1.

0

PENGENALAN Bidang fonetik dan bidang fonologi adalah saling berkaitan antara satu sama lain. Bahkan kedua-duanya adalah saling melengkapi. Matlamat tajuk ini adalah untuk membantu kami mengenali bunyi bahasa Bahasa Melayu dan seterusnya mengenal pasti alat-alat artikulasi atau alat pertuturan yang dapat menghasilkan bunyi-bunyi bahasa tersebut. Selain dari itu, kerja kursus ini bertujuan untuk menjelaskan huruf-huruf dan simbol-simbol fonetik, fonem, fonem segmental, fonem suprasegmental, sebutan dan penyukuan dalam Bahasa Melayu. Kerja kursus ini juga membantu dalam membuat latihan transkripsi sebutan penyukuan dalam Bahasa Melayu.

1.1 TEORI FONETIK DAN FONETIK

DEFINISI FONETIK

Kamus Dewan(1996:354), fonetik ialah ilmu bahasa (llinguistik) yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya.

Kamus Oxford Advanced Learner’s Dictionanry of Current English (1992:671) fonetik merupakan “the study of speech sounds and their production”.

Mengikut Merriam Webster’s Collengiate Dictionary tenth edition (1996:873), fonetik dikatakan sebagai “the system of speech sounds of a language or group of languages”.

Mengikut Kamus Linguistik (Harimurti Kridalaksana, 1984:51) memberikan definisi fonetik sebagai “ilmu yang menyelidiki penghasilan, penyampaian dan penerimaan bunyi bahasa.

Pandangan

dan

pengertian

tentang

fonetik

oleh

beberapa

orang

sarjana bahasa juga disertakan di sini bagi menjelaskan konsep fonetik

Pengantar bahasa dan Komunikasi terjemahan Aishah Mahdi dan Azizah Hussein daripada buku Linguistik :An Introduction to Language and Communication menyatakan: Fonetik ialah bidang yang memperkatakan bagaimana bunyi bahasa dihasilkan (dituturkan) dalam saluran suara bidang kajian yang dikenali sebagai fonetik artikulasi , dan juga sifat fizikal

gelombang bunyi bahasa yang dihasilkan oleh saluran suara (bidang yang dikenali sebagai fonetik akustik).

Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia karya Abdullah Hassan memberikan definisi fonetik seperti yang berikut: “Fonetik mengkaji bunyi bahasa dari segi penyebutan, pendengaran atau sifat-sifatnya. Fonetik amnya ialah pengkajian terhadap unsur-unsur bahasa dalam bentuk bunyi.(1993:40)

Alias Mohamad Yatim, dalam bukunya Fonetik dan Fonologi:Suatu Tinjauan menyatakan: “Fonetik ialah kajian saintifik mengenai bunyi bahasa dan rumus yang melibatkan pengeluarannya.”(1992:2)

DEFINISI FONOLOGI

Kamus Dewan, fonologi merupakan kajian tentang bunyi sebutan dalam sesuatu bahasa.(edisi 4, 2010 )

Kamus Linguistik (Harimurti Kridalaksana,1984:51) memberikan definisi fonologi sebagai bidang dalam linguistik yang menyelidiki bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya.

Linguistik:Pengantar Bahasa dan Komunikasi terjemahan oleh Aishah Mahdi dan Azizah Hussien memberi pengertiantentang fonologi seperti yang berikut: “ Fonologi ialah sub bidang linguistik yang mengkaji struktur dan pemolaan sistematik bunyi dalam bahasa manusia. Istilah fonologi digunakan dalam dua cara. Dari satu segi, fonologi sesuatu bahasa tertentu dan rumus yang maengawal penyebaran bunyi tersebut.

Abdullah Hassan pula dalam bukunya Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia menyatakan bahawa fonologi mengkaji bunyi-bunyiyang berfungsi dalam sesuatu bahasa itu.”(1993:40)

1.1.2 FONOLOGI Fonologi ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi yang diucapkan melalui mulut manusia. Bunyi-bunyi itu pula ialah bunyi-bunyi yang bermakna. Pertuturan ialah bunyi-bunyi yang bermakna kerana apabila dua orang bertutur, mereka saling memahami perkara yang dituturkan. Dengan itu, bunyi yang bermakna itu ialah bunyi bahasa. Bunyi bahasa ialah bunyi yang bermakna yang dihasilkan oleh alat artikulasi

FONETIK

FONEMIK

1.1.1

FONETIK

3 FONEMIK FONEMIK Fonemik ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi sesuatu bahasa. Alat-alat yang menghasilkan bunyi atau fonetik artikulasi Pendengaran.1. iaitu pengkajian tentang fungsi atau struktur bunyi bahasa itu. iaitu bunyi yang keluar dari mulut atau fonetik auditori 1. Tentulah bunyi-bunyi ini yang menyebabkan perbezaan erti itu. Oleh itu /b/ dan /l/ ialah fonem. . Bunyinya hampir sama. FONEM Fonem ialah bunyi bahasa yang menunjukkan perbezaan erti. Fonem dan transkripsi fonem diletakkan dalam kurungan / /.kajian yang ditinjau dari segi bahan fizik atau jizim yang mewujudkan bentuk ucapan. Misalnya kata bayang dan layang. Yang berbeza hanya [b] dan [l].Sifat bunyi atau fonetik akustik Fonetik .

2 ARTIKULASI DAN ARTIKULATOR Definisi Artikulasi dan Artikulator Kamus Dewan edisi 4 menyatakan artikulasi sebagai cara atau proses menyebut bunyi atau kata dengan jelas.merupakan tempat-tempat yang dapat dicapai olah artikulator.alat yang dapat digerak-gerakkan dengan bebas dan dapat diletakkan di beberapa kedudukan. Organ atau alat artikulasi penting dalam sistem aliran udara yang menyebabkan penghasilan bunyi bahasa berlaku. bibir lelangit lembut dan sebagainya.Contoh: gigi atas. gusi dan lelangit keras.1. Contoh: hujung lidah. (a) Pengeluar (artikulator) . (b) Daerah pengeluar (artikulasi) . .

1 DEFINISI Huruf ialah lambang dalam sistem bunyi bahasa yang daripadanya sesuatu perkataan dalam tulisan dibentuk.3 HURUF-HURUF DALAM BAHASA MELAYU 1.3.1. 1.2 LAMBANG HURUF RUMI 26 HURUF RUMI 21 HURUF KONSONAN 5 HURUF VOKAL . (Marzukhi Nyak Abdullah. 1977:42).3.

x vot.zaman 1. dan z – melambangkan bunyi pinjaman Bahasa Arab dan Bahasa Inggeris HURUF DALAM BAHASA MEMELAYU  f. z fikir.No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Fonem /a/ /b/ /c/ /d/ /e/ /f/ /g/ /h/ /i/ /j/ /k/ /l/ /m/ Huruf kecil a b c d e f g h i j k l m Huruf besar A B C D E F G H i J K L M No 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 Fonem /n/ /o/ /p/ /q/ /r/ /s/ /t/ /u/ /v/ /w/ /x/ /y/ /z/ Huruf kecil n o p q r s t u v w x y z Huruf besar N O P Q R S T U V W X Y Z Huruf f.x.v. qadar.q. q.3. xenon  19 FONEM KONSONAN 25FONEM@ BUNYI 6 FONEM VOKAL DAN DIBERI LAMBANG HURUF RUMI SEPERTI DIBAWAH .2 VOKAL DAN KONSONAN DALAM BAHASA MELAYU  HURUF v.

.tol] [du.e pepet. ejaan lama @ ejaan Zaaba u a Huruf Vokal a e taling e pepet i o u Fonem / Bunyi [a] [é] [e] [i] [o] [u] Ejaan ada semak selak bilik botol duduk Sebutan [a.da] [sé. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah. i o 5 FONEM VOKAL e ( 2 fonem) /e/ -e taling /ₔ/ .mak] [se.3 HURUF VOKAL DALAM BAHASA MALAYSIA Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan.1. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir.duk] .3.lak] [bi.lik] [bo.

ri] [ra.lai] [ma.ran] [za.lem] y z [y] [z] yuran zapin [yu.rus] [wa.tat] [da.kah] [nge.pat] [sa.pin] ..la] [ka. Terdapat 27 fonem atau bunyi konsonan dalam Bahasa Melayu.jam] [vi.bus] [gha.ri] [nya.zal] [har.di] [khai.dah] [naf.kir] [ga.la] [pa.ham] [syi.pa?] [ni‫؟‬mat] [qa. hentian sebahagian atau hentian sekejap-sekejap.ga] [ka.ga] [ja. Sekatan itu dapat dilakukan dalam bentuk hentian sepenuhnya.4 HURUF KONSONAN DALAM BAHASA MELAYU Konsonan pula ialah bunyi yang dihasilkan dengan melakukan sekatan terhadap arus udara yang dilepaskan melalui paru-paru.par] [qa.rik] [ta.1.da] [fa.jah] [zi.la] [ca.rat] [la.3. Huruf Konsonan b c d f g gh h j k kh l m n ng ny p q r s sy t v w x Fonem / Bunyi [b] [c] [d] [f] [g] [gh] [h] [j] (1)[k] (2) ? (3) ‫؟‬ (4)[q] [kh] [l] [m] [n] [ng] [ny] [p] [q] [r] [s] [sy] [t] [v] [w] [z] Ejaan bola catat dada fakir gabus ghazal harga jaga kala kapak nikmat kadi khairat lalai madah nafkah ngeri nyala papar qari rapat saham syirik tajam virus wajah xylem Sebutan [bo.

5 JENIS –JENIS HURUF KONSONAN KONSONAN PINJAMAN GANDINGAN ASAL Konsonan Asal Bahasa Melayu  Terdapat tiga jenis konsonan yang berbeza dalam Bahasa Melayu. Konsonan gandingan dan rangkap turut dikenali sebagai huruf gabung dan konsonan gabungan (Nik Safiah Karim et. sengauan dan separuh vokal.konsonan asal Bahasa Melayu terbahagi kepada tujuh.3. 2006). getaran. Konsonan tersebut ialah konsonan asal.al. pinjaman. Terdapat 18 fonem konsonan asal Bahasa Melayu. geseran. gandingan dan rangkap.   .Jadual 1:Huruf dan Fonem Konsonan Bahasa Melayu 1. Sebenarnya terdapat 19 bunyi (fon) tetapi bunyi [?] dianggap variasi kepada bunyi [k] di akhir suku kata.  Cara sebutan . iaitu letupan. sisian. letusan.

Pada tempat lain. Nor „Aini sudah ditiadakan.3. Konsonan sy pula yang dipinjam lebih awal daripada Bahasa Arab. Ejaan nama seperti „Abdullah.1 KONSONAN PINJAMAN Terdapat sepuluh konsonan pinjaman dalam Bahasa Melayu yang berasal daripada Bahasa Arab melainkan konsonan v. Selain itu. Sa‟odah. Lelangit Lembut 5 k g  x Gusi Bibir . Huruf ain seperti dalam perkataan ma’na. ‘a (‘alam). Konsonan v dipinjam daripada Bahasa Inggeris.5. skuasy.Cara Sebutan Daerah Sebutan Gusi-L Keras Pita Suara 6  h Lelangit Keras 3 4 1 Letupan Letusan Sengau an Geseran Getaran Sisian Separuh Vokal tb b tb b b tb b b b b w p b 2 t d m f v n č j  s z Š r l y Jadual 2 :Konsonan Asal Bahasa Melayu Berdasarkan Sebutan 1. huruf hamzah digugurkan tetapi masih terdapat dalam perkataan seperti Dato’. huruf ‘i (‘ilmu). ‘u (‘umur) digugurkan. sebagai darjah kebesaran yang dikurniakan oleh Sultan atau Yang Dipertuan Negeri. digantikan dengan huruf k menjadi makna. digunakan untuk mengeja perkataan pinjaman daripada Bahasa Inggeris contohnya.

6 HURUF DIFTONG DALAM BAHASA MELAYU Diftong pula terhasil daripada gabungan bunyi vokal.3.2006:44).tai] [pu. diftong terbentuk apabila berlaku pengeluncuran bunyi-bunyi vokal. Huruf Diftong ai au oi Fonem / Bunyi [ai] [au] [oi] Ejaan pantai pulau sepoi Sebutan [pan. iaitu satu vokal mengeluncur dari satu vokal kepada vokal yang lain (Abdullah Hassan.poi] Jadual 3 : Huruf dan Fonem Diftong Bahasa Melayu TATATINGKAT BAHASA WACANA AYAT KLAUSA FRASA MORFEM FONEM .1.lau] [se. Dengan perkataan lain.

4.Rajah 1 : menerangkan peranan huruf dalam pembinaan maksud dalam Bahasa Melayu 1.1 Simbol Vokal Bahasa Melayu Huruf a e (pepet) e taling i o u Simbol bunyi [a] [e] [ə] [i] [i] [u] Jadual 4: Simbol Vokal Bahasa Melayu .4 SIMBOL FONETIK DALAM BAHASA MELAYU Simbol Fonetik Vokal Konsonan Diftong 1.

[/].2 Simbol Konsonan dan Diftong Huruf b c d g h j k l m n p q r s t v w x y z Simbol bunyi [b] [č] [d] [g] [h] [j] [k]. [Q] [l] [m] [n] [P] [q] [r] [s] [š] [t] [v] [w] [z] [Y] [z] Jadual 5: Simbol Konsonan .1.4.

5.4 Simbol Konsonan Gandingan dan Rangkap Konsonan Rangkap gh ny ng sy th dz kh Simbol bunyi [] [ɲ] [ŋ] [∫] [] [ð] [x] Jadual 6: Konsonan Gandingan dan Rangkap .Huruf Gabungan Vokal ai au oi Simbol bunyi [ai] [au] [oi] Jadual 6: Simbol Diftong Ada simbol-simbol bunyi yang diwakili oleh satu huruf dan ada juga yang mewakili dua huruf dalam Bahasa Melayu.

5 1.1. VOKAL FONEM SEGMENTAL DIFTONG KONSONAN Fonem vokal Bunyi bersuara Udara keluar melalui mulut Terhasil – udara keluar dari paruparu secara bebas/ tanpa sekatan Bunyi vokal berbeza bergantung kepada bentuk rongga di atas glotis yang dilalui udara semasa bunyi vokal diucapkan . Unsur-unsur segmental ialah setiap satu bunyi merupakan satu segmen atau penggalan daripada arus tuturan.5.1 FONEM SEGMENTAL DALAM BAHASA MELAYU DEFINISI FONEM SEGMENTAL Fonem yang boleh dipisahkan atau dipenggalkan di antara satu sama lain.

/a/ /i/ FONEM / ə / VOKAL /u/ /o/ FONEM VOKAL /q/ qari FONEM KONSONAN PINJAMAN /x / (kh) xatam /f/ fikir /ž /(dz /dh) žalim /θ/ (th) θala θa /Š/ (sy) Šor /ð/(dh) ðarab /ᴕ/ ( gh) ᴕaib /z/ beza .

6 FONEM SUPRASEGMENTAL DALAM BAHASA MELAYU FONEM SUPRASEGMENTAL (SS) Konsep kontras tentukan taraf fonem bunyi SS Dalam Bahasa Melayu bunyi SS ditutur secara sistematis Dalam lain bahasa ( cth.1. Bahasa Cina) bunyi SS bezakan makna Tekanan Nada (tona) FONEM SUPRASEGMENTAL ( Kamus Dewan ) Panjangpendek Intonasi Jeda(persendian) .

gusi dan lelangit keras.1. iaitu: (a) Pengeluar (artikulator) . (b) Daerah pengeluar (artikulasi) .2.Contoh: gigi atas. .alat yang dapat digerak-gerakkan dengan bebas dan dapat diletakkan di beberapa kedudukan.2.1 LAKARAN DAN PELABELAN ALAT-ALAT ARTIKULASI DAN ARTIKULATOR . Contoh: hujung lidah. bibir lelangit lembut dan sebagainya.1 ALAT-ALAT ARTIKULASI Alat – alat artikulasi meliputi artikulator dan daerah artikulasi Alat-alat sebutan dapat dibahagikan kepada dua jenis.merupakan tempat-tempat yang dapat dicapai olah artikulator.

8. 20. 18. 17. 13. Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah 11. 2. 14. 6. 16. 19. 10. 5. 9. Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok . 4. 15. 7. 12. 3.Rajah Alat Artikulasi 1.

Esofagus Bukan alat yang terlibat secara langsung dalam artikulasi Pita suara Boleh dirapatkan dan direnggangkan.2 ALAT ALAT BAHAGIAN DALAM TUBUH Paru-paru Bahagian mengepam udara keluar untuk penghasilan bunyi. Tidak berfungsi dalam penghasilan bunyi. Epiglotis Berfungsi sebagai penutup daripada makanan dan minuman memasuki trakea.Di sinilah terhasilnya bunyi hentian glotis Kotak suara Fungsinya terbahagi kepada dua: i)Fungsi biologi:melindungi paruparu dengan menahan butir-butir makanan dan cecair daripada memasuki trakea. Terlibat dalam menghasilkan semua suara. Farinks Menghubungkan larinks dengan bahagian atas rongga tekak.2. Larinks Tisu yang dinamakan pita suara.1.Pita suarabergetar dinamakan bersuara. anak tekak dan rongga hidung. ii)Fungsi bahasa : menghasilkan bunyi bunyi bahasa mengikut kedudukan posisinya yang diubah suai. Kualiti bunyi yang dihasilkan bergantung kepada pengembangan dan pengepaman keluar udara daripada paruparu Trakea Merupakan saluran udara antara larinks an paru-paru. Membolehkan laluan udara masuk ke paruparu dan keluar kembali. .

hadapan lidah. Lidah Alat artikulasi yang terpenting dan paling aktif.3 FUNGSI ALAT-ALAT ARTIKULASI Bibir Terdiri daripada otot-otot kenyal yang boleh dihamparkan dan dibundarkan dan berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. Terbahagi kepada empat bahagian. Organ ini digunakan sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. iaitu hujung lidah. tengah dan belakang. Bahagian hadapan lidah. tengah lidah dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi-bunyi vokal. tengah lidah.2. iaitu bunyi vokal hadapan. Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi. Hujung lidah merupakan bahagian paling aktif dan boleh digerakkan ke mana-mana bahagian mulut untuk membuat penyekatan. . Gusi Merupakan bahagian yang cembung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. Gigi Kedudukannya yang statik dan sentiasa digunakan sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi.1. dan belakang lidah. Berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut.

Bahagian lelangit yang terkebelakang dalam rongga mulut. LELANGIT KERAS Bermula dari sempadan gusi di bahagian atas rongga mulut hinggalah ke lelangit lembut.. Boleh diturunkan atau dinaikkan dan boleh diturun dan dibuka saluran tekak ke rongga hidung.Pita Suara Pita suara terletak dalam ruang tenggorok (halkum) dan amat penting dalam penghasilan bunyi. Proses pengeluaran suara berlaku dengan cara memperluas dan mempersempit lubang yang terdapat di antara dua keping selaput nipis berkenaan. LELANGIT LEMBUT Bermula dari sempadan lelangit keras hingga akhir daerah atas rongga mulut. Mengisi lebih kurang 2/3 daripada lelangit. .

2 CARA PENGELUARAN BUNYI 2. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah.2.1 BUNYI VOKAL Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan. Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: . keadaan rongga mulut dan bentuk bibir.2.

Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak dan tutup rogga hidung. Contoh: kole. sementara hujung lidah didekatkan pada gusi. Lelangit lembut diangkat untuk menutup rongga hidung. depan lidah dinaikkan hingga hampir menyentuh lelangit keras. Pita suara bergetar dan bibir terhampar. halangan atau himpitan yang boleh menyebabkan geseran kedengaran.i) Vokal Depan Sempit (i) Untuk mengeluarkan bunyi vokal ini. cari ii) Vokal Depan Separuh Sempit ( ) Untuk menghasilkan bunyi ini depan lidah diturunkan 1/3 daripada titik vokal sempit. tauge. Contoh: bilik. titik. ipar. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut sambil menggetarkan pita suara tanpa sekatan. jari. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan.. bendi. elok . Bibir berada dalam keadaan terhampar.

takat . Contoh: tauke. siapa. anting. gelek. Contoh: anak. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. Pita suara bergetar dan bibir terhampar. Pita suara bergetar dan bibir terhampar. depan lidah diturunkan serendah-rendahnya.iii) Vokal Depan Separuh Luas [ a ] Untuk mengeluarkan vokal ini depan lidah diturunkan sepertiga dari kedudukan separuh sempit. . . gesek. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. landai. pandai. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak utuk menutup rongga hidung. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung. gerek iv) Vokal Depan Luas ( a) Untuk mengeluarkan bunyi vokal ini.

polo. Pita suara bergetar. Pita suara bergetar. Contoh: ubat. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. ulat. solo. udang. ulang vi) Vokal Separuh Sempit ( o ) Dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 dari kedudukan mengeluarkan vokal belakang sempit.v) Vokal Belakang Sempit (u) Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah tinggi ke lelangit lembut. undang. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. Bentuk bibir dibundarkan. toko. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. Keadaan bibir pula dibundarkan. orang . Udara dari paruparu keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. Contoh: obor.

. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak menutup rongga hidung.vii) Vokal Belakang Separuh Luas [ ‫] כ‬ Dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan mengeluarkan vokal belakang separuh sempit. Pita suara bergetar. Bentuk bibir dibundarkan. Vokal ini tidak terdapat dalam bahasa Melayu. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan.

tekak atau hidung. abad.2.2 BUNYI-BUNYI KONSONAN Konsonan ialah bunyi-bunyi bahasa yang sewaktu dikeluarkan menerima sekatan. atap Hujung lidah dirapatkan ke gigi gusi. ? Dua bibir dirapatkan. . Pita suara tidak bergetar ( bunyi tidak bersuara ) Maka. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. d. Udara dari paruparu melalui rongga mulut tersekat di bahagian rapatan hujung lidah dan gigi -gusi . keluarlah bunyi [p]. Pita suara tidak bergetar ( bunyi bersuara) terbitlah bunyi letupan gusi bersuara [d].2. Contoh : pasu. Bunyi-bunyi konsonan ada yang bersuara dan ada yang tidak bersuara.2.1 Konsonan Letupan . tanduk. 2. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. sama ada di bahagian rongga mulut.2. Contoh daun.p. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut tersekat di antara rapatan dua bibir dan udara dilepaskan serta merta. sempitan dan geseran. apit.

Udara yang tersekat dilepaskan perlahan-lahan.2 Konsonan Letusan – c.2. j Bunyi [c] dihasilkan apabila hadapan lidah dinaikkan rapat ke lelangit keras. Contoh: budak.kakak 2.2. Pita suara dirapatkan dan arus udara yang keluar daripada paru-paru tersekat di bahagian rapatan pita suara udara menyebabkan pita suara tidak bergetar dan hentian glotis akan dihasilkan. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. sakat. Pita suara tidak bergetar ( bunyi tidak bersuara) . Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan tersekat pada rapatan depan lidah dan lelangit keras.Hentian [?]: Hentian glotis terhasil dengan cara lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara ke rongga hidung.

Lelangit lembut dinaikkan rapat ke rongga tekak dan menutup rongga hidung.3 Konsonan Sisian – l Hadapan lidah dirapatkan ke bahagian tengah gigi – gusi. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan keluar melalui tepian/sisian lidah. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan tersekat pada rapatan depan lidah dan lelangit keras.Bunyi [ j ] Hadapan lidah dirapatkan ke lelangit keras. Udara yang tersekat dilepaskan perlahanlahan.2. Pita suara bergetar ( bunyi bersuara ) Contoh: laju. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. bekal. dalam . Pita suara bergetar ( bunyi bersuara ) 2.2.

Pita suara bergetar ( bunyi bersuara) Contoh: nyonya. Lelangit lembut diturunkan dan menutup rongga mulut.2.4 Konsonan Sengauan – m. demam. talam Bunyi Ny [Л] bergetar Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras. ny Bunyi[m] Bibir atas dan bawah dirapatkan. Udara dari paruparu melalui rongga hidung. Pita suara bergetar ( bunyi bersuara) Contoh : musuh. lanyak .2.2. Udara dari paru-paru melalui rongga hidung. Lelangit lembut diturunkan dan menutup rongga mulut.

2. Arus udara melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. 2.6 Konsonan Geseran – s. bunyi geseran gusi tidak bersuara. Udara dari paru-paru melalui rongga tekak dan menggetarkan pita suara. Pada masa ini lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara ke rongga hidung. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke rongga tekak dan menutup rongga hidung.5 Konsonan Getaran – r Hadapan lidah dirapatkan ke gusi. lalu terhasillah bunyi [s].2. Pita suara direnggangkan.h Bunyi [s] Mula-mula hadapan lidah dinaikkan ke gusi untuk membuat sempitan pada arus udara. menggetarkan depan Bunyi yang terhasil dinamakan bunyi getaran gusi bersuara [r].2.2. . melalui rongga mulut.2.

Bunyi [h] Pita suara disempitkan. .bergeser. Lelangit lembut dinaikkan dan menutup rongga hidung. Disebabkan melibat pita suara tidak dapat dikatakan bergetar atau tidak bunyi bersuara atau tidak bersuara. Udara dari paru-paru keluar di antara pita suara yang disempitkan.

.

lidah bergerak pantas ke kedudukan untu mengeluarkan vokal tengah [ә] . Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Bibir dihamparkan. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Pita suara digetarkan.2. lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk mengeluarkan vokal tengah [ә] Bunyi [ y ] Hadapan lidah diangkat agak tinggi ke lelangit keras. Pita suara digetarkan .2. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak.2.7 Konsonan separuh vokal – w. y Bunyi [ w ] Bibir dibundarkan.

Diftong terbentuk apabila berlaku pengeluncuran bunyi-bunyi vokal. Depan lidah pada kedudukan seperti membunyikan vocal depan rendah [ a ] Lidah secara cepat digeluncurkan kearah cara membunyikan vocal depan tinggi [ I ] Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui hidung. Pita suara digetarkan. Hujung lidah terkena gigi bawah.3 BUNYI DIFTONG Gabungan bunyi vokal dinamakan diftong. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. hairan.3. Satu vokal mengeluncur dari satu vokal kepada vokal yang lain.1 Diftong [ai] Keadaan bibir agak terhampar.2. pandai . Contoh perkataan aising. 2. Terdapat 3 jenis diftong.

Contoh perkataan boikot.2 Diftong [au] Keadaan bibir daripada hampar ke bundar.3. Lidah digeluncurkan secara cepat kea rah cara membunyikan depan tinggi[ I ] dengan lidah dinaikkan kea rah lelangit keras. pisau. pulau.3. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. . sepoi. 2. audit. rendah sedikit daripada cara membunyikan vocal [ I ]. Hujung lidah kena gigi bawah. Depan lidah pada kedudukan sebelum membunyikan vocal separuh tinggi[ o ].amboi. Contoh perkataan aurat. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung. Depan lidah pada kedudukan seperti membunyikan vokal depan rendah [a] Lidah digeluncurkan secara cepat kea rah cara membunyikan vokal belakang tinggi [ u ] dengan lidah melengkung ke arah lelangit keras.2. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut.3 Diftong [oi] Keadaan bibir daripada bundar ke hampar. Pita suara digetarkan. Pita suara digetarkan. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung.

a. (oi): sampai. 14. cuai. 12. 13. landai lampau. (ai): b. garau. surau. 5. adoi. sepoi. Diftong yang ketiga ialah diftong [oi]. gulai. Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi 11. bibir yang mula-mula bundar tetapi kemudian berkeadaan hampar. 15. Semasa dihasilkan lidah berada pada kedudukan [o] dan kemudian bergerak kepada [i]. 4. pukau amboi. Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara . boikot. (au): c. 1. Contoh. [amboi]. [pulau]. 2. salai. sungai. 3. kemudian dibundarkan pula. Contoh. silau. dodoi. bibir yang mula-mula dihamparkan.Yang kedua pula ialah diftong [au]. Pada masa ini depan lidah berada pada kedudukan untuk vokal [a] kemudian bergerak kepada kedudukan untuk vokal [u].

Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah 16. Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok .6. 19. 20. 9. 18. 7. 10. 8. 17.

.

BENTUK BIBIR KETIKA PENGHASILAN VOKAL .

Namun demikian. Hubungan antara mereka menjadi lebih erat. dialek daerah tidak seharusnya digunakan secara meluaskan semasa proses pengajaran dan pembelajaran. Seterusnya.3.murid Tahun 1 Wira berlari bebas untuk set induksi tajuk Pentingnya Menjaga Kesihatan. loghat. Guru kemudian beraksi melakukannya dan seorang murid memberitahu itu adalah [# huŋga ko? se #] Guru kemudian menyebut ayat tersebut dan mereka melaku aktiviti dengan gembira. Murid-murid tersebut hanya berdiri dan memerhati antara satu sama lain kerana tidak memahami arahan yang diberi oleh guru. penggunaan dialek daerah semasa proses pengajaran dan pembelajaran mengakibatkan mutu Bahasa Melayu secara lisan merosot dan menimbulkan kekeliruan akan semasa penyampaian guru. pelat daerah (negeri dan lain-lain) Penggunaan bahasa dialek daerah adalah bertujuan memudahkan komunikasi antara penduduk setempat. Sebagai contoh situasi di sebuah sekolah di daerah Gua Musang seorang guru Bahasa Melayu yang berasal dari Kedah meminta murid . Semasa berkomunikasi. Hal ini jelas membuktikan bahawa dialek daerah ini akan merosakkan Bahasa Melayu yang juga merupakan bahasa kebangsaan kita. Kekerapan menggunakan bahasa yang .3 ULASAN TERHADAP KESAN DIALEK DAERAH TERHADAP PENGUASAAN BAHASA MELAYU STANDARD TERUTAMA DALAM PROSES PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN BAHASA MELAYU DALAM KALANGAN MURID-MURID SEKOLAH RENDAH Dialék merupakan bentuk bahasa yang digunakan dalam sesuatu daerah atau oleh sesuatu kelas sosial berbeza daripada bahasa standard. berasa tenang dan terhibur apabila mereka berkomunikasi antara satu sama lain menggunakan bahasa daerah. mereka akan mewujudkan kemesraan sesama mereka.

Hal ini terbawa-bawa ketika mereka menulis karangan. kesan dialek daerah ialah maksud bahasa gagal diterjemahkan oleh murid. Tidak mustahil kegagalan murid-murid di sekolah rendah dalam mata pelajaran Bahasa Melayu disebabkan mereka terlalu kerap menggunakan dialek daerah. . Sebagai contoh.tercemar secara meluas akan melahirkan rakyat yang buta bahasa sendiri. Kesan penggunaan dialek daerah juga mengehadkan penguasaan kosa kata murid-murid. murid di negeri Kedah menulis karangan mengguna dialek daerah [ #saya ada kucin #][ # tekoh-tekoh saya bagi makan nasi?#] yang sepatutnya ditulis „saya ada kucing. Bahasa amat penting dalam kehidupan seseorang kerana bahasa merupakan wahana utama untuk menyampaikan idea. Bagi murid di negeri Kedah menyebut ayat ular besar melingkar atas pagar sebagai: [ # ulaq bəsaq meliŋkaq? ataθ pagaq?# ] manakala murid di negeri Melaka menyebut ayat yang sama dengan [# ulau besau meliŋkau atas pagau # ] Selain itu. Sebagai contohnya. Kadang-kadang saya berinya makan nasi. Bahasa dapat menggambarkan tahap keintelektualan atau mencerminkan status penuturnya. Situasi di sebuah sekolah di daerah Baling seorang guru Bahasa Melayu mengarah seorang murid ke bilik A untuk membaca buku tetapi murid tersebut pergi ke bilik air disebabkan [ # ε # ] itu adalah dialek bagi air di daerah Baling. Hal ini menyebabkan murid-murid akan berasa keliru dan sukar untuk menguasai Bahasa Melayu yang betul. di sekolah guru-guru mengambil jalan mudah dan cenderung mengguna dialek daerah sebagai bahasa pengantar dengan alasan pelajar lebih mudah memahami sesuatu yang disampaikan. Penggunaan dialek daerah semasa proses pengajaran dan pembelajaran menyebabkan murid-murid tidak dapat menguasai sebutan bahasa standard dengan berkesan dan betul.

pelaksanaan penggunaan Bahasa Melayu standard semasa proses pengajaran dan pembelajaran haruslah dijalankan dengan berkesan agar usaha untuk memartabatkan Bahasa Melayu dapat dicapai. Sehubungan dengan hal itu. Salah satu cara untuk mencapai hasrat tersebut adalah melalui penggunaan Bahasa Melayu standard semasa proses pengajaran dan pembelajaran. Peranan guru sangat penting di sekolah sebagai pembimbing murid-murid dan pelaksana dasar kerajaan iaitu dengan meletakkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Rasmi dan Bahasa Kebangsaan negara kita. . penguasaan Bahasa Melayu standard ini juga diharapkan dapat membantu meningkatkan pencapaian muridmurid dalam Bahasa Melayu. Segala masalah dan salah faham dalam pengajaran dan pembelajaran juga dapat diselesaikan dan diperbetulkan dengan mudah. Tuntasnya. Sesungguhnya sesuatu kejayaan itu tidak akan dicapai dengan mudah tanpa usaha yang bersungguh-sungguh seperti kata pepatah “Kalau tidak dipecahkan ruyung. Sekiranya guru dan murid-murid mengaplikasikan penggunaan Bahasa Melayu standard semasa proses pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu maka memudahkan kedua-dua pihak mencapai objektif sesuatu kemahiran pelajaran. Seterusnya. manakan dapat sagunya ”. pembacaan dan penulisan murid.Kenyataan ini bermakna bahawa bahasa yang digunakan oleh individu yang berpelajaran tinggi lazimnya berlainan daripada mereka yang tidak berpelajaran. guru perlu menggunakan pelbagai variasi bahasa sama ada yang tersurat dan tersirat. Bahasa turut menjadi lambang sesuatu bangsa sehingga timbulnya ungkapan “ Bahasa Jiwa Bangsa”. jika tidak faham mereka boleh merujuk kamus. Amalan penggunaan Bahasa Melayu standard dapat meningkat keyakinan diri melalui pertuturan. Penggunaan Bahasa Melayu standard mudah difahami.

DIRGAHAYU BAHASAKU Ahmad Sarju Tempatmu di singgahsana hati nurani bangsaku warga yang berbudi setia dan amanah Bahasa itu maruah bangsa yang mesti dipelihara martabatnya agar tetap kukuh dan ampuh melayari lautan bijaksana salam ikatan mesra dan teguh Cekal dan waja semangat pejuangku hak bangsaku memilikimu hak bangsaku mendaulatkanmu dibumi bertuah ini merentas dunia tak bertepi Sejarah bangsa mencatatkan kegemilangan ke barat dan ke timur menjalin persaudaraan gagah pelautku membelah lautan ke utara dan ke selatan bahasaku mencengkam dari pulau ke pulau menggilap mutiara silam Dirgahayu bahasaku di arena antarabangsa suaramu tumbuh menusuk kalbu lagu bahasamu bahasamu bahasa minda mudah akrab dan bertatasusila daripada bangsa yang bernama Melayu menempa kejayaan di alaf baru ( September 2000 ) Manuskrip Luka Bangsa. 2006 Persatuan Penulis Nasional Malaysia ( PENA ) .Tepatlah sekali kata-kata pengarang sajak dibawah yang mengandungi maksud yang tersurat dan tersirat.

RUJUKAN Dasar Bahasa Kebangsaan telah meletakkan Bahasa Melayu sebagai ?Bahasa Rasmi dan Bahasa Kebangsaan negara kita. Seterusnya skop kajian boleh diperluas dan dimantapkan dengan melaksanakan kajian lanjut seperti yang dicadangkan.Seterusnya skop kajian boleh diperluas dan dimantapkan dengan melaksanakan Sebagai kesimpulan. . Sesungguhnya sesuatu kejayaan itu tidak akan dicapai dengan mudah tanpa usaha yang bersungguh-sungguh seperti kata pepatah “Kalau tidak dipecahkan ruyung. . Peranan guru sangat penting di sekolah sebagai pembimbing murid-murid dalam pembelajaran kemahiran menulis. Di samping itu. Hal ini amat penting dan bermakna dalam membantu pelbagai pihak untuk mendapatkan hasil pencapaian yang terbaik. manakan dapat sagunya”. ia akan menjadi barah dalam masyarakat kita dan sudah tentu akan memudaratkan pengguna dan nilai Bahasa Melayu. kajian ini juga diharapkan dapat membantu meningkatkan pencapaian murid-murid dalam Bahasa Melayu Penulisan di sekolah rendah. sekiranya situasi pengunaan bahasa dialek tidak dibendung. pelaksanaan pengajaran dan pembelajaran kemahiran menulis harus dijalankan dengan berkesan agar usaha untuk meningkatkan penguasaan 3M khususnya kemahiran menulis dalam kalangan murid-murid dapat dicapai.

Kedudukan Bahasa Melayu tergugat Dasar Bahasa Kebangsaan telah meletakkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Rasmi dan Bahasa Kebangsaan negara kita. Pihak yang mempunyai kuasa yang besar seperti Perdana Menteri harus sentiasa menekankan penggunaan bahasa kebangsaan kita setiap masa sama ada . jika pihak-pihak yang bertanggungjawab menjalankan tugas dengan penuh teliti dan kerap. 3.Lemah dalam penguasaan Bahasa Melayu -Contohnya di sekolah. ia akan menjadi barah dalam masyarakat kita dan sudah tentu akan memudaratkan pengguna dan nilai Bahasa Melayu.keracunan bahasa dapat kita lihat dan dibaca saban hari di majalah. Namun. tidak mustahil bahasa kita akan menjadi bahasa antarabangsa yang berada di tahap terpenting khususnya dalam bidang pendidikan dan perniagaan. 4.guru-guru mengambil jalan mudah dan cenderung mengguna Bahasa Dialek sebagai bahasa pengantar dengan alasan pelajar lebih mudah memahami sesuatu yang disampaikan.Contohnya. sekiranya situasi pengunaan bahasa dialek tidak dibendung.Masalah pembinaan masyarakat berwawasan -Keracunan dalam penyampaian dan pengunaan laras bahasa yang dicampuradukkan dengan bahasa yang tidak sesuai dalam konteks pengunaan yang semakin setara menunjukkan sudah semestinya tidak akan dapat membina minda masyarakat untuk maju dan mengejar kemajuan.Hal ini menyebabkan pelajar-pelajar akan berasa keliru dan sukar untuk menguasai Bahasa Melayu yang betul. pencemaran bahasa ini merupakan suatu isu atau perkara yang semakin meruncing sejak akhir-akhir ini.Hal ini menyebabkan mutu dan nilai Bahasa Melayu semakin merosot. rancangan-rancangan yang disiarkan di televisyen yang telah dicampuradukkan pengunaan dengan kata-kata lain yang tidak sesuai.

Jika pemimpin begitu prihatin dan bersungguh-sungguh dalam hal memartabatkan bahasa kebangsaan. bagi pihak-pihak penerbit majalah atau drama juga haruslah sedar yang mereka juga bertanggungjawab membawa pembaharuan dan penambahbaikan dalam bidang bahasa.dalam ucapan rasminya ataupun semasa ditemu bual oleh wartawan.‟ Kata-kata ini sudah cukup memberitahu kepada kita agar setiap perkara yang ingin diubah atau dibuat perlulah dari atas atau pemimpin dahulu. Dari sinilah kita mendidik masyarakat agar menggunakan bahasa yang betul dari segi ejaan. dan tatabahasa Bahasa Melayu. begitulah kuihnya. Bahasa rojak dan bahasa pasar tidak seharusnya digunakan secara meluaskan walaupun bukan dalam situasi formal. Dengan ini. Kekerapan menggunakan bahasa yang tercemar secara meluas akan menlahirkan rakyat yang buta bahasa sendiri. Tidak mustahil kegagalan pelajar-pelajar di sekolah dalam mata pelajaran Bahasa Melayu disebabkan mereka terlalu kerap menggunakan bahasa rojak dan pasar. ini akan menjadi ikutan kepada orang bawahannya. . Sebagaimana kata-kata periBahasa Melayu iaitu „bagaimana acuannya. sebutan. Janganlah sibuk mengejar keuntungan tetapi nilai dan tanggungjawab patriotisme diabaikan. apabila beliau sentiasa menggunakan bahasa kabangsaan secara baik dan kerap. rakyat juga akan mengikutinya. Oleh itu. Anak-anak muda kini juga kerap membaca majalah berupa bahasa rojak dan pasar. Masyarakat mudah menerima perkara yang positif andainya di keliling mereka penuh dengan perkara positif. Hal ini jelas membuktikan bahawa bahasa rojak atau pasar ini akan merosakkan Bahasa Melayu yang juga merupakan bahasa kebangsaan kita.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful