P. 1
Pengurusan Hutan Dan Tadahan Air

Pengurusan Hutan Dan Tadahan Air

|Views: 90|Likes:
Published by Stephanny Sylvester

More info:

Published by: Stephanny Sylvester on Apr 20, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/18/2013

pdf

text

original

KEPENTINGAN HUTAN HUJAN TROPIKA DAN PEMELIHARAAN KAWASAN TADAHAN AIR

i

.....................1Pengenalan.............................................. 15 Bibliografi......................... 1 1...............1Pengenalan....... 4 2.....................................................0Pemeliharaan Kawasan Tadahan Air..........0Kesimpulan...............................................................0Hutan Hujan Tropika di Malaysia............ 5 2............. 16 .............5 2..........................................................................3Hutan Sebagai Kawasan Tadahan Air..............................10 3........................................................................................................................0Pendahuluan........................................................................................................................6 2....2Tujuan Kertas Tugasan..............11 4...ISI KANDUNGAN 1...............2Kepentingan dan Kegunaan Hutan Hujan Tropika di Malaysia................................................... 1 1................................................................................................................................................................................

Isu alam sekitar kini terlalu banyak mengancam sumber hutan kita. Di suatu ketika dahulu.1 Pengenalan Dunia masa kini semakin ligat mengejar kemajuan dan ketamadunan sehingga alam sekitar telah dipertaruhkan dan kini impak pembangunan menyebabkan bumi kita terancam daripada kepupusan akibat perbuatan manusia sendiri. belukar. burung. Hutan merupakan suatu ekosistem yang didominasikan oleh pokok dan tumbuhan berkayu. dunia mempunyai liputan hutan yang sangat meluas tetapi pelbagai aktiviti manusia telah menjadikan kebanyakan kawasan di dunia kini kehilangan sumber semulajadi ini. Ianya adalah habitat semulajadi untuk pokok. 1 . kulat. amfibia dan mikro organisma yang hidup pada tumbuhan dan tanah di hutan.0 Pendahuluan 1. reptilia. rumput dan tumbuhan herba yang lain serta alga. serangga. Hutan meliputi lebih daripada 30 peratus muka bumi dan menjadi stor kepada kepelbagaian biologikal di atas daratan dan menjadi tempat tinggal kepada lebih dua-pertiga daripada spesies terestrial yang diketahui di dalam dunia ini. mamalia.1.

sejumlah 125.4 hektar sahaja mempunyai lebih daripada 200 pokok melebihi diameter 1. digunakan untuk tujuan rekreasi. hutan bertindak sebagai penstabil iklim. memelihara tanah.000 spesies invertebrata. Oleh itu wajarlah hutan perlu dipelihara dan dilindungi. Hutan di Malaysia dianggap sebagai antara hutan yang terkaya di dunia disebabkan kepelbagaian biologinya yang besar di mana ia merupakan habitat kepada tidak kurang daripada 7. Antara lainnya. mengekalkan kepelbagaian biologi. 2000).000 ekar terlibat dalam proses 2 . pendidikan dan penyelidikan di samping memberikan pelbagai hasil mentah dan bahan makanan. bagi tempoh antara 1971 – 1977. Walaupun hutan merupakan sumber asli yang kaya di negara ini tetapi kewujudannya semakin terancam. lebih kurang 1. Abdullah (1999) menyatakan bahawa kajian menunjukkan suatu kawasan dengan keluasan hanya 0.000 hingga 30.900 spesies tumbuhan berbunga. mengekalkan kestabilan kitar air. Usaha kerajaan mewartakan hutan sebagai ‘Hutan Simpan Kekal’ tidak dapat membendung kawasan hutan yang diancam dan terdedah kepada industri perhutanan yang tidak terkawal.000 spesies vertebrata dan 20. Contohnya.Hutan merupakan suatu komuniti biologi yang dipenuhi dengan pokokpokok dan tumbuhan berkayu (Abdul Hamid. Hutan merupakan anugerah alam yang mempunyai nilai yang sangat besat kerana ia mempunyai pelbagai fungsi kepada manusia.6 meter dan terdiri daripada 31 genera dan 52 spesies.

penggunaan dan pengurusan sumber hutan hinggalah kepada peringkat menanganinya. Katiman dan Asmah (2006) menyatakan bahawa terdapat banyak isu yang timbul daripada pentafsiran. Empangan Klau di Pahang dan penyahutanan hutan paya bakau di Selangor berlaku atas desakan ekonomi dan keluasan kawasan sedia ada yang semakin terhad. Contohnya. Industri perhutanan di Malaysia merupakan salah satu industri yang aktif dan menyumbang secara signifikan kepada pendapatan negara. 30 ogos 1977). Namun demikian. Kegiatan manusia membuka dan meneroka hutan untuk tujuan industri perhutanan dan pertanian telah menyebabkan ketandusan kawasan hutan.penghutanan semula tetapi dalam masa yang sama. sejumlah 1.4 juta ekar daripada kawasan hutan mengalami pembalakan (News Straits Times. Penerokaan dan penggunaan sumber alam yang tidak cekap melalui pembalakan dan penerokaan hutan yang tidak terkawal akan menyebabkan sumber alam sekitar hutan terancam. Di 3 . penerokaan hutan di Tanah Tinggi Lojing di Kelangtan dan pemusnahan hutan di Bukit Cahaya Seri Alam. Penerokaan hutan di Malaysia biasanya dikaitkan dengan pembalakan hutan. penerokaan. Penggunaan sumber alam daripada hutan ini berkeupayaan merosakkan alam sekitar dan dengan itu memerlukan tahap kesedaran masyarakat yang tinggi untuk bekerjasama memulihara dan memelihara hutan. Selangor.

1994). 4 . Indonesia.negara jiran. Pengurusan hutan adalah penting untuk memastikan hutan yang lestari kerana ianya akan memberi menafaat bukan sahaja sebagai warisan hasil hutan di masa akan datang tetapi memastikan keadaan alam sekitar yang terpelihara (Putz. 1994).2 Tujuan Kertas Tugasan Kertas tugasan ini memberi fokus kepada kepentingan hutan hujan tropika di Malaysia dan perkaitannya dengan usaha pemeliharaan kawasan tadahan air. Pengurusan hutan yang baik mengekalkan nilai hutan sebagai sumber balak dan produk hutan yang lain di samping memastikan biodiversiti dan melindungi kawasan tadahan air dan fungsi ekosistem yang lain (Putz. 1. amalan membakar kawasan hutan untuk membuka kawasan hutan yang luas bagi penanaman pokok kayu kertas akasia dan kelapa sawit menyebabkan bukan sahaja kehilangan kawasan hutan yang kaya dengan kepelbagaian biologikal tetapi menyebabkan masalah alam sekitar iaitu jerebu.

Ketiga: seluruh sistem komuniti yang dikuasai oleh pokok yang berfungsi. Hutan Hujan pula adalah istilah yang digunakan untuk menunjukkan satu komuniti tumbuhan yang padat dengan pokok-pokok yang mempunyai adaptasi terhadap kelembapan di mana ia mempunyai daun-daun yang lebar walaupun saiz daun bukanlah ciri utama dalam pembentukan jenis hutan hujan. struktur hutan hujan terdiri daripada dua atau lebih peringkat pokok-pokok dan tumbuhan renek yang turut berinteraksi bentuk tumbuhan yang lain seperti pepanjat. Perkataan " hutan " biasanya merujuk kepada tiga konsep yang berlainan. Pertama: dirian pokok atau tumbuh-tumbuhan yang merupai pokok.1 Pengenalan Istilah ‘hutan’ merujuk kepada suatu formasi yang yang dikuasai oleh pokok. Pada kebiasaannya. palma dan episit.2.0 Hutan Hujan Tropika di Malaysia 2. termasuk substrat abiotik dan persekitaran atmosferanya. Hutan Hujan Tropika pula merujuk kepada jenis-jenis pembentukan tumbuh-tumbuhan yang bebas serta turut ditentukan oleh faktor alam sekeliling 5 . Kedua: seluruh komuniti tumbuh-tumbuhan dan haiwan yang dikuasai oleh pokok.

2.2 Kepentingan dan Kegunaan Hutan Hujan Tropika di Malaysia Hutan hujan tropika merupakan suatu khazanah yang amat bernilai kepada semua orang di bumi ini tidak kira di mana jua kita tinggal. Latin Amerika. Afrika. Hutan Hujan Tropika terdapat di Malaysia. Hutan memainkan peranan yang penting dalam menjaga nilai kehidupan alam sejagat. Amerika Selatan. Hutan penting bukan sahaja sebagai tanah ladang yang berpotensi tetapi sebagai simpanan balak 6 . Ia adalah campuran spesies yang berbeza-beza dari segi komposisi flora dan ia berubah mengikut habitat.selain daripada kelembapan. Hutan tropika terdapat di zon tropika di antara 23027 Utara dan 23027 Selatan. Selangor. Hutan hujan tropika di Malaysia boleh dibahagikan kepada dua kelas iaitu hutan-campuran (mixed forest) dan hutan dominan tunggal (single-dominant forest). Contoh hutan campuran adalah seperti hutan Dipterokarpa tanah pamah yang terdiri daripada berbagai famili tumbuhan manakala hutan dominan tunggal adalah seperti hutan dominan tunggal dari spesies kapur ( Dryobalanops aromatica) yang terdapat di Kanching. Takrif hutan tropika juga merangkumi lingkungan habitat darat dan habitat separa darat yang luas di zon intertropika. IndoAustralia dan Asia Selatan.

bijian. sebagai sumber spesimen biologi yang baharu dan sebagai habitat bagi berbagai variasi flora dan fauna. Di Semenanjung Malaysia sahaja. Hutan membekalkan makanan secara langsung atau tidak langsung kepada haiwan yang memakan buah-buahan. Hutan hujan tropika meliputi hanya 12% daripada jumlah kawasan dunia. Kegiatan seharian mereka amat bergantung kepada hutan di mana mereka bukan sahaja 7 . Selain dari itu. 200 spesies mamalia. Mereka menyara hidup mereka melalui sumber hutan sejak beribu-ribu tahun dahulu. Adalah dianggarkan bahawa satu hektar tanah hutan hujan tropika di Malaysia mengandungi lebih daripada 180 jenis pokok. putik bunga. ia merupakan habitat semulajadi kepada hampir 50% hingga 90% spesies tumbuh-tumbuhan. 115 spesies ular. 600 spesies burung. ia juga adalah satu habitat yang sesuai kepada burung-burung yang datang semasa musim sejuk. 70% daripada kawasannya adalah diliputi oleh hutan hujan tropika. haiwan dan serangga yang terdapat di dunia.000 spesies tumbuhan berbunga. 80 spesies cicak dan 100 spesies serangga telah direkodkan manakala di Sarawak pula. terdapat lebih daripada 8.yang boleh dieksploitasi. Selain itu. Walau bagaimanapun. hutan juga merupakan tempat perlindungan semulajadi bagi orang-orang asli di kawasan pedalaman hutan. pucuk daun dan bahagian pokok lain. Ianya merupakan habitat kepada lebih daripada 8000 spesies flora dan 20000 spesies fauna.

Kesemua ini dapat memelihara kualiti alam sekitar daripada dicemari dan mencegah kejadiankejadian buruk seperti banjir kilat. 8 . gum ( damar ). Hutan juga bertindak sebagai penutup bumi semulajadi serta melindungi tanah-tanih daripada hakisan air dan angin. Hutan merupakan tempat asal bagi kebanyakan tanaman makanan manusia dan haiwan. hutan juga menjadi penstabil cuaca bumi di mana hampir 70% daripada penawaran oksigen dunia adalah datangnya dari hutan hujan tropika. hutan juga merupakan sumber bahan mentah. Peningkatan pemekatan karbon dioksida di udara akan mengakibatkan masalah pemanasan dunia terjadi. sarang burung dan keladi untuk dijual di perbandaran sebagai sumber tambahan pendapatan kepada mereka. Contohnya. Pemusnahan yang berlarutan terhadap hutan akan menyebabkan berkurangnya penukaran karbon dioksida kepada organik karbon di udara. Ianya akan mempengaruhi pengurangan kadar gas dan secara tidak langsung mempengaruhi ketebalan lapisan ozon yang terdapat di atmosfera. Selain dari itu.mendapatkan sumber makanan malah untuk mendapatkan pakaian dan tempat perlindungan. Pokok-pokok pula berfungsi sebagai pengikat dengan cara mencengkam tanah-tanih dengan akarnya. kumpulan etnik Bidayuh di Sarawak mnggunakan hutan untuk sumber pendapatan seharian mereka. Selain dari itu. Mereka mengumpulkan kebanyakan barang keluaran hutan seperti herba.

Makanan yang kita guna seharian adalah berasal dari hutan hujan tropika. 9 . mempisang (Goniothalamus sp) dan medang (Cinnamomum sp.). pisang . hutan merupakan tempat simpanan pokok-pokok yang mempunyai nilai-nilai perubatan. buah-buahan dan rempah. rambutan. Tidak dinafikan juga. ia dapat memastikan bahawa bekalan air di negara kita tidak terputus sepanjang tahun. Hutan hujan tropika merupakan habitat asal beberapa pokok buah-buahan tempatan seperti manggis. Adalah dianggarkan bahawa satu perempat daripada prekripsi dadah datang daripada tumbuhan yang terdapat di hutan hujan tropika. cengkih.). Tumbuh-tumbuhan seperti halia. vanila. limau. Contohnya ubat anti-Malaria dan kuinin. Begitu juga dengan perubatan tradisional masyarakat Melayu yang mengamalkan meminum air rebusan Tongkat Ali (Eurycoma longifolia dan E. Hutan juga merupakan kawasan tadahan air dalam memelihara kualiti alam sekitar dengan menyerap dan menapis air hujan sebelum menyalurkannya ke sungai-sungai. lada hitam. manggo dan nanas. tumbuhan herba yang dikatakan ada nilai perubatannya termasuklah daripada jenis selusuh Fatimah/kacik Fatimah ( Labisia sp. Antaranya termasuklah kopi. Selain dari itu. betik. buah pala dan lada juga tumbuh secara liar di hutan hujan tropika pada mulanya. kayu manis.apiculata) sebagai sejenis tonik kesihatan untuk ibu-ibu selepas bersalin. Dengan itu.

10 . Kawasan tadahan hujan mengawal limpahan air yang boleh mengakibatkan banjir kilat. Oleh itu. Hutan hujan tropka berfungsi sebagai kawasan tadahan yang penting. Tumbuh-tumbuhan membantu mengekalkan lembapan dan memperlahankan kadar aliran air. Apabila hujan turun di kawasan tanah tinggi yang dilitupi hutan. Air berkumpul di atas tanah membentuk alur.2. kawalan hakisan. Presiden Water Watch Penang mengatakan bahawa hutan sebagai kawasan tadahan air mempunyai banyak faedah termasuklah fungsi ekologi. Air adalah sumber utama kepada manusia. air di kawasan tadahan dapat dikekalkan. ia dapat menghalang hakisan tanah dan mengelak tebing tanah daripada runtuh akibat arus air. Kehadiran akar-akar pokok yang besar dan banyak di hutan membolehkan air hujan yang mengalir di permukaan tanah diserap ke dalam tanah. Dr. Dengan ini.3 Hutan Sebagai Kawasan Tadahan Air Kawasan Tadahan merupakan suatu kawasan di mana hujan turun dan terkumpul membentuk saliran semulajadi. perindustrian dan penempatan. kawalan banjir dan kawalan kepelbagaian hayat. Kita dapat melihat kejadian tanah runtuh dan banjir kilat di kawasan hutan yang telah digondolkan atau ditebang untuk tujuan pembalakan. Chan Ngai Weng. Alur-alur ini akan bercantum membentuk anak-anak sungai. air hujan akan menyerap ke dalam tanah dan tidak mudah tersejat.

Hutan bertindak seperti span besar yang menyerap air di hutan pada musim hujan dan mengalirkannya perlahan-lahan ke dalam anak sungai. Contohnya. Melaka. 3. sedikit sahaja air yang mengalir ke kawasan tadahan Durian Tunggal. krisis kekurangan air yang berlaku di Melaka pada tahun 1992 adalah disebabkan 80% kawasan tadahan Empangan Durian Tunggal telah ditanam dengan getah dan kelapa sawit. terdapat banyak tasik dan sungai yang menjadi sumber bekalan air yang utama. Kajian yang telah dijalankan menunjukkan bahawa pengaliran air di permukaan di kawasan getah dan kelapa sawit adalah lebih deras berbanding di kawasan berhutan. Pada masa kini. 11 . Kekurangan lapisan hutan telah menyebabkan pengaliran air yang tidak sekata ke Sungai Bakung dan Sungai Air Putih.0 Pemeliharaan Kawasan Tadahan Air Di Malaysia. Namun demikian. Akibatnya. Fungsi yang penting ini tidak dapat diganti oleh oleh tanaman seperti getah dan kelapa sawit. kawasan tadahan air di Malaysia mengalami penurunan paras air disebabkan kemarau dan penerokaan hutan yang berleluasa. Seterusnya bertindak sebagai penuras yang menapis air hujan bagi memastikan air bersih dan jernih mengalir ke kawasan tadahan. masalah bekalan air masa kini menjadi isu hangat dan mendatangkan pelbagai masalah kepada ekonomi negara. Kedudukan Malaysia di kawasan beriklim Khatulistiwa menyebabkan kawasan-kawasan tadahan air di Malaysia mempunyai paras air yang tinggi.

khususnya pada musim kemarau. Di samping pengurusan hutan ini. Ia termasuk membangunkan sumber kekayaan yang lestari dari produk hutanseperti produk herba dan ubat-ubatan.52 juta hektar. Dari jumlah itu.Pemeliharaan kawasan tadahan air dikaitkan dengan pemeliharaan kawasan hutan khususnya mengekalkan kawasan hutan melalui Hutan Simpan Kekal. Sehubungan itu. Hutan tropika Malaysia menjadi menjadi sumber air. Pada masa kini.39 juta diwartakan sebagai rizab hutan simpan kekal di mana 3.21 juta hektar dilindungi sepenuhnya. Sejak kebelakangan ini.. jumlah keluasan litupan hutan di Malaysia masih banyak iaitu hampir 60 peratus daripada keluasan tanah atau 19. kegiatan ekopelancongan dan biopenerokaan. Dari segi statistik. kerajaan juga sedang menyediakan garis panduan khas untuk mengurus kawasan tadahan air secara lebih berkesan dan efisien. khususnya hutan simpan kekal. kawasan tadahan air mengalami ancaman daripada pemusnahan dan pencerobohan kerana tindakan berkaitan dengan kawasan tadahan air adalah secara 12 . sumber kepelbagaian biologi dan pengimbang suhu daratan. Di dalam RMK-9. 14. teras pembangunan hutan ialah pemuliharaan dan penggunaan secara lestari produk hutan dan kawasan tadahan yang diuruskan secara lestari. Pusat Produk Hutan dan Bukan Hutan juga dirancang untuk ditubuhkan bagi meningkatkan keupayaan pengurusan alam sekitar dan sumber asli. Sistem Persijilan Pengurusan Perhutanan Malaysia (MC&I) akan diperkukuh untuk memantapkan pengurusan hutan secara lestari. sumber air semakin berkurangan di beberapa negeri.

reaktif di mana kerajaan hanya bertindak apabila gejala masalah didapati. Pemeliharaan kawasan tadahan air memerlukan langkah yang lebih proaktif lagi. Ini membabitkan perancangan guna tanah (termasuk penggunaan pestisid dan nutrien dalam sektor pertanian). 1990 dan 2000) menunjukkan bahawa dari tahun 1960 – 1965. kaedah pengurangan sedimen dan bahan cemar ke sungai. Laporan Ekonomi (1996. pengekalan kepelbagaian dan keseimbangan ekosistem.000 ekar setahun di antara tahun 1966 – 1970 dan kemudian kepada 920. purata kawasan hutan yang dibalak adalah 160. Sehingga awal tahun 1980-an. 1971. Kadar ini meningkat kepada 280. Penerokaan hutan di Malaysia telah berlaku sejak kurun ke-19 lagi dan menjadi lebih ligat khususnya pada tahun 1970-an. 1977.000 ekar setahun. kadar ini mencapai hampir satu juta ekar setahun sebelum menurun sehingga kini. Sudah sampai masanya Malaysia mengeluarkan peruntukan perundangan yang memberikan tindakan mandatori yang lebih berat terhadap penceroboh. Masalah pencerobohan kawasan tadahan air telah menyebabkan ramai yang meminta kerajaan mewartakan kawasan tadahan air yang ada di negara ini dan memperketatkan undang-undang untuk memastikan kawasan tadahan air ini tidak 13 . pencuri balak dan pemusnah ekosistem hutan.000 ekar setahun antara tahun 1971 – 1976. Antara langkah pencegahan yang sesuai ialah melaksanakan amalan pengurusan terbaik untuk mengurangkan risiko dan meningkatkan keupayaan sesebuah kawasan tadahan dari segi kuantiti dan kualiti.

14 . Pengurusan yang cekap ini memastikan kawasan tadahan air bukan sahaja tidak dicerobohi tetapi tidak tercemar oleh bahan-bahan sisa. Adalah lebih menjimatkan dari sudut ekonomi memastikan kawasan tadahan tidak tercemar daripada memproses sisa bahan cemar ke dalam loji rawatan air.diganggu atau terjejas. Pengurusan kawasan tadahan air yang cekap memastikan bekalan air berkualiti untuk keperluan masa kini dan generasi akan datang.

15 . Pemeliharaan kawasan tadahan air juga menjadi tidak kurang pentingnya dalam aspek sosio-ekonomi negara. Namun di sebaliknya.4. Namun.0 Kesimpulan Hutan Malaysia sememangnya kaya dengan kepelbagaian biologi dan menjadikannya suatu sumber semulajadi yang diteroka secara intensif demi menjana pembangunan di negara ini. hutan merupakan khazanah yang tidak ternilai bagi negara kita dan peranannya menyokong pelbagai aspek kehidupan harus dilihat dalam konteks yang meluas supaya kita dapat memenafaatkan harta berharga ini bukan sahaja di masa ini tetapi untuk generasi akan datang. Hutan sebagai kawasan tadahan air memastikan negara mempunyai bekalan air yang mencukupi dan selamat digunakan bukan sahaja untuk keperluan domestik tetapi keperluan pelbagai perindustrian di negara ini. hutan juga mempunyai beberapa kepentingan yang berkait secara tidak langsung dengan ekonomi negara. Kesimpulannya. impak penggunaan hutan yang tidak terkawal boleh membawa kepada kemusnahan alam sekitar yang tidak boleh dikembalikan. Malaysia meluaskan lagi peranan hutan negara dalam industri biodiversiti negara di mana hutan dijadikan sumber kepada pelbagai bahan-bahan farmaseutikal dan sebagainya untuk meneruskan usaha Malaysia menggunakan sumber-sumber hutan dengan bijak. Di dalam Rancangan Malaysia Kesembilan.

50: 327-3 Haliza Abdul Rahman (2007). Kementerian Kewangan : Kuala Lumpur. (2005). Gao.gov. and Song. China. 16 . Marine Pollution Buletin. Laporan Ekonomi 1987. (1997). Vol:1 Katiman Rostan & Asmah Ahmad (2006). Malaysia (2000). Laporan Ekonomi 1989. URL: Clasen. Laporan Ekonomi 2000. Kesan Pengudaraan ke atas Kualiti Air Reservoir Tropika di Malaysia. Pusat Pengajian Sains Kesihatan.. Phytoplankton Distributions and Their Relationship with the Environment in the Changjiang Estuary. Laman web: Laporan Ekonomi 1966. Jabatan Alam Sekitar. Prague.ukm.html web: JAS. J. Hasfryzal Carlo (2000).doc.um. Pengurusan Sumber dan Alam Sekitar. Kertas Kerja Seminar Kesedaran Alam Sekitar Negeri http://www. Jurnal Engineering Science. Perhutanan Mampan di Malaysia: Realiti atau Retorik?. Laman http://pkukmweb. URL: http://geografi. Kementerian Kewangan : Kuala Lumpur. Classification of Malaysian Rivers. Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia: Bangi. X.edu. Efficiency Control of Particles Removal by Rapid Sand Filters in Treatment Plants Fed with Reservoir Water: A Survey of Different Methods. Universiti Sains Malaysia.trglib. BIROTEKS ITM : Shah Alam. J.my/jaringan/trg/jerebu. 19th-23rd May 1997. Kementerian Kewangan : Kuala Lumpur. Malaysia.Bibliografi Abdullah Mohamad Said (1999). Kementerian Kewangan : Kuala Lumpur.php?id=237695 Dipantau’.9: 43-48. Laporan Ekonomi 1971. Laporan Ekonomi 1990. IAWQ-IWSA Joint Specialist Conferences on Reservoir Management and Water Supply-an Integrated System.htm Terengganu. Czech Republic. (1996). Kementerian Kewangan : Kuala Lumpur.my/~ahmad/tugasan/s3_99/chinglin. 1: 213-220. Fatimah Mohd Yusof. Kementerian Kewangan : Kuala Lumpur.bernama. Environmental Management of Lake Kenyir.com/bernama/v3/bm/news. ‘Pembalakan Haram Terus http://www. Bernama (21 Disember 2006). Universiti Teknologi Malaysia. Penilaian dan Pengurusan Sumber Alam.D Kejuruteraan Awam Hutan Hujan Tropika. Malaysia: Prevention of Eutrophication. Tesis Ph..my/persidangan%202007/KertasKerja/haliza.

Putz.html 17 .utm.il. 1994).my/index.html Zaini Ujang (2007). F. “Approaches to Sustainable Forest Management”. 4.fkkksa. E. Berita Harian. Working Paper No.us/muslink/forest/htmls/intro_def. ‘Pulihara sungai ikut tabii. URL: http://www.state. (Sept.museum.php/Latest-Minda-Lestari/Pulihara-sungai-ikut-tabiilestari. 7 Februari 2007. lestari’. Center for International Forestry Research What is forest? From: http://www.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->