FALKULTI PENDIDIKAN DALAM PENDIDIKAN

MEI 2012

HBML 1203 FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN

: :

810713125386001 810713125386

NO. TELEFON E-MEL

: :

0128101102 kongchuilee@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

HBML1203

NO 1.0 2.0 Pengenalan

ISI KANDUNGAN

MUK A SURA 3 3-4 4-5 6 6 6 6 6 7 7 7 7-8 8 9-10 10-11 11 12 12 12 12 13 13 13 14 14 14 15 15

Penghasilan bunyi-bunyi bahasa 2.1 Organ Artikulasi dan Fungsinya 2.1.1 Bibir 2.1.2 Lidah 2.1.3 Gigi 2.1.4 Gusi 2.1.5 Lelangit 2.1.6 Anak Tekak 2.1.7 Rongga 2.1.8 Pita suara Penghasilan bunyi Bahasa Melayu 3.1 Cara penghasilan bunyi-bunyi vokal 3.1.1 Vokal hadapan 3.1.2 Vokal belakang 3.1.3 Vokal tengah 3.1.4 Vokal sengau

3.0

4.0

Bunyi konsonan 4.1 Konsonan letupan 4.1.1 Letupan bibir 4.1.2 Letupan gusi 4.1.3 Letupan lelangit lembut 4.1.4 Letupan pita suara 4.2 Konsonan geseran 4.2.1 Geseran gusi 4.2.2 Geseran pita suara 4.3 4.4 Konsonan Getaran Konsonan Sisian

3

5 Separuh Vokal 15 4 .HBML1203 4.

1 6.3 6.0 Fonologi 5.1 5.0 Kepentingan Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan Kesimpulan Rujukan 5 .7.4 7.0 8.1 Sengauan bibir 4.pendek Tona Jeda 6.2 Fonem Alofon Tekanan Panjang.7.1 Transkripsi Fonetik 4.8 4.9.7 Konsonan pinjaman Konsonan Sengauan 4.7.0 9.2 6.9.0 Ciri-ciri Supresegmental Bahasa Melayu 6.9 Carta konsonan Bahasa Melayu Transkripsi Fonetik Dan Fonemik 4.3 Sengauan lelangit keras 4.7.6 4.HBML1203 4.2 Sengauan gusi 4.4 Sengauan Lelangit lembut 16 16 16 17 17 17 17 18-19 19 20 20 20-21 21 22 22 22 22 22 23-24 24 25 4.2 Transkripsi Fonemik 5.

F. fonetik akustik dan fonetik auditori.1968:1).Pike. Setiap bidang ini meneliti aspek tertentu dalam bidang bahasa. Suatu pandangan yang menyeluruh mengenai bahasa berdasarkan linguistik. Robin (1957) dan lain-lain seperti psikolinguistik. Dalam bahasa mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan dapat kita menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa dengan baik dan berkesan. Pinson (1963) dalam bukunya The Speech Chain telah membuat kajian fonetik dari segi urat-urat saraf dan tindakannya dalam menghasilkan bunyi.Fonetik merupakan kajian bunyi bahasa dari segi organ pertuturan . linguistik komputer. 2. Bagi seorang guru bahasa dan ahli linguistik . iaitu kajian sistem bunyi bahasa yang bermakna yang 6 bunyi yang bermakna dalam bahasa . pendengaran (auditori) dan sifat bunyi bahasa (akustik). bahasa merupakan mata pelajaran penting untuk dikaji. Terdapat beberapa bidang –bidang kajian yang dinyatakan dalam buku-buku C. Lyons. fonetik Terdapat 3 bidang utama ilmu fonetik iaitu fonetik artikulasi. Hockett (1955).HBML1203 1. Ilmu fonologi ialah ilmu yang berkaitan dengan cara-cara pengguna bahasa menuturkan atau melahirkan secara saintifik. serta pengalaman dalam mengajar dan pembelajaran bahasa akan dikemukakan dahulu.Denes dan E.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Bahasa P.0 Pengenalan Bahasa adalah satu cara yang amat penting bagi menimbulkan dan memupuk perhubungan antara manusia. Justeru. Haruko Momma (2001) pula berpendapat bahawa ilmu linguistik ialah disiplin atau bidang ilmiah yang berkaitan dengan kajian bahasa sebagai sains. ilmu linguistik itu suatu ilmu pengkajian terhadap bahasa yang dilakukan secara saintifik ( J. Fonologi pula kajian mengenal pola bunyi bahasa.B. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada 2 bidang. ( 1943) pula telah membuat sumbangan yang penting dalam bukunya bertajuk Phonetics. Seorang pengguna bahasa perlulah mempunyai ilmu pengetahuan fonologi untuk menuturkan atau mengeluarkan bunyi-bunyi yang bermakna. yang mengkaji bagaimana bunyi bahasa itu diujarkan. ilmu linguistik amat penting dalam kajian terhadap bahasa. Oleh itu.N. K. linguistik gunaan dan sosiolingustik.L. iaitu fonetik dan fonologi. Umumnya.

iaitu untuk menyedut oksigen bagi membersihkan darah. Organ-organ ini penting dalam sistem aliran udara yang terlibat dalam penghasilan bunyi.HBML1203 artikulasi. 7 . Aliran udara juga digunakan untuk mengeluarkan bunyi bahasa. Alat yang terlibat ialah alat yang menerbitkan bunyi setelah udara daripada paru-paru dipam ke dalam organ-organ yang terlibat. diucapkan oleh manusia melalui alat Kajian tentang fonetik( Rajah dipetik daripada buku OUM) 2. Perbuatan ini asalnya adalah untuk keperluan pernafasan. Dalam sistem ujaran ini tercakup semua organ dalam sistem pernafasan.1 Organ Artikulasi Dan Fungsinya Organ artikulasi merupakan alat yang menghasilkan bunyi bahasa dan cara menghasilkan bunyi tersebut.

HBML1203 artikulasi. diucapkan oleh manusia melalui alat Rajah Sistem Pernafasan 8 .

Akar lidah 14. Pita suara . Gusi 9 Rajah Organ artikulasi. 11. Bibir bawah 3.Bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan seperti berikut: 1. Tengah lidah 12. Belakang lidah 13. Gigi atas 4. Epiglotis 15. Bibir atas 2. Gigi bawah 5.HBML1203 Organ dalam sistem penghasilan bunyi dikenali sebagai organ artikulasi.

Hujung lidah 10. Lelangit lembut 8. Lelangit keras 7. Anak Tekak 9. Rahang 20.HBML1203 6. Tenggorok 10 . Hadapan lidah 16. Rongga hidung 18. Rongga mulut 19. Rongga tekak 17.

11 . [d]. rongga mulut akan tertutup dan udara akan keluar melalui rongga hidung. hadapan. bunyi yang keluar adalah bunyi sengau dan kalau dinaikkan bunyi yang keluar bukan bunyi sengau. vokal tengah dan vokal belakang. Apabila lelangit lembut diturunkan. 2.2 Lidah Lidah merupakan organ artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. iaitu selepas lelangit keras dan sebelum anak tekak. [c].[q] gigi turut sama berperanan. Lelangit keras terletak di antara gusi dan berfungsi sebagai daerah artikulasi dalam pengeluaran bunyi. tengah.4 Gusi Gusi ialah bahagian yang embung. Gusi berperanan dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti [t]. dan dikenali sebagai daerah penyebutan. Jika diturunkan.1. Lelangit lembut pula terletak ke dalam sedikit. iaitu hujung. tengah. [y]. 2. Lidah terbahagi kepada empat bahagian.HBML1203 2.1. dan belakang. [s].5 Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada lelangit keras dan lelangit lembut.1.Bibir berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. [l]. [r]. dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. [z] dan sebagainya dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan.1.3 Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi tetapi ia kurang aktif kerana gigi tidak boleh digerak-gerakkan seperti lidah atau bibir dan hanya berfungsi sebagai penahan udara daripada terus keluar dengan bebas daripada rongga mulut. Dalam penyebutan bunyi-bunyi [e]. 2. Maka.1 Bibir Bibir merupakan alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut yang boleh berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi vokal hadapan. Bahagian hadapan. Organ ini penting untuk menentukan sama ada bunyi yang dikeluarkan itu bunyi sengau atau pun tidak. Ia berfungsi sebagai daerah artikulasi.1. lidah aktif dalam proses pengeluaran bunyi-bunyi bahasa dan disebut sebagai artikulator. Lelangit lembut boleh diturunkan dan dinaikkan. 2.

rongga hidung dan rongga tekak.6 Anak tekak Anak tekak terletak di bahagian belakang rongga mulut dan berhampiran dengan lelangit lembut dan berfungsi sebagai alat pertuturan bersama-sama dengan lelangit lembut khususnya dalam menentukan sama ada sesuatu bunyi yang hendak dikeluarkan itu bunyi sengau atau tidak. Kumpulan bunyi yang dihasilkan sedemikian akan dikenali sebagai Vokal.Bunyi itu hanya dipengaruhi oleh keadaan lidah dan bentuk bibir.1.0 Penghasilan Bunyi Bahasa Melayu Umumnya. 2. dalam Bahasa Melayu terdapat 3 golongan bunyi iaitu.1. 12 .8 Pita suara Pita suara terletak di dalam ruang tenggorok dan ia juga amat penting untuk penghasilan bunyi. Jika seseorang yang mengalami kerosakan pita suara akan mengalami gangguan suara dan orang yang tidak mempunyai pita suara akan menjadi bisu. 2. Rongga merupakan bahagian lapang yang menjadi tempat laluan udara keluar masuk daripada paru-paru.1.7 Rongga Rongga terbahagi kepada rongga mulut. Pertama. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan tersekat atau terhimpit. vokal. bunyi dikeluarkan dengan cara udara tanpa gangguan dalam rongga mulut.HBML1203 2. Lubang di antara dua keping selaput itu boleh diluas atau disempitkan dalam usaha mengeluarkan bunyi. Rajah Pita suara 3. konsonan dan diftong.

3. Aliran udara itu kemudian terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung. bunyi bahasa tersebut dibahagi kepada bunyi vokal dan bunyi konsonan.Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan.Setiap bunyi itu ditentukan oleh ciri pembeza sahaja. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah . Vokal dalam bahasa Melayu terbahagi kepada tiga. Menurut cara sebutan tersebut yang diterangkan di atas.Analisis ciri-ciri pembeza ini dimulakan oleh R. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. vokal tengah dan vokal belakang.HBML1203 Kedua. iaitu vokal hadapan.1 Cara Penghasilan Bunyi-bunyi Vokal Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. Deskripsi bunyi yang mengasingkan bunyi vokal dan konsonan adalah suatu cara tradisional. iaitu di mana ia berbeza antara satu sama lain. bunyi-bunyi itu dapat dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paruparu. Terdapat enam vokal dalam Bahasa Melayu seperti contoh jadual berikut: Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: 13 .Jacobson(1956) dengan melihat ciri-ciri akustik bunyi-bunyi tersebut.

HBML1203 Rajah Vokal yang dihasilkan 14 .

elok ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (ii) [e] 15 .Dua bibir dileperkan. Contohnya: kole . ( Rajah dipetik daripada buku OUM) vokal hadapan separuh sempit Contoh: bilik .1. jari . maka bunyi vokal yang dihasilkan vokal hadapan kerana hujung lidah itu terletak di bahagian mulut. cari Hujung lidah dibawa turun 1/3 daripada titik untuk vokal sempit. bendi . Ini menghasilkan bunyi vokal separuh sempit.paru.Udara dari paru-paru ditekankan keluar.1 Vokal Hadapan Kalau bahagian lidah yang terlibat itu hujung lidah.Ada 4 buah fon vokal depan iaitu [ i ]. Vokal Hadapan dapat menghasilkan : No (i) Lamban g Fonetik [i] Gambarajah vokal hadapan sempit Penjelasan Dan Contoh Apabila hujung lidah diletakkan pada titik paling tinggi di bahagian depan mulut tetapi lidah tidak menyekat aliran udara dari paru. titik . Udara ditekan keluar dari paru-paru. ipar .Saluran udaranya lebih luas kerana depan lidah dinaikkan tidak setinggi kedudukannya sewaktu membunyikan vokal . Antara depan lidah dan lelangit keras terdapat saluran sempit untuk udara keluar. Depan lidah dinaikkan tinggi dalam mulut. [ e ]. tauge .HBML1203 3. Maka bunyi vokal akan dihasilkan. [ ? ] dan [ a ].

gesek . Contohnya: tauke .depan lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan untuk mengeluarkan vokal [ e ]dan[ i ]. gelek . gerek ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 16 .HBML1203 (iii) [?] vokal hadapan separuh luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini.

1. Vokal [o] juga vokal belakang. Untuk menghasilkan bunyi ini. kemudian sebut [o]. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 3. Rajah Kedudukan rahang/bibir. siapa Kalau bahagian belakang lidah yang terlibat. maka bunyi vokal yang dihasilkan itu akan dikenali sebagai vokal belakang. [u] dan [i] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Vokal belakang dapat menghasilkan : No Lamban g Fonetik Gambarajah Penjelasan Dan Contoh 17 . Kita boleh melakukan satu kajian kecil bahawa letakkan tangan di bawah rahang dan sebut [u]. Contohnya: pandai . anak . lidah ketika menghasilkan bunyi [a].depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. tetapi kedudukan belakang lidah lebih rendah ketika kita menghasilkan bunyi [u]. Kedudukan alat pertuturan lain adalah sama seperti menghasilkan vokal [ e ]dan[ i ].2 Vokal Belakang landai . bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan dekat dengan lelangit lembut.HBML1203 (iv) [a] vokal hadapan luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung.

udang 18 .Bentuk bibir dibundarkan.tetapi tidak menutup ruang aliran udara. undang . ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Contohnya: ubat .HBML1203 (i) [u] vokal belakang sempit Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin di atas. ulat .

iaitu terletak di lantai rongga mulut dalam keadaan sedikit tegang maka vocal yang dihasilkan itu dipanggil vokal tengah [Ә ].Luas rongga mulut agak sederhana. 19 .1.Tengah lidah agak melengkung ke atas sedikit. Vokal tengah dapat menghasilkan : No (i). Contohnya:perahu. solo. vokal ini adalah gantian vokal belakang separuh sempit [ o ].HBML1203 (ii) [o] vokal belakang separuh sempit Bunyi dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 di antara tempat yang paling tinggi dan tempat yang paling rendah. toko ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (iii) [ ↄ] vokal belakang separuh luas Mengikut Yunus Maris(1969).Keadaan bibir juga bersahaja. Contohnya: obor .3 Vokal Tengah Kalau lidah dalam keadaan bersahaja.Ia wujud kerana pengaruh dialek daerah. 3. Bunyi dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 daripada kedudukan separuh sempit dan bentuk bibir turut dibundarkan. Lamban g Fonetik [ ә ] Gambarajah vokal tengah pendek Penjelasan Dan Contoh Meletakkan di lantai lidah terhampar rongga mulut.Keadaan bibir pula dibundarkan.

Vokalnya ini dibezakan dengan vokal oral dengan cara menandakan tanda diakritis [ ~ ]di atas vokal berkenaan. iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman.1.Bunyi-bunyi konsonan Bahasa Melayu boleh dibahagi kepada duo golongan. cara sebutan dan keadaan pita suara.Udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga mulut akan tersekat. 4. ketiga-tiga faktor ini akan digunakan iaitu daerah artikulasi. disempitkan dan lain-lain semasa rongga mulut atau disalurkan melalui rongga hidung. 20 .1 Letupan bibir [p] .1.Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan bibir.Kalau letupan itu dilakukan dengan getaran pita suara maka bunyi itu menjadi letupan bibir tak bersuara. 4. Dalam mendeskripsikan bunyi-bunyi konsonan ini.Kita memanggil bunyi letupan itu mengikut daerah sebutannya.Apabila udara tersekat ini dilepaskan dengan serta-merta maka bunyi letupan akan dihasilkan.Perbezaannya adalah dari segi aliran arus udara dari paru-paru itu dibenarkan keluar melalui rongga nasal dengan sebahagian darinya tetap mengalir juga di rongga mulut. Ia bertentangan dengan bunyi vokal yang dihasilkan tanpa gangguan terhadap aliran udara tersebut. seperti [mȃkan] . [mȃndi]. iaitu [p] dan [b] pula dilakukan dengan pita suara tidak bergetar.0 Bunyi Konsonan Konsonan ialah bunyi yang dihasilkan oleh aliran udara dari paru-paru yang tersekat. Contohnya. 4. Bunyi letupan akan berubah jika daerah dan alat sebutan berubah.4 Vokal Sengau Vokal sengau adalah vokal yang dihasilkan dengan artikulasi yang hampir sama dengan artikulasi bunyi-bunyi vokal oral yang telah dihuraikan di atas.HBML1203 3.1Konsonan Letupan Bunyi letupan ini dihasilkan dengan merapatkan alat sebutan kepada mana-mana daerah sebutan. [b] Letupan bibir dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan bertahan.

Bunyi dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d].HBML1203 Letupan bibir [p] . Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan gusi.1. [b] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Letupan berlaku di pita suara. 21 . maka kita tidak mengambil kira ianya bersuara atau tidak. Udara yang tertahan dalam rongga mulut dilepaskan dengan serta merta.Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta merta dan menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan bersuara [g].1. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan lelangit lembut [k] dan [g]. Letupan lelangit lembut [k] dan [g] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.1. Letupan gusi [t] dan [d] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. dan menghasilkan bunyi letupan.2 Letupan gusi [t] dan [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas.3 Letupan lelangit lembut [k] dan [g] Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut. [?]dijadikan lambang bunyi. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan pita suara [?].4 Letupan pita suara [?] Jika pita suara dirapatkan dan tekanan udara dari paru-paru dilepaskan dengan serta merta.

Penyempitan rongga mulut menyebabkan udara dari paru-paru kita keluar dengan cara bergeser untuk menghasilkan bunyi geseran.Dalam tesis Ph. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran pita suara [h]. Pita suara ini tidak dikatakan bersuara atau tidak.2. D. 4. Geseran Gusi [s] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. gusi [s].Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser. [z] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi aliran udara tidak tersekat.1 Geseran Gusi [s].Geseran ini boleh bersuara dan tidak bersuara. mengatakan [h] mempunyai cirri bersuara.2. Farid Onn.2 Geseran pita suara [h] Pita suara boleh disempitkan dan menyebabkan udara keluar di antara pita suara dengan bergeser.Geseran pita suara ialah [h].HBML1203 Letupan pita suara [?] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.nya. 22 . Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran [z]. bertajuk Some Aspects of Malay Phonology and Morphology (1976).Lelangit lembut dirapatkan ke dinding belakang rengkung dan udara hanya keluar melalui rongga mulut. Bunyi geseran gusi lelangit keras tak bersuara[s] dan yang bersuara [z].2 Konsonan Geseran Konsonan geseran dihasilkan dengan menyempitkan rongga aliran udara sewaktu melalui rongga mulut.

23 .Udara dari paru-paru ditekan keluar ikut kiri dan kanan lidah.Hujung lidah diangkat ke arah gusi atas.3 Konsonan Getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan mengetarkan lidah dalam rongga mulut.5 Separuh Vokal [w] dan [y] Separuh vokal ini merupakan bunyi vokal yang tidak selesai.Bunyi ini bersuara. Rajah dibawah menunjukkan konsonan Sisian [l].Ia tidak tidak dikenal sebagai vokal penuh kerana ia tidak terdapat sebarang gangguan kepada aliran udara.Udara dari paru-paru ditekan keluar hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran [r]. Rajah dibawah menunjukkan konsonan bunyi getaran [r]. tetapi di sini mempunyai masalah gangguan aliran udara. Satu bunyi sisian [l]dihasilkan dan bunyi bersuara dalam Bahasa Melayu.Ada dua bunyi separuh vokal. Konsonan Sisian [l] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.4 Konsonan Sisian [l] Bunyi ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dari kiri dan kanan dalam rongga mulut.Lidah diangkat ke arah gusi atas.Terdapat satu bunyi getaran dalam Bahasa Melayu. Konsonan Getaran [r] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.HBML1203 Geseran pita suara [h] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.

Bunyi geseran gigibibir yang bersuara ialah [v]dan yang tak bersuara ialah [f]. Rajah dibawah menunjukkan Separuh Vokal [w] dan [y]. Konsonan pinjaman [v] dan [f] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.Bunyi sengauan akan terhasil.7 Konsonan Sengauan Konsonan ini dihasilkan dengan cara yang seakan serupa dengan letupan.1 Sengauan bibir [m] Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas. Tetapi lelangit lembut diturunkan untuk membolehkan udara keluar melalui rongga hidung.Ini menghasilkan bunyi sengau bibir [m]. Rajah dibawah menunjukkan sengau bibir [m].Semua bunyi sengauan adalah bersuara.iaitu:separuh vokal bibir [w] dan separuh vokal lelangit keras [y]. Rajah dibawah menunjukkan Konsonan pinjaman [v] dan [f].7. 4.6 Konsonan pinjaman Gigi bawah dirapatkan ke arah bibir atas tetapi tidaklah rapat sehingga menyekat aliran udara. Sengauan bibir [m] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) . Separuh Vokal [w] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.

HBML1203 4. Ini menghasilkan bunyi sengau gusi[n]. Rajah dibawah menunjukkan sengauan gusi [n]. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ].4 Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Bunyi yang dihasilkan dikenali sebagai bunyi sengauan lelangit keras bersuara[ɲ]. Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .7.7.7. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit keras bersuara [ɲ].2 Sengauan Gusi [n] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Sengauan Lelangit Keras[μ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.3 Sengauan Lelangit Keras[ɲ] Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ]. Sengauan Gusi [n] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.

Carta Konsonan Bahasa Melayu 4.9 Transkripsi Fonetik dan Fonemik Kita telah membincangkan bagaimana bunyi dihasilkan. Bermacam-macam bunyi boleh dilahirkan sekiranya daerah sebutan dibahagi dengan lebih rapi. baik vokal mahupun konsonan. daerah sebutan dirujukkan kepada cara sebutan. .Transkripsi terbahagi kepada dua jenis iaitu transkripsi fonetik dan transkripsi fonemik. Ini dapat dilihat dalam carta Fonetik Antarabangsa di bawah. Transkripsi adalah penurunan lambang-lambang bunyi daripada lambang tulisan yang mencatat sesuatu dalam kehidupan. dinyatakan juga sama ada bunyi itu bersuara atau tidak. satu carta telah dimasukkan sebagai rujukan.Dalam carta ini.Penganalisaan bunyi untuk menimbulkan sistem bunyi dalam kajian fonologi. Semua lambang dapat dipakai bagi merakamkan bunyi secara bertulis.Hanya setelah bunyi-bunyi ini terakam dalam bentuk lambang barulah bunyi tersebut dapat dianalisa.HBML1203 4.8 Carta Konsonan Bahasa Melayu Untuk menjelaskan bunyi-bunyi yang dideskripsi.

Contohnya seperti berikut: .9.1 Transkripsi Fonetik Transkripsi fonetik merupakan cara yang mempelajari segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang-lambang fonetik untuk bunyi itu masing-masing.HBML1203 Carta Fonetik Antarabangsa 4.

Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula. Seseorang tidak lagi teragak-agak mengatakan yang bunyi-bunyi konsonan /k/ . 5.fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia. bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan.1 Fonem Fonem adalah unit pada tingkat bunyi yang distingtif. yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri.4. Unit-unit bunyi ini dipanggil fonem.0 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham. fonem boleh dimengertikan sebagai unit sifat bunyi yang membezakan erti ( Bloodmfield: 1933).khusus bagi sesuatu bahasa.Satu unit ujaran yang bermakna dan terdiri daripada beberapa unit bunyi. salah seorang ahli linguistik Barat pula.Ia lebih ditumpukan transkripsi dalam bentuk tulisan.Fonem juga bermaksud bunyinya hampir sama. maya dan saya.9.“ phonology is the study of the function and patterning of speechsounds ” yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”. Terdapat beberapa contoh di bawah. /b/ . Contohnya seperti kaya . /m/ dan kata itu. yang membezakan erti antara dua .Contohnya seperti berikut: Fonem θ Fonem ŏ Fonem ŋ Fonem γ dieja sebagai"th" dieja sebagai"dh" dieja sebagai"ng" dieja sebagai"gh" 5.2 Transkripsi Fonemik Transkripsi fonetik pula merupakan cara yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem. Manakala menurut Dalbor. /s/.Selain itu. baya . paya . Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. /p/ .

Bunyi-bunyi yang dikaji itu haruslah dilihat dari segi kesamaan fonetis. p . 5. k . dan dengan sendirinya merupakan anggota kepada keluarga fonem tersebut. [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. Contohnya seperti berikut: Ugama agama / u / boleh diganti dengan / a / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai agama. [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. . seorang pengkaji harus dapat membezakan keadaan yang seolah-olah sama dengan variasi bebas di mana kerap terjadi sebutan yang alternatif dari suatu kata yang memperlihatkan adanya perbezaan yang fonemis. g dan m adalah unit terkecil yang berfungsi kerana unit itu membezakan maksud ujaran.alofan merupakan bunyi-bunyi kelainan yang tergolong kepada kelas fonem yang sama. maka gelipar akan bertukar menjadi kelipar . b diganti dengan p . maka kitar akan bertukar menjadi gitar . g diganti dengan k .Selain itu. g diganti dengan k . Perkataan-perkataan di bawah mempunyai erti yang sama tetapi berbeza secara fonetis pada bunyi pertamanya . maka paku akan bertukar menjadi baku . p diganti dengan b . igama pikir paham ugama fikir faham Akhir kata. Oleh itu b . bunyi-bunyi yang berbeza dikaji haruslah jangan mendatangkan perbezaan makna.Unit bunyi juga boleh saling berganti secara alternatif itu adalah fonem-fonem yang berasingan yang / i / boleh diganti dengan / u / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai ugama . dalam membuat pertimbangan bagi menentukan alofon-alofon kepada sesuatu fonem dalam sesuatu bahasa. Dengan kata lain.HBML1203 Misalnya : b diganti dengan p . maka bagi akan bertukar menjadi pagi .2 Alofon Alofon adalah pengwujudan dari fonem yang berbeza dari segi sifat-sifat fiziknya. k diganti dengan g . maka bagi akan bertukar menjadi palu . maka geli akan bertukar menjadi keli .

.HBML1203 sudah terbukti dengan jelasnya dalam sesuatu bahasa itu.

HBML1203 6.Lambang ini akan digunakan bernama mora[:]. 6. maka barulah makna kata itu menjadi pasti dan jelas. 6. Unsur ini \ = tekanan lemah / tiga v = tekanan paling lemah . iaitu unsur hentian yang memisahkan antara perkataan.pendek Dua bunyi. 6.4 Jeda Jeda dikenali sebagai persendirian . ayat atau rangkaian kata. khususnya bunyi vokal mungkin serupa dalam semua aspek fonetik melainkan berbeza dari segi panjang-pendek. Lambang digunakan untuk membezakan makna. panjang-pendek bunyi vokal dan konsonan penting sekali peranannya bagi membezakan morfem. Bunyi vokal boleh berbeza dari segi kenyaringan dalam kesatuan bunyi-bunyi.2 Panjang. Segmen bunyi yang dicantumkan menjadi urutan yang bermakna akan menghasilkan kata yang jika seharusnya dilengkapkan dengan ciri-ciri yang non-segmental seperti panjang-pendek .3 Tona Tona adalah meninggi atau menurunnya nada suara pada menyebut sesuatu sukusuku atau morfem.] adalah setengah mora.0 Ciri-ciri suprasegmental Bahasa Melayu Ciri-ciri suprasegmental adalah sifat bunyi yang menindihi sesuatu segmen bunyi samada bunyi vokal atau bunyi konsonan.Terdapat 4 jenis tekanan dengan tanda-tanda tertentu seperti berikut: = tekanan keras / dua ᴧ = tekanan sedang / dua 6. Dalam kebanyakan bahasa. jeda digunakan ialah #. tekanan .tona rendah. tona mendatar dan tona turun naik. Lambang [: :] menunjukkan dua mora dan lambang [. tona dan jeda .1 Tekanan Tekanan adalah keras atau lemahnya suara yang diperlukan bagi menyebut sesuatu suku-kata.Perbezaan tona merupakan sesuatu perbezaan yang disebabkan oleh perbezaan nada suara seperti tona tinggi.

mengajuk dan seterusnya bercakap. Kanak-kanak yang telah menguasai bahasa lisan akan mudah mengeluarkan buah fikiran mereka dengan sebutan yang betul. Kanak-kanak dapat bertutur dan mengeluarkan buah fikiran dengan Perbezaan antara r dan l menggunakan bahasa yang sesuai dalam pelbagai keadaan perhubungan seperti perbualan dengan rakan-rakan. Struktur ayat. syarahan dan lain-lain. ibu bapa dan sebagainya serta dalam majlis bahas. kanak berdiri untuk membaca perkataan yang hampir sama dan berbeza sedikit bunyi dari segi fonetiknya yang diberi oleh guru secara persendirian. Dengan itu mereka akan lebih berani.HBML1203 7. pembinaan ayat dan aspek-aspek nahu dalam satu-satu bahasa adalah dipelajari secara tidak langsung. intonasi dan tekanan suara. yakin diri untuk bersuara semasa pengajaran dijalankan. .0 Kepentingan dalam pengajaran kemahiran lisan Perkembangan bahasa kanak-kanak dapat menunjukkan bahawa kanak-kanak mula mendengar. Contohnya. Contohnya: Pengalaman yang diceritakan oleh kanak yang melawat ke zoo negara di dalam kelas dapat membantu kanak-kanak lain mengenali lebih banyak tentang kehidupan haiwan . 2) Dia sudah lali. pagi & bagi beli dara & & beri darah Bahasa Melayu khususnya berbeza dari segi pengucapan. Kebiasaannya penggunaan nahu yang betul secara lisan akan membina asas bahasa yang kukuh. Kebiasaannya penggunaan bahasa lisan menguntungkan pembinaan bahasa yang baik. guru. Contohnya: 1) Dia sudah lari. Apabila mereka sudah biasa dengan bahasa itu barulah diperkenalkan lambang-lambang tulisan supaya mudah mereka menginterpretasikan lambang-lambang pertuturan.

Maka dengan ini boleh memudahkan kanak-kanak untuk belajar. lelangit lembut. Lidah dan bibir pula memainkan peranan yang amat penting dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan tidak bersuara. Fonemik merupakan satu kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. konsonan dan fonetik antarabangsa dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini sebagai rujukan. " Secara keseluruhan kemahiran lisan adalah amat penting. Manakala fonemik pula berkaitan tentang kajian fungsi dan struktur bunyi bahasa. ibu.0 Kesimpulan Melalui kerja kursus ini banyak yang kita dapat pelajari daripada BahasaMelayu dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. saya juga mengkaji bagaimana vokal dan konsonan dihasilkan. Saya pergi membeli sekarang. vokal merupakan bunyi bersuara kerana tiada halangan semasa udara keluar dari peparu. tolong beli sebotol kicap di kedai runcit . carta vokal. dan rongga hidung yang memainkan peranan penting dalam penghasilan bunyi konsonan. Setelah mengkaji. Di samping itu . pita suara. lelangit keras. carta .Mereka dapat melakukan apa yang disampaikan oleh orang lain.HBML1203 Kanak-kanak dapat mendengar dan memahami pertuturan yang disampaikan oleh orang lain dalam kehidupan harian sama ada di dalam atau di luar rumah. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir iaitu gusi. 8.Contohnya seperti berikut: Ibu:"Ali . Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya. Untuk memahami dengan lebih mendalam. saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi." Ali:"Baiklah. Melalui kegiatan lisan yang banyak di peringkat awal akan menambahkan dan memperkayakan perbendaharaaan kata kanak-kanak. sifat bunyi bahasa dan pendengaran. guru dikehendaki memperbanyakkan kegiatan lisan di peringkat persekolahan. Selain daripada itu.

BHD. Sosiolinguistik Satu Pengenalan. (1964). Mengajar Bahasa Suatu Pendekatan Saintifik. Robert Lado. Peter Trudgil . Yunus Maris. T. J.HBML1203 RUJUKAN / REFERENSI Abdullah Hassan. (1995). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pelajaran Malaysia. Permulaan Ilmu Linguistik satu pengenalan konsep bidang kajian secara teoritis. (1984). (1980). Kuala Lumpur : University Malaya Press. Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia.my Kuala Lumpur: . Morfologi Struktur Kata Dalam Nahu Generati. Kuala Lumpur:Fajar Bakti SDN. http:// www. The Malay Sound System. Arbak Othman. Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia.oum. Kuala Lumpur: Sarjana Enterprise.Jensen. Amerika Syarikat: Nombor Kad Katalog Perpustakaan Kongres. (1983).edu. (1966).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful