EKSPERIMEN 5

Tujuan

: Untuk menyiasat kesan kepekatan terhadap daya gerak elektrik (d.g.e.) sel : EC1 ialah akues 1.0 mol dm-3 kuprum(II) nitrat EC2 ialah akues 2.0 mol dm-3 zink nitrat EC3 ialah akues 1.0 mol dm-3 zink nitrat EC4 ialah akues 0.1 mol dm-3 zink nitrat EC5 ialah akues 0.01 mol dm-3 zink nitrat EC6 ialah akues 0.001 mol dm-3 zink nitrat A ialah larutan tepu kalium klorida.

Bahan

Alat Radas : Bekalan kuasa 3V, potentiometer, joki, kepingan zink, kepingan kuprum, 100 cm3 selinder penyukat, 100 cm3 bikar, kertas turas, galvanometer, penyambung klip buaya.

Prosedur

:

1. Dengan menggunakan silinder penyukat, 50.0 cm 3 EC1 dimasukkan ke dalam bikar A dan 50 cm3 EC2 dimasukkan ke dalam bikar B. 2. Satu jalur kertas turas direndamkan ke dalam larutan tepu kalium iodida. Bagi membina titian garam, satu hujung kertas turas tersebut dicelupkan ke dalam bikar A manakala satu hujung lagi ke dalam bikar B. 3. Kepingan zink dan kuprum dicuci dengan kertas pasir kemudian dibasuhkan dengan air suling serta dikeringkan. 4. Kepingan kuprum diklipkan dengan menggunakan klip buaya dan kemudian ianya disambungkan ke terminal positif bekalan kuasa. 5. Kepingan zink disambungkan ke galvanometer yang telah disambung kepada joki. 6. Terminal negatif bekalan kuasa disambungkan ke penghujung potentiometer yang satu lagi seperti dalam Rajah 3.

1

Nilai Eθsel dikira dengan menggunakan formula berikut : Eθsel = x _________________________ X 3 V Panjang wayar potentiometer 2 . Joki tidak digelongsorkan di sepanjang wayar potentiometer bagi mengelakkan pembentukan rintangan. Kertas turas yang baru digunakan bagi setiap larutan baru yang diuji. Selepas satu minit. joki digerakkan di sepanjang wayar potentiometer sehingga galvanometer menunjukkan bacaan sifar iaitu bacaan yang menunjukkan tiada arus yang mengalir. Kedua-dua kepingan logam tersebut dicelupkan ke dalam larutan masingmasing. Eksperimen di atas diulang dengan menggantikan larutan EC2 dengan larutan lain seperti yang terdapat dalam jadual. 10. 8. 9. Jarak wayar potentiometer dicatatkan sebagai x cm dan bacaan direkodkan dalam jadual.7.

001 -3 3 .0 0.00 0.1 -1 4 50 cm3 EC1 71.00 3 50 cm3 EC1 69.09 0.0 lg [Zn2+] 1 50 cm3 EC1 50 cm3 EC2 50 cm3 EC3 50 cm3 EC4 50 cm3 EC5 50 cm3 EC6 59. x/cm Eθsel/ V 1.50 2.42 0.01 -2 5 50 cm3 EC1 80.15 0.301 2 50 cm3 EC1 63.Bekalan kuasa 3V Potentiometer Joki kuprum Larutan kuprum (II) nitrat Zink Titian Garam Larutan zink nitrat Rajah 3 Keputusan : Panjang wayar potentiometer = 100 sm Amali Bikar A Bikar B Panjang wayar.50 2.77 [Zn2+] / mol dm-3 2.00 1.50 2.89 1.

(.0.09 V Nilai Teori Zn2+ 0.10 .10 .0.0296 x 0 = 1.301 = 1.0.0592 log 1.10 .0296 x 0.10 .13 V = 1.0592 x (-1) 2 = 1.0592 x 0.0.(.10 .10 – 0.2) 2 = 1.0 = 1.0.Pengiraan : Nilai Teori Zn2+ 2.0.01 2 1 = 1. 0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] = 1.0 mol dm-3 E = E .10 .0592 x (.0296 x (.0 2 = 1.0.10 .0089 = 1.0.10 .301 2 = 1.2) = 1.10 .10 + 0.10 .0592 log 2.0296) = 1.0.0592 = 1.0296 x (-1) = 1.0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] Nilai Teori Zn2+ 0.0.1 mol dm-3 E = E .16 V 4 .0592 log 0.10 – 0.0.0 mol dm-3 E = E .0.10 .0.10 .0592 x 0 2 = 1.0.0592) = 1.10 .10 .0 2 1 = 1.10 + 0.0.0296 = 1.0.10 V 1 = 1.0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] Nilai Teori Zn2+ 1.1 2 1 = 1.01 mol dm-3 E = E .0.0592 log 0. 0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] = 1.

0 mol dm-3 Esel = 59 100 = 0.715 x 3V = 2.0888 = 1.10 .0592 x (.001 mol dm-3 E = E .0 mol dm-3 Esel = 63 100 = 0.63 x 3V = 1.0.1 mol dm-3 Esel = 69.001 2 1 = 1.10 .59 x 3V = 1.5 100 = 0.0888) = 1.0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] = 1.10 .0.0.0592 log 0.19 V Nilai Eksperimen : Esel = x Panjang wayar potentiometer x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 2.01 mol dm-3 Esel = 71.3) 2 = 1.10 + 0.(.0.3) = 1.89 Nilai Eksperimen Zn2+ 0.77 Nilai Eksperimen Zn2+ 0.0.10 .09 V x 3V x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 1.0296 x (.Nilai Teori Zn2+ 0.5 100 = 0.15 V x 3V x 3V 5 .695 x 3V = 2.

Maka logam zink bertindak sebagai agen penurunan. logam kuprum bertindak sebagai agen pengoksidaan. Hal ini dapat dijelaskan melalui konsep Sel Daniell iaitu pembinaan sel yang terdiri daripada dua kepingan logam yang berlainan direndam dalam larutan garam logam masing-masing 6 . Dalam sel kimia zink-kuprum. Maka. Hal ini kerana logam zink cenderung untuk menyingkirkan elektron dan mengalami proses pengoksidaan.45 V x 3V Perbincangan : Eksperimen yang dijalankan adalah sel kimia dimana dua jenis logam berlainan direndam dalam suatu elektrolit dan disambung dengan wayar penyambung.Nilai Eksperimen Zn2+ 0. Eksperimen yang dijalankan merupakan Sel Daniell. Dalam eksperimen ini.805 x 3V = 2. kepingan zink bertindak sebagai anod iaitu terminal negatif sel kerana elektrod zink mengalami proses pengoksidaan berlaku. Kepingan kuprum bertindak sebagai katod iaitu terminal positif sel kerana elektrod kuprum mengalami proses penurunan berlaku.Hal ini kerana logam kuprum cenderung untuk menerima elektron dan mengalami proses penurunan.5 100 = 0. kepingan zink merupakan logam yang berkedudukan lebih tinggi dalam siri elektrokimia iaitu logam yang lebih elektropositif bertindak sebagai terminal negatif sel. Manakala kepingan kuprum bertindak sebagai terminal positif sel kerana logam kuprum yang berkedudukan lebih rendah dalam siri elektrokimia merupakan logam yang kurang elektropositif.001 mol dm-3 Esel = 80.

Ion Zn2+ bergerak ke dalam elektrolit. kepingan zink dan kepingan kuprum digunakan sebagai elektrod dimana kepingan zink direndam dalam larutan garam zink nitrat manakala kepingan kuprum direndam dalam larutan kuprum (II) nitrat. Titian garam terdiri daripada secarik kertas turas yang dibasahi dengan larutan garam pekat yang tidak bertindak balas dengan kedua-dua elektrolit. simbol sel di atas menjelaskan tindak balas yang berlaku dalam sel kimia zink/kuprum. Dalam eksperimen yang dijalankan. Zink yang lebih elektropositif daripada kuprum menderma elektron untuk membentuk ion Zn2+. Zn(p) / Zn2+(p) ditulis di sebelah kiri kerana tindak balas di terminal negatif mengalami proses pengoksidaan seperti yang ditunjukkan oleh persamaan di bawah: Zn(p) Zn2+(ak) + 2e- Seterusnya. titian garam yang digunakan terdiri daripada secarik kertas turas yang dibasahi dengan larutan garam kalium klorida yang tidak bertindak balas dengan kedua-dua elektrolit iaitu larutan zink nitrat dan larutan kuprum (II) nitrat.Tanda ‘/’ bermakna terdapat perbezaan keadaan jirim (pepejal dengan cecair) manakala tanda ‘ ‘ bermakna ada titian garam yang digunakan dalam sel kimia ini. Simbol bagi sel kimia zink/kuprum adalah seperti dibawah Zn(p) / Zn2+(p) Cu2+(ak) / Cu(p) Berdasarkan simbol sel di atas. Sel kimia zink/kuprum ini dikenali sebagai Sel Daniell yang menggunakan titian garam. Titian garam digunakan dalam ekpserimen ini bertujuan untuk memisahkan kedua-dua elektrolit tetapi membenarkan pemindahan ion berlaku supaya litar elektrik dapat dilengkapkan.Melalui eksperimen yang dijalankan. Selain itu. terminal negatif ditulis di sebelah kiri manakala terminal positif ditulis di sebelah kanan. elektron yang dibebaskan akan mengalir melalui litar luar ke kepingan elektrod kuprum dan diterime oleh ion Cu2+ untuk membentuk logam 7 .

Oleh itu.g. semakin bertambah panjang wayar potentiometer dan semakin meningkat nilai Esel. didapati bahawa semakin rendah kepekatan larutan zink nitrat yang digunakan.31 J K-1 mol-1 = Pemalar universal T = suhu (Kelvin) n = bilangan elektron yang terlibat F = 96 500 C mol-1 = Pemalar Faraday Q = Kc = Hasil bahagi tindak balas Apabila persamaan ditulis dalam log10.e) bukan piawai E0 = Daya gerak elektrik (d.kuprum.e) piawai R = 8.g. R = 8.e) sel. Esel. Keupayaan elektrod menjadi lebih positif apabila kepekatan ion-ion dalam setengah sel bertambah dan keupayaan elektrod menjadi lebih negatif apabila kepekatan ion dalam setengah sel berkurang. Cu2+(ak) / Cu(p) ditulis di sebelah kanan kerana tindak balas di terminal positif mengalami proses penurunan seperti yang ditunjukkan oleh persamaan di bawah : Cu2+(ak) + 2eCu(p) Merujuk kepada keputusan eksperimen.31 J K-1 mol-1 dan F = 96 500 C mol-1. persamaan Nerst menjelaskan hubungan di antara kepekatan ion dan keupayaan elektrod. Persamaan di bawah merupakan persamaan Nerst : Di mana : E = Daya gerak elektrik (d. Eksperimen dijalankan untuk menyiasat kesan kepekatan larutan terhadap daya gerak elektrik (d. ianya adalah seperti berikut : Dan pada suhu standard 25 oC (298 K).g. persamaan boleh diringkaskan seperti di bawah : 8 .

kepekatan produk tindak balas bertambah hasil dari pertambahan produk tindak balas.89 Nilai Eksperimen Zn2+ 0.Persamaan di atas menunjukkan bahawa daya gerak elektrik sel berkait dengan Q = Kc = hasil bahagi tindak balas.09 V x 3V x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 1.01 mol dm-3 Esel = 71. Pada masa yang sama.59 x 3V = 1.45 V x 3V 9 .715 x 3V = 2.001 mol dm-3 Esel = 80.695 x 3V = 2.15 V x 3V x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 0. Berdasarkan keputusan eksperimen.5 100 = 0.77 Nilai Eksperimen Zn2+ 0. persamaan Nernst digunakan untuk mengira E sel seperti dibawah : Nilai Eksperimen : Esel = x Panjang wayar potentiometer x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 2.0 mol dm-3 Esel = 59 100 = 0. bahan tindak balas digunakan dan mengurangkan kepekatan bahan tindak balas tersebut.0 mol dm-3 Esel = 63 100 = 0. Ini secara tidak langsung menyebabkan daya gerak elektrik sel berkurang sehingga mencapai keseimbangan iaitu 0.1 mol dm-3 Esel = 69. Apabila proses penurunan berlaku.805 x 3V = 2.5 100 = 0.63 x 3V = 1.5 100 = 0.

Esel meningkat dan lebih positif apabila kepekatan ion Zn2+ berkurang.10 V Cu2+(ak) / Cu(p) Cu(p) Zn(p) Eᶿ = + 0.e) sel. Seterusnya.0 0. Kesan perubahan kepekatan ion Zn2+ boleh diramal secara kualitatif dengan menggunakan prinsip Le Chatelier.15 2.g.g. nilai E bagi elektrod berubah dengan kepekatan. Oleh itu.0 1. Hal ini dapat dillihat melalui gambar rajah sel sistem elektrod kuprum dan zink seperti di bawah: Zn(p) / Zn2+(p) Cu2+(ak) + 2eZn2+(ak) + 2eEsel = EᶿCu .89 2.Pada suhu yang tetap. kepekatan ion Zn2+ dalam setengah sel zink dikurangkan. dapat dilihat bahawa daya gerak elektrik (d.01 0.34 V Eᶿ = -0.0. tindak balas keseluruhan bagi sel ini adalah seperti di bawah. Kepekatan [Zn2+]/ mol dm -3 2.77 1.g.e) sel ialah Persamaan tindak balas di atas berlaku pada keadaan piawai.76 V Hal ini dapat dijelaskan melalui persamaan setengah di bawah: Maka.e) sel bertambah iaitu lebih besar daripada nilai + 1.001 Esel/ V 1.09 2. apabila kepekatan ion berkurang keupayaan elektrod menjadi kurang positif. Menurut persamaan Nerst.76 V. Eᶿ bagi tindak balas Zn2+(ak) + 2eZn(p) ialah – 0.EᶿZn = + 0.10 V.34 – (.76 V. apabila kepekatan Zn2+ berkurang. maka EᶿZn dikurangkan dan daya gerak elektrik (d.76) = + 1. Menurut prinsip Le Chatelier. Hal ini dapat dilihat melalui jadual di bawah. kecenderungan Zn2+ untuk membentuk Zn dikurangkan mengakibatkan E lebih negatif daripada – 0. daya gerak elektrik(d.1 0.42 Berdasarkan jadual di atas. Zn(p) + Cu2+(ak) Zn2+(ak) + Cu(p) 10 .

Berdasarkan eksperimen. Dalam eksperimen ini. Antara langkah keselamatan yang telah diambil adalah dengan memastikan elektrod yang digunakan iaitu elektrod zink dan kuprum dicuci terlebih dahulu dengan menggosokannya menggunakan kertas pasir. Ianya perlu dikeringkan sebaik mungkin bagi mengelakkan daripada benda asing yang terdapat di persekitaran melekat pada permukaan elektrod yang basah tersebut. nilai daya gerak elektrik (d. Potentiometer juga boleh digunakan untuk mengubah nilai arus yang mengalir dalam sesuatu litar. semakin rendah kepekatan ion zink(II) nitrat yang digunakan semakin bertambah nilai Esel. pastikan elektrod yang dikepit pada klip buaya diletakkan secara menegak ke dalam bikar yang berisi larutan ujikaji. pastikan elektrod yang telah dicuci dengan kertas pasir tersebut kemudiannya dibasuh dengan menggunakan air suling dan dikeringkan. keseimbangan akan beralih ke kanan. didapati arah pesongan jarum voltmeter menunjukkan bahawa arus mengalir daripada kepingan kuprum kepada kepingan zink. dan joki digerakkan pada jarak yang semakin jauh dari permulaan potentiometer. Ini adalah bagi memastikan elektrod tersebut bersih daripada sebarang benda asing yang melekat pada permukaan atau terdapatnya kesan teroksida pada elektrod itu. Selain itu. Setelah wayar disambung dengan lengkap. elektrod yang terdedah tersebut mempunyai potensi untuk bertindakbalas dan teroksida jika dibiarkan terdedah ke persekitaran.e. Potentiometer merupakan alat yang digunakan untuk mengukur arus elektrik.g. sangat penting untuk mencuci elektrod terlebih dahulu sebelum menjalankan ujikaji. didapati jarum voltmeter terpesong. Langkah berjaga-jaga : Eksperimen ini dijalankan dengan penuh berhati-hati. Ini penting kerana ia turut mempengaruhi nilai ujikaji 11 .) sel bertambah. potentiometer digunakan untuk mengubah nilai arus agar keseimbangan dapat dicapai dalam sel kimia yang disambungkan kepadanya.Menurut prinsip Le Chatelier jika kepekatan ion Zn2+ diturunkan. Walau bagaimanapun. Maka. Maka. Ini menunjukkan peningkatan arus yang diperlukan bagi menyeimbangkan tindak balas yang berlaku. Melalui pemerhatian yang dilakukan. Hal ini kerana.

pastikan joki yang diletakkan pada dawai di potentiometer itu mempunyai daya tekanan yang sama tanpa menggelongsorkannya. 12 . jarak titian garam itu juga haruslah seragam bagi kesemua ujikaji yang dilakukan. Oleh itu. pengaliran ion tidak dapat berlaku dengan efektif lagi apatah lagi jika ingin digunakan berulang-ulang kali untuk ujikaji yang berikutnya. Di samping itu. Akhir sekali. pastikan bacaan yang diambil dengan serta-merta. Semakin rendah kepekatan larutan zink nitrat yang digunakan. Keduanya. Hal ini kerana. titian garam yang telah dicelup dan digunakan bagi ujikaji yang pertama haruslah ditukar atau diganti dengan titian garam yang baru. Ini adalah kerana titian garam yang digunakan hanya mampu berfungsi dalam satu tempoh yang singkat sahaja iaitu lebih kurang 1 minit sahaja. ianya digunakan dalam tempoh masa yang lebih daripada itu. ianya akan turut mempengaruhi nilai sebenar bacaan yang akan diperoleh. Elakkan daripada teragak-agak untuk mengambil bacaan walaupun perubahan yang dapat dilihat pada galvanometer tersebut adalah sedikit dan sukar.yang dilakukan. pastikan kedua-dua bikar yang diletakkan itu mempunyai jarak yang sama sahaja. Seterusnya. Begitu juga dengan tekanan. Bukan itu sahaja. Pertamanya. semakin bertambah panjang wayar potentiometer dan semakin meningkat nilai Esel. elektrod tersebut boleh dikepitkan sekali di dinding bikar. yang terbaik adalah mengambil sekara berhati-hati dan teliti. Jika sukar dilakukan. jika terlalu kuat atau perlahan turut menjejaskan bacaan. Jika. Kesimpulan : Dalam sel kimia proses pengoksidaan berlaku di anod iaitu terminal negatif sel manakala proses penurunan berlaku di katod iaitu terminal positif sel. Oleh itu. langkah penting yang perlu diberi perhatian adalah mengenai titian garam. Elakkan daripada berlakunya ralat paralaks bagi mendapatkan nilai yang lebih jitu dan tepat. langkah ini sememangnya penting untuk dititikberatkan iaitu pastikan mata berserenjang dengan skala yang terdapat pada galvanometer dan potentiometer. jika digelongsorkan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful