FALKULTI PENDIDIKAN DALAM PENDIDIKAN

MEI 2012

HBML 1203 FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN

: :

810713125386001 810713125386

NO. TELEFON E-MEL

: :

0128101102 kongchuilee@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

HBML1203

NO 1.0 2.0 Pengenalan

ISI KANDUNGAN

MUK A SURA 3 3-4 4-5 6 6 6 6 6 7 7 7 7-8 8 9-10 10-11 11 12 12 12 12 13 13 13 14 14 14 15 15

Penghasilan bunyi-bunyi bahasa 2.1 Organ Artikulasi dan Fungsinya 2.1.1 Bibir 2.1.2 Lidah 2.1.3 Gigi 2.1.4 Gusi 2.1.5 Lelangit 2.1.6 Anak Tekak 2.1.7 Rongga 2.1.8 Pita suara Penghasilan bunyi Bahasa Melayu 3.1 Cara penghasilan bunyi-bunyi vokal 3.1.1 Vokal hadapan 3.1.2 Vokal belakang 3.1.3 Vokal tengah 3.1.4 Vokal sengau

3.0

4.0

Bunyi konsonan 4.1 Konsonan letupan 4.1.1 Letupan bibir 4.1.2 Letupan gusi 4.1.3 Letupan lelangit lembut 4.1.4 Letupan pita suara 4.2 Konsonan geseran 4.2.1 Geseran gusi 4.2.2 Geseran pita suara 4.3 4.4 Konsonan Getaran Konsonan Sisian

3

HBML1203 4.5 Separuh Vokal 15 4 .

pendek Tona Jeda 6.7.2 Sengauan gusi 4.0 8.9.7 Konsonan pinjaman Konsonan Sengauan 4.4 7.6 4.0 Fonologi 5.0 9.HBML1203 4.1 6.7.1 5.2 Fonem Alofon Tekanan Panjang.8 4.3 Sengauan lelangit keras 4.1 Sengauan bibir 4.3 6.9.4 Sengauan Lelangit lembut 16 16 16 17 17 17 17 18-19 19 20 20 20-21 21 22 22 22 22 22 23-24 24 25 4.2 6.7.2 Transkripsi Fonemik 5.0 Kepentingan Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan Kesimpulan Rujukan 5 .0 Ciri-ciri Supresegmental Bahasa Melayu 6.7.1 Transkripsi Fonetik 4.9 Carta konsonan Bahasa Melayu Transkripsi Fonetik Dan Fonemik 4.

linguistik gunaan dan sosiolingustik.Pike. yang mengkaji bagaimana bunyi bahasa itu diujarkan. Pinson (1963) dalam bukunya The Speech Chain telah membuat kajian fonetik dari segi urat-urat saraf dan tindakannya dalam menghasilkan bunyi.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Bahasa P. Dalam bahasa mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan dapat kita menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa dengan baik dan berkesan.0 Pengenalan Bahasa adalah satu cara yang amat penting bagi menimbulkan dan memupuk perhubungan antara manusia. Setiap bidang ini meneliti aspek tertentu dalam bidang bahasa. linguistik komputer. ( 1943) pula telah membuat sumbangan yang penting dalam bukunya bertajuk Phonetics. K. Terdapat beberapa bidang –bidang kajian yang dinyatakan dalam buku-buku C. Haruko Momma (2001) pula berpendapat bahawa ilmu linguistik ialah disiplin atau bidang ilmiah yang berkaitan dengan kajian bahasa sebagai sains. Bagi seorang guru bahasa dan ahli linguistik . Fonologi pula kajian mengenal pola bunyi bahasa. ilmu linguistik amat penting dalam kajian terhadap bahasa. Lyons. bahasa merupakan mata pelajaran penting untuk dikaji. fonetik akustik dan fonetik auditori. Oleh itu. fonetik Terdapat 3 bidang utama ilmu fonetik iaitu fonetik artikulasi.Fonetik merupakan kajian bunyi bahasa dari segi organ pertuturan .1968:1). pendengaran (auditori) dan sifat bunyi bahasa (akustik).N.Denes dan E. F. Seorang pengguna bahasa perlulah mempunyai ilmu pengetahuan fonologi untuk menuturkan atau mengeluarkan bunyi-bunyi yang bermakna. ilmu linguistik itu suatu ilmu pengkajian terhadap bahasa yang dilakukan secara saintifik ( J. Umumnya. Robin (1957) dan lain-lain seperti psikolinguistik. 2. Hockett (1955). Suatu pandangan yang menyeluruh mengenai bahasa berdasarkan linguistik. iaitu fonetik dan fonologi.L. Ilmu fonologi ialah ilmu yang berkaitan dengan cara-cara pengguna bahasa menuturkan atau melahirkan secara saintifik. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada 2 bidang. serta pengalaman dalam mengajar dan pembelajaran bahasa akan dikemukakan dahulu. iaitu kajian sistem bunyi bahasa yang bermakna yang 6 bunyi yang bermakna dalam bahasa .HBML1203 1.B. Justeru.

HBML1203 artikulasi. Dalam sistem ujaran ini tercakup semua organ dalam sistem pernafasan. Organ-organ ini penting dalam sistem aliran udara yang terlibat dalam penghasilan bunyi. Alat yang terlibat ialah alat yang menerbitkan bunyi setelah udara daripada paru-paru dipam ke dalam organ-organ yang terlibat. diucapkan oleh manusia melalui alat Kajian tentang fonetik( Rajah dipetik daripada buku OUM) 2.1 Organ Artikulasi Dan Fungsinya Organ artikulasi merupakan alat yang menghasilkan bunyi bahasa dan cara menghasilkan bunyi tersebut. Aliran udara juga digunakan untuk mengeluarkan bunyi bahasa. Perbuatan ini asalnya adalah untuk keperluan pernafasan. iaitu untuk menyedut oksigen bagi membersihkan darah. 7 .

diucapkan oleh manusia melalui alat Rajah Sistem Pernafasan 8 .HBML1203 artikulasi.

Gigi bawah 5. Gigi atas 4. Pita suara .HBML1203 Organ dalam sistem penghasilan bunyi dikenali sebagai organ artikulasi. Belakang lidah 13. Gusi 9 Rajah Organ artikulasi. Akar lidah 14. 11. Bibir bawah 3.Bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan seperti berikut: 1. Epiglotis 15. Tengah lidah 12. Bibir atas 2.

Rahang 20.HBML1203 6. Tenggorok 10 . Hujung lidah 10. Rongga hidung 18. Rongga mulut 19. Lelangit keras 7. Rongga tekak 17. Lelangit lembut 8. Hadapan lidah 16. Anak Tekak 9.

Bibir berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai.1 Bibir Bibir merupakan alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut yang boleh berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. Maka. Jika diturunkan. Organ ini penting untuk menentukan sama ada bunyi yang dikeluarkan itu bunyi sengau atau pun tidak. [l]. [z] dan sebagainya dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan.1.4 Gusi Gusi ialah bahagian yang embung. Apabila lelangit lembut diturunkan. Gusi berperanan dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti [t]. 2.HBML1203 2. Lidah terbahagi kepada empat bahagian. [d].[q] gigi turut sama berperanan.1. bunyi yang keluar adalah bunyi sengau dan kalau dinaikkan bunyi yang keluar bukan bunyi sengau. iaitu selepas lelangit keras dan sebelum anak tekak. [c].1. Ia berfungsi sebagai daerah artikulasi. lidah aktif dalam proses pengeluaran bunyi-bunyi bahasa dan disebut sebagai artikulator.1.2 Lidah Lidah merupakan organ artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. iaitu hujung. 2. 2.5 Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada lelangit keras dan lelangit lembut. dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi vokal hadapan. Lelangit lembut pula terletak ke dalam sedikit. vokal tengah dan vokal belakang.1. [s]. Lelangit lembut boleh diturunkan dan dinaikkan. dan belakang.3 Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi tetapi ia kurang aktif kerana gigi tidak boleh digerak-gerakkan seperti lidah atau bibir dan hanya berfungsi sebagai penahan udara daripada terus keluar dengan bebas daripada rongga mulut. [y]. dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. 11 . Bahagian hadapan. Dalam penyebutan bunyi-bunyi [e]. tengah. [r]. tengah. 2. Lelangit keras terletak di antara gusi dan berfungsi sebagai daerah artikulasi dalam pengeluaran bunyi. rongga mulut akan tertutup dan udara akan keluar melalui rongga hidung. hadapan. dan dikenali sebagai daerah penyebutan.

bunyi dikeluarkan dengan cara udara tanpa gangguan dalam rongga mulut. 2.7 Rongga Rongga terbahagi kepada rongga mulut.8 Pita suara Pita suara terletak di dalam ruang tenggorok dan ia juga amat penting untuk penghasilan bunyi. Kumpulan bunyi yang dihasilkan sedemikian akan dikenali sebagai Vokal.1. 12 . konsonan dan diftong.1.6 Anak tekak Anak tekak terletak di bahagian belakang rongga mulut dan berhampiran dengan lelangit lembut dan berfungsi sebagai alat pertuturan bersama-sama dengan lelangit lembut khususnya dalam menentukan sama ada sesuatu bunyi yang hendak dikeluarkan itu bunyi sengau atau tidak. Rajah Pita suara 3. rongga hidung dan rongga tekak. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan tersekat atau terhimpit. dalam Bahasa Melayu terdapat 3 golongan bunyi iaitu. Jika seseorang yang mengalami kerosakan pita suara akan mengalami gangguan suara dan orang yang tidak mempunyai pita suara akan menjadi bisu. Pertama. 2. Lubang di antara dua keping selaput itu boleh diluas atau disempitkan dalam usaha mengeluarkan bunyi.Bunyi itu hanya dipengaruhi oleh keadaan lidah dan bentuk bibir. vokal.1. Rongga merupakan bahagian lapang yang menjadi tempat laluan udara keluar masuk daripada paru-paru.HBML1203 2.0 Penghasilan Bunyi Bahasa Melayu Umumnya.

Menurut cara sebutan tersebut yang diterangkan di atas. iaitu di mana ia berbeza antara satu sama lain.Analisis ciri-ciri pembeza ini dimulakan oleh R. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah .HBML1203 Kedua. Aliran udara itu kemudian terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung.Jacobson(1956) dengan melihat ciri-ciri akustik bunyi-bunyi tersebut. vokal tengah dan vokal belakang. iaitu vokal hadapan.Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan. Vokal dalam bahasa Melayu terbahagi kepada tiga.Setiap bunyi itu ditentukan oleh ciri pembeza sahaja.1 Cara Penghasilan Bunyi-bunyi Vokal Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. 3. bunyi bahasa tersebut dibahagi kepada bunyi vokal dan bunyi konsonan. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. bunyi-bunyi itu dapat dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paruparu. Terdapat enam vokal dalam Bahasa Melayu seperti contoh jadual berikut: Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: 13 . Deskripsi bunyi yang mengasingkan bunyi vokal dan konsonan adalah suatu cara tradisional.

HBML1203 Rajah Vokal yang dihasilkan 14 .

maka bunyi vokal yang dihasilkan vokal hadapan kerana hujung lidah itu terletak di bahagian mulut. titik .Ada 4 buah fon vokal depan iaitu [ i ]. Antara depan lidah dan lelangit keras terdapat saluran sempit untuk udara keluar. ipar .Saluran udaranya lebih luas kerana depan lidah dinaikkan tidak setinggi kedudukannya sewaktu membunyikan vokal .1. cari Hujung lidah dibawa turun 1/3 daripada titik untuk vokal sempit. Vokal Hadapan dapat menghasilkan : No (i) Lamban g Fonetik [i] Gambarajah vokal hadapan sempit Penjelasan Dan Contoh Apabila hujung lidah diletakkan pada titik paling tinggi di bahagian depan mulut tetapi lidah tidak menyekat aliran udara dari paru. Contohnya: kole .Dua bibir dileperkan. jari . Maka bunyi vokal akan dihasilkan.paru. tauge . Udara ditekan keluar dari paru-paru. bendi . Ini menghasilkan bunyi vokal separuh sempit. elok ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (ii) [e] 15 . [ e ]. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) vokal hadapan separuh sempit Contoh: bilik .1 Vokal Hadapan Kalau bahagian lidah yang terlibat itu hujung lidah.HBML1203 3. Depan lidah dinaikkan tinggi dalam mulut. [ ? ] dan [ a ].Udara dari paru-paru ditekankan keluar.

gelek . gerek ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 16 . Contohnya: tauke . gesek .depan lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan untuk mengeluarkan vokal [ e ]dan[ i ].HBML1203 (iii) [?] vokal hadapan separuh luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini.

Untuk menghasilkan bunyi ini. kemudian sebut [o]. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung. Kedudukan alat pertuturan lain adalah sama seperti menghasilkan vokal [ e ]dan[ i ].1. lidah ketika menghasilkan bunyi [a]. Contohnya: pandai . siapa Kalau bahagian belakang lidah yang terlibat. [u] dan [i] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Vokal belakang dapat menghasilkan : No Lamban g Fonetik Gambarajah Penjelasan Dan Contoh 17 . ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 3. Rajah Kedudukan rahang/bibir.HBML1203 (iv) [a] vokal hadapan luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. Vokal [o] juga vokal belakang. maka bunyi vokal yang dihasilkan itu akan dikenali sebagai vokal belakang. Kita boleh melakukan satu kajian kecil bahawa letakkan tangan di bawah rahang dan sebut [u]. tetapi kedudukan belakang lidah lebih rendah ketika kita menghasilkan bunyi [u].2 Vokal Belakang landai . anak .depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan dekat dengan lelangit lembut.

ulat .tetapi tidak menutup ruang aliran udara. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Contohnya: ubat .HBML1203 (i) [u] vokal belakang sempit Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin di atas.Bentuk bibir dibundarkan. udang 18 . undang .

Contohnya:perahu.Tengah lidah agak melengkung ke atas sedikit. solo.Keadaan bibir pula dibundarkan. 19 .Keadaan bibir juga bersahaja.3 Vokal Tengah Kalau lidah dalam keadaan bersahaja. Bunyi dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 daripada kedudukan separuh sempit dan bentuk bibir turut dibundarkan. 3. Vokal tengah dapat menghasilkan : No (i).1. Contohnya: obor . vokal ini adalah gantian vokal belakang separuh sempit [ o ]. toko ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (iii) [ ↄ] vokal belakang separuh luas Mengikut Yunus Maris(1969). Lamban g Fonetik [ ә ] Gambarajah vokal tengah pendek Penjelasan Dan Contoh Meletakkan di lantai lidah terhampar rongga mulut.HBML1203 (ii) [o] vokal belakang separuh sempit Bunyi dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 di antara tempat yang paling tinggi dan tempat yang paling rendah. iaitu terletak di lantai rongga mulut dalam keadaan sedikit tegang maka vocal yang dihasilkan itu dipanggil vokal tengah [Ә ].Luas rongga mulut agak sederhana.Ia wujud kerana pengaruh dialek daerah.

Bunyi-bunyi konsonan Bahasa Melayu boleh dibahagi kepada duo golongan.1. Contohnya. 4. 4. Dalam mendeskripsikan bunyi-bunyi konsonan ini.HBML1203 3.Udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga mulut akan tersekat. Ia bertentangan dengan bunyi vokal yang dihasilkan tanpa gangguan terhadap aliran udara tersebut.Perbezaannya adalah dari segi aliran arus udara dari paru-paru itu dibenarkan keluar melalui rongga nasal dengan sebahagian darinya tetap mengalir juga di rongga mulut.Kita memanggil bunyi letupan itu mengikut daerah sebutannya.Vokalnya ini dibezakan dengan vokal oral dengan cara menandakan tanda diakritis [ ~ ]di atas vokal berkenaan. disempitkan dan lain-lain semasa rongga mulut atau disalurkan melalui rongga hidung.Apabila udara tersekat ini dilepaskan dengan serta-merta maka bunyi letupan akan dihasilkan.4 Vokal Sengau Vokal sengau adalah vokal yang dihasilkan dengan artikulasi yang hampir sama dengan artikulasi bunyi-bunyi vokal oral yang telah dihuraikan di atas. 20 . cara sebutan dan keadaan pita suara. ketiga-tiga faktor ini akan digunakan iaitu daerah artikulasi. iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman. iaitu [p] dan [b] pula dilakukan dengan pita suara tidak bergetar. seperti [mȃkan] . Bunyi letupan akan berubah jika daerah dan alat sebutan berubah. [mȃndi]. 4.1. [b] Letupan bibir dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan bertahan.1Konsonan Letupan Bunyi letupan ini dihasilkan dengan merapatkan alat sebutan kepada mana-mana daerah sebutan.Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan bibir.1 Letupan bibir [p] .Kalau letupan itu dilakukan dengan getaran pita suara maka bunyi itu menjadi letupan bibir tak bersuara.0 Bunyi Konsonan Konsonan ialah bunyi yang dihasilkan oleh aliran udara dari paru-paru yang tersekat.

Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan pita suara [?].Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta merta dan menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan bersuara [g]. Letupan gusi [t] dan [d] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.1. dan menghasilkan bunyi letupan. maka kita tidak mengambil kira ianya bersuara atau tidak.2 Letupan gusi [t] dan [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Letupan lelangit lembut [k] dan [g] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. [?]dijadikan lambang bunyi.HBML1203 Letupan bibir [p] .3 Letupan lelangit lembut [k] dan [g] Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut. Udara yang tertahan dalam rongga mulut dilepaskan dengan serta merta. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan lelangit lembut [k] dan [g]. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan gusi.Bunyi dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d]. Letupan berlaku di pita suara. 21 .1.1.4 Letupan pita suara [?] Jika pita suara dirapatkan dan tekanan udara dari paru-paru dilepaskan dengan serta merta. [b] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.

22 . gusi [s].Dalam tesis Ph.nya.2 Geseran pita suara [h] Pita suara boleh disempitkan dan menyebabkan udara keluar di antara pita suara dengan bergeser.HBML1203 Letupan pita suara [?] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.2 Konsonan Geseran Konsonan geseran dihasilkan dengan menyempitkan rongga aliran udara sewaktu melalui rongga mulut.1 Geseran Gusi [s].Lelangit lembut dirapatkan ke dinding belakang rengkung dan udara hanya keluar melalui rongga mulut. Geseran Gusi [s] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Penyempitan rongga mulut menyebabkan udara dari paru-paru kita keluar dengan cara bergeser untuk menghasilkan bunyi geseran.2. bertajuk Some Aspects of Malay Phonology and Morphology (1976). [z] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi aliran udara tidak tersekat. Bunyi geseran gusi lelangit keras tak bersuara[s] dan yang bersuara [z]. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran [z].2. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran pita suara [h]. 4. mengatakan [h] mempunyai cirri bersuara. Farid Onn. Pita suara ini tidak dikatakan bersuara atau tidak.Geseran ini boleh bersuara dan tidak bersuara.Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser. D.Geseran pita suara ialah [h].

Rajah dibawah menunjukkan konsonan Sisian [l].5 Separuh Vokal [w] dan [y] Separuh vokal ini merupakan bunyi vokal yang tidak selesai.Ada dua bunyi separuh vokal.Udara dari paru-paru ditekan keluar ikut kiri dan kanan lidah.Terdapat satu bunyi getaran dalam Bahasa Melayu.Udara dari paru-paru ditekan keluar hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran [r].Bunyi ini bersuara.Lidah diangkat ke arah gusi atas.3 Konsonan Getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan mengetarkan lidah dalam rongga mulut.Hujung lidah diangkat ke arah gusi atas. Konsonan Getaran [r] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Ia tidak tidak dikenal sebagai vokal penuh kerana ia tidak terdapat sebarang gangguan kepada aliran udara. Rajah dibawah menunjukkan konsonan bunyi getaran [r]. Satu bunyi sisian [l]dihasilkan dan bunyi bersuara dalam Bahasa Melayu. 23 .HBML1203 Geseran pita suara [h] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Konsonan Sisian [l] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. tetapi di sini mempunyai masalah gangguan aliran udara.4 Konsonan Sisian [l] Bunyi ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dari kiri dan kanan dalam rongga mulut.

1 Sengauan bibir [m] Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas. Rajah dibawah menunjukkan Separuh Vokal [w] dan [y].6 Konsonan pinjaman Gigi bawah dirapatkan ke arah bibir atas tetapi tidaklah rapat sehingga menyekat aliran udara. Sengauan bibir [m] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .7 Konsonan Sengauan Konsonan ini dihasilkan dengan cara yang seakan serupa dengan letupan. Tetapi lelangit lembut diturunkan untuk membolehkan udara keluar melalui rongga hidung. 4. Rajah dibawah menunjukkan Konsonan pinjaman [v] dan [f].Semua bunyi sengauan adalah bersuara.Bunyi sengauan akan terhasil.Bunyi geseran gigibibir yang bersuara ialah [v]dan yang tak bersuara ialah [f].7.iaitu:separuh vokal bibir [w] dan separuh vokal lelangit keras [y]. Separuh Vokal [w] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Konsonan pinjaman [v] dan [f] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Rajah dibawah menunjukkan sengau bibir [m].Ini menghasilkan bunyi sengau bibir [m].Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.

Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ]. Bunyi yang dihasilkan dikenali sebagai bunyi sengauan lelangit keras bersuara[ɲ].2 Sengauan Gusi [n] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Rajah dibawah menunjukkan sengauan gusi [n]. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ]. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit keras bersuara [ɲ]. Sengauan Gusi [n] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Sengauan Lelangit Keras[μ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.4 Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Ini menghasilkan bunyi sengau gusi[n].7.HBML1203 4. Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .7.7.3 Sengauan Lelangit Keras[ɲ] Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras.

. Carta Konsonan Bahasa Melayu 4. Bermacam-macam bunyi boleh dilahirkan sekiranya daerah sebutan dibahagi dengan lebih rapi.HBML1203 4.Hanya setelah bunyi-bunyi ini terakam dalam bentuk lambang barulah bunyi tersebut dapat dianalisa.Penganalisaan bunyi untuk menimbulkan sistem bunyi dalam kajian fonologi. daerah sebutan dirujukkan kepada cara sebutan.Transkripsi terbahagi kepada dua jenis iaitu transkripsi fonetik dan transkripsi fonemik.Dalam carta ini. dinyatakan juga sama ada bunyi itu bersuara atau tidak. baik vokal mahupun konsonan.9 Transkripsi Fonetik dan Fonemik Kita telah membincangkan bagaimana bunyi dihasilkan. satu carta telah dimasukkan sebagai rujukan.8 Carta Konsonan Bahasa Melayu Untuk menjelaskan bunyi-bunyi yang dideskripsi. Transkripsi adalah penurunan lambang-lambang bunyi daripada lambang tulisan yang mencatat sesuatu dalam kehidupan. Ini dapat dilihat dalam carta Fonetik Antarabangsa di bawah. Semua lambang dapat dipakai bagi merakamkan bunyi secara bertulis.

9. Contohnya seperti berikut: .HBML1203 Carta Fonetik Antarabangsa 4.1 Transkripsi Fonetik Transkripsi fonetik merupakan cara yang mempelajari segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang-lambang fonetik untuk bunyi itu masing-masing.

khusus bagi sesuatu bahasa.Contohnya seperti berikut: Fonem θ Fonem ŏ Fonem ŋ Fonem γ dieja sebagai"th" dieja sebagai"dh" dieja sebagai"ng" dieja sebagai"gh" 5. 5.fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia. baya .1 Fonem Fonem adalah unit pada tingkat bunyi yang distingtif. /s/. bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan. Seseorang tidak lagi teragak-agak mengatakan yang bunyi-bunyi konsonan /k/ .4. Contohnya seperti kaya . paya .9.2 Transkripsi Fonemik Transkripsi fonetik pula merupakan cara yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem.Satu unit ujaran yang bermakna dan terdiri daripada beberapa unit bunyi.Selain itu.“ phonology is the study of the function and patterning of speechsounds ” yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. Terdapat beberapa contoh di bawah. /b/ . fonem boleh dimengertikan sebagai unit sifat bunyi yang membezakan erti ( Bloodmfield: 1933). Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula. Manakala menurut Dalbor. /p/ . yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri. maya dan saya. Unit-unit bunyi ini dipanggil fonem.0 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham.Fonem juga bermaksud bunyinya hampir sama. /m/ dan kata itu. salah seorang ahli linguistik Barat pula.Ia lebih ditumpukan transkripsi dalam bentuk tulisan. yang membezakan erti antara dua .

2 Alofon Alofon adalah pengwujudan dari fonem yang berbeza dari segi sifat-sifat fiziknya. g diganti dengan k . dalam membuat pertimbangan bagi menentukan alofon-alofon kepada sesuatu fonem dalam sesuatu bahasa.alofan merupakan bunyi-bunyi kelainan yang tergolong kepada kelas fonem yang sama. maka paku akan bertukar menjadi baku .Unit bunyi juga boleh saling berganti secara alternatif itu adalah fonem-fonem yang berasingan yang / i / boleh diganti dengan / u / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai ugama . p . b diganti dengan p . 5. maka geli akan bertukar menjadi keli . [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. maka gelipar akan bertukar menjadi kelipar . dan dengan sendirinya merupakan anggota kepada keluarga fonem tersebut.HBML1203 Misalnya : b diganti dengan p .Selain itu. bunyi-bunyi yang berbeza dikaji haruslah jangan mendatangkan perbezaan makna. Contohnya seperti berikut: Ugama agama / u / boleh diganti dengan / a / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai agama. maka bagi akan bertukar menjadi palu . Dengan kata lain. maka kitar akan bertukar menjadi gitar . seorang pengkaji harus dapat membezakan keadaan yang seolah-olah sama dengan variasi bebas di mana kerap terjadi sebutan yang alternatif dari suatu kata yang memperlihatkan adanya perbezaan yang fonemis. g dan m adalah unit terkecil yang berfungsi kerana unit itu membezakan maksud ujaran. g diganti dengan k . maka bagi akan bertukar menjadi pagi . p diganti dengan b . k .Bunyi-bunyi yang dikaji itu haruslah dilihat dari segi kesamaan fonetis. Oleh itu b . . Perkataan-perkataan di bawah mempunyai erti yang sama tetapi berbeza secara fonetis pada bunyi pertamanya . k diganti dengan g . igama pikir paham ugama fikir faham Akhir kata. [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu.

.HBML1203 sudah terbukti dengan jelasnya dalam sesuatu bahasa itu.

Lambang digunakan untuk membezakan makna.tona rendah.3 Tona Tona adalah meninggi atau menurunnya nada suara pada menyebut sesuatu sukusuku atau morfem. tona dan jeda . 6. 6.0 Ciri-ciri suprasegmental Bahasa Melayu Ciri-ciri suprasegmental adalah sifat bunyi yang menindihi sesuatu segmen bunyi samada bunyi vokal atau bunyi konsonan.Terdapat 4 jenis tekanan dengan tanda-tanda tertentu seperti berikut: = tekanan keras / dua ᴧ = tekanan sedang / dua 6. iaitu unsur hentian yang memisahkan antara perkataan.2 Panjang. Unsur ini \ = tekanan lemah / tiga v = tekanan paling lemah .HBML1203 6.1 Tekanan Tekanan adalah keras atau lemahnya suara yang diperlukan bagi menyebut sesuatu suku-kata. Segmen bunyi yang dicantumkan menjadi urutan yang bermakna akan menghasilkan kata yang jika seharusnya dilengkapkan dengan ciri-ciri yang non-segmental seperti panjang-pendek .Perbezaan tona merupakan sesuatu perbezaan yang disebabkan oleh perbezaan nada suara seperti tona tinggi. panjang-pendek bunyi vokal dan konsonan penting sekali peranannya bagi membezakan morfem. Bunyi vokal boleh berbeza dari segi kenyaringan dalam kesatuan bunyi-bunyi.Lambang ini akan digunakan bernama mora[:].] adalah setengah mora. tona mendatar dan tona turun naik. ayat atau rangkaian kata. Dalam kebanyakan bahasa. maka barulah makna kata itu menjadi pasti dan jelas.pendek Dua bunyi. Lambang [: :] menunjukkan dua mora dan lambang [. tekanan . khususnya bunyi vokal mungkin serupa dalam semua aspek fonetik melainkan berbeza dari segi panjang-pendek. jeda digunakan ialah #. 6.4 Jeda Jeda dikenali sebagai persendirian .

0 Kepentingan dalam pengajaran kemahiran lisan Perkembangan bahasa kanak-kanak dapat menunjukkan bahawa kanak-kanak mula mendengar. Kanak-kanak yang telah menguasai bahasa lisan akan mudah mengeluarkan buah fikiran mereka dengan sebutan yang betul. Dengan itu mereka akan lebih berani. pembinaan ayat dan aspek-aspek nahu dalam satu-satu bahasa adalah dipelajari secara tidak langsung. guru.HBML1203 7. pagi & bagi beli dara & & beri darah Bahasa Melayu khususnya berbeza dari segi pengucapan. Kanak-kanak dapat bertutur dan mengeluarkan buah fikiran dengan Perbezaan antara r dan l menggunakan bahasa yang sesuai dalam pelbagai keadaan perhubungan seperti perbualan dengan rakan-rakan. syarahan dan lain-lain. yakin diri untuk bersuara semasa pengajaran dijalankan. Struktur ayat. Kebiasaannya penggunaan nahu yang betul secara lisan akan membina asas bahasa yang kukuh. . Apabila mereka sudah biasa dengan bahasa itu barulah diperkenalkan lambang-lambang tulisan supaya mudah mereka menginterpretasikan lambang-lambang pertuturan. kanak berdiri untuk membaca perkataan yang hampir sama dan berbeza sedikit bunyi dari segi fonetiknya yang diberi oleh guru secara persendirian. Contohnya: 1) Dia sudah lari. mengajuk dan seterusnya bercakap. Contohnya: Pengalaman yang diceritakan oleh kanak yang melawat ke zoo negara di dalam kelas dapat membantu kanak-kanak lain mengenali lebih banyak tentang kehidupan haiwan . ibu bapa dan sebagainya serta dalam majlis bahas. intonasi dan tekanan suara. Kebiasaannya penggunaan bahasa lisan menguntungkan pembinaan bahasa yang baik. 2) Dia sudah lali. Contohnya.

Manakala fonemik pula berkaitan tentang kajian fungsi dan struktur bunyi bahasa.Mereka dapat melakukan apa yang disampaikan oleh orang lain.HBML1203 Kanak-kanak dapat mendengar dan memahami pertuturan yang disampaikan oleh orang lain dalam kehidupan harian sama ada di dalam atau di luar rumah. carta vokal. carta . sifat bunyi bahasa dan pendengaran." Ali:"Baiklah. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir iaitu gusi. Maka dengan ini boleh memudahkan kanak-kanak untuk belajar. vokal merupakan bunyi bersuara kerana tiada halangan semasa udara keluar dari peparu. Fonemik merupakan satu kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. ibu. lelangit lembut.Contohnya seperti berikut: Ibu:"Ali . pita suara. dan rongga hidung yang memainkan peranan penting dalam penghasilan bunyi konsonan. saya juga mengkaji bagaimana vokal dan konsonan dihasilkan. lelangit keras. Selain daripada itu. Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya. Setelah mengkaji. Saya pergi membeli sekarang. " Secara keseluruhan kemahiran lisan adalah amat penting. saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi. Untuk memahami dengan lebih mendalam. Di samping itu . konsonan dan fonetik antarabangsa dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini sebagai rujukan. guru dikehendaki memperbanyakkan kegiatan lisan di peringkat persekolahan. Lidah dan bibir pula memainkan peranan yang amat penting dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan tidak bersuara.0 Kesimpulan Melalui kerja kursus ini banyak yang kita dapat pelajari daripada BahasaMelayu dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Melalui kegiatan lisan yang banyak di peringkat awal akan menambahkan dan memperkayakan perbendaharaaan kata kanak-kanak. tolong beli sebotol kicap di kedai runcit . 8.

Kuala Lumpur:Fajar Bakti SDN. Amerika Syarikat: Nombor Kad Katalog Perpustakaan Kongres. Arbak Othman. Mengajar Bahasa Suatu Pendekatan Saintifik. (1984).edu. Robert Lado.my Kuala Lumpur: . (1983). (1980).BHD. Peter Trudgil . (1964).Jensen.HBML1203 RUJUKAN / REFERENSI Abdullah Hassan. (1966). T. Morfologi Struktur Kata Dalam Nahu Generati. http:// www.oum. Kuala Lumpur : University Malaya Press. The Malay Sound System. J. Kuala Lumpur: Sarjana Enterprise. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pelajaran Malaysia. Yunus Maris. Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia. Permulaan Ilmu Linguistik satu pengenalan konsep bidang kajian secara teoritis. Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. Sosiolinguistik Satu Pengenalan. (1995).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful