FALKULTI PENDIDIKAN DALAM PENDIDIKAN

MEI 2012

HBML 1203 FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN

: :

810713125386001 810713125386

NO. TELEFON E-MEL

: :

0128101102 kongchuilee@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

HBML1203

NO 1.0 2.0 Pengenalan

ISI KANDUNGAN

MUK A SURA 3 3-4 4-5 6 6 6 6 6 7 7 7 7-8 8 9-10 10-11 11 12 12 12 12 13 13 13 14 14 14 15 15

Penghasilan bunyi-bunyi bahasa 2.1 Organ Artikulasi dan Fungsinya 2.1.1 Bibir 2.1.2 Lidah 2.1.3 Gigi 2.1.4 Gusi 2.1.5 Lelangit 2.1.6 Anak Tekak 2.1.7 Rongga 2.1.8 Pita suara Penghasilan bunyi Bahasa Melayu 3.1 Cara penghasilan bunyi-bunyi vokal 3.1.1 Vokal hadapan 3.1.2 Vokal belakang 3.1.3 Vokal tengah 3.1.4 Vokal sengau

3.0

4.0

Bunyi konsonan 4.1 Konsonan letupan 4.1.1 Letupan bibir 4.1.2 Letupan gusi 4.1.3 Letupan lelangit lembut 4.1.4 Letupan pita suara 4.2 Konsonan geseran 4.2.1 Geseran gusi 4.2.2 Geseran pita suara 4.3 4.4 Konsonan Getaran Konsonan Sisian

3

5 Separuh Vokal 15 4 .HBML1203 4.

2 Fonem Alofon Tekanan Panjang.1 Sengauan bibir 4.2 Transkripsi Fonemik 5.7 Konsonan pinjaman Konsonan Sengauan 4.9.9.0 9.7.3 Sengauan lelangit keras 4.1 5.0 Kepentingan Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan Kesimpulan Rujukan 5 .2 Sengauan gusi 4.0 Fonologi 5.4 Sengauan Lelangit lembut 16 16 16 17 17 17 17 18-19 19 20 20 20-21 21 22 22 22 22 22 23-24 24 25 4.0 Ciri-ciri Supresegmental Bahasa Melayu 6.pendek Tona Jeda 6.3 6.7.7.4 7.2 6.8 4.6 4.1 6.9 Carta konsonan Bahasa Melayu Transkripsi Fonetik Dan Fonemik 4.HBML1203 4.0 8.1 Transkripsi Fonetik 4.7.

Suatu pandangan yang menyeluruh mengenai bahasa berdasarkan linguistik. Haruko Momma (2001) pula berpendapat bahawa ilmu linguistik ialah disiplin atau bidang ilmiah yang berkaitan dengan kajian bahasa sebagai sains. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada 2 bidang. bahasa merupakan mata pelajaran penting untuk dikaji. Robin (1957) dan lain-lain seperti psikolinguistik.1968:1). fonetik Terdapat 3 bidang utama ilmu fonetik iaitu fonetik artikulasi. ilmu linguistik itu suatu ilmu pengkajian terhadap bahasa yang dilakukan secara saintifik ( J. iaitu fonetik dan fonologi.HBML1203 1. Umumnya. Pinson (1963) dalam bukunya The Speech Chain telah membuat kajian fonetik dari segi urat-urat saraf dan tindakannya dalam menghasilkan bunyi.B. Terdapat beberapa bidang –bidang kajian yang dinyatakan dalam buku-buku C.0 Pengenalan Bahasa adalah satu cara yang amat penting bagi menimbulkan dan memupuk perhubungan antara manusia.Pike. ( 1943) pula telah membuat sumbangan yang penting dalam bukunya bertajuk Phonetics. 2. linguistik gunaan dan sosiolingustik.0 Penghasilan Bunyi-bunyi Bahasa P. iaitu kajian sistem bunyi bahasa yang bermakna yang 6 bunyi yang bermakna dalam bahasa . yang mengkaji bagaimana bunyi bahasa itu diujarkan. pendengaran (auditori) dan sifat bunyi bahasa (akustik).N. ilmu linguistik amat penting dalam kajian terhadap bahasa. K. F. Fonologi pula kajian mengenal pola bunyi bahasa.Fonetik merupakan kajian bunyi bahasa dari segi organ pertuturan . Justeru. Bagi seorang guru bahasa dan ahli linguistik . Seorang pengguna bahasa perlulah mempunyai ilmu pengetahuan fonologi untuk menuturkan atau mengeluarkan bunyi-bunyi yang bermakna. Oleh itu. serta pengalaman dalam mengajar dan pembelajaran bahasa akan dikemukakan dahulu.Denes dan E. Setiap bidang ini meneliti aspek tertentu dalam bidang bahasa. Lyons. Dalam bahasa mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan dapat kita menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa dengan baik dan berkesan.L. Ilmu fonologi ialah ilmu yang berkaitan dengan cara-cara pengguna bahasa menuturkan atau melahirkan secara saintifik. Hockett (1955). fonetik akustik dan fonetik auditori. linguistik komputer.

diucapkan oleh manusia melalui alat Kajian tentang fonetik( Rajah dipetik daripada buku OUM) 2. Aliran udara juga digunakan untuk mengeluarkan bunyi bahasa. Alat yang terlibat ialah alat yang menerbitkan bunyi setelah udara daripada paru-paru dipam ke dalam organ-organ yang terlibat.HBML1203 artikulasi.1 Organ Artikulasi Dan Fungsinya Organ artikulasi merupakan alat yang menghasilkan bunyi bahasa dan cara menghasilkan bunyi tersebut. Dalam sistem ujaran ini tercakup semua organ dalam sistem pernafasan. Perbuatan ini asalnya adalah untuk keperluan pernafasan. iaitu untuk menyedut oksigen bagi membersihkan darah. 7 . Organ-organ ini penting dalam sistem aliran udara yang terlibat dalam penghasilan bunyi.

diucapkan oleh manusia melalui alat Rajah Sistem Pernafasan 8 .HBML1203 artikulasi.

Belakang lidah 13. Gigi atas 4. Bibir bawah 3. Gusi 9 Rajah Organ artikulasi. Epiglotis 15. Akar lidah 14.Bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan seperti berikut: 1. Bibir atas 2. Gigi bawah 5. 11. Pita suara . Tengah lidah 12.HBML1203 Organ dalam sistem penghasilan bunyi dikenali sebagai organ artikulasi.

Lelangit keras 7. Rahang 20. Rongga hidung 18. Anak Tekak 9. Hujung lidah 10.HBML1203 6. Rongga mulut 19. Rongga tekak 17. Hadapan lidah 16. Lelangit lembut 8. Tenggorok 10 .

Apabila lelangit lembut diturunkan. rongga mulut akan tertutup dan udara akan keluar melalui rongga hidung. dan dikenali sebagai daerah penyebutan. 2. Lelangit lembut pula terletak ke dalam sedikit.2 Lidah Lidah merupakan organ artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi vokal hadapan. bunyi yang keluar adalah bunyi sengau dan kalau dinaikkan bunyi yang keluar bukan bunyi sengau.5 Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada lelangit keras dan lelangit lembut. Dalam penyebutan bunyi-bunyi [e]. [z] dan sebagainya dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. Lelangit lembut boleh diturunkan dan dinaikkan.1 Bibir Bibir merupakan alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut yang boleh berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. [s]. tengah. hadapan. Ia berfungsi sebagai daerah artikulasi.1.HBML1203 2. 2. Lelangit keras terletak di antara gusi dan berfungsi sebagai daerah artikulasi dalam pengeluaran bunyi.3 Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi tetapi ia kurang aktif kerana gigi tidak boleh digerak-gerakkan seperti lidah atau bibir dan hanya berfungsi sebagai penahan udara daripada terus keluar dengan bebas daripada rongga mulut.1. 11 . lidah aktif dalam proses pengeluaran bunyi-bunyi bahasa dan disebut sebagai artikulator. iaitu hujung. Lidah terbahagi kepada empat bahagian.4 Gusi Gusi ialah bahagian yang embung. tengah.Bibir berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. iaitu selepas lelangit keras dan sebelum anak tekak. dan belakang. [d]. [l].1. Gusi berperanan dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti [t]. 2.1. [c]. Organ ini penting untuk menentukan sama ada bunyi yang dikeluarkan itu bunyi sengau atau pun tidak. dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. [r]. Bahagian hadapan.[q] gigi turut sama berperanan. 2. Maka.1. vokal tengah dan vokal belakang. [y]. Jika diturunkan.

rongga hidung dan rongga tekak.1.1. Rajah Pita suara 3. bunyi dikeluarkan dengan cara udara tanpa gangguan dalam rongga mulut. konsonan dan diftong.0 Penghasilan Bunyi Bahasa Melayu Umumnya. Pertama. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan tersekat atau terhimpit. Lubang di antara dua keping selaput itu boleh diluas atau disempitkan dalam usaha mengeluarkan bunyi. Rongga merupakan bahagian lapang yang menjadi tempat laluan udara keluar masuk daripada paru-paru.8 Pita suara Pita suara terletak di dalam ruang tenggorok dan ia juga amat penting untuk penghasilan bunyi. 12 .6 Anak tekak Anak tekak terletak di bahagian belakang rongga mulut dan berhampiran dengan lelangit lembut dan berfungsi sebagai alat pertuturan bersama-sama dengan lelangit lembut khususnya dalam menentukan sama ada sesuatu bunyi yang hendak dikeluarkan itu bunyi sengau atau tidak.HBML1203 2.1. 2. Jika seseorang yang mengalami kerosakan pita suara akan mengalami gangguan suara dan orang yang tidak mempunyai pita suara akan menjadi bisu. 2.Bunyi itu hanya dipengaruhi oleh keadaan lidah dan bentuk bibir. vokal. Kumpulan bunyi yang dihasilkan sedemikian akan dikenali sebagai Vokal.7 Rongga Rongga terbahagi kepada rongga mulut. dalam Bahasa Melayu terdapat 3 golongan bunyi iaitu.

Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan. bunyi bahasa tersebut dibahagi kepada bunyi vokal dan bunyi konsonan. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. Vokal dalam bahasa Melayu terbahagi kepada tiga. Menurut cara sebutan tersebut yang diterangkan di atas.Analisis ciri-ciri pembeza ini dimulakan oleh R. iaitu vokal hadapan. Deskripsi bunyi yang mengasingkan bunyi vokal dan konsonan adalah suatu cara tradisional. vokal tengah dan vokal belakang. iaitu di mana ia berbeza antara satu sama lain.HBML1203 Kedua. 3. Aliran udara itu kemudian terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung. Terdapat enam vokal dalam Bahasa Melayu seperti contoh jadual berikut: Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: 13 . Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah . bunyi-bunyi itu dapat dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paruparu.Jacobson(1956) dengan melihat ciri-ciri akustik bunyi-bunyi tersebut.Setiap bunyi itu ditentukan oleh ciri pembeza sahaja.1 Cara Penghasilan Bunyi-bunyi Vokal Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan.

HBML1203 Rajah Vokal yang dihasilkan 14 .

Ini menghasilkan bunyi vokal separuh sempit. elok ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (ii) [e] 15 . Udara ditekan keluar dari paru-paru.HBML1203 3. bendi . Contohnya: kole . cari Hujung lidah dibawa turun 1/3 daripada titik untuk vokal sempit. [ e ].Ada 4 buah fon vokal depan iaitu [ i ]. maka bunyi vokal yang dihasilkan vokal hadapan kerana hujung lidah itu terletak di bahagian mulut. Maka bunyi vokal akan dihasilkan. tauge .1 Vokal Hadapan Kalau bahagian lidah yang terlibat itu hujung lidah. Vokal Hadapan dapat menghasilkan : No (i) Lamban g Fonetik [i] Gambarajah vokal hadapan sempit Penjelasan Dan Contoh Apabila hujung lidah diletakkan pada titik paling tinggi di bahagian depan mulut tetapi lidah tidak menyekat aliran udara dari paru.Dua bibir dileperkan. Antara depan lidah dan lelangit keras terdapat saluran sempit untuk udara keluar. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) vokal hadapan separuh sempit Contoh: bilik .paru. titik . ipar . Depan lidah dinaikkan tinggi dalam mulut.1. [ ? ] dan [ a ].Udara dari paru-paru ditekankan keluar.Saluran udaranya lebih luas kerana depan lidah dinaikkan tidak setinggi kedudukannya sewaktu membunyikan vokal . jari .

HBML1203 (iii) [?] vokal hadapan separuh luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. Contohnya: tauke . gerek ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 16 . gelek .depan lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan untuk mengeluarkan vokal [ e ]dan[ i ]. gesek .

tetapi kedudukan belakang lidah lebih rendah ketika kita menghasilkan bunyi [u].depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. siapa Kalau bahagian belakang lidah yang terlibat. anak . Contohnya: pandai . Kita boleh melakukan satu kajian kecil bahawa letakkan tangan di bawah rahang dan sebut [u].HBML1203 (iv) [a] vokal hadapan luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. [u] dan [i] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Vokal belakang dapat menghasilkan : No Lamban g Fonetik Gambarajah Penjelasan Dan Contoh 17 . Untuk menghasilkan bunyi ini. Rajah Kedudukan rahang/bibir. kemudian sebut [o].1. bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan dekat dengan lelangit lembut. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung.2 Vokal Belakang landai . maka bunyi vokal yang dihasilkan itu akan dikenali sebagai vokal belakang. Kedudukan alat pertuturan lain adalah sama seperti menghasilkan vokal [ e ]dan[ i ]. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 3. lidah ketika menghasilkan bunyi [a]. Vokal [o] juga vokal belakang.

tetapi tidak menutup ruang aliran udara.Bentuk bibir dibundarkan. ulat .HBML1203 (i) [u] vokal belakang sempit Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin di atas. undang . ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Contohnya: ubat . udang 18 .

Vokal tengah dapat menghasilkan : No (i). Lamban g Fonetik [ ә ] Gambarajah vokal tengah pendek Penjelasan Dan Contoh Meletakkan di lantai lidah terhampar rongga mulut.3 Vokal Tengah Kalau lidah dalam keadaan bersahaja.Ia wujud kerana pengaruh dialek daerah. vokal ini adalah gantian vokal belakang separuh sempit [ o ].HBML1203 (ii) [o] vokal belakang separuh sempit Bunyi dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 di antara tempat yang paling tinggi dan tempat yang paling rendah.Keadaan bibir pula dibundarkan.Tengah lidah agak melengkung ke atas sedikit.Keadaan bibir juga bersahaja. 3. iaitu terletak di lantai rongga mulut dalam keadaan sedikit tegang maka vocal yang dihasilkan itu dipanggil vokal tengah [Ә ]. Bunyi dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 daripada kedudukan separuh sempit dan bentuk bibir turut dibundarkan. Contohnya:perahu. Contohnya: obor . solo. 19 . toko ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (iii) [ ↄ] vokal belakang separuh luas Mengikut Yunus Maris(1969).1.Luas rongga mulut agak sederhana.

1 Letupan bibir [p] . 20 .Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan bibir.Apabila udara tersekat ini dilepaskan dengan serta-merta maka bunyi letupan akan dihasilkan. 4. seperti [mȃkan] .1.Udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga mulut akan tersekat. 4.0 Bunyi Konsonan Konsonan ialah bunyi yang dihasilkan oleh aliran udara dari paru-paru yang tersekat. 4. Bunyi letupan akan berubah jika daerah dan alat sebutan berubah.Perbezaannya adalah dari segi aliran arus udara dari paru-paru itu dibenarkan keluar melalui rongga nasal dengan sebahagian darinya tetap mengalir juga di rongga mulut.Vokalnya ini dibezakan dengan vokal oral dengan cara menandakan tanda diakritis [ ~ ]di atas vokal berkenaan. Dalam mendeskripsikan bunyi-bunyi konsonan ini. iaitu [p] dan [b] pula dilakukan dengan pita suara tidak bergetar. Contohnya. cara sebutan dan keadaan pita suara. ketiga-tiga faktor ini akan digunakan iaitu daerah artikulasi. [b] Letupan bibir dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan bertahan.1Konsonan Letupan Bunyi letupan ini dihasilkan dengan merapatkan alat sebutan kepada mana-mana daerah sebutan.Kita memanggil bunyi letupan itu mengikut daerah sebutannya.4 Vokal Sengau Vokal sengau adalah vokal yang dihasilkan dengan artikulasi yang hampir sama dengan artikulasi bunyi-bunyi vokal oral yang telah dihuraikan di atas.HBML1203 3. [mȃndi].Bunyi-bunyi konsonan Bahasa Melayu boleh dibahagi kepada duo golongan.Kalau letupan itu dilakukan dengan getaran pita suara maka bunyi itu menjadi letupan bibir tak bersuara.1. disempitkan dan lain-lain semasa rongga mulut atau disalurkan melalui rongga hidung. Ia bertentangan dengan bunyi vokal yang dihasilkan tanpa gangguan terhadap aliran udara tersebut. iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman.

1. [b] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Letupan gusi [t] dan [d] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta merta dan menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan bersuara [g]. Letupan lelangit lembut [k] dan [g] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.HBML1203 Letupan bibir [p] .1. Udara yang tertahan dalam rongga mulut dilepaskan dengan serta merta. maka kita tidak mengambil kira ianya bersuara atau tidak.Bunyi dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d].4 Letupan pita suara [?] Jika pita suara dirapatkan dan tekanan udara dari paru-paru dilepaskan dengan serta merta.1.2 Letupan gusi [t] dan [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. 21 . Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan gusi.3 Letupan lelangit lembut [k] dan [g] Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan pita suara [?]. dan menghasilkan bunyi letupan. Letupan berlaku di pita suara. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan lelangit lembut [k] dan [g]. [?]dijadikan lambang bunyi.

Dalam tesis Ph.2 Konsonan Geseran Konsonan geseran dihasilkan dengan menyempitkan rongga aliran udara sewaktu melalui rongga mulut. 4. gusi [s]. Geseran Gusi [s] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. mengatakan [h] mempunyai cirri bersuara.nya. [z] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi aliran udara tidak tersekat. bertajuk Some Aspects of Malay Phonology and Morphology (1976). 22 . D.2. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran [z].Geseran ini boleh bersuara dan tidak bersuara.Lelangit lembut dirapatkan ke dinding belakang rengkung dan udara hanya keluar melalui rongga mulut.1 Geseran Gusi [s].Geseran pita suara ialah [h]. Pita suara ini tidak dikatakan bersuara atau tidak.Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran pita suara [h].HBML1203 Letupan pita suara [?] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Penyempitan rongga mulut menyebabkan udara dari paru-paru kita keluar dengan cara bergeser untuk menghasilkan bunyi geseran. Farid Onn.2 Geseran pita suara [h] Pita suara boleh disempitkan dan menyebabkan udara keluar di antara pita suara dengan bergeser. Bunyi geseran gusi lelangit keras tak bersuara[s] dan yang bersuara [z].2.

5 Separuh Vokal [w] dan [y] Separuh vokal ini merupakan bunyi vokal yang tidak selesai. Satu bunyi sisian [l]dihasilkan dan bunyi bersuara dalam Bahasa Melayu.Ia tidak tidak dikenal sebagai vokal penuh kerana ia tidak terdapat sebarang gangguan kepada aliran udara. 23 . Konsonan Getaran [r] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.HBML1203 Geseran pita suara [h] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Konsonan Sisian [l] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Terdapat satu bunyi getaran dalam Bahasa Melayu.Udara dari paru-paru ditekan keluar hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran [r].Hujung lidah diangkat ke arah gusi atas.Ada dua bunyi separuh vokal.Bunyi ini bersuara.3 Konsonan Getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan mengetarkan lidah dalam rongga mulut.Lidah diangkat ke arah gusi atas. tetapi di sini mempunyai masalah gangguan aliran udara.Udara dari paru-paru ditekan keluar ikut kiri dan kanan lidah. Rajah dibawah menunjukkan konsonan Sisian [l]. Rajah dibawah menunjukkan konsonan bunyi getaran [r].4 Konsonan Sisian [l] Bunyi ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dari kiri dan kanan dalam rongga mulut.

Rajah dibawah menunjukkan Konsonan pinjaman [v] dan [f].Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.1 Sengauan bibir [m] Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas.Bunyi geseran gigibibir yang bersuara ialah [v]dan yang tak bersuara ialah [f]. Separuh Vokal [w] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Ini menghasilkan bunyi sengau bibir [m].Semua bunyi sengauan adalah bersuara.iaitu:separuh vokal bibir [w] dan separuh vokal lelangit keras [y]. Konsonan pinjaman [v] dan [f] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.6 Konsonan pinjaman Gigi bawah dirapatkan ke arah bibir atas tetapi tidaklah rapat sehingga menyekat aliran udara. Rajah dibawah menunjukkan Separuh Vokal [w] dan [y]. Rajah dibawah menunjukkan sengau bibir [m].7 Konsonan Sengauan Konsonan ini dihasilkan dengan cara yang seakan serupa dengan letupan. Sengauan bibir [m] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .7.Bunyi sengauan akan terhasil. Tetapi lelangit lembut diturunkan untuk membolehkan udara keluar melalui rongga hidung. 4.

Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ]. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ]. Sengauan Lelangit Keras[μ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Bunyi yang dihasilkan dikenali sebagai bunyi sengauan lelangit keras bersuara[ɲ].7.2 Sengauan Gusi [n] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas.7.HBML1203 4. Sengauan Gusi [n] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.3 Sengauan Lelangit Keras[ɲ] Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras. Ini menghasilkan bunyi sengau gusi[n]. Rajah dibawah menunjukkan sengauan gusi [n]. Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) .7. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit keras bersuara [ɲ].4 Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.

Carta Konsonan Bahasa Melayu 4. Semua lambang dapat dipakai bagi merakamkan bunyi secara bertulis. daerah sebutan dirujukkan kepada cara sebutan.9 Transkripsi Fonetik dan Fonemik Kita telah membincangkan bagaimana bunyi dihasilkan. Ini dapat dilihat dalam carta Fonetik Antarabangsa di bawah.Penganalisaan bunyi untuk menimbulkan sistem bunyi dalam kajian fonologi.Transkripsi terbahagi kepada dua jenis iaitu transkripsi fonetik dan transkripsi fonemik. Transkripsi adalah penurunan lambang-lambang bunyi daripada lambang tulisan yang mencatat sesuatu dalam kehidupan. . Bermacam-macam bunyi boleh dilahirkan sekiranya daerah sebutan dibahagi dengan lebih rapi. dinyatakan juga sama ada bunyi itu bersuara atau tidak.Dalam carta ini. satu carta telah dimasukkan sebagai rujukan. baik vokal mahupun konsonan.Hanya setelah bunyi-bunyi ini terakam dalam bentuk lambang barulah bunyi tersebut dapat dianalisa.8 Carta Konsonan Bahasa Melayu Untuk menjelaskan bunyi-bunyi yang dideskripsi.HBML1203 4.

9.HBML1203 Carta Fonetik Antarabangsa 4. Contohnya seperti berikut: .1 Transkripsi Fonetik Transkripsi fonetik merupakan cara yang mempelajari segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang-lambang fonetik untuk bunyi itu masing-masing.

salah seorang ahli linguistik Barat pula.“ phonology is the study of the function and patterning of speechsounds ” yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”.khusus bagi sesuatu bahasa. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. yang membezakan erti antara dua . fonem boleh dimengertikan sebagai unit sifat bunyi yang membezakan erti ( Bloodmfield: 1933). maya dan saya. Unit-unit bunyi ini dipanggil fonem.2 Transkripsi Fonemik Transkripsi fonetik pula merupakan cara yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem.9. yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri. Terdapat beberapa contoh di bawah. Manakala menurut Dalbor. baya . Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula. bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan. Contohnya seperti kaya .fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia. 5. /b/ .1 Fonem Fonem adalah unit pada tingkat bunyi yang distingtif.Contohnya seperti berikut: Fonem θ Fonem ŏ Fonem ŋ Fonem γ dieja sebagai"th" dieja sebagai"dh" dieja sebagai"ng" dieja sebagai"gh" 5.4.Satu unit ujaran yang bermakna dan terdiri daripada beberapa unit bunyi. Seseorang tidak lagi teragak-agak mengatakan yang bunyi-bunyi konsonan /k/ . /p/ . /s/.Fonem juga bermaksud bunyinya hampir sama.Selain itu.0 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham. paya .Ia lebih ditumpukan transkripsi dalam bentuk tulisan. /m/ dan kata itu.

. maka bagi akan bertukar menjadi pagi . [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. maka bagi akan bertukar menjadi palu . igama pikir paham ugama fikir faham Akhir kata. k . dan dengan sendirinya merupakan anggota kepada keluarga fonem tersebut. maka paku akan bertukar menjadi baku . [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu.HBML1203 Misalnya : b diganti dengan p . Dengan kata lain. maka gelipar akan bertukar menjadi kelipar .alofan merupakan bunyi-bunyi kelainan yang tergolong kepada kelas fonem yang sama. p diganti dengan b . maka kitar akan bertukar menjadi gitar . dalam membuat pertimbangan bagi menentukan alofon-alofon kepada sesuatu fonem dalam sesuatu bahasa. g dan m adalah unit terkecil yang berfungsi kerana unit itu membezakan maksud ujaran. k diganti dengan g .Unit bunyi juga boleh saling berganti secara alternatif itu adalah fonem-fonem yang berasingan yang / i / boleh diganti dengan / u / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai ugama . Oleh itu b . bunyi-bunyi yang berbeza dikaji haruslah jangan mendatangkan perbezaan makna. g diganti dengan k . Perkataan-perkataan di bawah mempunyai erti yang sama tetapi berbeza secara fonetis pada bunyi pertamanya . p . seorang pengkaji harus dapat membezakan keadaan yang seolah-olah sama dengan variasi bebas di mana kerap terjadi sebutan yang alternatif dari suatu kata yang memperlihatkan adanya perbezaan yang fonemis.2 Alofon Alofon adalah pengwujudan dari fonem yang berbeza dari segi sifat-sifat fiziknya. maka geli akan bertukar menjadi keli . 5.Bunyi-bunyi yang dikaji itu haruslah dilihat dari segi kesamaan fonetis. g diganti dengan k . Contohnya seperti berikut: Ugama agama / u / boleh diganti dengan / a / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai agama. b diganti dengan p .Selain itu.

.HBML1203 sudah terbukti dengan jelasnya dalam sesuatu bahasa itu.

] adalah setengah mora.1 Tekanan Tekanan adalah keras atau lemahnya suara yang diperlukan bagi menyebut sesuatu suku-kata. Dalam kebanyakan bahasa. maka barulah makna kata itu menjadi pasti dan jelas. 6. tekanan .4 Jeda Jeda dikenali sebagai persendirian .2 Panjang.HBML1203 6.Perbezaan tona merupakan sesuatu perbezaan yang disebabkan oleh perbezaan nada suara seperti tona tinggi. iaitu unsur hentian yang memisahkan antara perkataan. 6. tona dan jeda . 6. Lambang digunakan untuk membezakan makna. khususnya bunyi vokal mungkin serupa dalam semua aspek fonetik melainkan berbeza dari segi panjang-pendek.Terdapat 4 jenis tekanan dengan tanda-tanda tertentu seperti berikut: = tekanan keras / dua ᴧ = tekanan sedang / dua 6. Lambang [: :] menunjukkan dua mora dan lambang [. Segmen bunyi yang dicantumkan menjadi urutan yang bermakna akan menghasilkan kata yang jika seharusnya dilengkapkan dengan ciri-ciri yang non-segmental seperti panjang-pendek .Lambang ini akan digunakan bernama mora[:]. tona mendatar dan tona turun naik.pendek Dua bunyi. ayat atau rangkaian kata. Unsur ini \ = tekanan lemah / tiga v = tekanan paling lemah . jeda digunakan ialah #.3 Tona Tona adalah meninggi atau menurunnya nada suara pada menyebut sesuatu sukusuku atau morfem. panjang-pendek bunyi vokal dan konsonan penting sekali peranannya bagi membezakan morfem. Bunyi vokal boleh berbeza dari segi kenyaringan dalam kesatuan bunyi-bunyi.tona rendah.0 Ciri-ciri suprasegmental Bahasa Melayu Ciri-ciri suprasegmental adalah sifat bunyi yang menindihi sesuatu segmen bunyi samada bunyi vokal atau bunyi konsonan.

Kanak-kanak dapat bertutur dan mengeluarkan buah fikiran dengan Perbezaan antara r dan l menggunakan bahasa yang sesuai dalam pelbagai keadaan perhubungan seperti perbualan dengan rakan-rakan. Struktur ayat. Apabila mereka sudah biasa dengan bahasa itu barulah diperkenalkan lambang-lambang tulisan supaya mudah mereka menginterpretasikan lambang-lambang pertuturan. pagi & bagi beli dara & & beri darah Bahasa Melayu khususnya berbeza dari segi pengucapan. 2) Dia sudah lali. . Dengan itu mereka akan lebih berani. pembinaan ayat dan aspek-aspek nahu dalam satu-satu bahasa adalah dipelajari secara tidak langsung. kanak berdiri untuk membaca perkataan yang hampir sama dan berbeza sedikit bunyi dari segi fonetiknya yang diberi oleh guru secara persendirian. mengajuk dan seterusnya bercakap. Contohnya: Pengalaman yang diceritakan oleh kanak yang melawat ke zoo negara di dalam kelas dapat membantu kanak-kanak lain mengenali lebih banyak tentang kehidupan haiwan . syarahan dan lain-lain. ibu bapa dan sebagainya serta dalam majlis bahas.0 Kepentingan dalam pengajaran kemahiran lisan Perkembangan bahasa kanak-kanak dapat menunjukkan bahawa kanak-kanak mula mendengar. guru. Contohnya. yakin diri untuk bersuara semasa pengajaran dijalankan. Contohnya: 1) Dia sudah lari. Kanak-kanak yang telah menguasai bahasa lisan akan mudah mengeluarkan buah fikiran mereka dengan sebutan yang betul.HBML1203 7. intonasi dan tekanan suara. Kebiasaannya penggunaan bahasa lisan menguntungkan pembinaan bahasa yang baik. Kebiasaannya penggunaan nahu yang betul secara lisan akan membina asas bahasa yang kukuh.

Manakala fonemik pula berkaitan tentang kajian fungsi dan struktur bunyi bahasa. Lidah dan bibir pula memainkan peranan yang amat penting dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan tidak bersuara. Setelah mengkaji.Contohnya seperti berikut: Ibu:"Ali . lelangit keras.Mereka dapat melakukan apa yang disampaikan oleh orang lain. Melalui kegiatan lisan yang banyak di peringkat awal akan menambahkan dan memperkayakan perbendaharaaan kata kanak-kanak. sifat bunyi bahasa dan pendengaran.HBML1203 Kanak-kanak dapat mendengar dan memahami pertuturan yang disampaikan oleh orang lain dalam kehidupan harian sama ada di dalam atau di luar rumah. ibu. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir iaitu gusi. dan rongga hidung yang memainkan peranan penting dalam penghasilan bunyi konsonan. Untuk memahami dengan lebih mendalam. pita suara. konsonan dan fonetik antarabangsa dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini sebagai rujukan. Maka dengan ini boleh memudahkan kanak-kanak untuk belajar. saya juga mengkaji bagaimana vokal dan konsonan dihasilkan. tolong beli sebotol kicap di kedai runcit .0 Kesimpulan Melalui kerja kursus ini banyak yang kita dapat pelajari daripada BahasaMelayu dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Di samping itu . " Secara keseluruhan kemahiran lisan adalah amat penting. carta vokal. Fonemik merupakan satu kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. Saya pergi membeli sekarang. 8. lelangit lembut. Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya. Selain daripada itu. vokal merupakan bunyi bersuara kerana tiada halangan semasa udara keluar dari peparu. carta ." Ali:"Baiklah. guru dikehendaki memperbanyakkan kegiatan lisan di peringkat persekolahan. saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi.

Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pelajaran Malaysia. Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia.my Kuala Lumpur: . Permulaan Ilmu Linguistik satu pengenalan konsep bidang kajian secara teoritis. Morfologi Struktur Kata Dalam Nahu Generati. Peter Trudgil .edu. Mengajar Bahasa Suatu Pendekatan Saintifik. (1964). Kuala Lumpur : University Malaya Press. (1966). Amerika Syarikat: Nombor Kad Katalog Perpustakaan Kongres. (1995). The Malay Sound System. (1983). Yunus Maris. (1980). Sosiolinguistik Satu Pengenalan. Arbak Othman.oum.HBML1203 RUJUKAN / REFERENSI Abdullah Hassan. T. (1984). http:// www.BHD. J.Jensen. Kuala Lumpur: Sarjana Enterprise. Kuala Lumpur:Fajar Bakti SDN. Robert Lado.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful