P. 1
MORFOLOGI

MORFOLOGI

|Views: 8|Likes:
Published by akilhazim

More info:

Published by: akilhazim on Apr 06, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/23/2013

pdf

text

original

1.

0 Pengenalan Morfologi ialah satu bidang yang mengkaji satu strukutur gramatikal perkataan, iaitu kemungkinan adanya perubahan kata, golongan kata dan makna kata akibat perubahan bentuk kata. Menurut Siti Hajar Abdul Aziz di dalam bukunya Siri Pendidikan Guru, Bahasa Melayu 1, pada halaman 132, morfologi boleh diertikan sebagai bidang tatabahasa yang mengkaji perkataan dan cara-cara pembentukannya. Struktur kata bermaksud susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit bahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada berbentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan. Pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk atau fungsi, atau bentuk dan fungsinya. (Nik Safiah Karim, Farid M.Onn, hashim haji Musa, dan Abdul Hamid Mahmood, Tatabahasa Dewan, Edisi Ketiga, halaman 43.) Tuntasnya, morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan golongan kata dalam bahasa melayu. 2.0 Konsep Pembentukan Kata Dalam istilah linguistik, pembentukan kata ialah satu proses yang manaperkataan baru dibentuk. Menurut Siti Hajar Abdul Aziz di dalam bukunya Siri Pendidikan Guru, Bahasa Melayu 1, pada halaman 133, proses pembentukan kata menerangkan bagaimana sesuatu kata itu dibina dan dibentuk sehingga dapat menghasilkan ayat dan ujaran dalam sesuatu bahasa. Bahasa Melayu merupakan salah satu bahasa di dunia yang bersifat algunatif atau derivatif.jenis bahasa yang sedemikian membentuk kebanyakan perkataannya melalui proses pengimbuhan atau penggabungan morfem kata dasar dengan morfem imbuhan secara rentetan mendatar iaitu imbuhan digabungkan serentak dengan kata dasar, sama ada imbuhan itu mnedahului (awalan), menyisipi (sisipan) atau mengikuti (akhiran) kata dasar tersebut. Kaedah pembentukan kata seperti yang terdapat dalam bahasa Melayu ini tidak sama dengan pembentukan kata dalam bahasa yang bersifat fleksi seperti bahasa Arab. Hal ini demikian kerana, dalam bahasa Arab, cara membentuk dan mewujudkan perkataan adalah melalui kejadian perubahan fonem atau bunyi kata dasar bahasa itu sendiri, iaitu berdasarkan golongan kataatau kasusnya. (Siti Hajar Abdul Aziz, Siri Pendidikan Guru, Bahasa Melayu 1, halaman 134)

Jurunikah – juruwang.1.2 Analogi Pembentukan kata melalui proses ini adalah dengan mengiaskan kata baharu dengan bentuk kata yang telah sedia ada yang telah digunakan sejak dahulu. penciptaan . perkataantatabahasa memang telah sedia ada dan melalui proses analogi. dan penyingkatan. majmuk dan gandaan.3 Peleburan Fonem Proses peleburan fonem adalah satu proses yang berlaku dengan cara menggabungkan perkataan agar menjadi satu kata dengan meleburkan atau menggugurkan fonem-fonem tertentu. 2.Misalnya. peleburan fonem. penyempitan makna. JAIS – Jabatan Agama Islam Selangor ii. iaitu melalui asal usul bahasa Melayu itu sendiri.0 iaitu Konsep Pembentukan Kata. peminjaman kata. kesemua perkataan tidak boleh ditukar ganti kehadirannya dalam ayat kerana setiap bentuk perkataan itu berbeza dari segi makna dan mempunyai fungsi yang berbeza. Prasangka – prasarana. pemberian makna khusus. Setiap bentuk tersebut mempunyai cara pengejaannya yang tersendiri serta membawa makna yang khusus sebagai rujukan. perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu wujud melalui dua sumber. penambahan. Contohnya: i. prauniversiti ii. Perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu ada yang berbentuk tunggal. IPG – Institut Pendidikan Guru 2. penggemblengan. Prosesproses pembentukan kata dalam bahasa Melayu adalah seperti berikut : 2. juruacara 2. sejumlah perkataan yang terdapat dalam bahasa Melayu telah diwujudkan sehingga hari ini. terdapat beberapa proses pembentukan kata dalam bahasa Melayu. Kedua. analogi. Bahasa Melayu berasal rumpun bahasa Austronesia dan melalui sumber yang diwarisi itu. Contoh lain : i. peluasan makna.1 Akronim Pembentukan kata melalui proses akronim adalah dengan cara memendekkan atau meringkaskan perkataan yang kebanyakkanya terdiri daripada kata nama supaya mudah ditulis dan dilafazkan sebagai satu kata yang wajar. Dalam struktur ayat. juruaudit.1. tatacara dan tatahias. diciptakan pula bentuk-bentuk seperti tatatertib. terbitan.Secara umumnya. IPTI – Institut Perguruan Temenggong Ibrahim iii. Contohnya: . prasekolah.1. perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu juga wujud melalui proses-proses tertentu seperti akronim.1 Proses pembentukan kata dalam bahasa Melayu Sebagaimana yang telah dinyatakan pada tajuk 1.

Proses ini berlaku dalam sesuatu bahasa disebabkan dalam bahasa tersebut tidak terdapat perkataan atau istilah sedemikian.1. Contohnya perkataan [sirih] pada asalnya bermaksud bekas atau kesan yang dilalui sesuatu seperti jalan yang dilalui oleh siput di atas daun pisang.8 Penciptaan Pembentukan kata melalui proses penciptaan bermaksud kata-kata baharu dicipta atau dihasilkan tanpa disandarkan kepada pembendaharaan kata yang sedia .1. perkataan [bendalir] terbentuk setelah satu fonem vokal /a/ digugurkan. Contohnya : i. Melalui pemberian makna khusus.Element – elemen ii.4 Peluasan Makna Pembentukan perkataan dengan cara ini adalah dengan mengambil kata-kata yang telah sedia ada dan kemudiannya diperluaskan maknanya dalam hal-hal lain.6 Peminjaman Kata Pembentukan kata melalui proses ini sangat luas digunakan dalam bahasa Melayu dan bahasa-bahasa lain.Diplomat – diplomat 2. Bentuk kata jenis ini telah sebati dalam masyarakat penutur bahasa Melayu. 2.[bu] + [lan[ = [bulan] iii. 2.5 Pemberian Makna Khusus Dalam proses ini sesuatu perkataan atau istilah itu dibentuk dengan cara mengambil kata-kata yang telah sedia ada lalu diberi makna khusus atau dijadikan istilah. Contohnya. [surih] membawa maksu meniru atau melukis peta.Magistrate – majistret iii. [bu] + [luh] = [buluh] 2.i. tetapi perkataan ini telah diperluaskan maknanya menjadi [famili] yang bukan sahaja merujuk kepada manusia.1. kata akar [bu] merujuk kepada benda-benda yang berbentuk bulat kemudian ditambah pula satu suku kata yang lain untuk menunjukkan benda-benda tertentu yang berbentuk bulat seperti berikut : i. malahan kepada haiwan juga. Bahasa Melayu banyak meminjam perkataan daripada bahasa Inggeris dan bahasa Arab sehingga perkataan tersebut menjadi sebati dengan penutur bahasa Melayu itu sendiri. 2. perkataan [family] dalam bahasa Inggeris bermakna ‘keluarga’. [benda] +[alir] = [bendalir] Dalam contoh yang diberikan.1. [bu] + [kit] = [bukit] ii.1.7 Penambahan Pembentukan kata melalui proses ini adalah dengan memberikan penambahan kepada kata akar satu suku kata dengan perkataan lain yang terdiri daripada satu suku kata juga. Contohnya.

perkataan tuan puteri mempunyai makna yang khusus. 2. perkataan-perkataan tertentu dipendekkan apabila ditulis dan sering pula dianggap sebagai satu perkataan sahaja seperti contoh yang berikut : i. Daripada perkataan tersebut tercipta pula perkataan mengiwi yang bermaksud perbuatan menggilap dan mengilatkan kasut menggunakan bahan khas. Contohnya. Pembentukan kata ini masih dilakukan sehingga hari ini seperti contoh yang berikut : i. pada hari ini terdapat perkataan tuan sahaja yang merujuk kepada orang lelaki yang patut dihormati. Bernama – Berita Nasional Malaysia ii.1. iaitu panggilan bagi wanita bangsawan atau wanita berketurunan raja. Prof – profesor Proses pembentukan kata dalam bahasa Melayu boleh dilihat dari segi bentuk-bentuk kata yang terhasil seperti bentuk kata tunggal. 2. Bentuk kata tunggal Perkataan yang berada dalam bentuk kata tunggal ialah perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu yang tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses penggandaan dan perangkaian. nama kiwi merijuk kepada nama burung di New Zealand. kita boleh lihat proses pembentukan kata berdasarkan bentuk-bentuk kata yang berikut : a.10 Penyempitan Makna Pembentukan kata melalui proses ini dilakukan dengan cara mengambil kata yang telah sedia ada. Jadual di bawah menunjukkan antara pola .Dr. Proton – Perusahaan Otomobil Nasional 2. bentuk kata majmuk. iaitu kata tunggal yang mengandungi hanya satu suku kata dan kata tunggal yang mengandungi dua suku kata atau lebih. penggembemlengan perkataan kumpulan gitar rancak menjadikugiran.9 Penggemblengan Perkataan yang dibentuk melalui proses penggemblengan adalah dengan cara menggabungkan dua patah perkataan atau lebih. Terdapat sekurang-kurangnya dua jenis kata tunggal. di samping mneggugurkan bahagian yang lain daripada perkataan tersebut. tv – televisyen ii. Misalnya. Contonhya. Sebaliknya. jika panggilan ini digunakan dalam urusan suratmenyurat rasmi.ada. – doktor iii. dan kemudiannya disempitkan maknanya untuk merujuk kepada sesuatu yang lebih umum. ia boleh merujuk kepada panggilan hormat bagi lelaki dan perempuan. Dalam proses ini. Malahan.11 Penyingkatan Melalui proses penyingkatan.1. perkataan ini diciptakan berdasarkan makna yang ditimbulkan oleh masyarakat atau yang dikiaskan kepada sesuatu benda. dan bentuk kata gandaan.1. Seterusnya. bentuk kata terbitan.

Contohnya ABIM. iaitu proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar. VK – V+VK – KV+V+KVK. Satu Dua Tiga suku Empat suku kata Suku Suku kata dan lebih Kata Kata 1. . Penjelasan lebih lanjut akan dihuraikan dalam tajuk 2. IKIM. b. akronim juga tergolong dalam kata tunggal.KVK+KV+KV+KVK– skru doa seluar sentimeter 7. KVKK VK+KVK KVK+KV+V.KV+KVK+KV+KVam aib biawak sementara 3. KVK+KV V+KV+VK– lampu elaun Jadual 1 Jadual 1 menunjukkan contoh perkatan berdasarkan pola suku kata yang terdiri daripada jenis kata tunggal.Selain perkataan di atas.KV+KV+V+KVK– pasu keliru mesyuarat 9. KV+KV KV+KV+KV. Bentuk kata terbitan Kata terbitan ialah bentuk perkataan yang dihasilkan melalui proses pengimbuhan. KKKVK KV+VK V+KV+KVKVK+KVK+KV+KV– skrip – jauh ijazah dispensari 8. KVK – V+KVK V+KV+VKVK+KV+V+KVcat – adik usia bendahari 4.KV+KV+KV+KVK– teks – ambil mentua kapitalis 6.0 iaitu Proses Pembentukan Akronim. KKKV KV+V – KV+KV+VK.V+KV+KVK+KV+KV– telur ikhtiar universiti 10.gabungan konsonan-vokal dalam kata tunggal bahasa Melayu beserta contoh perkataan : Bentuk Kata Tunggal (Pola suku kata beserta contoh perkataan) Pola Kata Tunggal Bil. Jadual di bawah menunjukkan antara kata terbitan yang terhasil melalui proses pengimbuhan berserta contoh perkataan : Bentuk Kata Terbitan Jenis imbuhan Bil. KV – V+K – KV+V+KVKV+KV+VK+KVyu aku cuaca keluarga 2. KV+KVK VK+KV+VK. KKVK VK+KV KV+KV+VKV+KV+KV+KV– stor – undi deria bidadari 5. dan ADUN.

ke-…-an – -el. Jadual di bawah menunjukkan antara contoh kata gandaan yang dibahagikan mengikut tiga jenis penggandaan berikut : Bentuk Kata Gandaan (berserta contoh perkataan) Bil. kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. Kata adjektif Kata adjektif Kata adjektif lebih dan bentuk ter-terbesar. Penggandaan Penuh Penggandaan Separa Penggandaan Berentak .. Kata kerja Kata kerja Kata kerja meme-…-kan – -er.Jadual 2 1. di-duduki - Apitan Kata nama pe-. pempembuat Akhiran Kata nama -anpakaian.telunjuk Bil. iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. 1. 3. . dimemainkan merangkaikan dua diatur kata dasar atau 3. Penggandaan juga boleh berlaku secara berentak. Dalam proses yang demikian. Bentuk kata majmuk Proses pemajmukan ialah 2. Bentuk Kata Majmuk Rangkaian kata Istilah khusus bebas gambar rajah Perdana Menteri alat tulis Raja Muda air hujan Maib Canselor nasi minyak Timbalan Ketua Pustakawan Jadual 3 Kiasan hak milik batu kapur daerah panas atur cara d. watiseniwati Kata kerja -kanbuatkan. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit.-an – perasaan Sisipan Kata nama -el. Bentuk kata gandaan Bentuk penggandaan dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar. c. 2.gelegak yang terhasil se-secantik keakraban membawa makna yang khusus.gerodak proses yang melawan. 4. iaitu tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsure lain. Jadual di bawah menunjukkan antara contoh kata majmuk yang terhasil berdasarkan tiga kelompok : Awalan Kata nama pe-pelari.

bahasa Arab dan bahasa Sanskrit sehingga perkataan tersebut menjadi sebati dengan penutur bahasa Melayu itu sendiri. lintang-pukang. tikus-tetikus Pengulangan vokal Kuih-muih. Bahasa Melayu banyak meminjam perkataan daripada bahasa Inggeris.ceraiberai Pengulangan konsonan Batu-batan. Pembentukan kata melalui proses pinjaman kata sangat luas digunakan dalam bahasa Melayu dan bahasa-bahasa lain. Proses ini berlaku dalam sesuatu bahasa disebabkan dalam bahasa tersebut tidak terdapat perkataan atau istilah sedemikian. dan peminjaman imbuhan. dolak-dalik 2. bahasa Arab dan bahasa Sanskrit yang dapat membolehkan kita membezakan antara kata asli bahasa Melayu dengan kata pinjaman. Setelah dianalisis. Bebas Anak-pinak. bunyi-bunyi asing. dalam bahasa Melayu terdapat unsur-unsur imbuhan daripada bahasa Inggeris. gunung. ulang-alik. Kata berimbuhan Kata berimbuhan Awalan-pelatihAwalan-berlaripelatih lari Akhiran-amalanAkhiran-sayuramalan sayuran ApitanpersatuanApitankekuningpersatuan kuningan - Jadual 4 3.1. ganang. Dalam Petikan Kursus Penataran Bahasa untuk Penyiar serta Petikan Pertandingan Sahibba Meningkatkan Penguasaan dan Pengembangan Bahasa Melayu dalam Kalangan Pelajar terdapat beberapa perkataan pinjaman yang digunakan. Kata tunggal Meja-meja. penggunaan kata pinjaman dalam petikan ini melibatkan peminjaman unsur asing dari segi aspek peminjaman tulen. Jadual di bawah menunjukkan perkataan pinjaman yang digunakan dalam Petikan Kursus Penataran Bahasa untuk Penyiar serta Petikan Pertandingan Sahibba Meningkatkan Penguasaan dan Pengembangan Bahasa Melayu dalam Kalangan Pelajar: Kata Pinjaman dalam Petikan Kursus Penataran Bahasa untuk . ayatayat Kata tunggal Laki-lelaki. Umumnya.

Menurut Kamus Tatabahasa Dewan ( 2008: 66 ) menyatakan akronim boleh terbentuk menggabungkan huruf awal suku kata atau dengan menggabungkan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan kemudiannya dilafazkan menjadi seperti perkataan. Contoh perkataan dalam petikan. . 1.program 2.syarikat Aspek/unsur peminjaman - /kh/ .tata .tatabahasa imbuhan Jadual 5 3..0 Proses pembentukan akronim Akronim pada asasnya terbentuk daripada proses penggabungan singkatan beberapa perkataan dan membentuk satu perkataan yang utuh. Peminjaman Bahasa arab bunyi-bunyi dan parsi asing radio serius aspek sesi input kreatif kategori unit kokurikulum aktiviti /sy/ . Peminjaman Bahasa Inggeris .Penyiar serta Petikan Pertandingan Sahibba Meningkatkan Penguasaan dan Pengembangan Bahasa Melayu dalam Kalangan Pelajar Bil.khusus Peminjaman Bahasa Sanskrit .auditorium tulen .

. oleh itu. oleh itu ejaannya bermula dengan huruf besar. Bahagian-bahagian perkataan itu boleh terdiri daripada huruf. Kata nama akronim jenis ini juga membentuk kata nama khas . Contohnya : Bernama – Berita Nasional Malaysia tadika – taman didikan kanak-kanak cerpen – cerita pendek ii. halaman 105. (Nik Safiah Karim. atau bahagian daripada perkataan. Pembentukan kata melalui proses akronim adalah dengan cara memendekkan atau meringkaskan perkataan yang kebanyakkanya terdiri daripada kata nama supaya mudah ditulis dan dilafazkan sebagai satu kata yang wajar. hashim haji Musa. akronim terdiri daripada kata selapis dan boleh mengalami proses morfologi sebagaimana kata selapis.Onn. suku kata. Jikalau yang terbentuk itu kata nama khas. Edisi Ketiga. akronim merupakan singkatan yang terhasil daripada penggabungan daripada huruf-huruf atau suku-suku kata dalam urutan dua kata atau lebih. Tatabahasa Dewan.Menurut Asmah Haji Omar. Menurut Asmah Haji Omar lagi. Akronim adalah kata yang berbentuk kata nama tunggal dan dihasilkan melalui percantuman bahagian-bahagian daripada serangkaian perkataan. Contohnya : Perhilitan – Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara Mara – Majlis Amanah Rakyat iii. dieja dengan huruf besar keseluruhannya. Contohnya : ADUN – Ahli Dewan Undangan Negeri IPTI – Institut Perguruan Temenggong Ibrahim Kata nama akronim cantuman huruf dan suku kata perkataan Kata nama akronim jenis ini dibentuk melalui percantuman huruf dan suku kata sejumlah perkataan. Farid M. Kata nama akronim cantuman suku kata awal perkataan Kata nama akronim jenis ini dibentuk melaluli percantuman suku kata awal sejumlah perkataan.1 i. ejaanya bermula dengan huruf besar.) Antara jenis akronim tersebut ialah seperti berikut : Kata nama akronim cantuman hurup awal perkataan Kata nama akronim jenis ini dibentuk melalui percantuman huruf awal beberapa perkataan kebanyakkanya terdiri daripada nama khas . dan Abdul Hamid Mahmood. Jenis-jenis akronim Berdasarkan cara percantuman bahagian-bahagian perkataan itu. 3. kata nama akronim boleh dibahagikan kepada sekurang-kurangnya empat jenis.

begitu banyak perkataan baharu terbentuk semasa dari semasa.. Hasil daripada perkembangan ilmu dan ikhtisas tertentu.0 Rumusan Morfologi merupakan aspek penting dalam tatabahasa bahasa Melayu. imbuhan yang berstatus imbuhan pada asalnya tidak dianggap imbuhan kerana keperluan mengayakan perbendaharaan perkataan bahasa Melayu bagi mendukung istilah-istilah tertentu. Kata nama akronim jenis ini dibentuk melalui huruf atau suku kata perkataan pertama dengan bahagian bukan awal perkataan yang lain.3. segala kesilapan adalah datang dari diri saya sendiri.=) http://rtkasensei90.com/2011/12/bidang-3-membentuk-dan-membuat-binaan.iv.html .blogspot. p/s : sekadar perkongsian ilmiah. Tatabahasa pula ialah perkara asas bagi sesuatu bahasa. kemunculan bunyi-bunyi baharu serta bentuk imbuhan baharu dalam bahasa melayu menyebabkan berlakunya pembentukan kata baharu dalam bahasa Melayu. Dari segi pembentukan kata pula.blogspot. Melalui proses perancangan dan pembinaan bahasa yang dilaksanakan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka proses pembentukan kata menjadi tersusun dan terarah. Kata nama akronim cantuman bahagian awal perkataan pertama dengan bahagian lain perkataan yang mengikutinya.html http://come2playart. Morfologi memfokuskan kajian terhadap perkataan dalam bahasa Melayu yang telah mengalami perkembangan yang pesat.com/p/membentuk-membuat-binaan. harap membantu kalian.2013 http://lifeasaartstudentlilizala.blogspot.html 2. terutamanya dalam bidang kosa kata atau pembendaharaan kata yang melibatkan perubahan bentuk-bentuk kata.com/2012/05/morfologi-proses-pembentukan-kata-dlm. Oleh hal inilah. Contohnya : asbut – asap kabut debunga – debu bunga purata – pukul rata 4.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->