FALKULTI PENDIDIKAN DALAM PENDIDIKAN

MEI 2012

HBML 1203 FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU

NO. MATRIKULASI NO. KAD PENGNEALAN

: :

810713125386001 810713125386

NO. TELEFON E-MEL

: :

0128101102 kongchuilee@yahoo.com

PUSAT PEMBELAJARAN

:

PUSAT PEMBELAJARAN TAWAU

HBML1203

NO 1.0 2.0 Pengenalan

ISI KANDUNGAN

MUK A SURA 3 3-4 4-5 6 6 6 6 6 7 7 7 7-8 8 9-10 10-11 11 12 12 12 12 13 13 13 14 14 14 15 15

Penghasilan bunyi-bunyi bahasa 2.1 Organ Artikulasi dan Fungsinya 2.1.1 Bibir 2.1.2 Lidah 2.1.3 Gigi 2.1.4 Gusi 2.1.5 Lelangit 2.1.6 Anak Tekak 2.1.7 Rongga 2.1.8 Pita suara Penghasilan bunyi Bahasa Melayu 3.1 Cara penghasilan bunyi-bunyi vokal 3.1.1 Vokal hadapan 3.1.2 Vokal belakang 3.1.3 Vokal tengah 3.1.4 Vokal sengau

3.0

4.0

Bunyi konsonan 4.1 Konsonan letupan 4.1.1 Letupan bibir 4.1.2 Letupan gusi 4.1.3 Letupan lelangit lembut 4.1.4 Letupan pita suara 4.2 Konsonan geseran 4.2.1 Geseran gusi 4.2.2 Geseran pita suara 4.3 4.4 Konsonan Getaran Konsonan Sisian

3

5 Separuh Vokal 15 4 .HBML1203 4.

0 8.0 Kepentingan Dalam Pengajaran Kemahiran Lisan Kesimpulan Rujukan 5 .1 6.HBML1203 4.9.8 4.pendek Tona Jeda 6.0 Ciri-ciri Supresegmental Bahasa Melayu 6.2 Fonem Alofon Tekanan Panjang.7.3 Sengauan lelangit keras 4.7.0 9.4 7.2 Transkripsi Fonemik 5.1 Transkripsi Fonetik 4.7.9.2 Sengauan gusi 4.1 Sengauan bibir 4.3 6.7 Konsonan pinjaman Konsonan Sengauan 4.7.9 Carta konsonan Bahasa Melayu Transkripsi Fonetik Dan Fonemik 4.0 Fonologi 5.2 6.4 Sengauan Lelangit lembut 16 16 16 17 17 17 17 18-19 19 20 20 20-21 21 22 22 22 22 22 23-24 24 25 4.6 4.1 5.

ilmu linguistik amat penting dalam kajian terhadap bahasa. serta pengalaman dalam mengajar dan pembelajaran bahasa akan dikemukakan dahulu. Fonologi pula kajian mengenal pola bunyi bahasa. Oleh itu. Ilmu fonologi ialah ilmu yang berkaitan dengan cara-cara pengguna bahasa menuturkan atau melahirkan secara saintifik. Haruko Momma (2001) pula berpendapat bahawa ilmu linguistik ialah disiplin atau bidang ilmiah yang berkaitan dengan kajian bahasa sebagai sains.Fonetik merupakan kajian bunyi bahasa dari segi organ pertuturan . yang mengkaji bagaimana bunyi bahasa itu diujarkan. Umumnya. Robin (1957) dan lain-lain seperti psikolinguistik. fonetik akustik dan fonetik auditori.B. linguistik gunaan dan sosiolingustik. Kajian bunyi lazimnya terbahagi kepada 2 bidang.Denes dan E.HBML1203 1. 2. ( 1943) pula telah membuat sumbangan yang penting dalam bukunya bertajuk Phonetics. Seorang pengguna bahasa perlulah mempunyai ilmu pengetahuan fonologi untuk menuturkan atau mengeluarkan bunyi-bunyi yang bermakna. ilmu linguistik itu suatu ilmu pengkajian terhadap bahasa yang dilakukan secara saintifik ( J. bahasa merupakan mata pelajaran penting untuk dikaji.Pike.L.N. Bagi seorang guru bahasa dan ahli linguistik .0 Pengenalan Bahasa adalah satu cara yang amat penting bagi menimbulkan dan memupuk perhubungan antara manusia. Justeru. iaitu fonetik dan fonologi. Pinson (1963) dalam bukunya The Speech Chain telah membuat kajian fonetik dari segi urat-urat saraf dan tindakannya dalam menghasilkan bunyi. K. fonetik Terdapat 3 bidang utama ilmu fonetik iaitu fonetik artikulasi. pendengaran (auditori) dan sifat bunyi bahasa (akustik).0 Penghasilan Bunyi-bunyi Bahasa P. F. Lyons. Hockett (1955). iaitu kajian sistem bunyi bahasa yang bermakna yang 6 bunyi yang bermakna dalam bahasa . Suatu pandangan yang menyeluruh mengenai bahasa berdasarkan linguistik.1968:1). Setiap bidang ini meneliti aspek tertentu dalam bidang bahasa. linguistik komputer. Terdapat beberapa bidang –bidang kajian yang dinyatakan dalam buku-buku C. Dalam bahasa mempunyai sistem bunyi yang tersendiri dan dapat kita menguasai kemahiran bertutur dalam bahasa dengan baik dan berkesan.

iaitu untuk menyedut oksigen bagi membersihkan darah.1 Organ Artikulasi Dan Fungsinya Organ artikulasi merupakan alat yang menghasilkan bunyi bahasa dan cara menghasilkan bunyi tersebut. 7 .HBML1203 artikulasi. Dalam sistem ujaran ini tercakup semua organ dalam sistem pernafasan. Organ-organ ini penting dalam sistem aliran udara yang terlibat dalam penghasilan bunyi. Aliran udara juga digunakan untuk mengeluarkan bunyi bahasa. Alat yang terlibat ialah alat yang menerbitkan bunyi setelah udara daripada paru-paru dipam ke dalam organ-organ yang terlibat. Perbuatan ini asalnya adalah untuk keperluan pernafasan. diucapkan oleh manusia melalui alat Kajian tentang fonetik( Rajah dipetik daripada buku OUM) 2.

HBML1203 artikulasi. diucapkan oleh manusia melalui alat Rajah Sistem Pernafasan 8 .

Pita suara . Akar lidah 14. Gusi 9 Rajah Organ artikulasi. Tengah lidah 12. Gigi bawah 5. Gigi atas 4. Belakang lidah 13.HBML1203 Organ dalam sistem penghasilan bunyi dikenali sebagai organ artikulasi. Bibir atas 2. 11. Bibir bawah 3.Bunyi bahasa dikeluarkan oleh alat-alat sebutan seperti berikut: 1. Epiglotis 15.

Lelangit keras 7. Anak Tekak 9. Rahang 20. Rongga hidung 18.HBML1203 6. Lelangit lembut 8. Rongga mulut 19. Hujung lidah 10. Tenggorok 10 . Rongga tekak 17. Hadapan lidah 16.

1.[q] gigi turut sama berperanan. [s]. tengah. dan belakang.2 Lidah Lidah merupakan organ artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. hadapan. iaitu selepas lelangit keras dan sebelum anak tekak. Lelangit lembut pula terletak ke dalam sedikit. Jika diturunkan. 2. [d]. iaitu hujung. dan dikenali sebagai daerah penyebutan. [y]. [z] dan sebagainya dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. tengah.1. [r]. Lelangit lembut boleh diturunkan dan dinaikkan. Bahagian hadapan.HBML1203 2. Maka.1.5 Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada lelangit keras dan lelangit lembut. dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi vokal hadapan. [l]. [c]. Lidah terbahagi kepada empat bahagian. Dalam penyebutan bunyi-bunyi [e]. 11 . Lelangit keras terletak di antara gusi dan berfungsi sebagai daerah artikulasi dalam pengeluaran bunyi. 2. dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut.1.1.4 Gusi Gusi ialah bahagian yang embung.1 Bibir Bibir merupakan alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut yang boleh berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut.Bibir berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. 2. rongga mulut akan tertutup dan udara akan keluar melalui rongga hidung.3 Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi tetapi ia kurang aktif kerana gigi tidak boleh digerak-gerakkan seperti lidah atau bibir dan hanya berfungsi sebagai penahan udara daripada terus keluar dengan bebas daripada rongga mulut. 2. bunyi yang keluar adalah bunyi sengau dan kalau dinaikkan bunyi yang keluar bukan bunyi sengau. lidah aktif dalam proses pengeluaran bunyi-bunyi bahasa dan disebut sebagai artikulator. Apabila lelangit lembut diturunkan. Gusi berperanan dalam pengeluaran bunyi-bunyi seperti [t]. Organ ini penting untuk menentukan sama ada bunyi yang dikeluarkan itu bunyi sengau atau pun tidak. Ia berfungsi sebagai daerah artikulasi. vokal tengah dan vokal belakang.

vokal.6 Anak tekak Anak tekak terletak di bahagian belakang rongga mulut dan berhampiran dengan lelangit lembut dan berfungsi sebagai alat pertuturan bersama-sama dengan lelangit lembut khususnya dalam menentukan sama ada sesuatu bunyi yang hendak dikeluarkan itu bunyi sengau atau tidak.7 Rongga Rongga terbahagi kepada rongga mulut. dalam Bahasa Melayu terdapat 3 golongan bunyi iaitu. 12 . 2. Rajah Pita suara 3. 2.1.0 Penghasilan Bunyi Bahasa Melayu Umumnya.1. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan tersekat atau terhimpit. bunyi dikeluarkan dengan cara udara tanpa gangguan dalam rongga mulut. Rongga merupakan bahagian lapang yang menjadi tempat laluan udara keluar masuk daripada paru-paru. Pertama. rongga hidung dan rongga tekak.HBML1203 2. Jika seseorang yang mengalami kerosakan pita suara akan mengalami gangguan suara dan orang yang tidak mempunyai pita suara akan menjadi bisu. Lubang di antara dua keping selaput itu boleh diluas atau disempitkan dalam usaha mengeluarkan bunyi. Kumpulan bunyi yang dihasilkan sedemikian akan dikenali sebagai Vokal.8 Pita suara Pita suara terletak di dalam ruang tenggorok dan ia juga amat penting untuk penghasilan bunyi.1. konsonan dan diftong.Bunyi itu hanya dipengaruhi oleh keadaan lidah dan bentuk bibir.

Menurut cara sebutan tersebut yang diterangkan di atas. Terdapat enam vokal dalam Bahasa Melayu seperti contoh jadual berikut: Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: 13 .Bunyi yang dikeluarkan dengan cara demikian dikatakan bunyi konsonan.Setiap bunyi itu ditentukan oleh ciri pembeza sahaja. iaitu di mana ia berbeza antara satu sama lain. 3.Analisis ciri-ciri pembeza ini dimulakan oleh R. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah .Jacobson(1956) dengan melihat ciri-ciri akustik bunyi-bunyi tersebut. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. Vokal dalam bahasa Melayu terbahagi kepada tiga.HBML1203 Kedua. Aliran udara itu kemudian terganggu oleh alat-alat sebutan tadi semasa melalui rongga mulut atau rongga hidung. Deskripsi bunyi yang mengasingkan bunyi vokal dan konsonan adalah suatu cara tradisional. bunyi-bunyi itu dapat dihasilkan dengan menekan udara keluar dari paruparu. vokal tengah dan vokal belakang. bunyi bahasa tersebut dibahagi kepada bunyi vokal dan bunyi konsonan.1 Cara Penghasilan Bunyi-bunyi Vokal Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. iaitu vokal hadapan.

HBML1203 Rajah Vokal yang dihasilkan 14 .

( Rajah dipetik daripada buku OUM) vokal hadapan separuh sempit Contoh: bilik . maka bunyi vokal yang dihasilkan vokal hadapan kerana hujung lidah itu terletak di bahagian mulut. cari Hujung lidah dibawa turun 1/3 daripada titik untuk vokal sempit. bendi .Udara dari paru-paru ditekankan keluar.HBML1203 3.1 Vokal Hadapan Kalau bahagian lidah yang terlibat itu hujung lidah.Ada 4 buah fon vokal depan iaitu [ i ]. elok ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (ii) [e] 15 . ipar . Maka bunyi vokal akan dihasilkan.paru. Vokal Hadapan dapat menghasilkan : No (i) Lamban g Fonetik [i] Gambarajah vokal hadapan sempit Penjelasan Dan Contoh Apabila hujung lidah diletakkan pada titik paling tinggi di bahagian depan mulut tetapi lidah tidak menyekat aliran udara dari paru.Saluran udaranya lebih luas kerana depan lidah dinaikkan tidak setinggi kedudukannya sewaktu membunyikan vokal . Depan lidah dinaikkan tinggi dalam mulut. jari .Dua bibir dileperkan. [ ? ] dan [ a ]. Ini menghasilkan bunyi vokal separuh sempit. titik . Antara depan lidah dan lelangit keras terdapat saluran sempit untuk udara keluar. tauge . Udara ditekan keluar dari paru-paru. Contohnya: kole . [ e ].1.

depan lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan untuk mengeluarkan vokal [ e ]dan[ i ]. gelek . gesek . gerek ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 16 .HBML1203 (iii) [?] vokal hadapan separuh luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. Contohnya: tauke .

bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan dekat dengan lelangit lembut. Vokal [o] juga vokal belakang.1. Kita boleh melakukan satu kajian kecil bahawa letakkan tangan di bawah rahang dan sebut [u].HBML1203 (iv) [a] vokal hadapan luas Untuk menghasilkan bunyi vokal ini. Untuk menghasilkan bunyi ini.depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. Rajah Kedudukan rahang/bibir. tetapi kedudukan belakang lidah lebih rendah ketika kita menghasilkan bunyi [u]. anak . Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung. Kedudukan alat pertuturan lain adalah sama seperti menghasilkan vokal [ e ]dan[ i ]. Contohnya: pandai . kemudian sebut [o]. [u] dan [i] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Vokal belakang dapat menghasilkan : No Lamban g Fonetik Gambarajah Penjelasan Dan Contoh 17 . maka bunyi vokal yang dihasilkan itu akan dikenali sebagai vokal belakang. siapa Kalau bahagian belakang lidah yang terlibat.2 Vokal Belakang landai . lidah ketika menghasilkan bunyi [a]. ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 3.

HBML1203 (i) [u] vokal belakang sempit Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah setinggi mungkin di atas. undang .Bentuk bibir dibundarkan. ulat .tetapi tidak menutup ruang aliran udara. udang 18 . ( Rajah dipetik daripada buku OUM) Contohnya: ubat .

Contohnya: obor .Keadaan bibir pula dibundarkan. 19 . Vokal tengah dapat menghasilkan : No (i). 3.Ia wujud kerana pengaruh dialek daerah. Lamban g Fonetik [ ә ] Gambarajah vokal tengah pendek Penjelasan Dan Contoh Meletakkan di lantai lidah terhampar rongga mulut.Tengah lidah agak melengkung ke atas sedikit. solo.HBML1203 (ii) [o] vokal belakang separuh sempit Bunyi dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 di antara tempat yang paling tinggi dan tempat yang paling rendah.3 Vokal Tengah Kalau lidah dalam keadaan bersahaja. toko ( Rajah dipetik daripada buku OUM) (iii) [ ↄ] vokal belakang separuh luas Mengikut Yunus Maris(1969).1. iaitu terletak di lantai rongga mulut dalam keadaan sedikit tegang maka vocal yang dihasilkan itu dipanggil vokal tengah [Ә ]. vokal ini adalah gantian vokal belakang separuh sempit [ o ]. Contohnya:perahu.Keadaan bibir juga bersahaja.Luas rongga mulut agak sederhana. Bunyi dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 daripada kedudukan separuh sempit dan bentuk bibir turut dibundarkan.

4 Vokal Sengau Vokal sengau adalah vokal yang dihasilkan dengan artikulasi yang hampir sama dengan artikulasi bunyi-bunyi vokal oral yang telah dihuraikan di atas.HBML1203 3. [b] Letupan bibir dihasilkan dengan merapatkan bibir bawah ke bibir atas dan udara dari paru-paru akan bertahan. 4. 4.Kalau letupan itu dilakukan dengan getaran pita suara maka bunyi itu menjadi letupan bibir tak bersuara. disempitkan dan lain-lain semasa rongga mulut atau disalurkan melalui rongga hidung.Kita memanggil bunyi letupan itu mengikut daerah sebutannya.Apabila udara tersekat ini dilepaskan dengan serta-merta maka bunyi letupan akan dihasilkan. seperti [mȃkan] . iaitu [p] dan [b] pula dilakukan dengan pita suara tidak bergetar. ketiga-tiga faktor ini akan digunakan iaitu daerah artikulasi.Bunyi-bunyi konsonan Bahasa Melayu boleh dibahagi kepada duo golongan.1.Udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga mulut akan tersekat. iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman.1Konsonan Letupan Bunyi letupan ini dihasilkan dengan merapatkan alat sebutan kepada mana-mana daerah sebutan.Perbezaannya adalah dari segi aliran arus udara dari paru-paru itu dibenarkan keluar melalui rongga nasal dengan sebahagian darinya tetap mengalir juga di rongga mulut.Vokalnya ini dibezakan dengan vokal oral dengan cara menandakan tanda diakritis [ ~ ]di atas vokal berkenaan. 4.0 Bunyi Konsonan Konsonan ialah bunyi yang dihasilkan oleh aliran udara dari paru-paru yang tersekat. cara sebutan dan keadaan pita suara.1 Letupan bibir [p] . Ia bertentangan dengan bunyi vokal yang dihasilkan tanpa gangguan terhadap aliran udara tersebut. 20 . Dalam mendeskripsikan bunyi-bunyi konsonan ini.Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan bibir. Contohnya.1. Bunyi letupan akan berubah jika daerah dan alat sebutan berubah. [mȃndi].

2 Letupan gusi [t] dan [d] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas.Udara yang tertahan dilepaskan dengan serta merta dan menghasilkan bunyi letupan lelangit lembut [k] tak bersuara dan bersuara [g].1. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan pita suara [?]. dan menghasilkan bunyi letupan. Udara yang tertahan dalam rongga mulut dilepaskan dengan serta merta. [?]dijadikan lambang bunyi.1.3 Letupan lelangit lembut [k] dan [g] Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut. maka kita tidak mengambil kira ianya bersuara atau tidak. Letupan lelangit lembut [k] dan [g] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan gusi.Bunyi dihasilkan ialah letupan gusi tak bersuara [t] dan letupan gusi bersuara [d]. Letupan berlaku di pita suara. Rajah dibawah menunjukkan bunyi letupan lelangit lembut [k] dan [g].1. 21 .HBML1203 Letupan bibir [p] . [b] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.4 Letupan pita suara [?] Jika pita suara dirapatkan dan tekanan udara dari paru-paru dilepaskan dengan serta merta. Letupan gusi [t] dan [d] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.

nya.Geseran ini boleh bersuara dan tidak bersuara. bertajuk Some Aspects of Malay Phonology and Morphology (1976).Dalam tesis Ph. Geseran Gusi [s] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. D. Penyempitan rongga mulut menyebabkan udara dari paru-paru kita keluar dengan cara bergeser untuk menghasilkan bunyi geseran. [z] Hujung lidah dirapatkan ke arah sempadan gusi lelangit keras tetapi aliran udara tidak tersekat. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran [z].2 Konsonan Geseran Konsonan geseran dihasilkan dengan menyempitkan rongga aliran udara sewaktu melalui rongga mulut. Rajah dibawah menunjukkan bunyi geseran pita suara [h]. 4.2. Farid Onn. Bunyi geseran gusi lelangit keras tak bersuara[s] dan yang bersuara [z]. mengatakan [h] mempunyai cirri bersuara.Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.2 Geseran pita suara [h] Pita suara boleh disempitkan dan menyebabkan udara keluar di antara pita suara dengan bergeser. 22 .Lelangit lembut dirapatkan ke dinding belakang rengkung dan udara hanya keluar melalui rongga mulut. gusi [s].HBML1203 Letupan pita suara [?] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.2.Geseran pita suara ialah [h]. Pita suara ini tidak dikatakan bersuara atau tidak.1 Geseran Gusi [s].

Lidah diangkat ke arah gusi atas. tetapi di sini mempunyai masalah gangguan aliran udara.HBML1203 Geseran pita suara [h] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Ada dua bunyi separuh vokal. Rajah dibawah menunjukkan konsonan Sisian [l].3 Konsonan Getaran [r] Bunyi konsonan ini dihasilkan dengan mengetarkan lidah dalam rongga mulut.5 Separuh Vokal [w] dan [y] Separuh vokal ini merupakan bunyi vokal yang tidak selesai. Rajah dibawah menunjukkan konsonan bunyi getaran [r].Terdapat satu bunyi getaran dalam Bahasa Melayu.Udara dari paru-paru ditekan keluar ikut kiri dan kanan lidah.Bunyi ini bersuara.4 Konsonan Sisian [l] Bunyi ini dihasilkan dengan menggetarkan lidah dari kiri dan kanan dalam rongga mulut.Ia tidak tidak dikenal sebagai vokal penuh kerana ia tidak terdapat sebarang gangguan kepada aliran udara. Konsonan Sisian [l] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Satu bunyi sisian [l]dihasilkan dan bunyi bersuara dalam Bahasa Melayu.Hujung lidah diangkat ke arah gusi atas. 23 . Konsonan Getaran [r] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.Udara dari paru-paru ditekan keluar hingga menggetarkan lidah untuk menghasilkan bunyi getaran [r].

4. Rajah dibawah menunjukkan sengau bibir [m]. Tetapi lelangit lembut diturunkan untuk membolehkan udara keluar melalui rongga hidung. Rajah dibawah menunjukkan Separuh Vokal [w] dan [y].iaitu:separuh vokal bibir [w] dan separuh vokal lelangit keras [y]. Sengauan bibir [m] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) . Konsonan pinjaman [v] dan [f] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.7. Rajah dibawah menunjukkan Konsonan pinjaman [v] dan [f].Udara dari paru-paru tertekan dan keluar dengan bergeser.1 Sengauan bibir [m] Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas.Bunyi sengauan akan terhasil.6 Konsonan pinjaman Gigi bawah dirapatkan ke arah bibir atas tetapi tidaklah rapat sehingga menyekat aliran udara.Ini menghasilkan bunyi sengau bibir [m]. Separuh Vokal [w] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4.7 Konsonan Sengauan Konsonan ini dihasilkan dengan cara yang seakan serupa dengan letupan.Bunyi geseran gigibibir yang bersuara ialah [v]dan yang tak bersuara ialah [f].Semua bunyi sengauan adalah bersuara.

HBML1203 4. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit keras bersuara [ɲ].7. Bunyi yang dihasilkan dikenali sebagai bunyi sengauan lelangit keras bersuara[ɲ].4 Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.2 Sengauan Gusi [n] Hujung lidah dirapatkan ke gusi atas. Rajah dibawah menunjukkan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ].7. Sengauan Lelangit Lembut[ŋ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) . Sengauan Lelangit Keras[μ] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Sengauan Gusi [n] ( Rajah dipetik daripada buku OUM) 4. Rajah dibawah menunjukkan sengauan gusi [n]. Ini menghasilkan bunyi sengau gusi[n]. Bunyi yang dihasilkan dinamakan bunyi sengauan lelangit lembut bersuara[ŋ].3 Sengauan Lelangit Keras[ɲ] Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras.7.

Carta Konsonan Bahasa Melayu 4.Dalam carta ini. baik vokal mahupun konsonan. Bermacam-macam bunyi boleh dilahirkan sekiranya daerah sebutan dibahagi dengan lebih rapi. Ini dapat dilihat dalam carta Fonetik Antarabangsa di bawah. dinyatakan juga sama ada bunyi itu bersuara atau tidak.Penganalisaan bunyi untuk menimbulkan sistem bunyi dalam kajian fonologi.9 Transkripsi Fonetik dan Fonemik Kita telah membincangkan bagaimana bunyi dihasilkan. . satu carta telah dimasukkan sebagai rujukan.Hanya setelah bunyi-bunyi ini terakam dalam bentuk lambang barulah bunyi tersebut dapat dianalisa.HBML1203 4. Semua lambang dapat dipakai bagi merakamkan bunyi secara bertulis. daerah sebutan dirujukkan kepada cara sebutan.8 Carta Konsonan Bahasa Melayu Untuk menjelaskan bunyi-bunyi yang dideskripsi.Transkripsi terbahagi kepada dua jenis iaitu transkripsi fonetik dan transkripsi fonemik. Transkripsi adalah penurunan lambang-lambang bunyi daripada lambang tulisan yang mencatat sesuatu dalam kehidupan.

HBML1203 Carta Fonetik Antarabangsa 4.9. Contohnya seperti berikut: .1 Transkripsi Fonetik Transkripsi fonetik merupakan cara yang mempelajari segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang-lambang fonetik untuk bunyi itu masing-masing.

yang membezakan erti antara dua .fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia.Satu unit ujaran yang bermakna dan terdiri daripada beberapa unit bunyi.9. Manakala menurut Dalbor. Seseorang tidak lagi teragak-agak mengatakan yang bunyi-bunyi konsonan /k/ .4.khusus bagi sesuatu bahasa. Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula.“ phonology is the study of the function and patterning of speechsounds ” yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”.2 Transkripsi Fonemik Transkripsi fonetik pula merupakan cara yang mempelajari bunyi-bunyi bahasa dan cara pengelompokan mereka ke dalam fonem-fonem. paya . salah seorang ahli linguistik Barat pula. baya . /b/ . Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. /m/ dan kata itu. fonem boleh dimengertikan sebagai unit sifat bunyi yang membezakan erti ( Bloodmfield: 1933). /p/ . bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan.Fonem juga bermaksud bunyinya hampir sama. 5. Contohnya seperti kaya . yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri. Terdapat beberapa contoh di bawah.Selain itu. maya dan saya.Ia lebih ditumpukan transkripsi dalam bentuk tulisan.1 Fonem Fonem adalah unit pada tingkat bunyi yang distingtif. /s/.0 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham. Unit-unit bunyi ini dipanggil fonem.Contohnya seperti berikut: Fonem θ Fonem ŏ Fonem ŋ Fonem γ dieja sebagai"th" dieja sebagai"dh" dieja sebagai"ng" dieja sebagai"gh" 5.

p . g diganti dengan k . 5. dalam membuat pertimbangan bagi menentukan alofon-alofon kepada sesuatu fonem dalam sesuatu bahasa. b diganti dengan p .HBML1203 Misalnya : b diganti dengan p . k . igama pikir paham ugama fikir faham Akhir kata. dan dengan sendirinya merupakan anggota kepada keluarga fonem tersebut. maka paku akan bertukar menjadi baku .2 Alofon Alofon adalah pengwujudan dari fonem yang berbeza dari segi sifat-sifat fiziknya. [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu. [ f ] dan [ p ] adalah alofon-alofon kepada fonem /p/ dalam Bahasa Melayu.alofan merupakan bunyi-bunyi kelainan yang tergolong kepada kelas fonem yang sama. maka geli akan bertukar menjadi keli . g diganti dengan k . k diganti dengan g . bunyi-bunyi yang berbeza dikaji haruslah jangan mendatangkan perbezaan makna. Perkataan-perkataan di bawah mempunyai erti yang sama tetapi berbeza secara fonetis pada bunyi pertamanya .Unit bunyi juga boleh saling berganti secara alternatif itu adalah fonem-fonem yang berasingan yang / i / boleh diganti dengan / u / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai ugama . maka bagi akan bertukar menjadi palu . maka gelipar akan bertukar menjadi kelipar . Oleh itu b . maka kitar akan bertukar menjadi gitar . Contohnya seperti berikut: Ugama agama / u / boleh diganti dengan / a / supaya perkataan yang sama boleh disebut sebagai agama. p diganti dengan b . .Selain itu. g dan m adalah unit terkecil yang berfungsi kerana unit itu membezakan maksud ujaran. seorang pengkaji harus dapat membezakan keadaan yang seolah-olah sama dengan variasi bebas di mana kerap terjadi sebutan yang alternatif dari suatu kata yang memperlihatkan adanya perbezaan yang fonemis.Bunyi-bunyi yang dikaji itu haruslah dilihat dari segi kesamaan fonetis. Dengan kata lain. maka bagi akan bertukar menjadi pagi .

HBML1203 sudah terbukti dengan jelasnya dalam sesuatu bahasa itu. .

Segmen bunyi yang dicantumkan menjadi urutan yang bermakna akan menghasilkan kata yang jika seharusnya dilengkapkan dengan ciri-ciri yang non-segmental seperti panjang-pendek . Lambang digunakan untuk membezakan makna.] adalah setengah mora. 6.Lambang ini akan digunakan bernama mora[:].Terdapat 4 jenis tekanan dengan tanda-tanda tertentu seperti berikut: = tekanan keras / dua ᴧ = tekanan sedang / dua 6. tona mendatar dan tona turun naik.tona rendah.0 Ciri-ciri suprasegmental Bahasa Melayu Ciri-ciri suprasegmental adalah sifat bunyi yang menindihi sesuatu segmen bunyi samada bunyi vokal atau bunyi konsonan. 6. Dalam kebanyakan bahasa. jeda digunakan ialah #.pendek Dua bunyi. Bunyi vokal boleh berbeza dari segi kenyaringan dalam kesatuan bunyi-bunyi. maka barulah makna kata itu menjadi pasti dan jelas.HBML1203 6. iaitu unsur hentian yang memisahkan antara perkataan. tekanan .Perbezaan tona merupakan sesuatu perbezaan yang disebabkan oleh perbezaan nada suara seperti tona tinggi. khususnya bunyi vokal mungkin serupa dalam semua aspek fonetik melainkan berbeza dari segi panjang-pendek.4 Jeda Jeda dikenali sebagai persendirian . tona dan jeda . Lambang [: :] menunjukkan dua mora dan lambang [. 6.3 Tona Tona adalah meninggi atau menurunnya nada suara pada menyebut sesuatu sukusuku atau morfem.1 Tekanan Tekanan adalah keras atau lemahnya suara yang diperlukan bagi menyebut sesuatu suku-kata. ayat atau rangkaian kata. Unsur ini \ = tekanan lemah / tiga v = tekanan paling lemah .2 Panjang. panjang-pendek bunyi vokal dan konsonan penting sekali peranannya bagi membezakan morfem.

mengajuk dan seterusnya bercakap. guru. kanak berdiri untuk membaca perkataan yang hampir sama dan berbeza sedikit bunyi dari segi fonetiknya yang diberi oleh guru secara persendirian.0 Kepentingan dalam pengajaran kemahiran lisan Perkembangan bahasa kanak-kanak dapat menunjukkan bahawa kanak-kanak mula mendengar. Kanak-kanak yang telah menguasai bahasa lisan akan mudah mengeluarkan buah fikiran mereka dengan sebutan yang betul. Kanak-kanak dapat bertutur dan mengeluarkan buah fikiran dengan Perbezaan antara r dan l menggunakan bahasa yang sesuai dalam pelbagai keadaan perhubungan seperti perbualan dengan rakan-rakan. Contohnya. 2) Dia sudah lali. yakin diri untuk bersuara semasa pengajaran dijalankan. Contohnya: Pengalaman yang diceritakan oleh kanak yang melawat ke zoo negara di dalam kelas dapat membantu kanak-kanak lain mengenali lebih banyak tentang kehidupan haiwan . Kebiasaannya penggunaan nahu yang betul secara lisan akan membina asas bahasa yang kukuh. intonasi dan tekanan suara. Apabila mereka sudah biasa dengan bahasa itu barulah diperkenalkan lambang-lambang tulisan supaya mudah mereka menginterpretasikan lambang-lambang pertuturan. Kebiasaannya penggunaan bahasa lisan menguntungkan pembinaan bahasa yang baik. pembinaan ayat dan aspek-aspek nahu dalam satu-satu bahasa adalah dipelajari secara tidak langsung. Contohnya: 1) Dia sudah lari. syarahan dan lain-lain. Struktur ayat. ibu bapa dan sebagainya serta dalam majlis bahas. .HBML1203 7. pagi & bagi beli dara & & beri darah Bahasa Melayu khususnya berbeza dari segi pengucapan. Dengan itu mereka akan lebih berani.

saya juga mengkaji bagaimana vokal dan konsonan dihasilkan. guru dikehendaki memperbanyakkan kegiatan lisan di peringkat persekolahan. Di samping itu . tolong beli sebotol kicap di kedai runcit . Setelah mengkaji. carta vokal. 8. Untuk memahami dengan lebih mendalam. Fonemik merupakan satu kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. Lidah dan bibir pula memainkan peranan yang amat penting dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan tidak bersuara. konsonan dan fonetik antarabangsa dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini sebagai rujukan.Contohnya seperti berikut: Ibu:"Ali . " Secara keseluruhan kemahiran lisan adalah amat penting. ibu. Melalui kegiatan lisan yang banyak di peringkat awal akan menambahkan dan memperkayakan perbendaharaaan kata kanak-kanak. sifat bunyi bahasa dan pendengaran. dan rongga hidung yang memainkan peranan penting dalam penghasilan bunyi konsonan. lelangit lembut.0 Kesimpulan Melalui kerja kursus ini banyak yang kita dapat pelajari daripada BahasaMelayu dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. lelangit keras. Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya. Selain daripada itu. saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi. Maka dengan ini boleh memudahkan kanak-kanak untuk belajar." Ali:"Baiklah. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir iaitu gusi. carta . Saya pergi membeli sekarang. vokal merupakan bunyi bersuara kerana tiada halangan semasa udara keluar dari peparu.Mereka dapat melakukan apa yang disampaikan oleh orang lain. pita suara.HBML1203 Kanak-kanak dapat mendengar dan memahami pertuturan yang disampaikan oleh orang lain dalam kehidupan harian sama ada di dalam atau di luar rumah. Manakala fonemik pula berkaitan tentang kajian fungsi dan struktur bunyi bahasa.

Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pelajaran Malaysia. Amerika Syarikat: Nombor Kad Katalog Perpustakaan Kongres. (1966). (1984). Kuala Lumpur : University Malaya Press. (1980). Linguistik Am Untuk Guru Bahasa Malaysia. Yunus Maris. T. J. Robert Lado. Peter Trudgil . (1983). The Malay Sound System. http:// www.oum.edu. Kuala Lumpur:Fajar Bakti SDN. (1995). Sosiolinguistik Satu Pengenalan. Arbak Othman. Morfologi Struktur Kata Dalam Nahu Generati. Kuala Lumpur: Sarjana Enterprise. Mengajar Bahasa Suatu Pendekatan Saintifik.my Kuala Lumpur: .Jensen. Dewan Bahasa dan Pustaka Kementerian Pendidikan Malaysia. Permulaan Ilmu Linguistik satu pengenalan konsep bidang kajian secara teoritis.HBML1203 RUJUKAN / REFERENSI Abdullah Hassan. (1964).BHD.