1.

0

PENGENALAN Bidang fonetik dan bidang fonologi adalah saling berkaitan antara satu sama lain. Bahkan kedua-duanya adalah saling melengkapi. Matlamat tajuk ini adalah untuk membantu kami mengenali bunyi bahasa Bahasa Melayu dan seterusnya mengenal pasti alat-alat artikulasi atau alat pertuturan yang dapat menghasilkan bunyi-bunyi bahasa tersebut. Selain dari itu, kerja kursus ini bertujuan untuk menjelaskan huruf-huruf dan simbol-simbol fonetik, fonem, fonem segmental, fonem suprasegmental, sebutan dan penyukuan dalam Bahasa Melayu. Kerja kursus ini juga membantu dalam membuat latihan transkripsi sebutan penyukuan dalam Bahasa Melayu.

1.1 TEORI FONETIK DAN FONETIK

DEFINISI FONETIK

Kamus Dewan(1996:354), fonetik ialah ilmu bahasa (llinguistik) yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya.

Kamus Oxford Advanced Learner’s Dictionanry of Current English (1992:671) fonetik merupakan “the study of speech sounds and their production”.

Mengikut Merriam Webster’s Collengiate Dictionary tenth edition (1996:873), fonetik dikatakan sebagai “the system of speech sounds of a language or group of languages”.

Mengikut Kamus Linguistik (Harimurti Kridalaksana, 1984:51) memberikan definisi fonetik sebagai “ilmu yang menyelidiki penghasilan, penyampaian dan penerimaan bunyi bahasa.

Pandangan

dan

pengertian

tentang

fonetik

oleh

beberapa

orang

sarjana bahasa juga disertakan di sini bagi menjelaskan konsep fonetik

Pengantar bahasa dan Komunikasi terjemahan Aishah Mahdi dan Azizah Hussein daripada buku Linguistik :An Introduction to Language and Communication menyatakan: Fonetik ialah bidang yang memperkatakan bagaimana bunyi bahasa dihasilkan (dituturkan) dalam saluran suara bidang kajian yang dikenali sebagai fonetik artikulasi , dan juga sifat fizikal

gelombang bunyi bahasa yang dihasilkan oleh saluran suara (bidang yang dikenali sebagai fonetik akustik).

Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia karya Abdullah Hassan memberikan definisi fonetik seperti yang berikut: “Fonetik mengkaji bunyi bahasa dari segi penyebutan, pendengaran atau sifat-sifatnya. Fonetik amnya ialah pengkajian terhadap unsur-unsur bahasa dalam bentuk bunyi.(1993:40)

Alias Mohamad Yatim, dalam bukunya Fonetik dan Fonologi:Suatu Tinjauan menyatakan: “Fonetik ialah kajian saintifik mengenai bunyi bahasa dan rumus yang melibatkan pengeluarannya.”(1992:2)

DEFINISI FONOLOGI

Kamus Dewan, fonologi merupakan kajian tentang bunyi sebutan dalam sesuatu bahasa.(edisi 4, 2010 )

Kamus Linguistik (Harimurti Kridalaksana,1984:51) memberikan definisi fonologi sebagai bidang dalam linguistik yang menyelidiki bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya.

Linguistik:Pengantar Bahasa dan Komunikasi terjemahan oleh Aishah Mahdi dan Azizah Hussien memberi pengertiantentang fonologi seperti yang berikut: “ Fonologi ialah sub bidang linguistik yang mengkaji struktur dan pemolaan sistematik bunyi dalam bahasa manusia. Istilah fonologi digunakan dalam dua cara. Dari satu segi, fonologi sesuatu bahasa tertentu dan rumus yang maengawal penyebaran bunyi tersebut.

Abdullah Hassan pula dalam bukunya Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia menyatakan bahawa fonologi mengkaji bunyi-bunyiyang berfungsi dalam sesuatu bahasa itu.”(1993:40)

1.1.2 FONOLOGI Fonologi ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi yang diucapkan melalui mulut manusia. Bunyi-bunyi itu pula ialah bunyi-bunyi yang bermakna. Pertuturan ialah bunyi-bunyi yang bermakna kerana apabila dua orang bertutur, mereka saling memahami perkara yang dituturkan. Dengan itu, bunyi yang bermakna itu ialah bunyi bahasa. Bunyi bahasa ialah bunyi yang bermakna yang dihasilkan oleh alat artikulasi

FONETIK

FONEMIK

1.1.1

FONETIK

Tentulah bunyi-bunyi ini yang menyebabkan perbezaan erti itu. FONEM Fonem ialah bunyi bahasa yang menunjukkan perbezaan erti.kajian yang ditinjau dari segi bahan fizik atau jizim yang mewujudkan bentuk ucapan. iaitu bunyi yang keluar dari mulut atau fonetik auditori 1. Oleh itu /b/ dan /l/ ialah fonem. . Alat-alat yang menghasilkan bunyi atau fonetik artikulasi Pendengaran. Fonem dan transkripsi fonem diletakkan dalam kurungan / /. Misalnya kata bayang dan layang. Bunyinya hampir sama.Sifat bunyi atau fonetik akustik Fonetik . Yang berbeza hanya [b] dan [l].1.3 FONEMIK FONEMIK Fonemik ialah bidang yang mengkaji bunyi-bunyi sesuatu bahasa. iaitu pengkajian tentang fungsi atau struktur bunyi bahasa itu.

(a) Pengeluar (artikulator) . Organ atau alat artikulasi penting dalam sistem aliran udara yang menyebabkan penghasilan bunyi bahasa berlaku.merupakan tempat-tempat yang dapat dicapai olah artikulator. Contoh: hujung lidah. (b) Daerah pengeluar (artikulasi) .alat yang dapat digerak-gerakkan dengan bebas dan dapat diletakkan di beberapa kedudukan. .1. gusi dan lelangit keras.2 ARTIKULASI DAN ARTIKULATOR Definisi Artikulasi dan Artikulator Kamus Dewan edisi 4 menyatakan artikulasi sebagai cara atau proses menyebut bunyi atau kata dengan jelas. bibir lelangit lembut dan sebagainya.Contoh: gigi atas.

3 HURUF-HURUF DALAM BAHASA MELAYU 1.3. 1. (Marzukhi Nyak Abdullah.1.1 DEFINISI Huruf ialah lambang dalam sistem bunyi bahasa yang daripadanya sesuatu perkataan dalam tulisan dibentuk. 1977:42).3.2 LAMBANG HURUF RUMI 26 HURUF RUMI 21 HURUF KONSONAN 5 HURUF VOKAL .

zaman 1. x vot.v. qadar. z fikir.No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Fonem /a/ /b/ /c/ /d/ /e/ /f/ /g/ /h/ /i/ /j/ /k/ /l/ /m/ Huruf kecil a b c d e f g h i j k l m Huruf besar A B C D E F G H i J K L M No 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 Fonem /n/ /o/ /p/ /q/ /r/ /s/ /t/ /u/ /v/ /w/ /x/ /y/ /z/ Huruf kecil n o p q r s t u v w x y z Huruf besar N O P Q R S T U V W X Y Z Huruf f.x. dan z – melambangkan bunyi pinjaman Bahasa Arab dan Bahasa Inggeris HURUF DALAM BAHASA MEMELAYU  f.3. q. xenon  19 FONEM KONSONAN 25FONEM@ BUNYI 6 FONEM VOKAL DAN DIBERI LAMBANG HURUF RUMI SEPERTI DIBAWAH .2 VOKAL DAN KONSONAN DALAM BAHASA MELAYU  HURUF v.q.

duk] . keadaan rongga mulut dan bentuk bibir. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah.tol] [du.lik] [bo..lak] [bi.3.e pepet. i o 5 FONEM VOKAL e ( 2 fonem) /e/ -e taling /ₔ/ .da] [sé.3 HURUF VOKAL DALAM BAHASA MALAYSIA Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan.mak] [se. ejaan lama @ ejaan Zaaba u a Huruf Vokal a e taling e pepet i o u Fonem / Bunyi [a] [é] [e] [i] [o] [u] Ejaan ada semak selak bilik botol duduk Sebutan [a.1.

zal] [har.kah] [nge.la] [ca.da] [fa.pa?] [ni‫؟‬mat] [qa.ga] [ja.jam] [vi.la] [ka. Sekatan itu dapat dilakukan dalam bentuk hentian sepenuhnya.rus] [wa.kir] [ga.1.ga] [ka.dah] [naf.bus] [gha.jah] [zi.di] [khai.3..la] [pa.pat] [sa.ham] [syi.rik] [ta.lai] [ma.pin] . Terdapat 27 fonem atau bunyi konsonan dalam Bahasa Melayu. hentian sebahagian atau hentian sekejap-sekejap.tat] [da.ri] [nya.ri] [ra.ran] [za.4 HURUF KONSONAN DALAM BAHASA MELAYU Konsonan pula ialah bunyi yang dihasilkan dengan melakukan sekatan terhadap arus udara yang dilepaskan melalui paru-paru.par] [qa.rat] [la.lem] y z [y] [z] yuran zapin [yu. Huruf Konsonan b c d f g gh h j k kh l m n ng ny p q r s sy t v w x Fonem / Bunyi [b] [c] [d] [f] [g] [gh] [h] [j] (1)[k] (2) ? (3) ‫؟‬ (4)[q] [kh] [l] [m] [n] [ng] [ny] [p] [q] [r] [s] [sy] [t] [v] [w] [z] Ejaan bola catat dada fakir gabus ghazal harga jaga kala kapak nikmat kadi khairat lalai madah nafkah ngeri nyala papar qari rapat saham syirik tajam virus wajah xylem Sebutan [bo.

pinjaman. letusan.Jadual 1:Huruf dan Fonem Konsonan Bahasa Melayu 1. Konsonan gandingan dan rangkap turut dikenali sebagai huruf gabung dan konsonan gabungan (Nik Safiah Karim et. Terdapat 18 fonem konsonan asal Bahasa Melayu. sengauan dan separuh vokal. Sebenarnya terdapat 19 bunyi (fon) tetapi bunyi [?] dianggap variasi kepada bunyi [k] di akhir suku kata. sisian. geseran. Konsonan tersebut ialah konsonan asal. getaran.5 JENIS –JENIS HURUF KONSONAN KONSONAN PINJAMAN GANDINGAN ASAL Konsonan Asal Bahasa Melayu  Terdapat tiga jenis konsonan yang berbeza dalam Bahasa Melayu. iaitu letupan.   . gandingan dan rangkap.al.  Cara sebutan .3. 2006).konsonan asal Bahasa Melayu terbahagi kepada tujuh.

huruf hamzah digugurkan tetapi masih terdapat dalam perkataan seperti Dato’. sebagai darjah kebesaran yang dikurniakan oleh Sultan atau Yang Dipertuan Negeri.1 KONSONAN PINJAMAN Terdapat sepuluh konsonan pinjaman dalam Bahasa Melayu yang berasal daripada Bahasa Arab melainkan konsonan v. Huruf ain seperti dalam perkataan ma’na. Konsonan v dipinjam daripada Bahasa Inggeris. ‘u (‘umur) digugurkan. Ejaan nama seperti „Abdullah. Selain itu.5. Sa‟odah.Cara Sebutan Daerah Sebutan Gusi-L Keras Pita Suara 6  h Lelangit Keras 3 4 1 Letupan Letusan Sengau an Geseran Getaran Sisian Separuh Vokal tb b tb b b tb b b b b w p b 2 t d m f v n č j  s z Š r l y Jadual 2 :Konsonan Asal Bahasa Melayu Berdasarkan Sebutan 1. Konsonan sy pula yang dipinjam lebih awal daripada Bahasa Arab. Lelangit Lembut 5 k g  x Gusi Bibir . digantikan dengan huruf k menjadi makna. Pada tempat lain. skuasy. ‘a (‘alam).3. digunakan untuk mengeja perkataan pinjaman daripada Bahasa Inggeris contohnya. Nor „Aini sudah ditiadakan. huruf ‘i (‘ilmu).

6 HURUF DIFTONG DALAM BAHASA MELAYU Diftong pula terhasil daripada gabungan bunyi vokal.2006:44).tai] [pu.1.poi] Jadual 3 : Huruf dan Fonem Diftong Bahasa Melayu TATATINGKAT BAHASA WACANA AYAT KLAUSA FRASA MORFEM FONEM .lau] [se.3. Huruf Diftong ai au oi Fonem / Bunyi [ai] [au] [oi] Ejaan pantai pulau sepoi Sebutan [pan. Dengan perkataan lain. diftong terbentuk apabila berlaku pengeluncuran bunyi-bunyi vokal. iaitu satu vokal mengeluncur dari satu vokal kepada vokal yang lain (Abdullah Hassan.

Rajah 1 : menerangkan peranan huruf dalam pembinaan maksud dalam Bahasa Melayu 1.4.1 Simbol Vokal Bahasa Melayu Huruf a e (pepet) e taling i o u Simbol bunyi [a] [e] [ə] [i] [i] [u] Jadual 4: Simbol Vokal Bahasa Melayu .4 SIMBOL FONETIK DALAM BAHASA MELAYU Simbol Fonetik Vokal Konsonan Diftong 1.

[Q] [l] [m] [n] [P] [q] [r] [s] [š] [t] [v] [w] [z] [Y] [z] Jadual 5: Simbol Konsonan .1.4. [/].2 Simbol Konsonan dan Diftong Huruf b c d g h j k l m n p q r s t v w x y z Simbol bunyi [b] [č] [d] [g] [h] [j] [k].

4 Simbol Konsonan Gandingan dan Rangkap Konsonan Rangkap gh ny ng sy th dz kh Simbol bunyi [] [ɲ] [ŋ] [∫] [] [ð] [x] Jadual 6: Konsonan Gandingan dan Rangkap .Huruf Gabungan Vokal ai au oi Simbol bunyi [ai] [au] [oi] Jadual 6: Simbol Diftong Ada simbol-simbol bunyi yang diwakili oleh satu huruf dan ada juga yang mewakili dua huruf dalam Bahasa Melayu. 5.

5.1.1 FONEM SEGMENTAL DALAM BAHASA MELAYU DEFINISI FONEM SEGMENTAL Fonem yang boleh dipisahkan atau dipenggalkan di antara satu sama lain. Unsur-unsur segmental ialah setiap satu bunyi merupakan satu segmen atau penggalan daripada arus tuturan.5 1. VOKAL FONEM SEGMENTAL DIFTONG KONSONAN Fonem vokal Bunyi bersuara Udara keluar melalui mulut Terhasil – udara keluar dari paruparu secara bebas/ tanpa sekatan Bunyi vokal berbeza bergantung kepada bentuk rongga di atas glotis yang dilalui udara semasa bunyi vokal diucapkan .

/a/ /i/ FONEM / ə / VOKAL /u/ /o/ FONEM VOKAL /q/ qari FONEM KONSONAN PINJAMAN /x / (kh) xatam /f/ fikir /ž /(dz /dh) žalim /θ/ (th) θala θa /Š/ (sy) Šor /ð/(dh) ðarab /ᴕ/ ( gh) ᴕaib /z/ beza .

Bahasa Cina) bunyi SS bezakan makna Tekanan Nada (tona) FONEM SUPRASEGMENTAL ( Kamus Dewan ) Panjangpendek Intonasi Jeda(persendian) .1.6 FONEM SUPRASEGMENTAL DALAM BAHASA MELAYU FONEM SUPRASEGMENTAL (SS) Konsep kontras tentukan taraf fonem bunyi SS Dalam Bahasa Melayu bunyi SS ditutur secara sistematis Dalam lain bahasa ( cth.

2.1 ALAT-ALAT ARTIKULASI Alat – alat artikulasi meliputi artikulator dan daerah artikulasi Alat-alat sebutan dapat dibahagikan kepada dua jenis. Contoh: hujung lidah.1 LAKARAN DAN PELABELAN ALAT-ALAT ARTIKULASI DAN ARTIKULATOR . iaitu: (a) Pengeluar (artikulator) . .1.alat yang dapat digerak-gerakkan dengan bebas dan dapat diletakkan di beberapa kedudukan. (b) Daerah pengeluar (artikulasi) .Contoh: gigi atas. gusi dan lelangit keras.2.merupakan tempat-tempat yang dapat dicapai olah artikulator. bibir lelangit lembut dan sebagainya.

Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok . 9.Rajah Alat Artikulasi 1. 2. 20. 19. Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah 11. 7. 6. 3. 17. 15. 18. 5. 8. 4. 14. 16. 10. 13. 12.

Epiglotis Berfungsi sebagai penutup daripada makanan dan minuman memasuki trakea. Kualiti bunyi yang dihasilkan bergantung kepada pengembangan dan pengepaman keluar udara daripada paruparu Trakea Merupakan saluran udara antara larinks an paru-paru.Di sinilah terhasilnya bunyi hentian glotis Kotak suara Fungsinya terbahagi kepada dua: i)Fungsi biologi:melindungi paruparu dengan menahan butir-butir makanan dan cecair daripada memasuki trakea. Membolehkan laluan udara masuk ke paruparu dan keluar kembali. Terlibat dalam menghasilkan semua suara. anak tekak dan rongga hidung. ii)Fungsi bahasa : menghasilkan bunyi bunyi bahasa mengikut kedudukan posisinya yang diubah suai. Esofagus Bukan alat yang terlibat secara langsung dalam artikulasi Pita suara Boleh dirapatkan dan direnggangkan.2 ALAT ALAT BAHAGIAN DALAM TUBUH Paru-paru Bahagian mengepam udara keluar untuk penghasilan bunyi. Tidak berfungsi dalam penghasilan bunyi. Larinks Tisu yang dinamakan pita suara. .1.2. Farinks Menghubungkan larinks dengan bahagian atas rongga tekak.Pita suarabergetar dinamakan bersuara.

Bahagian hadapan lidah.3 FUNGSI ALAT-ALAT ARTIKULASI Bibir Terdiri daripada otot-otot kenyal yang boleh dihamparkan dan dibundarkan dan berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. hadapan lidah. Gigi Kedudukannya yang statik dan sentiasa digunakan sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi. Hujung lidah merupakan bahagian paling aktif dan boleh digerakkan ke mana-mana bahagian mulut untuk membuat penyekatan. tengah lidah dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi-bunyi vokal. tengah lidah. Lidah Alat artikulasi yang terpenting dan paling aktif. tengah dan belakang. Organ ini digunakan sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. iaitu hujung lidah. Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi. Berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut.2. dan belakang lidah.1. . Gusi Merupakan bahagian yang cembung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. iaitu bunyi vokal hadapan. Terbahagi kepada empat bahagian.

LELANGIT KERAS Bermula dari sempadan gusi di bahagian atas rongga mulut hinggalah ke lelangit lembut. Mengisi lebih kurang 2/3 daripada lelangit.. Boleh diturunkan atau dinaikkan dan boleh diturun dan dibuka saluran tekak ke rongga hidung. . Proses pengeluaran suara berlaku dengan cara memperluas dan mempersempit lubang yang terdapat di antara dua keping selaput nipis berkenaan. LELANGIT LEMBUT Bermula dari sempadan lelangit keras hingga akhir daerah atas rongga mulut. Bahagian lelangit yang terkebelakang dalam rongga mulut.Pita Suara Pita suara terletak dalam ruang tenggorok (halkum) dan amat penting dalam penghasilan bunyi.

2. Bunyi vokal juga dipengaruhi oleh pengaruh lidah. keadaan rongga mulut dan bentuk bibir.1 BUNYI VOKAL Bunyi vokal terhasil apabila udara keluar daripada rongga mulut tidak mengalami sekatan atau himpitan.2. Kedudukan vokal-vokal dapat dilihat seperti berikut: .2 CARA PENGELUARAN BUNYI 2.

tauge.i) Vokal Depan Sempit (i) Untuk mengeluarkan bunyi vokal ini. Bibir berada dalam keadaan terhampar. depan lidah dinaikkan hingga hampir menyentuh lelangit keras. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut sambil menggetarkan pita suara tanpa sekatan. Contoh: bilik. bendi.. Pita suara bergetar dan bibir terhampar. ipar. cari ii) Vokal Depan Separuh Sempit ( ) Untuk menghasilkan bunyi ini depan lidah diturunkan 1/3 daripada titik vokal sempit.Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak dan tutup rogga hidung. titik. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. halangan atau himpitan yang boleh menyebabkan geseran kedengaran. Contoh: kole. jari. elok . Lelangit lembut diangkat untuk menutup rongga hidung. sementara hujung lidah didekatkan pada gusi.

Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak utuk menutup rongga hidung. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. gesek. anting. depan lidah diturunkan serendah-rendahnya. Pita suara bergetar dan bibir terhampar. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. pandai. siapa. Contoh: tauke. landai. gerek iv) Vokal Depan Luas ( a) Untuk mengeluarkan bunyi vokal ini. Lelangit lembut berkeadaan terangkat rapat ke belakang tekak dan menutup rongga hidung. gelek. Pita suara bergetar dan bibir terhampar.iii) Vokal Depan Separuh Luas [ a ] Untuk mengeluarkan vokal ini depan lidah diturunkan sepertiga dari kedudukan separuh sempit. . takat . Contoh: anak. .

v) Vokal Belakang Sempit (u) Dihasilkan dengan mengangkat belakang lidah tinggi ke lelangit lembut. toko. Contoh: obor. undang. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. Udara dari paruparu keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. Keadaan bibir pula dibundarkan. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. Contoh: ubat. orang . Pita suara bergetar. polo. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. ulat. solo. Bentuk bibir dibundarkan. udang. Pita suara bergetar. ulang vi) Vokal Separuh Sempit ( o ) Dihasilkan dengan menurunkan belakang lidah 1/3 dari kedudukan mengeluarkan vokal belakang sempit.

Vokal ini tidak terdapat dalam bahasa Melayu. .vii) Vokal Belakang Separuh Luas [ ‫] כ‬ Dihasilkan apabila belakang lidah diturunkan 1/3 dari kedudukan mengeluarkan vokal belakang separuh sempit. Bentuk bibir dibundarkan. Pita suara bergetar. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut tanpa sekatan. Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak menutup rongga hidung.

abad. tekak atau hidung. Contoh daun. keluarlah bunyi [p]. apit. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. Pita suara tidak bergetar ( bunyi bersuara) terbitlah bunyi letupan gusi bersuara [d]. sempitan dan geseran. 2. Bunyi-bunyi konsonan ada yang bersuara dan ada yang tidak bersuara. .2 BUNYI-BUNYI KONSONAN Konsonan ialah bunyi-bunyi bahasa yang sewaktu dikeluarkan menerima sekatan. Udara dari paruparu melalui rongga mulut tersekat di bahagian rapatan hujung lidah dan gigi -gusi . Udara dari paru-paru melalui rongga mulut tersekat di antara rapatan dua bibir dan udara dilepaskan serta merta.2. tanduk. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. Contoh : pasu.2.1 Konsonan Letupan .p. ? Dua bibir dirapatkan. atap Hujung lidah dirapatkan ke gigi gusi.2. d. sama ada di bahagian rongga mulut. Pita suara tidak bergetar ( bunyi tidak bersuara ) Maka.2.

j Bunyi [c] dihasilkan apabila hadapan lidah dinaikkan rapat ke lelangit keras. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. sakat. Contoh: budak. Pita suara dirapatkan dan arus udara yang keluar daripada paru-paru tersekat di bahagian rapatan pita suara udara menyebabkan pita suara tidak bergetar dan hentian glotis akan dihasilkan.2 Konsonan Letusan – c. Pita suara tidak bergetar ( bunyi tidak bersuara) .Hentian [?]: Hentian glotis terhasil dengan cara lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara ke rongga hidung.2. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan tersekat pada rapatan depan lidah dan lelangit keras.kakak 2. Udara yang tersekat dilepaskan perlahan-lahan.2.

Pita suara bergetar ( bunyi bersuara ) 2. bekal. dalam .2. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan tersekat pada rapatan depan lidah dan lelangit keras. Udara yang tersekat dilepaskan perlahanlahan. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak dan menutup rongga hidung. Pita suara bergetar ( bunyi bersuara ) Contoh: laju.2.3 Konsonan Sisian – l Hadapan lidah dirapatkan ke bahagian tengah gigi – gusi. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan keluar melalui tepian/sisian lidah. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke rongga tekak dan menutup rongga hidung.Bunyi [ j ] Hadapan lidah dirapatkan ke lelangit keras.

Udara dari paruparu melalui rongga hidung. Pita suara bergetar ( bunyi bersuara) Contoh : musuh. ny Bunyi[m] Bibir atas dan bawah dirapatkan. Lelangit lembut diturunkan dan menutup rongga mulut.4 Konsonan Sengauan – m. demam. Lelangit lembut diturunkan dan menutup rongga mulut.2. talam Bunyi Ny [Л] bergetar Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras. lanyak . Pita suara bergetar ( bunyi bersuara) Contoh: nyonya.2.2. Udara dari paru-paru melalui rongga hidung.

2. menggetarkan depan Bunyi yang terhasil dinamakan bunyi getaran gusi bersuara [r].2. Pada masa ini lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara ke rongga hidung.6 Konsonan Geseran – s. Udara dari paru-paru melalui rongga tekak dan menggetarkan pita suara. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke rongga tekak dan menutup rongga hidung.5 Konsonan Getaran – r Hadapan lidah dirapatkan ke gusi. Pita suara direnggangkan. lalu terhasillah bunyi [s].2.2.2. 2. . melalui rongga mulut. bunyi geseran gusi tidak bersuara. Arus udara melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara.h Bunyi [s] Mula-mula hadapan lidah dinaikkan ke gusi untuk membuat sempitan pada arus udara.

. Disebabkan melibat pita suara tidak dapat dikatakan bergetar atau tidak bunyi bersuara atau tidak bersuara. Lelangit lembut dinaikkan dan menutup rongga hidung. Udara dari paru-paru keluar di antara pita suara yang disempitkan.Bunyi [h] Pita suara disempitkan.bergeser.

.

Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. lidah bergerak pantas ke kedudukan untu mengeluarkan vokal tengah [ә] . Pita suara digetarkan. Pita suara digetarkan .2. Bibir dihamparkan. y Bunyi [ w ] Bibir dibundarkan. lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk mengeluarkan vokal tengah [ә] Bunyi [ y ] Hadapan lidah diangkat agak tinggi ke lelangit keras.2.2. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.7 Konsonan separuh vokal – w.

3. Satu vokal mengeluncur dari satu vokal kepada vokal yang lain. Depan lidah pada kedudukan seperti membunyikan vocal depan rendah [ a ] Lidah secara cepat digeluncurkan kearah cara membunyikan vocal depan tinggi [ I ] Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui hidung. Hujung lidah terkena gigi bawah. Terdapat 3 jenis diftong. Pita suara digetarkan. hairan. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut.1 Diftong [ai] Keadaan bibir agak terhampar. 2. Diftong terbentuk apabila berlaku pengeluncuran bunyi-bunyi vokal. pandai .2.3 BUNYI DIFTONG Gabungan bunyi vokal dinamakan diftong. Contoh perkataan aising.

Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. Pita suara digetarkan. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung. Contoh perkataan aurat.2. sepoi.3. Pita suara digetarkan. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut.amboi.2 Diftong [au] Keadaan bibir daripada hampar ke bundar. audit. Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung. Depan lidah pada kedudukan sebelum membunyikan vocal separuh tinggi[ o ]. pulau. pisau. .3 Diftong [oi] Keadaan bibir daripada bundar ke hampar. rendah sedikit daripada cara membunyikan vocal [ I ]. Lidah digeluncurkan secara cepat kea rah cara membunyikan depan tinggi[ I ] dengan lidah dinaikkan kea rah lelangit keras. 2. Hujung lidah kena gigi bawah.3. Contoh perkataan boikot. Depan lidah pada kedudukan seperti membunyikan vokal depan rendah [a] Lidah digeluncurkan secara cepat kea rah cara membunyikan vokal belakang tinggi [ u ] dengan lidah melengkung ke arah lelangit keras.

1. 14. 5. (ai): b. garau. cuai. [pulau]. Semasa dihasilkan lidah berada pada kedudukan [o] dan kemudian bergerak kepada [i]. 12. bibir yang mula-mula bundar tetapi kemudian berkeadaan hampar. gulai. adoi.Yang kedua pula ialah diftong [au]. sungai. Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi 11. 4. sepoi. Diftong yang ketiga ialah diftong [oi]. dodoi. kemudian dibundarkan pula. boikot. Contoh. salai. pukau amboi. bibir yang mula-mula dihamparkan. [amboi]. 15. landai lampau. Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara . 13. a. 2. Pada masa ini depan lidah berada pada kedudukan untuk vokal [a] kemudian bergerak kepada kedudukan untuk vokal [u]. (oi): sampai. silau. (au): c. Contoh. 3. surau.

Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok . 10. 19. 9. 8. 7. 20. Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah 16. 17.6. 18.

.

BENTUK BIBIR KETIKA PENGHASILAN VOKAL .

Murid-murid tersebut hanya berdiri dan memerhati antara satu sama lain kerana tidak memahami arahan yang diberi oleh guru. Semasa berkomunikasi.murid Tahun 1 Wira berlari bebas untuk set induksi tajuk Pentingnya Menjaga Kesihatan. dialek daerah tidak seharusnya digunakan secara meluaskan semasa proses pengajaran dan pembelajaran. Sebagai contoh situasi di sebuah sekolah di daerah Gua Musang seorang guru Bahasa Melayu yang berasal dari Kedah meminta murid . mereka akan mewujudkan kemesraan sesama mereka.3.3 ULASAN TERHADAP KESAN DIALEK DAERAH TERHADAP PENGUASAAN BAHASA MELAYU STANDARD TERUTAMA DALAM PROSES PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN BAHASA MELAYU DALAM KALANGAN MURID-MURID SEKOLAH RENDAH Dialék merupakan bentuk bahasa yang digunakan dalam sesuatu daerah atau oleh sesuatu kelas sosial berbeza daripada bahasa standard. loghat. Hubungan antara mereka menjadi lebih erat. penggunaan dialek daerah semasa proses pengajaran dan pembelajaran mengakibatkan mutu Bahasa Melayu secara lisan merosot dan menimbulkan kekeliruan akan semasa penyampaian guru. berasa tenang dan terhibur apabila mereka berkomunikasi antara satu sama lain menggunakan bahasa daerah. Kekerapan menggunakan bahasa yang . Seterusnya. pelat daerah (negeri dan lain-lain) Penggunaan bahasa dialek daerah adalah bertujuan memudahkan komunikasi antara penduduk setempat. Guru kemudian beraksi melakukannya dan seorang murid memberitahu itu adalah [# huŋga ko? se #] Guru kemudian menyebut ayat tersebut dan mereka melaku aktiviti dengan gembira. Namun demikian. Hal ini jelas membuktikan bahawa dialek daerah ini akan merosakkan Bahasa Melayu yang juga merupakan bahasa kebangsaan kita.

Kesan penggunaan dialek daerah juga mengehadkan penguasaan kosa kata murid-murid. . Sebagai contohnya. Bagi murid di negeri Kedah menyebut ayat ular besar melingkar atas pagar sebagai: [ # ulaq bəsaq meliŋkaq? ataθ pagaq?# ] manakala murid di negeri Melaka menyebut ayat yang sama dengan [# ulau besau meliŋkau atas pagau # ] Selain itu. kesan dialek daerah ialah maksud bahasa gagal diterjemahkan oleh murid. Bahasa amat penting dalam kehidupan seseorang kerana bahasa merupakan wahana utama untuk menyampaikan idea. di sekolah guru-guru mengambil jalan mudah dan cenderung mengguna dialek daerah sebagai bahasa pengantar dengan alasan pelajar lebih mudah memahami sesuatu yang disampaikan. Tidak mustahil kegagalan murid-murid di sekolah rendah dalam mata pelajaran Bahasa Melayu disebabkan mereka terlalu kerap menggunakan dialek daerah. Penggunaan dialek daerah semasa proses pengajaran dan pembelajaran menyebabkan murid-murid tidak dapat menguasai sebutan bahasa standard dengan berkesan dan betul. Kadang-kadang saya berinya makan nasi. murid di negeri Kedah menulis karangan mengguna dialek daerah [ #saya ada kucin #][ # tekoh-tekoh saya bagi makan nasi?#] yang sepatutnya ditulis „saya ada kucing. Bahasa dapat menggambarkan tahap keintelektualan atau mencerminkan status penuturnya. Sebagai contoh. Situasi di sebuah sekolah di daerah Baling seorang guru Bahasa Melayu mengarah seorang murid ke bilik A untuk membaca buku tetapi murid tersebut pergi ke bilik air disebabkan [ # ε # ] itu adalah dialek bagi air di daerah Baling.tercemar secara meluas akan melahirkan rakyat yang buta bahasa sendiri. Hal ini terbawa-bawa ketika mereka menulis karangan. Hal ini menyebabkan murid-murid akan berasa keliru dan sukar untuk menguasai Bahasa Melayu yang betul.

Sesungguhnya sesuatu kejayaan itu tidak akan dicapai dengan mudah tanpa usaha yang bersungguh-sungguh seperti kata pepatah “Kalau tidak dipecahkan ruyung. pembacaan dan penulisan murid.Kenyataan ini bermakna bahawa bahasa yang digunakan oleh individu yang berpelajaran tinggi lazimnya berlainan daripada mereka yang tidak berpelajaran. jika tidak faham mereka boleh merujuk kamus. Salah satu cara untuk mencapai hasrat tersebut adalah melalui penggunaan Bahasa Melayu standard semasa proses pengajaran dan pembelajaran. Amalan penggunaan Bahasa Melayu standard dapat meningkat keyakinan diri melalui pertuturan. Bahasa turut menjadi lambang sesuatu bangsa sehingga timbulnya ungkapan “ Bahasa Jiwa Bangsa”. Tuntasnya. . penguasaan Bahasa Melayu standard ini juga diharapkan dapat membantu meningkatkan pencapaian muridmurid dalam Bahasa Melayu. Penggunaan Bahasa Melayu standard mudah difahami. manakan dapat sagunya ”. guru perlu menggunakan pelbagai variasi bahasa sama ada yang tersurat dan tersirat. Sehubungan dengan hal itu. pelaksanaan penggunaan Bahasa Melayu standard semasa proses pengajaran dan pembelajaran haruslah dijalankan dengan berkesan agar usaha untuk memartabatkan Bahasa Melayu dapat dicapai. Sekiranya guru dan murid-murid mengaplikasikan penggunaan Bahasa Melayu standard semasa proses pengajaran dan pembelajaran Bahasa Melayu maka memudahkan kedua-dua pihak mencapai objektif sesuatu kemahiran pelajaran. Segala masalah dan salah faham dalam pengajaran dan pembelajaran juga dapat diselesaikan dan diperbetulkan dengan mudah. Peranan guru sangat penting di sekolah sebagai pembimbing murid-murid dan pelaksana dasar kerajaan iaitu dengan meletakkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Rasmi dan Bahasa Kebangsaan negara kita. Seterusnya.

DIRGAHAYU BAHASAKU Ahmad Sarju Tempatmu di singgahsana hati nurani bangsaku warga yang berbudi setia dan amanah Bahasa itu maruah bangsa yang mesti dipelihara martabatnya agar tetap kukuh dan ampuh melayari lautan bijaksana salam ikatan mesra dan teguh Cekal dan waja semangat pejuangku hak bangsaku memilikimu hak bangsaku mendaulatkanmu dibumi bertuah ini merentas dunia tak bertepi Sejarah bangsa mencatatkan kegemilangan ke barat dan ke timur menjalin persaudaraan gagah pelautku membelah lautan ke utara dan ke selatan bahasaku mencengkam dari pulau ke pulau menggilap mutiara silam Dirgahayu bahasaku di arena antarabangsa suaramu tumbuh menusuk kalbu lagu bahasamu bahasamu bahasa minda mudah akrab dan bertatasusila daripada bangsa yang bernama Melayu menempa kejayaan di alaf baru ( September 2000 ) Manuskrip Luka Bangsa. 2006 Persatuan Penulis Nasional Malaysia ( PENA ) .Tepatlah sekali kata-kata pengarang sajak dibawah yang mengandungi maksud yang tersurat dan tersirat.

. Peranan guru sangat penting di sekolah sebagai pembimbing murid-murid dalam pembelajaran kemahiran menulis. Seterusnya skop kajian boleh diperluas dan dimantapkan dengan melaksanakan kajian lanjut seperti yang dicadangkan. RUJUKAN Dasar Bahasa Kebangsaan telah meletakkan Bahasa Melayu sebagai ?Bahasa Rasmi dan Bahasa Kebangsaan negara kita. pelaksanaan pengajaran dan pembelajaran kemahiran menulis harus dijalankan dengan berkesan agar usaha untuk meningkatkan penguasaan 3M khususnya kemahiran menulis dalam kalangan murid-murid dapat dicapai. Sesungguhnya sesuatu kejayaan itu tidak akan dicapai dengan mudah tanpa usaha yang bersungguh-sungguh seperti kata pepatah “Kalau tidak dipecahkan ruyung. ia akan menjadi barah dalam masyarakat kita dan sudah tentu akan memudaratkan pengguna dan nilai Bahasa Melayu. sekiranya situasi pengunaan bahasa dialek tidak dibendung. Di samping itu. manakan dapat sagunya”.Seterusnya skop kajian boleh diperluas dan dimantapkan dengan melaksanakan Sebagai kesimpulan. kajian ini juga diharapkan dapat membantu meningkatkan pencapaian murid-murid dalam Bahasa Melayu Penulisan di sekolah rendah. . Hal ini amat penting dan bermakna dalam membantu pelbagai pihak untuk mendapatkan hasil pencapaian yang terbaik.

sekiranya situasi pengunaan bahasa dialek tidak dibendung. rancangan-rancangan yang disiarkan di televisyen yang telah dicampuradukkan pengunaan dengan kata-kata lain yang tidak sesuai.keracunan bahasa dapat kita lihat dan dibaca saban hari di majalah. Pihak yang mempunyai kuasa yang besar seperti Perdana Menteri harus sentiasa menekankan penggunaan bahasa kebangsaan kita setiap masa sama ada . Kedudukan Bahasa Melayu tergugat Dasar Bahasa Kebangsaan telah meletakkan Bahasa Melayu sebagai Bahasa Rasmi dan Bahasa Kebangsaan negara kita. pencemaran bahasa ini merupakan suatu isu atau perkara yang semakin meruncing sejak akhir-akhir ini. Namun.Lemah dalam penguasaan Bahasa Melayu -Contohnya di sekolah.Contohnya. tidak mustahil bahasa kita akan menjadi bahasa antarabangsa yang berada di tahap terpenting khususnya dalam bidang pendidikan dan perniagaan. ia akan menjadi barah dalam masyarakat kita dan sudah tentu akan memudaratkan pengguna dan nilai Bahasa Melayu.Hal ini menyebabkan mutu dan nilai Bahasa Melayu semakin merosot.Hal ini menyebabkan pelajar-pelajar akan berasa keliru dan sukar untuk menguasai Bahasa Melayu yang betul.Masalah pembinaan masyarakat berwawasan -Keracunan dalam penyampaian dan pengunaan laras bahasa yang dicampuradukkan dengan bahasa yang tidak sesuai dalam konteks pengunaan yang semakin setara menunjukkan sudah semestinya tidak akan dapat membina minda masyarakat untuk maju dan mengejar kemajuan. 4. 3.guru-guru mengambil jalan mudah dan cenderung mengguna Bahasa Dialek sebagai bahasa pengantar dengan alasan pelajar lebih mudah memahami sesuatu yang disampaikan. jika pihak-pihak yang bertanggungjawab menjalankan tugas dengan penuh teliti dan kerap.

bagi pihak-pihak penerbit majalah atau drama juga haruslah sedar yang mereka juga bertanggungjawab membawa pembaharuan dan penambahbaikan dalam bidang bahasa. Anak-anak muda kini juga kerap membaca majalah berupa bahasa rojak dan pasar.‟ Kata-kata ini sudah cukup memberitahu kepada kita agar setiap perkara yang ingin diubah atau dibuat perlulah dari atas atau pemimpin dahulu.dalam ucapan rasminya ataupun semasa ditemu bual oleh wartawan. ini akan menjadi ikutan kepada orang bawahannya. . begitulah kuihnya. Jika pemimpin begitu prihatin dan bersungguh-sungguh dalam hal memartabatkan bahasa kebangsaan. Tidak mustahil kegagalan pelajar-pelajar di sekolah dalam mata pelajaran Bahasa Melayu disebabkan mereka terlalu kerap menggunakan bahasa rojak dan pasar. Hal ini jelas membuktikan bahawa bahasa rojak atau pasar ini akan merosakkan Bahasa Melayu yang juga merupakan bahasa kebangsaan kita. Kekerapan menggunakan bahasa yang tercemar secara meluas akan menlahirkan rakyat yang buta bahasa sendiri. Masyarakat mudah menerima perkara yang positif andainya di keliling mereka penuh dengan perkara positif. Bahasa rojak dan bahasa pasar tidak seharusnya digunakan secara meluaskan walaupun bukan dalam situasi formal. sebutan. apabila beliau sentiasa menggunakan bahasa kabangsaan secara baik dan kerap. Dari sinilah kita mendidik masyarakat agar menggunakan bahasa yang betul dari segi ejaan. Oleh itu. rakyat juga akan mengikutinya. Dengan ini. Janganlah sibuk mengejar keuntungan tetapi nilai dan tanggungjawab patriotisme diabaikan. dan tatabahasa Bahasa Melayu. Sebagaimana kata-kata periBahasa Melayu iaitu „bagaimana acuannya.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful