Pengenalan

Tamadun islam merupakan salah satu tamadun dunia yang terunggul. Kajian demi kajian telah dilakukan dan sehingga hari ini masih lagi terdapat penemuan baru dalam tamadun islam yang masih belum disingkap oleh masyarakat moden. Sumbangannya tidak ternilai dalam membentuk generasi manusia yang bertamadun dan maju. Dalam kerja khusus ini, kami akan membincangkan sumbangan intelektual islam dalam bidang sains dan matematik iaitu dalam skop perubatan, astronomi, fizik dan biologi.

Definisi Intelektual
Intelektual bermaksud golongan cerdik pandai atau golongan terpelajar. Hasil daya berfikir dan akal budi yang tinggi golongan ini telah melahirkan pelbagai ilmu dan teori yang membolehkan masyarakat hidup lebih beradab dan bertamadun. Bidang ilmu yang diterokai para intelektual merangkumi ilmu sains tulen dan sains social termasuk ilmu-ilmu agama dan bukan agama. Dalam tamadun islam terdapat ramai tokoh-tokoh intelektual yang menyumbang kepada perkembangan tamadun islam. Antaranya ialah Ibn Sina, Ibn Khaldun, Ibn Rusyd, Al- Biruni, Al-Razi, Al- khawarizmi dan ramai lagi.

Ibnu Masiwaihi (meninggal 243 Hijrah) beliau telah banyak menghasilkan kitab perubatan. Mereka bukan sahaja menguasai ilmu perubatan. Ar-Razi (meninggal 320 Hijrah). ii. Namun demikian beliau juga merupakan seorang doctor yang terkenal. malah telah menyumbang sesuatu kepada bidang tersebut. iv. Walaupun ilmu ini berasal daripada tamadun asing iaitu Rom. Beliau menjadi pengarah rumah sakit Jundisyapur. Beliau dilantik menjadi doctor peribadi Khalifah Daulah Al-Buwaihiah. Beliau merupakan tokoh doctor Islam yang terunggul sehingga dilantik menjadi ketua doctor-doktor di Baghdad. Beliau lebih dikenali sebagai ahli falsafah.Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Sains 1. tetapi umat Islam akhirnya telah muncul sebagai tokoh-tokoh ilmu perubatan yang disegani dunia. Ibnu As-Sahal (meninggal 255 Hijrah). v. . Ibnu Sina (meninggal 428 Hijrah). Ali bin Abas (meninggal 428 Hijrah). Antara pakar perubatan Islam yang terulung ialah: i. Perubatan Pencapaian tamadun islam dalam bidang sains perubatan berada di puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah. iii.

Beliau mengarang kitab Hisab alAhillah (matematik). Disamping menjadi doctor. iii.mufradah (berkaitan dengan farmasi). iii. Ibnu Baithar. ii.(221-288 Hijrah). Farmasi Dan Kimia Ilmu farmasi dan kimia juga amat berkembang pada zaman Bani Abasyiah. Antaranya ialah Ma Yahtaj Ilaiahi al-‘Ummal wa al-Kuttab Min San‘ah al.2.handasiah (kejuruteraan) dan lainnya. Beliau mengarang banyak kitab matematik dan kejuruteraan. Antara mereka ialah: i. Jubair bin Haiyan. Antara umat Islam yang pakar dalam bidang ini pada masa itu ialah: i. Pada zaman itu lahir ramai sarjana dalam kedua-dua bidang ini. Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Matematik Ilmu matematik dan kejuruteraan juga telah mencapai puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah. Kitab fi istikhraj al. beliau juga merupakan pakar dalam bidang astronomi.Hisab (matematik dan kejuruteraan).Adwiyah al. Abdul Wafa Muhammad bin Muhammmad Ismail bin Abas (meninggal 328 Hijrah). ii. Jami Mufaradah Al-Adwiyah Wa Al-Aghziyah (berkaitan permakanan) Mizan at-Tib (panduan kepada doctor. Beliau telah menghasilkan tiga kitab besar iaitu Al-Mughni (berkaitan farmasi). Thabit bin Qurrah al-Hirani. iv. Rasyiduddin (meninggsl 634 Hijrah). Sinan Ali Muhammad bin Hasan bin Haitham. Muhammad bin Musa Al. Beliau telah mengarang kitab al.khawarizmi .

Beliau dianggap sebagai pakar astronomi Islam yang terbesar pada zaman itu. iv.Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Astronomi Astronomi bersumberkan tamadun Yunani. Antaranya ialah: i. Antaranya ialah Ilhbat al-‘Ulum al-Hai’ah al-Falak. Antara kitab falak karangannya ialah Tarikh al-Hind. Raihan al-Bairuni (meninggal 440 Hijrah). ii.Qanun al. al. Pada zaman Bani Abasyiah lahir ramai ulama falak. . Hindi. Jabir Batani (meninggal 319 Hijrah) sumbangannya yang terbesar dalam ilmu falak ialah mencipta teropong bintang. Abu Hassan (277-352 Hijrah). iii. Abu Mansur al-Falaki (meninggal 272 Hijrah). Ia dimanfaatkan oleh umat islam untuk kepentingan syariat Islamiah yang dikenali dengan istilah ilmu Falak. Beliau telah mengarang kitab falak.mas’udi dan Istikhraj al-Autad. Parsi dan Arab Jahiliah.

TOKOH-TOKOH INTELEKTUAL ISLAM 1. Ibnu Rusyd juga mempunyai hubungan yang baik dengan kerajaan Islam Muwahidin. Buku itu telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin dan bahasa Inggeris dengan judul Faclititation of Treatment. Beliau lebih terkenal sebagai ahli falsafah yang pemikirannya merintis kepada Renaissance di barat. Pengaruhnya bukan sahaja berkembang luas di dunia Islam. Di barat beliau lebih dikenali dengan nama Averroues. Beliau pernah berguru kepada Ibnu Zuhr. Bapanya dan datuknya merupakan kadi di Kardova. Hubungan ini telah membolehkan Ibnu Rusyd dilantik sebagai hakim di Sevilla pada tahun 1169. tetapi juga di kalangan masyarakat di Eropah. beliau telah menghasilkan bukunya yang terkenal Al Taysir. Keturunannya terdiri daripada golongan yang berilmu dan ternama. Dua tahun . Sumbangannya Dalam Tamadun Islam Sebelum meninggal dunia. Namun demikian sumbangannya dalam bidang perubatan dan biologi sangat besar. IBNU RASYD Latarbelakang Ibnu Rusyd atau nama lengkapnya Abu Walid Muhammad Ibnu Ahmad lahir di Kardova pada tahun 1126 dan meninggal dunia pada tahun 1198. Beliau merupakan ahli falsafah yang paling agung pernah dilahirkan dalam sejarah Islam. Selain menjalin perhubungan yang akrab dengan Ibnu Zuhr.

orang Yahudi dari Padua. Kasyful Adillah. terutamanya dalam bidang falsafah. yang mengungkap persoalan falsafah dan agama. Selepas beberapa waktu menjadi hakim. falak. buku mengenai ilmu kalam. mengenai perubatan secara umum. Kemudian buku itu diterjemahkan ke dalam bahasa Inggeris dengan judul General Rules of Medicine. Beberapa pandangan yang dikemukakan dalam bidang perubatan juga didapati mendahului zamannya. Beliau pernah menyatakan bahawa demam campak hanya akan dialami oleh setiap orang sekali sahaja. ilmu kalam. Taslul. beliau dilantik sebagai doktor istana pada tahun 1182 berikutan persaraan Ibn Tufail. Buku "Kulliyah fitThibb" telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin pada tahun 1255 oleh Bonacosa. kaji bintang. ulasannya terhadap buku Imam Al-Ghazali yang berjudul Tahafatul Falaisafah. Siri karya tulisan tersebut menunjukkan betapa penguasaan Ibnu Rusyd dalam pelbagai bidang dan cabang ilmu begitu ketara sekali sehingga usaha untuk menterjemahkan tulisan beliau telah dilakukan ke dalam bahasa lain. Tafsir Urjuza yang membicarakan perubatan dan tauhid. Sumbangan beliau bukan sahaja dalam bidang perubatan tetapi juga meliputi bidang falsafah. fiqh. Hasil pemikiran yang dimuatkan dalam tulisannya. Kehebatannya dalam . Mabadil Falsafah (Pengantar Ilmu Falsafah). . tatabahasa.. dan Muwafaqatil Hikmah Wal Syari'a yang menyentuh persamaan antara falsafah dengan agama.kemudian. Tahafatul Tahafut. Ibnu Rusyd memberi penekanan tentang kepentingan menjaga kesihatan. dan nahu Antara karya besar yang pernah dihasilkan oleh Ibnu Rusyd termasuklah "Kulliyah fit-Thibb" yang mengandungi 16 jilid. muzik. Dalam bidang perubatan pula. telah mempengaruhi ahli falsafah Barat. beliau dilantik menjadi hakim di Kardova.

tetapi juga merangkum pembedahan dan fungsi organ di dalam tubuh manusia. Terdapat sebanyak 22 risalah yang antaranya berkaitan dengan alkimia (Al-Kimiya dari bahasa Arab) dan ilmu kimia. pemikiran Ibnu Rusyd jauh lebih besar dan berpengaruh jika dibandingkan dengan ahli falsafah yang pernah hidup sebelum zamannya ataupun selepas kematiannya 2. Nama penuh beliau ialah Abu Musa Jabir Ibn Hayyan. beliau pernah berguru dengan Barmaki Vizier iaitu semasa zaman Khalifah Abbasiah pimpinan Harun Ar-Rasyid. Keterampilan Ibnu Rusyd dalam pelbagai bidang ini. menunjukkan bahawa beliau merupakan tokoh ilmuwan Islam yang tiada tolok bandingannya. Beliau juga digelar sebagai “Bapa Ilmu Kimia Moden”. Pada peringkat awal kerjayanya. Sumbangannya Dalam Tamadun Islam Sumbangan terbesar beliau ialah dalam lapangan ilmu kimia. juga dikenali sebagai Geber oleh orang-orang Barat. Beliau cukup terkenal kerana hasil penulisan yang melebihi daripada seratus risalah yang telah diabadikan sehingga kini. Beliau berasal dari Kufah.bidang perubatan tidak berlegar di sekitar perubatan umum. Kajiannya dalam bidang kimia . Beliau bukan sahaja terkenal dalam bidang perubatan tetapi juga dalam bidang kimia. Iraq. Malahan dalam banyak perkara. JABIR IBN HAIYAN Latarbelakang Jabir Ibnu Haiyan (750-803 masihi).

disebutkan bahawa jika ingin mencari susur galur perkembangan ilmu kimia di Eropah maka bolehlah dijejaki secara langsung pada karya-karya Jabir Ibnu Haiyan. Jadi. sitrik. Beliau juga telah memperkenalkan model penelitian dengan cara eksperimen di dunia alkimia. beliau mengembangkan ilmu kimia sebagai cabang ilmu alkimia. sabun dan bahan kimia. . beliau yang menjana momentum bagi perkembangan ilmu kimia moden. Beliau mencurahkan daya upayanya pada proses pengembangan kaedah asas ilmu kimia dan kajian terhadap pelbagai mekanisme tindak balas kimia. beliau telah memperkenalkan beberapa istilah kimia seperti alkali. Disamping itu. Penekanan Jabir dalam bidang eksperimen sistematik ini diketahui umum tidak ada tandingannya di dunia. Antara beberapa kejayaannya yang lain dalam bidang kimia. Bahkan dalam tulisan Max Mayerhaff. pengewapan. mengapa Jabir diberi kehormatan sebagai "Bapa Ilmu Kimia Moden" oleh rakan sejawatnya diseluruh dunia. penghabluran dan penyulingan. Beliau juga banyak mengabdikan dirinya dengan melakukan eksperimen dan pengembangan kaedah untuk mencapai kemajuan dalam bidang penyelidikan. penyaringan.menyebabkan beliau disanjung pada zamannya. Beliau telah berjaya menggabungkan kaedah kajian secara tradisional dengan kajian secara moden menerusi ekperimen dan makmal. salah satunya ialah dalam penyediaan asid nitrik. dan tartarik. Oleh sebab itulah. Maknanya. (arab: al-qali) iaitu garam kalium untuk mebuat baja. hidroklorik. Antara sumbangannya yang paling bermakna ialah kejayaan mencipta teori peleburan logam seperti raksa.

Abdul Wafa Muhammad bin Muhammmad Ismail bin Abas.Pengenalan   Tamadun islam merupakan salah satu tamadun dunia yang terunggul. Ia dimanfaatkan oleh umat islam untuk kepentingan syariat Islamiah yang dikenali dengan istilah ilmu Falak. Parsi dan Arab Jahiliah. Antara umat Islam yang pakar dalam bidang ini pada masa itu ialah Ibnu Baithar. Sinan Ali Muhammad bin Hasan bin Haitham.   Pada zaman itu lahir ramai sarjana dalam kedua-dua bidang ini. Muhammad bin Musa Alkhawarizmi Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Astronomi Astronomi bersumberkan tamadun Yunani. Walaupun ilmu ini berasal daripada tamadun asing iaitu Rom. Hindi. Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Matematik  Ilmu matematik dan kejuruteraan juga telah mencapai puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah. Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Sains  Perubatan Pencapaian tamadun islam dalam bidang sains perubatan berada di puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah. Rasyiduddin dan Jubair bin Haiyan. tetapi umat Islam akhirnya telah muncul sebagai tokoh-tokoh ilmu perubatan yang disegani dunia.  . Definisi intelektual   Intelektual bermaksud golongan cerdik pandai atau golongan terpelajar. Sumbangannya tidak ternilai dalam membentuk generasi manusia yang bertamadun dan maju. Hasil daya berfikir dan akal budi yang tinggi golongan ini telah melahirkan pelbagai ilmu dan teori yang membolehkan masyarakat hidup lebih beradab dan bertamadun. Antara mereka ialah Thabit bin Qurrah al-Hirani.  Farmasi Dan Kimia Ilmu farmasi dan kimia juga amat berkembang pada zaman Bani Abasyiah.

tetapi juga di kalangan masyarakat di Eropah. IBNU RASYD Latarbelakang • • • • Ibnu Rusyd atau nama lengkapnya Abu Walid Muhammad Ibnu Ahmad. sumbangannya yang terbesar dalam ilmu falak ialah mencipta teropong bintang.  Pada zaman Bani Abasyiah lahir ramai ulama falak. Antara kitab falak karangannya ialah Tarikh al-Hind. Beliau dianggap sebagai pakar astronomi Islam yang terbesar pada zaman itu. Lahir di Kardova pada tahun 1126 dan meninggal dunia pada tahun 1198. Sumbangannya Dalam Tamadun Islam . Abu Hassan (277-352 Hijrah). Beliau merupakan ahli falsafah yang paling agung pernah dilahirkan dalam sejarah Islam. • • • Namun demikian sumbangannya dalam bidang perubatan dan biologi sangat besar. Pengaruhnya bukan sahaja berkembang luas di dunia Islam. al.   Jabir Batani. Antaranya ialah Ilhbat al-‘Ulum al-Hai’ah al-Falak.  Raihan al-Bairuni (meninggal 440 Hijrah). Beliau lebih terkenal sebagai ahli falsafah yang pemikirannya merintis kepada Renaissance di barat. TOKOH-TOKOH INTELEKTUAL ISLAM 1.Qanun al. Antaranya ialahAbu Mansur al-Falaki Beliau telah mengarang kitab falak.mas’udi dan Istikhraj al-Autad. Di barat beliau lebih dikenali dengan nama Averroues.

Beberapa pandangan yang dikemukakan dalam bidang perubatan juga didapati mendahului zamannya. kaji bintang..• Sebelum meninggal dunia. Buku itu telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin dan bahasa Inggeris dengan judul Faclititation of Treatment. beliau pernah berguru dengan Barmaki Vizier iaitu semasa zaman Khalifah Abbasiah pimpinan Harun Ar-Rasyid. • Dalam bidang perubatan pula. Ibnu Rusyd memberi penekanan tentang kepentingan menjaga kesihatan. • Keterampilan Ibnu Rusyd dalam pelbagai bidang ini. Pada peringkat awal kerjayanya. • Kehebatannya dalam bidang perubatan tidak berlegar di sekitar perubatan umum. tatabahasa. tetapi juga merangkum pembedahan dan fungsi organ di dalam tubuh manusia. juga dikenali sebagai Geber oleh orang-orang Barat. • Sumbangan beliau bukan sahaja dalam bidang perubatan tetapi juga meliputi bidang falsafah. menunjukkan bahawa beliau merupakan tokoh ilmuwan Islam yang tiada tolok bandingannya. ilmu kalam. Beliau berasal dari Kufah. Beliau juga digelar sebagai “Bapa Ilmu Kimia Moden”. falak. dan nahu • Antara karya besar yang pernah dihasilkan oleh Ibnu Rusyd termasuklah "Kulliyah fit-Thibb" yang mengandungi 16 jilid. 2. mengenai perubatan secara umum. Beliau bukan sahaja terkenal dalam bidang perubatan tetapi juga dalam bidang kimia. . Malahan dalam banyak perkara. pemikiran Ibnu Rusyd jauh lebih besar dan berpengaruh jika dibandingkan dengan ahli falsafah yang pernah hidup sebelum zamannya ataupun selepas kematiannya. Beliau pernah menyatakan bahawa demam campak hanya akan dialami oleh setiap orang sekali sahaja. muzik. Nama penuh beliau ialah Abu Musa Jabir Ibn Hayyan. JABIR IBN HAIYAN Latarbelakang • • • • • Jabir Ibnu Haiyan (750-803 masihi). Iraq. fiqh. beliau telah menghasilkan bukunya yang terkenal Al Taysir.

dan tartarik. mengapa Jabir diberi kehormatan sebagai "Bapa Ilmu Kimia Moden" oleh rakan sejawatnya diseluruh dunia. • • Kajiannya dalam bidang kimia menyebabkan beliau disanjung pada zamannya. Beliau juga telah memperkenalkan model penelitian dengan cara eksperimen di dunia alkimia. • Beliau mencurahkan daya upayanya pada proses pengembangan kaedah asas ilmu kimia dan kajian terhadap pelbagai mekanisme tindak balas kimia. • Penekanan Jabir dalam bidang eksperimen sistematik ini diketahui umum tidak ada tandingannya di dunia. sabun dan bahan kimia. salah satunya ialah dalam penyediaan asid nitrik. Maknanya. Beliau juga banyak mengabdikan dirinya dengan melakukan eksperimen dan pengembangan kaedah untuk mencapai kemajuan dalam bidang penyelidikan. sitrik. (arab: al-qali) iaitu garam kalium untuk mebuat baja. . penyaringan. • Beliau telah berjaya menggabungkan kaedah kajian secara tradisional dengan kajian secara moden menerusi ekperimen dan makmal. penghabluran dan penyulingan. • Oleh sebab itulah. Beliau cukup terkenal kerana hasil penulisan yang melebihi daripada seratus risalah yang telah diabadikan sehingga kini. beliau telah memperkenalkan beberapa istilah kimia seperti alkali. • Antara beberapa kejayaannya yang lain dalam bidang kimia. disebutkan bahawa jika ingin mencari susur galur perkembangan ilmu kimia di Eropah maka bolehlah dijejaki secara langsung pada karya-karya Jabir Ibnu Haiyan. Terdapat sebanyak 22 risalah yang antaranya berkaitan dengan alkimia (Al-Kimiya dari bahasa Arab) dan ilmu kimia. Bahkan dalam tulisan Max Mayerhaff. • Antara sumbangannya yang paling bermakna ialah kejayaan mencipta teori peleburan logam seperti raksa. • Disamping itu. hidroklorik. pengewapan. beliau yang menjana momentum bagi perkembangan ilmu kimia moden.Sumbangannya Dalam Tamadun Islam • • Sumbangan terbesar beliau ialah dalam lapangan ilmu kimia.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful