FALKULTI PENDIDIKAN DALAM PENDIDIKAN

MEI 2012

HBML 1203 FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN

: :

810713125386001 810713125386

NO. TELEFON E-MEL

: :

0128101102 kongchuilee@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

HBML1203

NO 1.0 2.0 Pengenalan

ISI KANDUNGAN

MUK A SURA 3 3-4 4-5 6 6 6 6 6 7 7 7 7-8 8 9-10 10-11 11 12 12 12 12 13 13 13 14 14 14 15 15

Penghasilan bunyi-bunyi bahasa 2.1 Organ Artikulasi dan Fungsinya 2.1.1 Bibir 2.1.2 Lidah 2.1.3 Gigi 2.1.4 Gusi 2.1.5 Lelangit 2.1.6 Anak Tekak 2.1.7 Rongga 2.1.8 Pita suara Penghasilan bunyi Bahasa Melayu 3.1 Cara penghasilan bunyi-bunyi vokal 3.1.1 Vokal hadapan 3.1.2 Vokal belakang 3.1.3 Vokal tengah 3.1.4 Vokal sengau

3.0

4.0

Bunyi konsonan 4.1 Konsonan letupan 4.1.1 Letupan bibir 4.1.2 Letupan gusi 4.1.3 Letupan lelangit lembut 4.1.4 Letupan pita suara 4.2 Konsonan geseran 4.2.1 Geseran gusi 4.2.2 Geseran pita suara 4.3 4.4 Konsonan Getaran Konsonan Sisian

3

5 Separuh Vokal 15 4 .HBML1203 4.

pendek Tona Jeda 6.6 4.2 Fonem Alofon Tekanan Panjang.1 Sengauan bibir 4.9 Carta konsonan Bahasa Melayu Transkripsi Fonetik Dan Fonemik 4.1 5.0 Fonologi 5.4 Sengauan Lelangit lembut 16 16 16 17 17 17 17 18-19 19 20 20 20-21 21 22 22 22 22 22 23-24 24 25 4.7.7 Konsonan pinjaman Konsonan Sengauan 4.9.0 Kepentingan Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan Kesimpulan Rujukan 5 .8 4.0 8.HBML1203 4.0 9.2 Transkripsi Fonemik 5.2 6.1 6.7.0 Ciri-ciri Supresegmental Bahasa Melayu 6.4 7.7.3 Sengauan lelangit keras 4.3 6.9.1 Transkripsi Fonetik 4.2 Sengauan gusi 4.7.

Hockett (1955). Dalam bahasa mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan dapat kita menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa dengan baik dan berkesan.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Bahasa P. Robin (1957) dan lain-lain seperti psikolinguistik. 2. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada 2 bidang. Setiap bidang ini meneliti aspek tertentu dalam bidang bahasa. Lyons. Ilmu fonologi ialah ilmu yang berkaitan dengan cara-cara pengguna bahasa menuturkan atau melahirkan secara saintifik. linguistik komputer. Fonologi pula kajian mengenal pola bunyi bahasa. fonetik akustik dan fonetik auditori. iaitu kajian sistem bunyi bahasa yang bermakna yang 6 bunyi yang bermakna dalam bahasa . Seorang pengguna bahasa perlulah mempunyai ilmu pengetahuan fonologi untuk menuturkan atau mengeluarkan bunyi-bunyi yang bermakna.N. K.Denes dan E.Fonetik merupakan kajian bunyi bahasa dari segi organ pertuturan . bahasa merupakan mata pelajaran penting untuk dikaji. serta pengalaman dalam mengajar dan pembelajaran bahasa akan dikemukakan dahulu. Pinson (1963) dalam bukunya The Speech Chain telah membuat kajian fonetik dari segi urat-urat saraf dan tindakannya dalam menghasilkan bunyi. Suatu pandangan yang menyeluruh mengenai bahasa berdasarkan linguistik. Terdapat beberapa bidang –bidang kajian yang dinyatakan dalam buku-buku C. iaitu fonetik dan fonologi. fonetik Terdapat 3 bidang utama ilmu fonetik iaitu fonetik artikulasi. F.0 Pengenalan Bahasa adalah satu cara yang amat penting bagi menimbulkan dan memupuk perhubungan antara manusia. Bagi seorang guru bahasa dan ahli linguistik . ilmu linguistik amat penting dalam kajian terhadap bahasa. Haruko Momma (2001) pula berpendapat bahawa ilmu linguistik ialah disiplin atau bidang ilmiah yang berkaitan dengan kajian bahasa sebagai sains. pendengaran (auditori) dan sifat bunyi bahasa (akustik). yang mengkaji bagaimana bunyi bahasa itu diujarkan. ( 1943) pula telah membuat sumbangan yang penting dalam bukunya bertajuk Phonetics.1968:1).HBML1203 1.Pike.B. linguistik gunaan dan sosiolingustik. Justeru. Oleh itu.L. Umumnya. ilmu linguistik itu suatu ilmu pengkajian terhadap bahasa yang dilakukan secara saintifik ( J.

Perbuatan ini asalnya adalah untuk keperluan pernafasan.1 Organ Artikulasi Dan Fungsinya Organ artikulasi merupakan alat yang menghasilkan bunyi bahasa dan cara menghasilkan bunyi tersebut. Aliran udara juga digunakan untuk mengeluarkan bunyi bahasa. Dalam sistem ujaran ini tercakup semua organ dalam sistem pernafasan. diucapkan oleh manusia melalui alat Kajian tentang fonetik( Rajah dipetik daripada buku OUM) 2. iaitu untuk menyedut oksigen bagi membersihkan darah. Alat yang terlibat ialah alat yang menerbitkan bunyi setelah udara daripada paru-paru dipam ke dalam organ-organ yang terlibat.HBML1203 artikulasi. Organ-organ ini penting dalam sistem aliran udara yang terlibat dalam penghasilan bunyi. 7 .

diucapkan oleh manusia melalui alat Rajah Sistem Pernafasan 8 .HBML1203 artikulasi.

Gigi atas 4. Epiglotis 15. Bibir atas 2. 11. Gusi 9 Rajah Organ artikulasi. Gigi bawah 5. Pita suara .Bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan seperti berikut: 1. Akar lidah 14. Bibir bawah 3. Belakang lidah 13.HBML1203 Organ dalam sistem penghasilan bunyi dikenali sebagai organ artikulasi. Tengah lidah 12.

Hujung lidah 10. Rahang 20. Rongga hidung 18.HBML1203 6. Tenggorok 10 . Lelangit lembut 8. Rongga tekak 17. Anak Tekak 9. Lelangit keras 7. Rongga mulut 19. Hadapan lidah 16.

rongga mulut akan tertutup dan udara akan keluar melalui rongga hidung. Dalam penyebutan bunyi-bunyi [e]. [s].1 Bibir Bibir merupakan alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut yang boleh berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. Organ ini penting untuk menentukan sama ada bunyi yang dikeluarkan itu bunyi sengau atau pun tidak.Bibir berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. [y].1. dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi vokal hadapan. 2. hadapan. [r].1. Lidah terbahagi kepada empat bahagian.1. vokal tengah dan vokal belakang. iaitu hujung. iaitu selepas lelangit keras dan sebelum anak tekak. dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. Apabila lelangit lembut diturunkan. 2. [l]. Ia berfungsi sebagai daerah artikulasi. 2. lidah aktif dalam proses pengeluaran bunyi-bunyi bahasa dan disebut sebagai artikulator. [d].1.[q] gigi turut sama berperanan.2 Lidah Lidah merupakan organ artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. [z] dan sebagainya dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. Lelangit lembut boleh diturunkan dan dinaikkan. Jika diturunkan.5 Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada lelangit keras dan lelangit lembut. Lelangit keras terletak di antara gusi dan berfungsi sebagai daerah artikulasi dalam pengeluaran bunyi. dan dikenali sebagai daerah penyebutan. 2. Maka.1.HBML1203 2. tengah. Lelangit lembut pula terletak ke dalam sedikit. Bahagian hadapan. bunyi yang keluar adalah bunyi sengau dan kalau dinaikkan bunyi yang keluar bukan bunyi sengau. 11 . tengah.4 Gusi Gusi ialah bahagian yang embung. Gusi berperanan dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti [t]. dan belakang.3 Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi tetapi ia kurang aktif kerana gigi tidak boleh digerak-gerakkan seperti lidah atau bibir dan hanya berfungsi sebagai penahan udara daripada terus keluar dengan bebas daripada rongga mulut. [c].

Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan tersekat atau terhimpit.1. Rongga merupakan bahagian lapang yang menjadi tempat laluan udara keluar masuk daripada paru-paru. Pertama.7 Rongga Rongga terbahagi kepada rongga mulut. Kumpulan bunyi yang dihasilkan sedemikian akan dikenali sebagai Vokal.8 Pita suara Pita suara terletak di dalam ruang tenggorok dan ia juga amat penting untuk penghasilan bunyi. 2.0 Penghasilan Bunyi Bahasa Melayu Umumnya. Rajah Pita suara 3. dalam Bahasa Melayu terdapat 3 golongan bunyi iaitu. 12 .6 Anak tekak Anak tekak terletak di bahagian belakang rongga mulut dan berhampiran dengan lelangit lembut dan berfungsi sebagai alat pertuturan bersama-sama dengan lelangit lembut khususnya dalam menentukan sama ada sesuatu bunyi yang hendak dikeluarkan itu bunyi sengau atau tidak. 2. rongga hidung dan rongga tekak. konsonan dan diftong. Jika seseorang yang mengalami kerosakan pita suara akan mengalami gangguan suara dan orang yang tidak mempunyai pita suara akan menjadi bisu. bunyi dikeluarkan dengan cara udara tanpa gangguan dalam rongga mulut.Bunyi itu hanya dipengaruhi oleh keadaan lidah dan bentuk bibir. vokal.1.1. Lubang di antara dua keping selaput itu boleh diluas atau disempitkan dalam usaha mengeluarkan bunyi.HBML1203 2.

vokal tengah dan vokal belakang.Setiap bunyi itu ditentukan oleh ciri pembeza sahaja. iaitu vokal hadapan. iaitu di mana ia berbeza antara satu sama lain.Jacobson(1956) dengan melihat ciri-ciri akustik bunyi-bunyi tersebut. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah . bunyi bahasa tersebut dibahagi kepada bunyi vokal dan bunyi konsonan. Vokal dalam bahasa Melayu terbahagi kepada tiga.1 Cara Penghasilan Bunyi-bunyi Vokal Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. Aliran udara itu kemudian terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung. 3.Analisis ciri-ciri pembeza ini dimulakan oleh R.HBML1203 Kedua. bunyi-bunyi itu dapat dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paruparu. Deskripsi bunyi yang mengasingkan bunyi vokal dan konsonan adalah suatu cara tradisional.Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan. Menurut cara sebutan tersebut yang diterangkan di atas. Terdapat enam vokal dalam Bahasa Melayu seperti contoh jadual berikut: Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: 13 .

HBML1203 Rajah Vokal yang dihasilkan 14 .

Udara ditekan keluar dari paru-paru. Ini menghasilkan bunyi vokal separuh sempit. [ e ]. Maka bunyi vokal akan dihasilkan.1 Vokal Hadapan Kalau bahagian lidah yang terlibat itu hujung lidah. maka bunyi vokal yang dihasilkan vokal hadapan kerana hujung lidah itu terletak di bahagian mulut. Vokal Hadapan dapat menghasilkan : No (i) Lamban g Fonetik [i] Gambarajah vokal hadapan sempit Penjelasan Dan Contoh Apabila hujung lidah diletakkan pada titik paling tinggi di bahagian depan mulut tetapi lidah tidak menyekat aliran udara dari paru. cari Hujung lidah dibawa turun 1/3 daripada titik untuk vokal sempit.Udara dari paru-paru ditekankan keluar. Antara depan lidah dan lelangit keras terdapat saluran sempit untuk udara keluar. Depan lidah dinaikkan tinggi dalam mulut. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) vokal hadapan separuh sempit Contoh: bilik .paru.Saluran udaranya lebih luas kerana depan lidah dinaikkan tidak setinggi kedudukannya sewaktu membunyikan vokal .HBML1203 3.Ada 4 buah fon vokal depan iaitu [ i ]. elok ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (ii) [e] 15 . titik . bendi .Dua bibir dileperkan.1. jari . Contohnya: kole . [ ? ] dan [ a ]. ipar . tauge .

depan lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan untuk mengeluarkan vokal [ e ]dan[ i ]. Contohnya: tauke . gelek .HBML1203 (iii) [?] vokal hadapan separuh luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. gesek . gerek ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 16 .

tetapi kedudukan belakang lidah lebih rendah ketika kita menghasilkan bunyi [u].HBML1203 (iv) [a] vokal hadapan luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. [u] dan [i] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Vokal belakang dapat menghasilkan : No Lamban g Fonetik Gambarajah Penjelasan Dan Contoh 17 . Rajah Kedudukan rahang/bibir. anak .1.depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan dekat dengan lelangit lembut.2 Vokal Belakang landai . lidah ketika menghasilkan bunyi [a]. Kita boleh melakukan satu kajian kecil bahawa letakkan tangan di bawah rahang dan sebut [u]. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 3. Vokal [o] juga vokal belakang. siapa Kalau bahagian belakang lidah yang terlibat. Contohnya: pandai . maka bunyi vokal yang dihasilkan itu akan dikenali sebagai vokal belakang. Untuk menghasilkan bunyi ini. kemudian sebut [o]. Kedudukan alat pertuturan lain adalah sama seperti menghasilkan vokal [ e ]dan[ i ]. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung.

ulat . udang 18 .HBML1203 (i) [u] vokal belakang sempit Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin di atas.Bentuk bibir dibundarkan. undang .tetapi tidak menutup ruang aliran udara. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Contohnya: ubat .

1.Ia wujud kerana pengaruh dialek daerah.Keadaan bibir pula dibundarkan. solo. toko ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (iii) [ ↄ] vokal belakang separuh luas Mengikut Yunus Maris(1969). 3.3 Vokal Tengah Kalau lidah dalam keadaan bersahaja. Contohnya: obor . Lamban g Fonetik [ ә ] Gambarajah vokal tengah pendek Penjelasan Dan Contoh Meletakkan di lantai lidah terhampar rongga mulut. Vokal tengah dapat menghasilkan : No (i). Bunyi dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 daripada kedudukan separuh sempit dan bentuk bibir turut dibundarkan.Luas rongga mulut agak sederhana. Contohnya:perahu. vokal ini adalah gantian vokal belakang separuh sempit [ o ].Keadaan bibir juga bersahaja.HBML1203 (ii) [o] vokal belakang separuh sempit Bunyi dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 di antara tempat yang paling tinggi dan tempat yang paling rendah. 19 .Tengah lidah agak melengkung ke atas sedikit. iaitu terletak di lantai rongga mulut dalam keadaan sedikit tegang maka vocal yang dihasilkan itu dipanggil vokal tengah [Ә ].

Ia bertentangan dengan bunyi vokal yang dihasilkan tanpa gangguan terhadap aliran udara tersebut. [mȃndi]. Contohnya.Apabila udara tersekat ini dilepaskan dengan serta-merta maka bunyi letupan akan dihasilkan. seperti [mȃkan] . cara sebutan dan keadaan pita suara.4 Vokal Sengau Vokal sengau adalah vokal yang dihasilkan dengan artikulasi yang hampir sama dengan artikulasi bunyi-bunyi vokal oral yang telah dihuraikan di atas.Vokalnya ini dibezakan dengan vokal oral dengan cara menandakan tanda diakritis [ ~ ]di atas vokal berkenaan. Bunyi letupan akan berubah jika daerah dan alat sebutan berubah.HBML1203 3.0 Bunyi Konsonan Konsonan ialah bunyi yang dihasilkan oleh aliran udara dari paru-paru yang tersekat.Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan bibir. ketiga-tiga faktor ini akan digunakan iaitu daerah artikulasi.Bunyi-bunyi konsonan Bahasa Melayu boleh dibahagi kepada duo golongan. 4. [b] Letupan bibir dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan bertahan. 4.Udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga mulut akan tersekat.1.1. iaitu [p] dan [b] pula dilakukan dengan pita suara tidak bergetar.Kita memanggil bunyi letupan itu mengikut daerah sebutannya.Perbezaannya adalah dari segi aliran arus udara dari paru-paru itu dibenarkan keluar melalui rongga nasal dengan sebahagian darinya tetap mengalir juga di rongga mulut.1 Letupan bibir [p] .1Konsonan Letupan Bunyi letupan ini dihasilkan dengan merapatkan alat sebutan kepada mana-mana daerah sebutan. 20 . 4. disempitkan dan lain-lain semasa rongga mulut atau disalurkan melalui rongga hidung.Kalau letupan itu dilakukan dengan getaran pita suara maka bunyi itu menjadi letupan bibir tak bersuara. iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman. Dalam mendeskripsikan bunyi-bunyi konsonan ini.

Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan gusi. Letupan berlaku di pita suara. Letupan lelangit lembut [k] dan [g] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.4 Letupan pita suara [?] Jika pita suara dirapatkan dan tekanan udara dari paru-paru dilepaskan dengan serta merta.Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta merta dan menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan bersuara [g].1. Letupan gusi [t] dan [d] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan lelangit lembut [k] dan [g]. 21 .3 Letupan lelangit lembut [k] dan [g] Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut.Bunyi dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d]. Udara yang tertahan dalam rongga mulut dilepaskan dengan serta merta. maka kita tidak mengambil kira ianya bersuara atau tidak.1. [b] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.2 Letupan gusi [t] dan [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. dan menghasilkan bunyi letupan. [?]dijadikan lambang bunyi. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan pita suara [?].1.HBML1203 Letupan bibir [p] .

Bunyi geseran gusi lelangit keras tak bersuara[s] dan yang bersuara [z].2 Geseran pita suara [h] Pita suara boleh disempitkan dan menyebabkan udara keluar di antara pita suara dengan bergeser. Geseran Gusi [s] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.2.nya. 22 .Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser. gusi [s].Lelangit lembut dirapatkan ke dinding belakang rengkung dan udara hanya keluar melalui rongga mulut.Dalam tesis Ph. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran pita suara [h].1 Geseran Gusi [s]. Farid Onn.Geseran pita suara ialah [h].HBML1203 Letupan pita suara [?] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Geseran ini boleh bersuara dan tidak bersuara.2. Pita suara ini tidak dikatakan bersuara atau tidak. D. bertajuk Some Aspects of Malay Phonology and Morphology (1976). Penyempitan rongga mulut menyebabkan udara dari paru-paru kita keluar dengan cara bergeser untuk menghasilkan bunyi geseran. [z] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi aliran udara tidak tersekat. 4. mengatakan [h] mempunyai cirri bersuara. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran [z].2 Konsonan Geseran Konsonan geseran dihasilkan dengan menyempitkan rongga aliran udara sewaktu melalui rongga mulut.

Rajah dibawah menunjukkan konsonan bunyi getaran [r]. Satu bunyi sisian [l]dihasilkan dan bunyi bersuara dalam Bahasa Melayu.Udara dari paru-paru ditekan keluar ikut kiri dan kanan lidah.HBML1203 Geseran pita suara [h] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.3 Konsonan Getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan mengetarkan lidah dalam rongga mulut. Rajah dibawah menunjukkan konsonan Sisian [l].Hujung lidah diangkat ke arah gusi atas.Terdapat satu bunyi getaran dalam Bahasa Melayu.Ia tidak tidak dikenal sebagai vokal penuh kerana ia tidak terdapat sebarang gangguan kepada aliran udara. Konsonan Sisian [l] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.4 Konsonan Sisian [l] Bunyi ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dari kiri dan kanan dalam rongga mulut.Bunyi ini bersuara.Udara dari paru-paru ditekan keluar hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran [r]. tetapi di sini mempunyai masalah gangguan aliran udara.5 Separuh Vokal [w] dan [y] Separuh vokal ini merupakan bunyi vokal yang tidak selesai.Lidah diangkat ke arah gusi atas.Ada dua bunyi separuh vokal. 23 . Konsonan Getaran [r] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.

Rajah dibawah menunjukkan Separuh Vokal [w] dan [y].iaitu:separuh vokal bibir [w] dan separuh vokal lelangit keras [y]. 4. Separuh Vokal [w] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.1 Sengauan bibir [m] Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas.Bunyi sengauan akan terhasil. Rajah dibawah menunjukkan Konsonan pinjaman [v] dan [f]. Tetapi lelangit lembut diturunkan untuk membolehkan udara keluar melalui rongga hidung. Konsonan pinjaman [v] dan [f] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.Bunyi geseran gigibibir yang bersuara ialah [v]dan yang tak bersuara ialah [f].7 Konsonan Sengauan Konsonan ini dihasilkan dengan cara yang seakan serupa dengan letupan.7.Ini menghasilkan bunyi sengau bibir [m].Semua bunyi sengauan adalah bersuara.6 Konsonan pinjaman Gigi bawah dirapatkan ke arah bibir atas tetapi tidaklah rapat sehingga menyekat aliran udara. Rajah dibawah menunjukkan sengau bibir [m]. Sengauan bibir [m] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .

7. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ]. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ].HBML1203 4. Sengauan Lelangit Keras[μ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Bunyi yang dihasilkan dikenali sebagai bunyi sengauan lelangit keras bersuara[ɲ]. Sengauan Gusi [n] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.3 Sengauan Lelangit Keras[ɲ] Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras. Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) . Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit keras bersuara [ɲ]. Rajah dibawah menunjukkan sengauan gusi [n].7.2 Sengauan Gusi [n] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas.4 Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.7. Ini menghasilkan bunyi sengau gusi[n].

daerah sebutan dirujukkan kepada cara sebutan.9 Transkripsi Fonetik dan Fonemik Kita telah membincangkan bagaimana bunyi dihasilkan. Bermacam-macam bunyi boleh dilahirkan sekiranya daerah sebutan dibahagi dengan lebih rapi.8 Carta Konsonan Bahasa Melayu Untuk menjelaskan bunyi-bunyi yang dideskripsi. dinyatakan juga sama ada bunyi itu bersuara atau tidak.HBML1203 4.Hanya setelah bunyi-bunyi ini terakam dalam bentuk lambang barulah bunyi tersebut dapat dianalisa.Dalam carta ini. baik vokal mahupun konsonan. Transkripsi adalah penurunan lambang-lambang bunyi daripada lambang tulisan yang mencatat sesuatu dalam kehidupan. Ini dapat dilihat dalam carta Fonetik Antarabangsa di bawah. Carta Konsonan Bahasa Melayu 4.Penganalisaan bunyi untuk menimbulkan sistem bunyi dalam kajian fonologi. Semua lambang dapat dipakai bagi merakamkan bunyi secara bertulis. satu carta telah dimasukkan sebagai rujukan.Transkripsi terbahagi kepada dua jenis iaitu transkripsi fonetik dan transkripsi fonemik. .

1 Transkripsi Fonetik Transkripsi fonetik merupakan cara yang mempelajari segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang-lambang fonetik untuk bunyi itu masing-masing. Contohnya seperti berikut: .9.HBML1203 Carta Fonetik Antarabangsa 4.

bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan. Terdapat beberapa contoh di bawah.khusus bagi sesuatu bahasa.fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia.9.Selain itu.Ia lebih ditumpukan transkripsi dalam bentuk tulisan. /b/ . yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri. Seseorang tidak lagi teragak-agak mengatakan yang bunyi-bunyi konsonan /k/ . /m/ dan kata itu.0 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham. Unit-unit bunyi ini dipanggil fonem. fonem boleh dimengertikan sebagai unit sifat bunyi yang membezakan erti ( Bloodmfield: 1933). /s/. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. /p/ .Contohnya seperti berikut: Fonem θ Fonem ŏ Fonem ŋ Fonem γ dieja sebagai"th" dieja sebagai"dh" dieja sebagai"ng" dieja sebagai"gh" 5.4. salah seorang ahli linguistik Barat pula.1 Fonem Fonem adalah unit pada tingkat bunyi yang distingtif. baya .Fonem juga bermaksud bunyinya hampir sama.2 Transkripsi Fonemik Transkripsi fonetik pula merupakan cara yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem.“ phonology is the study of the function and patterning of speechsounds ” yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”. Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula. maya dan saya. Contohnya seperti kaya . 5. yang membezakan erti antara dua . paya .Satu unit ujaran yang bermakna dan terdiri daripada beberapa unit bunyi. Manakala menurut Dalbor.

igama pikir paham ugama fikir faham Akhir kata. b diganti dengan p . . seorang pengkaji harus dapat membezakan keadaan yang seolah-olah sama dengan variasi bebas di mana kerap terjadi sebutan yang alternatif dari suatu kata yang memperlihatkan adanya perbezaan yang fonemis. maka bagi akan bertukar menjadi pagi .HBML1203 Misalnya : b diganti dengan p . Perkataan-perkataan di bawah mempunyai erti yang sama tetapi berbeza secara fonetis pada bunyi pertamanya . p diganti dengan b . bunyi-bunyi yang berbeza dikaji haruslah jangan mendatangkan perbezaan makna. maka gelipar akan bertukar menjadi kelipar .Selain itu. [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. dalam membuat pertimbangan bagi menentukan alofon-alofon kepada sesuatu fonem dalam sesuatu bahasa. maka paku akan bertukar menjadi baku .Unit bunyi juga boleh saling berganti secara alternatif itu adalah fonem-fonem yang berasingan yang / i / boleh diganti dengan / u / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai ugama . Oleh itu b .alofan merupakan bunyi-bunyi kelainan yang tergolong kepada kelas fonem yang sama. Dengan kata lain. dan dengan sendirinya merupakan anggota kepada keluarga fonem tersebut. k . maka bagi akan bertukar menjadi palu . p . g dan m adalah unit terkecil yang berfungsi kerana unit itu membezakan maksud ujaran. k diganti dengan g . maka kitar akan bertukar menjadi gitar . g diganti dengan k .2 Alofon Alofon adalah pengwujudan dari fonem yang berbeza dari segi sifat-sifat fiziknya. [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. 5. maka geli akan bertukar menjadi keli .Bunyi-bunyi yang dikaji itu haruslah dilihat dari segi kesamaan fonetis. g diganti dengan k . Contohnya seperti berikut: Ugama agama / u / boleh diganti dengan / a / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai agama.

.HBML1203 sudah terbukti dengan jelasnya dalam sesuatu bahasa itu.

panjang-pendek bunyi vokal dan konsonan penting sekali peranannya bagi membezakan morfem. 6.Lambang ini akan digunakan bernama mora[:].pendek Dua bunyi. Lambang digunakan untuk membezakan makna. tona dan jeda . maka barulah makna kata itu menjadi pasti dan jelas.3 Tona Tona adalah meninggi atau menurunnya nada suara pada menyebut sesuatu sukusuku atau morfem. ayat atau rangkaian kata.tona rendah. Segmen bunyi yang dicantumkan menjadi urutan yang bermakna akan menghasilkan kata yang jika seharusnya dilengkapkan dengan ciri-ciri yang non-segmental seperti panjang-pendek . tekanan . jeda digunakan ialah #.4 Jeda Jeda dikenali sebagai persendirian .Perbezaan tona merupakan sesuatu perbezaan yang disebabkan oleh perbezaan nada suara seperti tona tinggi.] adalah setengah mora. Dalam kebanyakan bahasa. 6.2 Panjang. Lambang [: :] menunjukkan dua mora dan lambang [.HBML1203 6.0 Ciri-ciri suprasegmental Bahasa Melayu Ciri-ciri suprasegmental adalah sifat bunyi yang menindihi sesuatu segmen bunyi samada bunyi vokal atau bunyi konsonan. 6.1 Tekanan Tekanan adalah keras atau lemahnya suara yang diperlukan bagi menyebut sesuatu suku-kata. tona mendatar dan tona turun naik. khususnya bunyi vokal mungkin serupa dalam semua aspek fonetik melainkan berbeza dari segi panjang-pendek. Bunyi vokal boleh berbeza dari segi kenyaringan dalam kesatuan bunyi-bunyi. Unsur ini \ = tekanan lemah / tiga v = tekanan paling lemah . iaitu unsur hentian yang memisahkan antara perkataan.Terdapat 4 jenis tekanan dengan tanda-tanda tertentu seperti berikut: = tekanan keras / dua ᴧ = tekanan sedang / dua 6.

Dengan itu mereka akan lebih berani. Kanak-kanak dapat bertutur dan mengeluarkan buah fikiran dengan Perbezaan antara r dan l menggunakan bahasa yang sesuai dalam pelbagai keadaan perhubungan seperti perbualan dengan rakan-rakan. intonasi dan tekanan suara. kanak berdiri untuk membaca perkataan yang hampir sama dan berbeza sedikit bunyi dari segi fonetiknya yang diberi oleh guru secara persendirian. mengajuk dan seterusnya bercakap. syarahan dan lain-lain. 2) Dia sudah lali. ibu bapa dan sebagainya serta dalam majlis bahas. Apabila mereka sudah biasa dengan bahasa itu barulah diperkenalkan lambang-lambang tulisan supaya mudah mereka menginterpretasikan lambang-lambang pertuturan. yakin diri untuk bersuara semasa pengajaran dijalankan. Contohnya: 1) Dia sudah lari. Kebiasaannya penggunaan nahu yang betul secara lisan akan membina asas bahasa yang kukuh. Struktur ayat. Kebiasaannya penggunaan bahasa lisan menguntungkan pembinaan bahasa yang baik. guru.HBML1203 7. Contohnya. Kanak-kanak yang telah menguasai bahasa lisan akan mudah mengeluarkan buah fikiran mereka dengan sebutan yang betul. Contohnya: Pengalaman yang diceritakan oleh kanak yang melawat ke zoo negara di dalam kelas dapat membantu kanak-kanak lain mengenali lebih banyak tentang kehidupan haiwan .0 Kepentingan dalam pengajaran kemahiran lisan Perkembangan bahasa kanak-kanak dapat menunjukkan bahawa kanak-kanak mula mendengar. . pagi & bagi beli dara & & beri darah Bahasa Melayu khususnya berbeza dari segi pengucapan. pembinaan ayat dan aspek-aspek nahu dalam satu-satu bahasa adalah dipelajari secara tidak langsung.

Untuk memahami dengan lebih mendalam. sifat bunyi bahasa dan pendengaran. Saya pergi membeli sekarang. " Secara keseluruhan kemahiran lisan adalah amat penting. carta vokal. Selain daripada itu.Mereka dapat melakukan apa yang disampaikan oleh orang lain. saya juga mengkaji bagaimana vokal dan konsonan dihasilkan. lelangit lembut. pita suara. ibu.0 Kesimpulan Melalui kerja kursus ini banyak yang kita dapat pelajari daripada BahasaMelayu dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. 8. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir iaitu gusi. vokal merupakan bunyi bersuara kerana tiada halangan semasa udara keluar dari peparu. saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi. Fonemik merupakan satu kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. Lidah dan bibir pula memainkan peranan yang amat penting dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan tidak bersuara. guru dikehendaki memperbanyakkan kegiatan lisan di peringkat persekolahan. Melalui kegiatan lisan yang banyak di peringkat awal akan menambahkan dan memperkayakan perbendaharaaan kata kanak-kanak.HBML1203 Kanak-kanak dapat mendengar dan memahami pertuturan yang disampaikan oleh orang lain dalam kehidupan harian sama ada di dalam atau di luar rumah. dan rongga hidung yang memainkan peranan penting dalam penghasilan bunyi konsonan." Ali:"Baiklah. tolong beli sebotol kicap di kedai runcit . Maka dengan ini boleh memudahkan kanak-kanak untuk belajar. konsonan dan fonetik antarabangsa dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini sebagai rujukan. Di samping itu . Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya. carta . Setelah mengkaji.Contohnya seperti berikut: Ibu:"Ali . Manakala fonemik pula berkaitan tentang kajian fungsi dan struktur bunyi bahasa. lelangit keras.

Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. Permulaan Ilmu Linguistik satu pengenalan konsep bidang kajian secara teoritis. Arbak Othman. Morfologi Struktur Kata Dalam Nahu Generati.oum. (1995). (1983). (1980). Yunus Maris.edu. Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia.my Kuala Lumpur: . Kuala Lumpur: Sarjana Enterprise. Robert Lado. Kuala Lumpur : University Malaya Press. T.HBML1203 RUJUKAN / REFERENSI Abdullah Hassan. J.BHD. Kuala Lumpur:Fajar Bakti SDN. Amerika Syarikat: Nombor Kad Katalog Perpustakaan Kongres. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pelajaran Malaysia. Sosiolinguistik Satu Pengenalan. Mengajar Bahasa Suatu Pendekatan Saintifik. Peter Trudgil . http:// www. (1984). (1964). The Malay Sound System. (1966).Jensen.