa, dan Abdul Hamid Mahmood, Tatabahasa Dewan, Edisi Ketiga, halaman 43.)

Tuntasnya, morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan golongan kata dalam bahasa melayu.

Menurut Siti Hajar Abdul Aziz di dalam bukunya Siri Pendidikan Guru. Bahasa Melayu 1. Hal ini demikian kerana. Bahasa Melayu 1. Bahasa Melayu merupakan salah satu bahasa di dunia yang bersifat algunatif atau derivatif. perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu wujud melalui dua sumber. iaitu berdasarkan golongan kataatau kasusnya. sama ada imbuhan itu mnedahului (awalan).0 Konsep Pembentukan Kata Dalam istilah linguistik. analogi. proses pembentukan kata menerangkan bagaimana sesuatu kata itu dibina dan dibentuk sehingga dapat menghasilkan ayat dan ujaran dalam sesuatu bahasa. sejumlah perkataan yang terdapat dalam bahasa Melayu telah diwujudkan sehingga hari ini. pada halaman 133. Bahasa Melayu berasal rumpun bahasa Austronesia dan melalui sumber yang diwarisi itu. cara membentuk dan mewujudkan perkataan adalah melalui kejadian perubahan fonem atau bunyi kata dasar bahasa itu sendiri. menyisipi (sisipan) atau mengikuti (akhiran) kata dasar tersebut.jenis bahasa yang sedemikian membentuk kebanyakan perkataannya melalui proses pengimbuhan atau penggabungan morfem kata dasar dengan morfem imbuhan secara rentetan mendatar iaitu imbuhan digabungkan serentak dengan kata dasar. halaman 134) Secara umumnya. peleburan . Siri Pendidikan Guru. dalam bahasa Arab. perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu juga wujud melalui proses-proses tertentu seperti akronim. iaitu melalui asal usul bahasa Melayu itu sendiri. pembentukan kata ialah satu proses yang mana perkataan baru dibentuk. Kedua. (Siti Hajar Abdul Aziz. Kaedah pembentukan kata seperti yang terdapat dalam bahasa Melayu ini tidak sama dengan pembentukan kata dalam bahasa yang bersifat fleksi seperti bahasa Arab.2.

penciptaan .1 Akronim Pembentukan kata melalui proses akronim adalah dengan cara memendekkan atau meringkaskan perkataan yang kebanyakkanya terdiri daripada kata nama supaya mudah ditulis dan dilafazkan sebagai satu kata yang wajar. peminjaman kata. Setiap bentuk tersebut mempunyai cara pengejaannya yang tersendiri serta membawa makna yang khusus sebagai rujukan.2 Analogi Pembentukan kata melalui proses ini adalah dengan mengiaskan kata baharu dengan bentuk kata yang telah sedia ada yang telah digunakan sejak dahulu. dan penyingkatan.fonem. Perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu ada yang berbentuk tunggal. Dalam struktur ayat.1. penyempitan makna. Proses-proses pembentukan kata dalam bahasa Melayu adalah seperti berikut : 2. 2. IPG – Institut Pendidikan Guru 2. kesemua perkataan tidak boleh ditukar ganti kehadirannya dalam ayat kerana setiap bentuk perkataan itu berbeza dari segi makna dan mempunyai fungsi yang berbeza. Contoh lain : . terbitan. IPTI – Institut Perguruan Temenggong Ibrahim iii. terdapat beberapa proses pembentukan kata dalam bahasa Melayu. pemberian makna khusus.1.Misalnya. JAIS – Jabatan Agama Islam Selangor ii.0 iaitu Konsep Pembentukan Kata. Contohnya: i. penambahan. diciptakan pula bentukbentuk seperti tatatertib. peluasan makna. perkataan tatabahasa memang telah sedia ada dan melalui proses analogi. tatacara dan tatahias. penggemblengan. majmuk dan gandaan.1 Proses pembentukan kata dalam bahasa Melayu Sebagaimana yang telah dinyatakan pada tajuk 1.

2.4 Peluasan Makna Pembentukan perkataan dengan cara ini adalah dengan mengambil kata-kata yang telah sedia ada dan kemudiannya diperluaskan maknanya dalam hal-hal lain. 2. 2. juruaudit.i. [benda] +[alir] = [bendalir] Dalam contoh yang diberikan. Prasangka – prasarana. Melalui pemberian makna khusus.1.Jurunikah – juruwang.3 Peleburan Fonem Proses peleburan fonem adalah satu proses yang berlaku dengan cara menggabungkan perkataan agar menjadi satu kata dengan meleburkan atau menggugurkan fonem-fonem tertentu. Contohnya: i.1. prasekolah. Contohnya. perkataan [bendalir] terbentuk setelah satu fonem vokal /a/ digugurkan. perkataan [family] dalam bahasa Inggeris bermakna ‘keluarga’.5 Pemberian Makna Khusus Dalam proses ini sesuatu perkataan atau istilah itu dibentuk dengan cara mengambil katakata yang telah sedia ada lalu diberi makna khusus atau dijadikan istilah.1. prauniversiti ii. Contohnya perkataan [sirih] pada asalnya bermaksud bekas atau kesan yang dilalui sesuatu seperti jalan yang dilalui oleh siput di atas daun pisang. tetapi perkataan ini telah diperluaskan maknanya menjadi [famili] yang bukan sahaja merujuk kepada manusia.6 Peminjaman Kata Pembentukan kata melalui proses ini sangat luas digunakan dalam bahasa Melayu dan . juruacara 2. malahan kepada haiwan juga. [surih] membawa maksu meniru atau melukis peta.1.

Element – elemen ii. Misalnya. nama kiwi merijuk kepada nama burung di New Zealand.1.7 Penambahan Pembentukan kata melalui proses ini adalah dengan memberikan penambahan kepada kata akar satu suku kata dengan perkataan lain yang terdiri daripada satu suku kata juga.Diplomat – diplomat 2.bahasa-bahasa lain. Contohnya.9 Penggemblengan . [bu] + [kit] = [bukit] ii. Dalam proses ini. Daripada perkataan tersebut tercipta pula perkataan mengiwi yang bermaksud perbuatan menggilap dan mengilatkan kasut menggunakan bahan khas.8 Penciptaan Pembentukan kata melalui proses penciptaan bermaksud kata-kata baharu dicipta atau dihasilkan tanpa disandarkan kepada pembendaharaan kata yang sedia ada. Contohnya : i.1. [bu] + [luh] = [buluh] 2. 2.1.[bu] + [lan[ = [bulan] iii. perkataan ini diciptakan berdasarkan makna yang ditimbulkan oleh masyarakat atau yang dikiaskan kepada sesuatu benda.Magistrate – majistret iii. Bahasa Melayu banyak meminjam perkataan daripada bahasa Inggeris dan bahasa Arab sehingga perkataan tersebut menjadi sebati dengan penutur bahasa Melayu itu sendiri. kata akar [bu] merujuk kepada benda-benda yang berbentuk bulat kemudian ditambah pula satu suku kata yang lain untuk menunjukkan benda-benda tertentu yang berbentuk bulat seperti berikut : i. Bentuk kata jenis ini telah sebati dalam masyarakat penutur bahasa Melayu. Proses ini berlaku dalam sesuatu bahasa disebabkan dalam bahasa tersebut tidak terdapat perkataan atau istilah sedemikian.

1. Pembentukan kata ini masih dilakukan sehingga hari ini seperti contoh yang berikut : i. pada hari ini terdapat perkataan tuan sahaja yang merujuk kepada orang lelaki yang patut dihormati. kita boleh lihat proses pembentukan kata berdasarkan . Sebaliknya. bentuk kata majmuk. – doktor iii. Contohnya. perkataan-perkataan tertentu dipendekkan apabila ditulis dan sering pula dianggap sebagai satu perkataan sahaja seperti contoh yang berikut : i. perkataan tuan puteri mempunyai makna yang khusus.1. Prof – profesor Proses pembentukan kata dalam bahasa Melayu boleh dilihat dari segi bentuk-bentuk kata yang terhasil seperti bentuk kata tunggal. dan bentuk kata gandaan. jika panggilan ini digunakan dalam urusan surat-menyurat rasmi. ia boleh merujuk kepada panggilan hormat bagi lelaki dan perempuan.11 Penyingkatan Melalui proses penyingkatan. 2.Perkataan yang dibentuk melalui proses penggemblengan adalah dengan cara menggabungkan dua patah perkataan atau lebih.10 Penyempitan Makna Pembentukan kata melalui proses ini dilakukan dengan cara mengambil kata yang telah sedia ada. dan kemudiannya disempitkan maknanya untuk merujuk kepada sesuatu yang lebih umum. Contonhya. Seterusnya. bentuk kata terbitan.Dr. Malahan. tv – televisyen ii. Bernama – Berita Nasional Malaysia ii. di samping mneggugurkan bahagian yang lain daripada perkataan tersebut. penggembemlengan perkataan kumpulan gitar rancak menjadi kugiran. Proton – Perusahaan Otomobil Nasional 2. iaitu panggilan bagi wanita bangsawan atau wanita berketurunan raja.

7. Terdapat sekurang-kurangnya dua jenis kata tunggal. 3. Jadual di bawah menunjukkan antara pola gabungan konsonanvokal dalam kata tunggal bahasa Melayu beserta contoh perkataan : Bentuk Kata Tunggal (Pola suku kata beserta contoh perkataan) Pola Kata Tunggal Bil.KV+KV+V+KVKpasu keliru mesyuarat KV+KVK VK+KV+VK. KV – yu V+K – aku VK – am V+VK – aib KVK – cat KV+V+KVK. 4. Satu Suku Kata Dua Suku Kata Tiga suku kata KV+V+KVcuaca Empat suku kata dan lebih KV+KV+VK+KVkeluarga 1.KVK+KV+KV+KVKseluar sentimeter KVK+KVK+KV+KVdispensari KKKVK KV+VK – V+KV+KV– skrip jauh ijazah KV+KV – KV+KV+KV. 2. 5. 8. iaitu kata tunggal yang mengandungi hanya satu suku kata dan kata tunggal yang mengandungi dua suku kata atau lebih. Bentuk kata tunggal Perkataan yang berada dalam bentuk kata tunggal ialah perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu yang tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses penggandaan dan perangkaian. 6.KV+KVK+KV+KVbiawak sementara V+KVK – V+KV+V-usia KVK+KV+V+KVadik bendahari KV+KV+KV+KVbidadari KKVK – VK+KV – KV+KV+Vstor undi deria KVKK – VK+KVK KVK+KV+V.V+KV+KVK+KV+KV– telur ikhtiar universiti . 9.bentuk-bentuk kata yang berikut : a.KV+KV+KV+KVKteks – ambil mentua kapitalis KKKV – KV+V – skru doa KV+KV+VK.

Awalan 1. akronim juga tergolong dalam kata tunggal. pempembuat 2. b.-kan-buatkan. iaitu proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar. di. Kata kerja diatur 3.gerodak Sisipan Kata nama -el. Jadual di bawah menunjukkan antara kata terbitan yang terhasil melalui proses pengimbuhan berserta contoh perkataan : Jadual 2 c. KK +V K+ VV K –el l a au mn p u Jadual 1 Jadual 1 Bentuk Kata Terbitan Bil.1 KV 0 V+ . sesecantik Jenis imbuhan Akhiran Kata nama -an-pakaian. IKIM. Kata nama pe-pelari. Bentuk kata terbitan Kata terbitan ialah bentuk perkataan yang dihasilkan melalui proses pengimbuhan. Contohnya ABIM.Selain perkataan di atas.gelegak Kata kerja -er.-an – perasaan Kata kerja me-…-kan – memainkan Kata adjektif ke-…-an – keakraban Kata adjektif -el.telunjuk me-melawan. Bentuk kata majmuk Proses pemajmukan ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna yang khusus.0 iaitu Proses Pembentukan Akronim. Penjelasan lebih lanjut akan dihuraikan dalam tajuk 2. dan ADUN. Kata adjektif ter-terbesar. menunjukkan contoh perkatan berdasarkan pola suku kata yang terdiri daripada jenis kata tunggal.. Kata majmuk dieja terpisah dan . -wati-seniwati Kata kerja -di-duduki Apitan Kata nama pe-.

1. kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. . Jadual di bawah menunjukkan antara contoh kata majmuk yang terhasil berdasarkan tiga kelompok : Bentuk Kata Majmuk Bil. iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. 3. Penggandaan juga boleh berlaku secara berentak. Rangkaian kata bebas gambar rajah alat tulis air hujan nasi minyak Istilah khusus Perdana Menteri Raja Muda Maib Canselor Timbalan Ketua Pustakawan Jadual 3 Kiasan hak milik batu kapur daerah panas atur cara d. Jadual di bawah menunjukkan antara contoh kata gandaan yang dibahagikan mengikut tiga jenis penggandaan berikut : .bertindak sebagai satu unit. 4. Bentuk kata gandaan Bentuk penggandaan dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar. 2. Dalam proses yang demikian. iaitu tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsure lain.

tikus-tetikus Kata berimbuhan Awalan-berlari-lari Akhiran-sayur-sayuran Apitan-kekuningkuningan - 2. Kata tunggal Meja-meja. Bebas . ganang.Bentuk Kata Gandaan (berserta contoh perkataan) Penggandaan Penuh Penggandaan Separa Penggandaan Berentak Pengulangan vokal Kuih-muih. 1. ayat-ayat Kata berimbuhan Awalan-pelatih-pelatih Akhiran-amalan-amalan Apitan-persatuanpersatuan - Kata tunggal Laki-lelaki.cerai-berai Pengulangan konsonan Batu-batan. gunung. 3. dolak-dalik Bil.

Setelah dianalisis. bahasa Arab dan bahasa Sanskrit sehingga perkataan tersebut menjadi sebati dengan penutur bahasa Melayu itu sendiri. dan peminjaman imbuhan. bahasa Arab dan bahasa Sanskrit yang dapat membolehkan kita membezakan antara kata asli bahasa Melayu dengan kata pinjaman. Umumnya. dalam bahasa Melayu terdapat unsur-unsur imbuhan daripada bahasa Inggeris. bunyi-bunyi asing. penggunaan kata pinjaman dalam petikan ini melibatkan peminjaman unsur asing dari segi aspek peminjaman tulen. Bahasa Melayu banyak meminjam perkataan daripada bahasa Inggeris. Jadual di bawah menunjukkan perkataan pinjaman yang digunakan dalam Petikan Kursus Penataran Bahasa untuk Penyiar serta Petikan Pertandingan Sahibba Meningkatkan Penguasaan dan Pengembangan Bahasa Melayu dalam Kalangan Pelajar: Kata Pinjaman dalam Petikan Kursus Penataran Bahasa untuk Penyiar serta Petikan Pertandingan Sahibba Meningkatkan Penguasaan dan Pengembangan Bahasa Melayu dalam Kalangan Pelajar .Jadual 4 Pembentukan kata melalui proses pinjaman kata sangat luas digunakan dalam bahasa Melayu dan bahasa-bahasa lain. Dalam Petikan Kursus Penataran Bahasa untuk Penyiar serta Petikan Pertandingan Sahibba Meningkatkan Penguasaan dan Pengembangan Bahasa Melayu dalam Kalangan Pelajar terdapat beberapa perkataan pinjaman yang digunakan. Proses ini berlaku dalam sesuatu bahasa disebabkan dalam bahasa tersebut tidak terdapat perkataan atau istilah sedemikian.

Menurut Kamus Tatabahasa Dewan ( 2008: 66 ) menyatakan akronim boleh terbentuk menggabungkan huruf awal suku kata atau .Bil. 1.0 Proses pembentukan akronim Akronim pada asasnya terbentuk daripada proses penggabungan singkatan beberapa perkataan dan membentuk satu perkataan yang utuh. Aspek/unsur peminjaman - Contoh perkataan dalam petikan..khusus tata .syarikat Peminjama Bahasa Inggeris n tulen 2. Peminjama Bahasa arab dan n bunyiparsi bunyi asing - Peminjama Bahasa Sanskrit n imbuhan - /kh/ . auditorium program radio serius aspek sesi input kreatif kategori unit kokurikulum aktiviti /sy/ .tatabahasa Jadual 5 3.

3.) Antara jenis akronim tersebut ialah seperti berikut : i. Kata nama akronim cantuman hurup awal perkataan Kata nama akronim jenis ini dibentuk melalui percantuman huruf awal beberapa perkataan kebanyakkanya terdiri daripada nama khas . atau bahagian daripada perkataan. Contohnya : ADUN – Ahli Dewan Undangan Negeri . kata nama akronim boleh dibahagikan kepada sekurang-kurangnya empat jenis. (Nik Safiah Karim. akronim merupakan singkatan yang terhasil daripada penggabungan daripada huruf-huruf atau suku-suku kata dalam urutan dua kata atau lebih. dan Abdul Hamid Mahmood. akronim terdiri daripada kata selapis dan boleh mengalami proses morfologi sebagaimana kata selapis. hashim haji Musa.1 Jenis-jenis akronim Berdasarkan cara percantuman bahagian-bahagian perkataan itu. Pembentukan kata melalui proses akronim adalah dengan cara memendekkan atau meringkaskan perkataan yang kebanyakkanya terdiri daripada kata nama supaya mudah ditulis dan dilafazkan sebagai satu kata yang wajar. Bahagian-bahagian perkataan itu boleh terdiri daripada huruf. dieja dengan huruf besar keseluruhannya.Onn. Menurut Asmah Haji Omar lagi. suku kata. Menurut Asmah Haji Omar. Akronim adalah kata yang berbentuk kata nama tunggal dan dihasilkan melalui percantuman bahagian-bahagian daripada serangkaian perkataan. Farid M. oleh itu. Tatabahasa Dewan. Edisi Ketiga.dengan menggabungkan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan kemudiannya dilafazkan menjadi seperti perkataan. halaman 105.

Kata nama akronim cantuman huruf dan suku kata perkataan Kata nama akronim jenis ini dibentuk melalui percantuman huruf dan suku kata sejumlah perkataan. Contohnya : asbut – asap kabut debunga – debu bunga purata – pukul rata 4.IPTI – Institut Perguruan Temenggong Ibrahim ii. Jikalau yang terbentuk itu kata nama khas. Kata nama akronim jenis ini dibentuk melalui huruf atau suku kata perkataan pertama dengan bahagian bukan awal perkataan yang lain. Contohnya : Perhilitan Mara – Perlindungan Hidupan Liar dan Taman – Majlis Amanah Rakyat iii. oleh itu ejaannya bermula dengan huruf besar. Kata nama akronim jenis ini juga membentuk kata nama khas . ejaanya bermula dengan huruf besar. Contohnya : Bernama – Berita Nasional Malaysia tadika – taman didikan kanak-kanak cerpen – cerita pendek iv. Kata nama akronim cantuman bahagian awal perkataan pertama dengan bahagian lain perkataan yang mengikutinya. Kata nama akronim cantuman suku kata awal perkataan Negara Kata nama akronim jenis ini dibentuk melaluli percantuman suku kata awal sejumlah perkataan.0 Rumusan .

Tatabahasa pula ialah perkara asas bagi sesuatu bahasa. Dari segi pembentukan kata pula. begitu banyak perkataan baharu terbentuk semasa dari semasa. Oleh hal inilah. Morfologi memfokuskan kajian terhadap perkataan dalam bahasa Melayu yang telah mengalami perkembangan yang pesat. Hasil daripada perkembangan ilmu dan ikhtisas tertentu. terutamanya dalam bidang kosa kata atau pembendaharaan kata yang melibatkan perubahan bentuk-bentuk kata.Morfologi merupakan aspek penting dalam tatabahasa bahasa Melayu. kemunculan bunyi-bunyi baharu serta bentuk imbuhan baharu dalam bahasa melayu menyebabkan berlakunya pembentukan kata baharu dalam bahasa Melayu. . Melalui proses perancangan dan pembinaan bahasa yang dilaksanakan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka proses pembentukan kata menjadi tersusun dan terarah. imbuhan yang berstatus imbuhan pada asalnya tidak dianggap imbuhan kerana keperluan mengayakan perbendaharaan perkataan bahasa Melayu bagi mendukung istilah-istilah tertentu.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->