FALKULTI PENDIDIKAN DALAM PENDIDIKAN

MEI 2012

HBML 1203 FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN

: :

810713125386001 810713125386

NO. TELEFON E-MEL

: :

0128101102 kongchuilee@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

HBML1203

NO 1.0 2.0 Pengenalan

ISI KANDUNGAN

MUK A SURA 3 3-4 4-5 6 6 6 6 6 7 7 7 7-8 8 9-10 10-11 11 12 12 12 12 13 13 13 14 14 14 15 15

Penghasilan bunyi-bunyi bahasa 2.1 Organ Artikulasi dan Fungsinya 2.1.1 Bibir 2.1.2 Lidah 2.1.3 Gigi 2.1.4 Gusi 2.1.5 Lelangit 2.1.6 Anak Tekak 2.1.7 Rongga 2.1.8 Pita suara Penghasilan bunyi Bahasa Melayu 3.1 Cara penghasilan bunyi-bunyi vokal 3.1.1 Vokal hadapan 3.1.2 Vokal belakang 3.1.3 Vokal tengah 3.1.4 Vokal sengau

3.0

4.0

Bunyi konsonan 4.1 Konsonan letupan 4.1.1 Letupan bibir 4.1.2 Letupan gusi 4.1.3 Letupan lelangit lembut 4.1.4 Letupan pita suara 4.2 Konsonan geseran 4.2.1 Geseran gusi 4.2.2 Geseran pita suara 4.3 4.4 Konsonan Getaran Konsonan Sisian

3

5 Separuh Vokal 15 4 .HBML1203 4.

7.0 9.2 Sengauan gusi 4.4 Sengauan Lelangit lembut 16 16 16 17 17 17 17 18-19 19 20 20 20-21 21 22 22 22 22 22 23-24 24 25 4.7.4 7.2 Fonem Alofon Tekanan Panjang.0 Ciri-ciri Supresegmental Bahasa Melayu 6.7 Konsonan pinjaman Konsonan Sengauan 4.1 Sengauan bibir 4.9.0 8.8 4.2 6.9.HBML1203 4.0 Kepentingan Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan Kesimpulan Rujukan 5 .7.2 Transkripsi Fonemik 5.9 Carta konsonan Bahasa Melayu Transkripsi Fonetik Dan Fonemik 4.6 4.7.pendek Tona Jeda 6.3 Sengauan lelangit keras 4.1 5.1 6.1 Transkripsi Fonetik 4.0 Fonologi 5.3 6.

Justeru. Hockett (1955). ilmu linguistik amat penting dalam kajian terhadap bahasa. fonetik akustik dan fonetik auditori.N. F. pendengaran (auditori) dan sifat bunyi bahasa (akustik). Bagi seorang guru bahasa dan ahli linguistik . K. Ilmu fonologi ialah ilmu yang berkaitan dengan cara-cara pengguna bahasa menuturkan atau melahirkan secara saintifik. Suatu pandangan yang menyeluruh mengenai bahasa berdasarkan linguistik. iaitu fonetik dan fonologi. fonetik Terdapat 3 bidang utama ilmu fonetik iaitu fonetik artikulasi. Umumnya.Fonetik merupakan kajian bunyi bahasa dari segi organ pertuturan . ( 1943) pula telah membuat sumbangan yang penting dalam bukunya bertajuk Phonetics. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada 2 bidang. Dalam bahasa mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan dapat kita menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa dengan baik dan berkesan. linguistik komputer. Setiap bidang ini meneliti aspek tertentu dalam bidang bahasa. serta pengalaman dalam mengajar dan pembelajaran bahasa akan dikemukakan dahulu.Denes dan E.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Bahasa P. Pinson (1963) dalam bukunya The Speech Chain telah membuat kajian fonetik dari segi urat-urat saraf dan tindakannya dalam menghasilkan bunyi. ilmu linguistik itu suatu ilmu pengkajian terhadap bahasa yang dilakukan secara saintifik ( J. Lyons. Oleh itu. linguistik gunaan dan sosiolingustik. 2.0 Pengenalan Bahasa adalah satu cara yang amat penting bagi menimbulkan dan memupuk perhubungan antara manusia.1968:1). Robin (1957) dan lain-lain seperti psikolinguistik. Haruko Momma (2001) pula berpendapat bahawa ilmu linguistik ialah disiplin atau bidang ilmiah yang berkaitan dengan kajian bahasa sebagai sains.Pike. yang mengkaji bagaimana bunyi bahasa itu diujarkan.B.L. Fonologi pula kajian mengenal pola bunyi bahasa. iaitu kajian sistem bunyi bahasa yang bermakna yang 6 bunyi yang bermakna dalam bahasa . Seorang pengguna bahasa perlulah mempunyai ilmu pengetahuan fonologi untuk menuturkan atau mengeluarkan bunyi-bunyi yang bermakna. bahasa merupakan mata pelajaran penting untuk dikaji.HBML1203 1. Terdapat beberapa bidang –bidang kajian yang dinyatakan dalam buku-buku C.

iaitu untuk menyedut oksigen bagi membersihkan darah. Alat yang terlibat ialah alat yang menerbitkan bunyi setelah udara daripada paru-paru dipam ke dalam organ-organ yang terlibat. Perbuatan ini asalnya adalah untuk keperluan pernafasan.1 Organ Artikulasi Dan Fungsinya Organ artikulasi merupakan alat yang menghasilkan bunyi bahasa dan cara menghasilkan bunyi tersebut. 7 . Aliran udara juga digunakan untuk mengeluarkan bunyi bahasa. Dalam sistem ujaran ini tercakup semua organ dalam sistem pernafasan. Organ-organ ini penting dalam sistem aliran udara yang terlibat dalam penghasilan bunyi.HBML1203 artikulasi. diucapkan oleh manusia melalui alat Kajian tentang fonetik( Rajah dipetik daripada buku OUM) 2.

HBML1203 artikulasi. diucapkan oleh manusia melalui alat Rajah Sistem Pernafasan 8 .

HBML1203 Organ dalam sistem penghasilan bunyi dikenali sebagai organ artikulasi.Bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan seperti berikut: 1. Belakang lidah 13. Gusi 9 Rajah Organ artikulasi. Pita suara . Epiglotis 15. 11. Gigi atas 4. Bibir bawah 3. Akar lidah 14. Gigi bawah 5. Tengah lidah 12. Bibir atas 2.

Lelangit lembut 8. Rongga tekak 17. Lelangit keras 7. Rahang 20. Anak Tekak 9.HBML1203 6. Rongga hidung 18. Rongga mulut 19. Hujung lidah 10. Hadapan lidah 16. Tenggorok 10 .

iaitu hujung. 11 . [z] dan sebagainya dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan.5 Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada lelangit keras dan lelangit lembut.1. Lelangit lembut boleh diturunkan dan dinaikkan. 2. iaitu selepas lelangit keras dan sebelum anak tekak. 2. vokal tengah dan vokal belakang. lidah aktif dalam proses pengeluaran bunyi-bunyi bahasa dan disebut sebagai artikulator. Bahagian hadapan. Gusi berperanan dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti [t].1. tengah. dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi vokal hadapan.3 Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi tetapi ia kurang aktif kerana gigi tidak boleh digerak-gerakkan seperti lidah atau bibir dan hanya berfungsi sebagai penahan udara daripada terus keluar dengan bebas daripada rongga mulut. Ia berfungsi sebagai daerah artikulasi. hadapan.[q] gigi turut sama berperanan. [r]. [l].1. Jika diturunkan.1. [s]. 2. Lelangit keras terletak di antara gusi dan berfungsi sebagai daerah artikulasi dalam pengeluaran bunyi. Apabila lelangit lembut diturunkan. Organ ini penting untuk menentukan sama ada bunyi yang dikeluarkan itu bunyi sengau atau pun tidak. dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. Maka.4 Gusi Gusi ialah bahagian yang embung. rongga mulut akan tertutup dan udara akan keluar melalui rongga hidung.HBML1203 2. Lidah terbahagi kepada empat bahagian.2 Lidah Lidah merupakan organ artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. tengah. bunyi yang keluar adalah bunyi sengau dan kalau dinaikkan bunyi yang keluar bukan bunyi sengau. Dalam penyebutan bunyi-bunyi [e]. dan dikenali sebagai daerah penyebutan.Bibir berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. [d]. dan belakang. [c]. [y]. Lelangit lembut pula terletak ke dalam sedikit. 2.1 Bibir Bibir merupakan alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut yang boleh berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut.1.

Lubang di antara dua keping selaput itu boleh diluas atau disempitkan dalam usaha mengeluarkan bunyi. Jika seseorang yang mengalami kerosakan pita suara akan mengalami gangguan suara dan orang yang tidak mempunyai pita suara akan menjadi bisu.Bunyi itu hanya dipengaruhi oleh keadaan lidah dan bentuk bibir. 2. 2. bunyi dikeluarkan dengan cara udara tanpa gangguan dalam rongga mulut.6 Anak tekak Anak tekak terletak di bahagian belakang rongga mulut dan berhampiran dengan lelangit lembut dan berfungsi sebagai alat pertuturan bersama-sama dengan lelangit lembut khususnya dalam menentukan sama ada sesuatu bunyi yang hendak dikeluarkan itu bunyi sengau atau tidak.1. Pertama. Rongga merupakan bahagian lapang yang menjadi tempat laluan udara keluar masuk daripada paru-paru. 12 .HBML1203 2. dalam Bahasa Melayu terdapat 3 golongan bunyi iaitu.0 Penghasilan Bunyi Bahasa Melayu Umumnya.1. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan tersekat atau terhimpit. Rajah Pita suara 3. rongga hidung dan rongga tekak. vokal. konsonan dan diftong.7 Rongga Rongga terbahagi kepada rongga mulut. Kumpulan bunyi yang dihasilkan sedemikian akan dikenali sebagai Vokal.8 Pita suara Pita suara terletak di dalam ruang tenggorok dan ia juga amat penting untuk penghasilan bunyi.1.

Terdapat enam vokal dalam Bahasa Melayu seperti contoh jadual berikut: Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: 13 .HBML1203 Kedua. bunyi-bunyi itu dapat dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paruparu.Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan. Menurut cara sebutan tersebut yang diterangkan di atas. bunyi bahasa tersebut dibahagi kepada bunyi vokal dan bunyi konsonan.Setiap bunyi itu ditentukan oleh ciri pembeza sahaja. vokal tengah dan vokal belakang. iaitu di mana ia berbeza antara satu sama lain. iaitu vokal hadapan. Deskripsi bunyi yang mengasingkan bunyi vokal dan konsonan adalah suatu cara tradisional. Vokal dalam bahasa Melayu terbahagi kepada tiga.Jacobson(1956) dengan melihat ciri-ciri akustik bunyi-bunyi tersebut. 3. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir.1 Cara Penghasilan Bunyi-bunyi Vokal Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan.Analisis ciri-ciri pembeza ini dimulakan oleh R. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah . Aliran udara itu kemudian terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung.

HBML1203 Rajah Vokal yang dihasilkan 14 .

[ e ]. Udara ditekan keluar dari paru-paru. jari .Ada 4 buah fon vokal depan iaitu [ i ]. tauge . [ ? ] dan [ a ]. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) vokal hadapan separuh sempit Contoh: bilik . titik . Vokal Hadapan dapat menghasilkan : No (i) Lamban g Fonetik [i] Gambarajah vokal hadapan sempit Penjelasan Dan Contoh Apabila hujung lidah diletakkan pada titik paling tinggi di bahagian depan mulut tetapi lidah tidak menyekat aliran udara dari paru. Maka bunyi vokal akan dihasilkan.Saluran udaranya lebih luas kerana depan lidah dinaikkan tidak setinggi kedudukannya sewaktu membunyikan vokal .HBML1203 3.Udara dari paru-paru ditekankan keluar. cari Hujung lidah dibawa turun 1/3 daripada titik untuk vokal sempit. Depan lidah dinaikkan tinggi dalam mulut.1 Vokal Hadapan Kalau bahagian lidah yang terlibat itu hujung lidah. elok ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (ii) [e] 15 . Ini menghasilkan bunyi vokal separuh sempit. Contohnya: kole . maka bunyi vokal yang dihasilkan vokal hadapan kerana hujung lidah itu terletak di bahagian mulut. ipar . bendi . Antara depan lidah dan lelangit keras terdapat saluran sempit untuk udara keluar.Dua bibir dileperkan.paru.1.

gesek . gerek ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 16 .depan lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan untuk mengeluarkan vokal [ e ]dan[ i ].HBML1203 (iii) [?] vokal hadapan separuh luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. Contohnya: tauke . gelek .

siapa Kalau bahagian belakang lidah yang terlibat. lidah ketika menghasilkan bunyi [a]. anak . ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 3. Vokal [o] juga vokal belakang.1. [u] dan [i] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Vokal belakang dapat menghasilkan : No Lamban g Fonetik Gambarajah Penjelasan Dan Contoh 17 .HBML1203 (iv) [a] vokal hadapan luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. Kita boleh melakukan satu kajian kecil bahawa letakkan tangan di bawah rahang dan sebut [u]. Kedudukan alat pertuturan lain adalah sama seperti menghasilkan vokal [ e ]dan[ i ]. Contohnya: pandai . Untuk menghasilkan bunyi ini. Rajah Kedudukan rahang/bibir. kemudian sebut [o]. bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan dekat dengan lelangit lembut. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung.depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. tetapi kedudukan belakang lidah lebih rendah ketika kita menghasilkan bunyi [u].2 Vokal Belakang landai . maka bunyi vokal yang dihasilkan itu akan dikenali sebagai vokal belakang.

Bentuk bibir dibundarkan. undang .HBML1203 (i) [u] vokal belakang sempit Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin di atas. ulat . ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Contohnya: ubat . udang 18 .tetapi tidak menutup ruang aliran udara.

Tengah lidah agak melengkung ke atas sedikit. vokal ini adalah gantian vokal belakang separuh sempit [ o ]. Bunyi dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 daripada kedudukan separuh sempit dan bentuk bibir turut dibundarkan.HBML1203 (ii) [o] vokal belakang separuh sempit Bunyi dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 di antara tempat yang paling tinggi dan tempat yang paling rendah. Contohnya: obor .Keadaan bibir juga bersahaja. iaitu terletak di lantai rongga mulut dalam keadaan sedikit tegang maka vocal yang dihasilkan itu dipanggil vokal tengah [Ә ]. Contohnya:perahu.1.Luas rongga mulut agak sederhana. solo. toko ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (iii) [ ↄ] vokal belakang separuh luas Mengikut Yunus Maris(1969).Ia wujud kerana pengaruh dialek daerah. 3.3 Vokal Tengah Kalau lidah dalam keadaan bersahaja. Vokal tengah dapat menghasilkan : No (i). 19 .Keadaan bibir pula dibundarkan. Lamban g Fonetik [ ә ] Gambarajah vokal tengah pendek Penjelasan Dan Contoh Meletakkan di lantai lidah terhampar rongga mulut.

4 Vokal Sengau Vokal sengau adalah vokal yang dihasilkan dengan artikulasi yang hampir sama dengan artikulasi bunyi-bunyi vokal oral yang telah dihuraikan di atas.Perbezaannya adalah dari segi aliran arus udara dari paru-paru itu dibenarkan keluar melalui rongga nasal dengan sebahagian darinya tetap mengalir juga di rongga mulut. iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman.Apabila udara tersekat ini dilepaskan dengan serta-merta maka bunyi letupan akan dihasilkan. iaitu [p] dan [b] pula dilakukan dengan pita suara tidak bergetar.Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan bibir. [b] Letupan bibir dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan bertahan. ketiga-tiga faktor ini akan digunakan iaitu daerah artikulasi. 4. cara sebutan dan keadaan pita suara. seperti [mȃkan] .1Konsonan Letupan Bunyi letupan ini dihasilkan dengan merapatkan alat sebutan kepada mana-mana daerah sebutan.0 Bunyi Konsonan Konsonan ialah bunyi yang dihasilkan oleh aliran udara dari paru-paru yang tersekat.Kita memanggil bunyi letupan itu mengikut daerah sebutannya.Kalau letupan itu dilakukan dengan getaran pita suara maka bunyi itu menjadi letupan bibir tak bersuara.1 Letupan bibir [p] . 20 . 4.HBML1203 3.1. disempitkan dan lain-lain semasa rongga mulut atau disalurkan melalui rongga hidung. Ia bertentangan dengan bunyi vokal yang dihasilkan tanpa gangguan terhadap aliran udara tersebut.Vokalnya ini dibezakan dengan vokal oral dengan cara menandakan tanda diakritis [ ~ ]di atas vokal berkenaan.Udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga mulut akan tersekat. Bunyi letupan akan berubah jika daerah dan alat sebutan berubah. [mȃndi]. 4. Contohnya.1. Dalam mendeskripsikan bunyi-bunyi konsonan ini.Bunyi-bunyi konsonan Bahasa Melayu boleh dibahagi kepada duo golongan.

2 Letupan gusi [t] dan [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. [b] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Bunyi dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d]. Letupan gusi [t] dan [d] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. dan menghasilkan bunyi letupan. Udara yang tertahan dalam rongga mulut dilepaskan dengan serta merta.1. [?]dijadikan lambang bunyi.HBML1203 Letupan bibir [p] . Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan gusi. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan pita suara [?].1. Letupan lelangit lembut [k] dan [g] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta merta dan menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan bersuara [g].3 Letupan lelangit lembut [k] dan [g] Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut. 21 .4 Letupan pita suara [?] Jika pita suara dirapatkan dan tekanan udara dari paru-paru dilepaskan dengan serta merta. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan lelangit lembut [k] dan [g]. Letupan berlaku di pita suara.1. maka kita tidak mengambil kira ianya bersuara atau tidak.

22 . Penyempitan rongga mulut menyebabkan udara dari paru-paru kita keluar dengan cara bergeser untuk menghasilkan bunyi geseran.Geseran ini boleh bersuara dan tidak bersuara. [z] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi aliran udara tidak tersekat. mengatakan [h] mempunyai cirri bersuara. Geseran Gusi [s] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. bertajuk Some Aspects of Malay Phonology and Morphology (1976).2. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran [z].Geseran pita suara ialah [h].HBML1203 Letupan pita suara [?] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.nya. D.2. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran pita suara [h].1 Geseran Gusi [s]. Bunyi geseran gusi lelangit keras tak bersuara[s] dan yang bersuara [z].2 Konsonan Geseran Konsonan geseran dihasilkan dengan menyempitkan rongga aliran udara sewaktu melalui rongga mulut. Pita suara ini tidak dikatakan bersuara atau tidak.Dalam tesis Ph.2 Geseran pita suara [h] Pita suara boleh disempitkan dan menyebabkan udara keluar di antara pita suara dengan bergeser. Farid Onn.Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.Lelangit lembut dirapatkan ke dinding belakang rengkung dan udara hanya keluar melalui rongga mulut. gusi [s]. 4.

23 . Satu bunyi sisian [l]dihasilkan dan bunyi bersuara dalam Bahasa Melayu. Konsonan Sisian [l] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Rajah dibawah menunjukkan konsonan bunyi getaran [r].Hujung lidah diangkat ke arah gusi atas.HBML1203 Geseran pita suara [h] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Bunyi ini bersuara. Konsonan Getaran [r] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Terdapat satu bunyi getaran dalam Bahasa Melayu.5 Separuh Vokal [w] dan [y] Separuh vokal ini merupakan bunyi vokal yang tidak selesai.Lidah diangkat ke arah gusi atas.Ia tidak tidak dikenal sebagai vokal penuh kerana ia tidak terdapat sebarang gangguan kepada aliran udara.3 Konsonan Getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan mengetarkan lidah dalam rongga mulut. tetapi di sini mempunyai masalah gangguan aliran udara.Udara dari paru-paru ditekan keluar hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran [r].Udara dari paru-paru ditekan keluar ikut kiri dan kanan lidah.4 Konsonan Sisian [l] Bunyi ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dari kiri dan kanan dalam rongga mulut.Ada dua bunyi separuh vokal. Rajah dibawah menunjukkan konsonan Sisian [l].

6 Konsonan pinjaman Gigi bawah dirapatkan ke arah bibir atas tetapi tidaklah rapat sehingga menyekat aliran udara. Rajah dibawah menunjukkan Separuh Vokal [w] dan [y].7.1 Sengauan bibir [m] Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas.Semua bunyi sengauan adalah bersuara. Rajah dibawah menunjukkan sengau bibir [m].Bunyi geseran gigibibir yang bersuara ialah [v]dan yang tak bersuara ialah [f]. Tetapi lelangit lembut diturunkan untuk membolehkan udara keluar melalui rongga hidung. 4.Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.iaitu:separuh vokal bibir [w] dan separuh vokal lelangit keras [y]. Konsonan pinjaman [v] dan [f] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Separuh Vokal [w] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Bunyi sengauan akan terhasil.Ini menghasilkan bunyi sengau bibir [m]. Rajah dibawah menunjukkan Konsonan pinjaman [v] dan [f]. Sengauan bibir [m] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .7 Konsonan Sengauan Konsonan ini dihasilkan dengan cara yang seakan serupa dengan letupan.

Bunyi yang dihasilkan dikenali sebagai bunyi sengauan lelangit keras bersuara[ɲ].HBML1203 4.2 Sengauan Gusi [n] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Ini menghasilkan bunyi sengau gusi[n]. Rajah dibawah menunjukkan sengauan gusi [n].7. Sengauan Lelangit Keras[μ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ]. Sengauan Gusi [n] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ].3 Sengauan Lelangit Keras[ɲ] Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras.7. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit keras bersuara [ɲ]. Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .7.4 Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.

Ini dapat dilihat dalam carta Fonetik Antarabangsa di bawah.Dalam carta ini. Bermacam-macam bunyi boleh dilahirkan sekiranya daerah sebutan dibahagi dengan lebih rapi.Hanya setelah bunyi-bunyi ini terakam dalam bentuk lambang barulah bunyi tersebut dapat dianalisa. dinyatakan juga sama ada bunyi itu bersuara atau tidak.Transkripsi terbahagi kepada dua jenis iaitu transkripsi fonetik dan transkripsi fonemik.HBML1203 4.8 Carta Konsonan Bahasa Melayu Untuk menjelaskan bunyi-bunyi yang dideskripsi. .Penganalisaan bunyi untuk menimbulkan sistem bunyi dalam kajian fonologi. daerah sebutan dirujukkan kepada cara sebutan. Semua lambang dapat dipakai bagi merakamkan bunyi secara bertulis. baik vokal mahupun konsonan. Carta Konsonan Bahasa Melayu 4.9 Transkripsi Fonetik dan Fonemik Kita telah membincangkan bagaimana bunyi dihasilkan. Transkripsi adalah penurunan lambang-lambang bunyi daripada lambang tulisan yang mencatat sesuatu dalam kehidupan. satu carta telah dimasukkan sebagai rujukan.

1 Transkripsi Fonetik Transkripsi fonetik merupakan cara yang mempelajari segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang-lambang fonetik untuk bunyi itu masing-masing.9. Contohnya seperti berikut: .HBML1203 Carta Fonetik Antarabangsa 4.

salah seorang ahli linguistik Barat pula. Unit-unit bunyi ini dipanggil fonem.“ phonology is the study of the function and patterning of speechsounds ” yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”. Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula. /m/ dan kata itu. Terdapat beberapa contoh di bawah.4. Contohnya seperti kaya . Seseorang tidak lagi teragak-agak mengatakan yang bunyi-bunyi konsonan /k/ . maya dan saya. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. paya .Contohnya seperti berikut: Fonem θ Fonem ŏ Fonem ŋ Fonem γ dieja sebagai"th" dieja sebagai"dh" dieja sebagai"ng" dieja sebagai"gh" 5. /p/ . fonem boleh dimengertikan sebagai unit sifat bunyi yang membezakan erti ( Bloodmfield: 1933).9.1 Fonem Fonem adalah unit pada tingkat bunyi yang distingtif. yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri.Fonem juga bermaksud bunyinya hampir sama. 5. yang membezakan erti antara dua . Manakala menurut Dalbor.Ia lebih ditumpukan transkripsi dalam bentuk tulisan. bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan.khusus bagi sesuatu bahasa.2 Transkripsi Fonemik Transkripsi fonetik pula merupakan cara yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem.fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia.Selain itu. baya .0 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham. /b/ . /s/.Satu unit ujaran yang bermakna dan terdiri daripada beberapa unit bunyi.

maka bagi akan bertukar menjadi palu . 5. g diganti dengan k . Dengan kata lain. maka paku akan bertukar menjadi baku . maka geli akan bertukar menjadi keli . [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. igama pikir paham ugama fikir faham Akhir kata. Oleh itu b .Unit bunyi juga boleh saling berganti secara alternatif itu adalah fonem-fonem yang berasingan yang / i / boleh diganti dengan / u / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai ugama . maka bagi akan bertukar menjadi pagi . maka kitar akan bertukar menjadi gitar . p diganti dengan b . g dan m adalah unit terkecil yang berfungsi kerana unit itu membezakan maksud ujaran. . bunyi-bunyi yang berbeza dikaji haruslah jangan mendatangkan perbezaan makna.HBML1203 Misalnya : b diganti dengan p . Perkataan-perkataan di bawah mempunyai erti yang sama tetapi berbeza secara fonetis pada bunyi pertamanya . k diganti dengan g . [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu.Bunyi-bunyi yang dikaji itu haruslah dilihat dari segi kesamaan fonetis. b diganti dengan p .2 Alofon Alofon adalah pengwujudan dari fonem yang berbeza dari segi sifat-sifat fiziknya.alofan merupakan bunyi-bunyi kelainan yang tergolong kepada kelas fonem yang sama. dan dengan sendirinya merupakan anggota kepada keluarga fonem tersebut. dalam membuat pertimbangan bagi menentukan alofon-alofon kepada sesuatu fonem dalam sesuatu bahasa. g diganti dengan k . k . maka gelipar akan bertukar menjadi kelipar . p . seorang pengkaji harus dapat membezakan keadaan yang seolah-olah sama dengan variasi bebas di mana kerap terjadi sebutan yang alternatif dari suatu kata yang memperlihatkan adanya perbezaan yang fonemis. Contohnya seperti berikut: Ugama agama / u / boleh diganti dengan / a / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai agama.Selain itu.

.HBML1203 sudah terbukti dengan jelasnya dalam sesuatu bahasa itu.

maka barulah makna kata itu menjadi pasti dan jelas.Terdapat 4 jenis tekanan dengan tanda-tanda tertentu seperti berikut: = tekanan keras / dua ᴧ = tekanan sedang / dua 6. Lambang [: :] menunjukkan dua mora dan lambang [.2 Panjang. Lambang digunakan untuk membezakan makna. Bunyi vokal boleh berbeza dari segi kenyaringan dalam kesatuan bunyi-bunyi. tekanan . Dalam kebanyakan bahasa.HBML1203 6. iaitu unsur hentian yang memisahkan antara perkataan.pendek Dua bunyi.3 Tona Tona adalah meninggi atau menurunnya nada suara pada menyebut sesuatu sukusuku atau morfem. jeda digunakan ialah #.Perbezaan tona merupakan sesuatu perbezaan yang disebabkan oleh perbezaan nada suara seperti tona tinggi. 6.tona rendah. khususnya bunyi vokal mungkin serupa dalam semua aspek fonetik melainkan berbeza dari segi panjang-pendek.0 Ciri-ciri suprasegmental Bahasa Melayu Ciri-ciri suprasegmental adalah sifat bunyi yang menindihi sesuatu segmen bunyi samada bunyi vokal atau bunyi konsonan.4 Jeda Jeda dikenali sebagai persendirian . tona dan jeda . Unsur ini \ = tekanan lemah / tiga v = tekanan paling lemah .] adalah setengah mora. Segmen bunyi yang dicantumkan menjadi urutan yang bermakna akan menghasilkan kata yang jika seharusnya dilengkapkan dengan ciri-ciri yang non-segmental seperti panjang-pendek . ayat atau rangkaian kata.1 Tekanan Tekanan adalah keras atau lemahnya suara yang diperlukan bagi menyebut sesuatu suku-kata. 6. tona mendatar dan tona turun naik. panjang-pendek bunyi vokal dan konsonan penting sekali peranannya bagi membezakan morfem.Lambang ini akan digunakan bernama mora[:]. 6.

ibu bapa dan sebagainya serta dalam majlis bahas. Kebiasaannya penggunaan nahu yang betul secara lisan akan membina asas bahasa yang kukuh. syarahan dan lain-lain.0 Kepentingan dalam pengajaran kemahiran lisan Perkembangan bahasa kanak-kanak dapat menunjukkan bahawa kanak-kanak mula mendengar. Contohnya: Pengalaman yang diceritakan oleh kanak yang melawat ke zoo negara di dalam kelas dapat membantu kanak-kanak lain mengenali lebih banyak tentang kehidupan haiwan . Contohnya: 1) Dia sudah lari. intonasi dan tekanan suara. pagi & bagi beli dara & & beri darah Bahasa Melayu khususnya berbeza dari segi pengucapan. Dengan itu mereka akan lebih berani. pembinaan ayat dan aspek-aspek nahu dalam satu-satu bahasa adalah dipelajari secara tidak langsung. 2) Dia sudah lali. Kanak-kanak dapat bertutur dan mengeluarkan buah fikiran dengan Perbezaan antara r dan l menggunakan bahasa yang sesuai dalam pelbagai keadaan perhubungan seperti perbualan dengan rakan-rakan. mengajuk dan seterusnya bercakap. yakin diri untuk bersuara semasa pengajaran dijalankan. kanak berdiri untuk membaca perkataan yang hampir sama dan berbeza sedikit bunyi dari segi fonetiknya yang diberi oleh guru secara persendirian. Struktur ayat.HBML1203 7. Kebiasaannya penggunaan bahasa lisan menguntungkan pembinaan bahasa yang baik. Kanak-kanak yang telah menguasai bahasa lisan akan mudah mengeluarkan buah fikiran mereka dengan sebutan yang betul. Contohnya. . Apabila mereka sudah biasa dengan bahasa itu barulah diperkenalkan lambang-lambang tulisan supaya mudah mereka menginterpretasikan lambang-lambang pertuturan. guru.

ibu. pita suara. carta . saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi. Lidah dan bibir pula memainkan peranan yang amat penting dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan tidak bersuara. Melalui kegiatan lisan yang banyak di peringkat awal akan menambahkan dan memperkayakan perbendaharaaan kata kanak-kanak. vokal merupakan bunyi bersuara kerana tiada halangan semasa udara keluar dari peparu. dan rongga hidung yang memainkan peranan penting dalam penghasilan bunyi konsonan. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir iaitu gusi. Saya pergi membeli sekarang.Mereka dapat melakukan apa yang disampaikan oleh orang lain. Setelah mengkaji. guru dikehendaki memperbanyakkan kegiatan lisan di peringkat persekolahan.HBML1203 Kanak-kanak dapat mendengar dan memahami pertuturan yang disampaikan oleh orang lain dalam kehidupan harian sama ada di dalam atau di luar rumah. Di samping itu . Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya." Ali:"Baiklah. Untuk memahami dengan lebih mendalam. tolong beli sebotol kicap di kedai runcit . sifat bunyi bahasa dan pendengaran. lelangit keras.Contohnya seperti berikut: Ibu:"Ali . carta vokal. " Secara keseluruhan kemahiran lisan adalah amat penting. 8. Fonemik merupakan satu kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. Manakala fonemik pula berkaitan tentang kajian fungsi dan struktur bunyi bahasa. saya juga mengkaji bagaimana vokal dan konsonan dihasilkan.0 Kesimpulan Melalui kerja kursus ini banyak yang kita dapat pelajari daripada BahasaMelayu dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Maka dengan ini boleh memudahkan kanak-kanak untuk belajar. lelangit lembut. konsonan dan fonetik antarabangsa dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini sebagai rujukan. Selain daripada itu.

(1995).oum. (1964). The Malay Sound System. Amerika Syarikat: Nombor Kad Katalog Perpustakaan Kongres. http:// www. (1983).my Kuala Lumpur: .BHD. (1966). Kuala Lumpur:Fajar Bakti SDN. Sosiolinguistik Satu Pengenalan.Jensen.edu. Permulaan Ilmu Linguistik satu pengenalan konsep bidang kajian secara teoritis. T. J. Arbak Othman. Peter Trudgil . Robert Lado. (1984). Kuala Lumpur: Sarjana Enterprise. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pelajaran Malaysia. Kuala Lumpur : University Malaya Press. Mengajar Bahasa Suatu Pendekatan Saintifik. Morfologi Struktur Kata Dalam Nahu Generati. Yunus Maris.HBML1203 RUJUKAN / REFERENSI Abdullah Hassan. Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia. (1980).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful