EKSPERIMEN 5-contoh

EKSPERIMEN 5

Tujuan

: Untuk menyiasat kesan kepekatan terhadap daya gerak elektrik (d.g.e.) sel : EC1 ialah akues 1.0 mol dm-3 kuprum(II) nitrat EC2 ialah akues 2.0 mol dm-3 zink nitrat EC3 ialah akues 1.0 mol dm-3 zink nitrat EC4 ialah akues 0.1 mol dm-3 zink nitrat EC5 ialah akues 0.01 mol dm-3 zink nitrat EC6 ialah akues 0.001 mol dm-3 zink nitrat A ialah larutan tepu kalium klorida.

Bahan

Alat Radas : Bekalan kuasa 3V, potentiometer, joki, kepingan zink, kepingan kuprum, 100 cm3 selinder penyukat, 100 cm3 bikar, kertas turas, galvanometer, penyambung klip buaya.

Prosedur

:

1. Dengan menggunakan silinder penyukat, 50.0 cm 3 EC1 dimasukkan ke dalam bikar A dan 50 cm3 EC2 dimasukkan ke dalam bikar B. 2. Satu jalur kertas turas direndamkan ke dalam larutan tepu kalium iodida. Bagi membina titian garam, satu hujung kertas turas tersebut dicelupkan ke dalam bikar A manakala satu hujung lagi ke dalam bikar B. 3. Kepingan zink dan kuprum dicuci dengan kertas pasir kemudian dibasuhkan dengan air suling serta dikeringkan. 4. Kepingan kuprum diklipkan dengan menggunakan klip buaya dan kemudian ianya disambungkan ke terminal positif bekalan kuasa. 5. Kepingan zink disambungkan ke galvanometer yang telah disambung kepada joki. 6. Terminal negatif bekalan kuasa disambungkan ke penghujung potentiometer yang satu lagi seperti dalam Rajah 3.

1

Eksperimen di atas diulang dengan menggantikan larutan EC2 dengan larutan lain seperti yang terdapat dalam jadual. Nilai Eθsel dikira dengan menggunakan formula berikut : Eθsel = x _________________________ X 3 V Panjang wayar potentiometer 2 . Selepas satu minit.7. Jarak wayar potentiometer dicatatkan sebagai x cm dan bacaan direkodkan dalam jadual. Joki tidak digelongsorkan di sepanjang wayar potentiometer bagi mengelakkan pembentukan rintangan. 10. Kedua-dua kepingan logam tersebut dicelupkan ke dalam larutan masingmasing. 8. 9. joki digerakkan di sepanjang wayar potentiometer sehingga galvanometer menunjukkan bacaan sifar iaitu bacaan yang menunjukkan tiada arus yang mengalir. Kertas turas yang baru digunakan bagi setiap larutan baru yang diuji.

001 -3 3 .09 0.50 2.15 0.00 0.89 1.50 2. x/cm Eθsel/ V 1.0 lg [Zn2+] 1 50 cm3 EC1 50 cm3 EC2 50 cm3 EC3 50 cm3 EC4 50 cm3 EC5 50 cm3 EC6 59.77 [Zn2+] / mol dm-3 2.01 -2 5 50 cm3 EC1 80.1 -1 4 50 cm3 EC1 71.Bekalan kuasa 3V Potentiometer Joki kuprum Larutan kuprum (II) nitrat Zink Titian Garam Larutan zink nitrat Rajah 3 Keputusan : Panjang wayar potentiometer = 100 sm Amali Bikar A Bikar B Panjang wayar.50 2.42 0.00 3 50 cm3 EC1 69.00 1.301 2 50 cm3 EC1 63.0 0.

0592 x 0.10 V 1 = 1.0296 x 0 = 1.0.0 2 = 1.0.10 .0296 x (.10 .0 2 1 = 1.2) 2 = 1.Pengiraan : Nilai Teori Zn2+ 2. 0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] = 1.0.(.0.10 .10 .0.0592 x 0 2 = 1.(.10 .0 = 1.0296 x (-1) = 1.13 V = 1.301 2 = 1.0592 x (-1) 2 = 1.0.10 .0592 log 0.0 mol dm-3 E = E .16 V 4 .0592) = 1.0296 x 0.1 mol dm-3 E = E .0.0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] Nilai Teori Zn2+ 1.0592 log 2.0.10 – 0.01 mol dm-3 E = E .10 .10 .0296) = 1.10 – 0.10 .09 V Nilai Teori Zn2+ 0.0.0.10 .0592 = 1.0.01 2 1 = 1.0592 log 1.0 mol dm-3 E = E .10 .0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] Nilai Teori Zn2+ 0.2) = 1. 0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] = 1.10 .0296 = 1.301 = 1.0.10 + 0.0.0.10 .10 .0.1 2 1 = 1.0.0592 log 0.10 + 0.0592 x (.0089 = 1.0.

Nilai Teori Zn2+ 0.10 + 0.10 .89 Nilai Eksperimen Zn2+ 0.3) = 1.59 x 3V = 1.(.0.001 2 1 = 1.0.0592 x (.10 .01 mol dm-3 Esel = 71.09 V x 3V x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 1.10 .715 x 3V = 2.695 x 3V = 2.0.10 .15 V x 3V x 3V 5 .0.0592 2 log [Zn2+] [Cu2+] = 1.0592 log 0.0888) = 1.001 mol dm-3 E = E .0888 = 1.5 100 = 0.0296 x (.0 mol dm-3 Esel = 63 100 = 0.0 mol dm-3 Esel = 59 100 = 0.1 mol dm-3 Esel = 69.19 V Nilai Eksperimen : Esel = x Panjang wayar potentiometer x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 2.5 100 = 0.63 x 3V = 1.0.3) 2 = 1.77 Nilai Eksperimen Zn2+ 0.

Maka. Hal ini kerana logam zink cenderung untuk menyingkirkan elektron dan mengalami proses pengoksidaan.Hal ini kerana logam kuprum cenderung untuk menerima elektron dan mengalami proses penurunan. Manakala kepingan kuprum bertindak sebagai terminal positif sel kerana logam kuprum yang berkedudukan lebih rendah dalam siri elektrokimia merupakan logam yang kurang elektropositif. Dalam sel kimia zink-kuprum. logam kuprum bertindak sebagai agen pengoksidaan. Dalam eksperimen ini.Nilai Eksperimen Zn2+ 0. kepingan zink bertindak sebagai anod iaitu terminal negatif sel kerana elektrod zink mengalami proses pengoksidaan berlaku. Maka logam zink bertindak sebagai agen penurunan. Hal ini dapat dijelaskan melalui konsep Sel Daniell iaitu pembinaan sel yang terdiri daripada dua kepingan logam yang berlainan direndam dalam larutan garam logam masing-masing 6 . Kepingan kuprum bertindak sebagai katod iaitu terminal positif sel kerana elektrod kuprum mengalami proses penurunan berlaku.5 100 = 0. Eksperimen yang dijalankan merupakan Sel Daniell.805 x 3V = 2.45 V x 3V Perbincangan : Eksperimen yang dijalankan adalah sel kimia dimana dua jenis logam berlainan direndam dalam suatu elektrolit dan disambung dengan wayar penyambung.001 mol dm-3 Esel = 80. kepingan zink merupakan logam yang berkedudukan lebih tinggi dalam siri elektrokimia iaitu logam yang lebih elektropositif bertindak sebagai terminal negatif sel.

Selain itu. Zink yang lebih elektropositif daripada kuprum menderma elektron untuk membentuk ion Zn2+. Ion Zn2+ bergerak ke dalam elektrolit. elektron yang dibebaskan akan mengalir melalui litar luar ke kepingan elektrod kuprum dan diterime oleh ion Cu2+ untuk membentuk logam 7 . terminal negatif ditulis di sebelah kiri manakala terminal positif ditulis di sebelah kanan. simbol sel di atas menjelaskan tindak balas yang berlaku dalam sel kimia zink/kuprum. Zn(p) / Zn2+(p) ditulis di sebelah kiri kerana tindak balas di terminal negatif mengalami proses pengoksidaan seperti yang ditunjukkan oleh persamaan di bawah: Zn(p) Zn2+(ak) + 2e- Seterusnya. Dalam eksperimen yang dijalankan.Melalui eksperimen yang dijalankan. Sel kimia zink/kuprum ini dikenali sebagai Sel Daniell yang menggunakan titian garam. Simbol bagi sel kimia zink/kuprum adalah seperti dibawah Zn(p) / Zn2+(p) Cu2+(ak) / Cu(p) Berdasarkan simbol sel di atas. kepingan zink dan kepingan kuprum digunakan sebagai elektrod dimana kepingan zink direndam dalam larutan garam zink nitrat manakala kepingan kuprum direndam dalam larutan kuprum (II) nitrat. titian garam yang digunakan terdiri daripada secarik kertas turas yang dibasahi dengan larutan garam kalium klorida yang tidak bertindak balas dengan kedua-dua elektrolit iaitu larutan zink nitrat dan larutan kuprum (II) nitrat.Tanda ‘/’ bermakna terdapat perbezaan keadaan jirim (pepejal dengan cecair) manakala tanda ‘ ‘ bermakna ada titian garam yang digunakan dalam sel kimia ini. Titian garam digunakan dalam ekpserimen ini bertujuan untuk memisahkan kedua-dua elektrolit tetapi membenarkan pemindahan ion berlaku supaya litar elektrik dapat dilengkapkan. Titian garam terdiri daripada secarik kertas turas yang dibasahi dengan larutan garam pekat yang tidak bertindak balas dengan kedua-dua elektrolit.

semakin bertambah panjang wayar potentiometer dan semakin meningkat nilai Esel. Persamaan di bawah merupakan persamaan Nerst : Di mana : E = Daya gerak elektrik (d. persamaan boleh diringkaskan seperti di bawah : 8 .e) piawai R = 8.g.31 J K-1 mol-1 dan F = 96 500 C mol-1. R = 8.g. Eksperimen dijalankan untuk menyiasat kesan kepekatan larutan terhadap daya gerak elektrik (d.g.kuprum.31 J K-1 mol-1 = Pemalar universal T = suhu (Kelvin) n = bilangan elektron yang terlibat F = 96 500 C mol-1 = Pemalar Faraday Q = Kc = Hasil bahagi tindak balas Apabila persamaan ditulis dalam log10.e) sel. Oleh itu. Keupayaan elektrod menjadi lebih positif apabila kepekatan ion-ion dalam setengah sel bertambah dan keupayaan elektrod menjadi lebih negatif apabila kepekatan ion dalam setengah sel berkurang. Cu2+(ak) / Cu(p) ditulis di sebelah kanan kerana tindak balas di terminal positif mengalami proses penurunan seperti yang ditunjukkan oleh persamaan di bawah : Cu2+(ak) + 2eCu(p) Merujuk kepada keputusan eksperimen. persamaan Nerst menjelaskan hubungan di antara kepekatan ion dan keupayaan elektrod. Esel. didapati bahawa semakin rendah kepekatan larutan zink nitrat yang digunakan.e) bukan piawai E0 = Daya gerak elektrik (d. ianya adalah seperti berikut : Dan pada suhu standard 25 oC (298 K).

Pada masa yang sama.0 mol dm-3 Esel = 63 100 = 0.45 V x 3V 9 . Apabila proses penurunan berlaku. persamaan Nernst digunakan untuk mengira E sel seperti dibawah : Nilai Eksperimen : Esel = x Panjang wayar potentiometer x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 2. bahan tindak balas digunakan dan mengurangkan kepekatan bahan tindak balas tersebut.805 x 3V = 2.5 100 = 0.001 mol dm-3 Esel = 80.Persamaan di atas menunjukkan bahawa daya gerak elektrik sel berkait dengan Q = Kc = hasil bahagi tindak balas.09 V x 3V x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 1.715 x 3V = 2.5 100 = 0. kepekatan produk tindak balas bertambah hasil dari pertambahan produk tindak balas.5 100 = 0.15 V x 3V x 3V Nilai Eksperimen Zn2+ 0. Ini secara tidak langsung menyebabkan daya gerak elektrik sel berkurang sehingga mencapai keseimbangan iaitu 0. Berdasarkan keputusan eksperimen.0 mol dm-3 Esel = 59 100 = 0.89 Nilai Eksperimen Zn2+ 0.1 mol dm-3 Esel = 69.77 Nilai Eksperimen Zn2+ 0.63 x 3V = 1.59 x 3V = 1.01 mol dm-3 Esel = 71.695 x 3V = 2.

Esel meningkat dan lebih positif apabila kepekatan ion Zn2+ berkurang.77 1.76 V. Seterusnya.34 – (. Oleh itu.g.76 V Hal ini dapat dijelaskan melalui persamaan setengah di bawah: Maka. maka EᶿZn dikurangkan dan daya gerak elektrik (d. Menurut prinsip Le Chatelier. kepekatan ion Zn2+ dalam setengah sel zink dikurangkan. kecenderungan Zn2+ untuk membentuk Zn dikurangkan mengakibatkan E lebih negatif daripada – 0.01 0.76 V.e) sel bertambah iaitu lebih besar daripada nilai + 1. Hal ini dapat dillihat melalui gambar rajah sel sistem elektrod kuprum dan zink seperti di bawah: Zn(p) / Zn2+(p) Cu2+(ak) + 2eZn2+(ak) + 2eEsel = EᶿCu .89 2. daya gerak elektrik(d. Kepekatan [Zn2+]/ mol dm -3 2. Eᶿ bagi tindak balas Zn2+(ak) + 2eZn(p) ialah – 0.42 Berdasarkan jadual di atas.09 2.g.Pada suhu yang tetap. Hal ini dapat dilihat melalui jadual di bawah.15 2. nilai E bagi elektrod berubah dengan kepekatan. apabila kepekatan ion berkurang keupayaan elektrod menjadi kurang positif.0. Zn(p) + Cu2+(ak) Zn2+(ak) + Cu(p) 10 .e) sel. dapat dilihat bahawa daya gerak elektrik (d. Kesan perubahan kepekatan ion Zn2+ boleh diramal secara kualitatif dengan menggunakan prinsip Le Chatelier. Menurut persamaan Nerst.34 V Eᶿ = -0.0 0. apabila kepekatan Zn2+ berkurang.EᶿZn = + 0.g.10 V.001 Esel/ V 1.0 1.10 V Cu2+(ak) / Cu(p) Cu(p) Zn(p) Eᶿ = + 0.1 0.e) sel ialah Persamaan tindak balas di atas berlaku pada keadaan piawai. tindak balas keseluruhan bagi sel ini adalah seperti di bawah.76) = + 1.

Ini penting kerana ia turut mempengaruhi nilai ujikaji 11 . Berdasarkan eksperimen.Menurut prinsip Le Chatelier jika kepekatan ion Zn2+ diturunkan. Maka. Dalam eksperimen ini. Hal ini kerana. Langkah berjaga-jaga : Eksperimen ini dijalankan dengan penuh berhati-hati. pastikan elektrod yang dikepit pada klip buaya diletakkan secara menegak ke dalam bikar yang berisi larutan ujikaji. Potentiometer merupakan alat yang digunakan untuk mengukur arus elektrik. keseimbangan akan beralih ke kanan. Ianya perlu dikeringkan sebaik mungkin bagi mengelakkan daripada benda asing yang terdapat di persekitaran melekat pada permukaan elektrod yang basah tersebut. dan joki digerakkan pada jarak yang semakin jauh dari permulaan potentiometer. Melalui pemerhatian yang dilakukan. semakin rendah kepekatan ion zink(II) nitrat yang digunakan semakin bertambah nilai Esel. Potentiometer juga boleh digunakan untuk mengubah nilai arus yang mengalir dalam sesuatu litar. Walau bagaimanapun. Maka.e. Selain itu. didapati jarum voltmeter terpesong. sangat penting untuk mencuci elektrod terlebih dahulu sebelum menjalankan ujikaji. didapati arah pesongan jarum voltmeter menunjukkan bahawa arus mengalir daripada kepingan kuprum kepada kepingan zink. elektrod yang terdedah tersebut mempunyai potensi untuk bertindakbalas dan teroksida jika dibiarkan terdedah ke persekitaran. Antara langkah keselamatan yang telah diambil adalah dengan memastikan elektrod yang digunakan iaitu elektrod zink dan kuprum dicuci terlebih dahulu dengan menggosokannya menggunakan kertas pasir. nilai daya gerak elektrik (d. pastikan elektrod yang telah dicuci dengan kertas pasir tersebut kemudiannya dibasuh dengan menggunakan air suling dan dikeringkan. potentiometer digunakan untuk mengubah nilai arus agar keseimbangan dapat dicapai dalam sel kimia yang disambungkan kepadanya. Ini menunjukkan peningkatan arus yang diperlukan bagi menyeimbangkan tindak balas yang berlaku. Ini adalah bagi memastikan elektrod tersebut bersih daripada sebarang benda asing yang melekat pada permukaan atau terdapatnya kesan teroksida pada elektrod itu.g. Setelah wayar disambung dengan lengkap.) sel bertambah.

Begitu juga dengan tekanan. langkah penting yang perlu diberi perhatian adalah mengenai titian garam. Keduanya. semakin bertambah panjang wayar potentiometer dan semakin meningkat nilai Esel. Di samping itu. Kesimpulan : Dalam sel kimia proses pengoksidaan berlaku di anod iaitu terminal negatif sel manakala proses penurunan berlaku di katod iaitu terminal positif sel. pengaliran ion tidak dapat berlaku dengan efektif lagi apatah lagi jika ingin digunakan berulang-ulang kali untuk ujikaji yang berikutnya. pastikan joki yang diletakkan pada dawai di potentiometer itu mempunyai daya tekanan yang sama tanpa menggelongsorkannya. Akhir sekali. ianya akan turut mempengaruhi nilai sebenar bacaan yang akan diperoleh. Jika. Elakkan daripada teragak-agak untuk mengambil bacaan walaupun perubahan yang dapat dilihat pada galvanometer tersebut adalah sedikit dan sukar. pastikan bacaan yang diambil dengan serta-merta.yang dilakukan. Elakkan daripada berlakunya ralat paralaks bagi mendapatkan nilai yang lebih jitu dan tepat. Pertamanya. elektrod tersebut boleh dikepitkan sekali di dinding bikar. jarak titian garam itu juga haruslah seragam bagi kesemua ujikaji yang dilakukan. Oleh itu. Semakin rendah kepekatan larutan zink nitrat yang digunakan. Oleh itu. Bukan itu sahaja. Seterusnya. ianya digunakan dalam tempoh masa yang lebih daripada itu. langkah ini sememangnya penting untuk dititikberatkan iaitu pastikan mata berserenjang dengan skala yang terdapat pada galvanometer dan potentiometer. Ini adalah kerana titian garam yang digunakan hanya mampu berfungsi dalam satu tempoh yang singkat sahaja iaitu lebih kurang 1 minit sahaja. jika terlalu kuat atau perlahan turut menjejaskan bacaan. 12 . pastikan kedua-dua bikar yang diletakkan itu mempunyai jarak yang sama sahaja. yang terbaik adalah mengambil sekara berhati-hati dan teliti. titian garam yang telah dicelup dan digunakan bagi ujikaji yang pertama haruslah ditukar atau diganti dengan titian garam yang baru. Hal ini kerana. Jika sukar dilakukan. jika digelongsorkan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful