Pengenalan

Tamadun islam merupakan salah satu tamadun dunia yang terunggul. Kajian demi kajian telah dilakukan dan sehingga hari ini masih lagi terdapat penemuan baru dalam tamadun islam yang masih belum disingkap oleh masyarakat moden. Sumbangannya tidak ternilai dalam membentuk generasi manusia yang bertamadun dan maju. Dalam kerja khusus ini, kami akan membincangkan sumbangan intelektual islam dalam bidang sains dan matematik iaitu dalam skop perubatan, astronomi, fizik dan biologi.

Definisi Intelektual
Intelektual bermaksud golongan cerdik pandai atau golongan terpelajar. Hasil daya berfikir dan akal budi yang tinggi golongan ini telah melahirkan pelbagai ilmu dan teori yang membolehkan masyarakat hidup lebih beradab dan bertamadun. Bidang ilmu yang diterokai para intelektual merangkumi ilmu sains tulen dan sains social termasuk ilmu-ilmu agama dan bukan agama. Dalam tamadun islam terdapat ramai tokoh-tokoh intelektual yang menyumbang kepada perkembangan tamadun islam. Antaranya ialah Ibn Sina, Ibn Khaldun, Ibn Rusyd, Al- Biruni, Al-Razi, Al- khawarizmi dan ramai lagi.

. Ibnu Masiwaihi (meninggal 243 Hijrah) beliau telah banyak menghasilkan kitab perubatan. Beliau dilantik menjadi doctor peribadi Khalifah Daulah Al-Buwaihiah. Ali bin Abas (meninggal 428 Hijrah). Antara pakar perubatan Islam yang terulung ialah: i. Namun demikian beliau juga merupakan seorang doctor yang terkenal. iii. iv. Beliau merupakan tokoh doctor Islam yang terunggul sehingga dilantik menjadi ketua doctor-doktor di Baghdad. Ibnu As-Sahal (meninggal 255 Hijrah). ii. Walaupun ilmu ini berasal daripada tamadun asing iaitu Rom. v. malah telah menyumbang sesuatu kepada bidang tersebut. tetapi umat Islam akhirnya telah muncul sebagai tokoh-tokoh ilmu perubatan yang disegani dunia. Ibnu Sina (meninggal 428 Hijrah).Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Sains 1. Ar-Razi (meninggal 320 Hijrah). Perubatan Pencapaian tamadun islam dalam bidang sains perubatan berada di puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah. Beliau lebih dikenali sebagai ahli falsafah. Beliau menjadi pengarah rumah sakit Jundisyapur. Mereka bukan sahaja menguasai ilmu perubatan.

iii. beliau juga merupakan pakar dalam bidang astronomi. Beliau telah mengarang kitab al.Hisab (matematik dan kejuruteraan). Beliau telah menghasilkan tiga kitab besar iaitu Al-Mughni (berkaitan farmasi). Thabit bin Qurrah al-Hirani. Muhammad bin Musa Al. ii. Farmasi Dan Kimia Ilmu farmasi dan kimia juga amat berkembang pada zaman Bani Abasyiah. Pada zaman itu lahir ramai sarjana dalam kedua-dua bidang ini. iii. Sinan Ali Muhammad bin Hasan bin Haitham. iv. Antara mereka ialah: i.2. Antara umat Islam yang pakar dalam bidang ini pada masa itu ialah: i. Jubair bin Haiyan. ii.khawarizmi .(221-288 Hijrah). Ibnu Baithar. Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Matematik Ilmu matematik dan kejuruteraan juga telah mencapai puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah.Adwiyah al. Kitab fi istikhraj al. Rasyiduddin (meninggsl 634 Hijrah). Jami Mufaradah Al-Adwiyah Wa Al-Aghziyah (berkaitan permakanan) Mizan at-Tib (panduan kepada doctor. Beliau mengarang banyak kitab matematik dan kejuruteraan. Antaranya ialah Ma Yahtaj Ilaiahi al-‘Ummal wa al-Kuttab Min San‘ah al.mufradah (berkaitan dengan farmasi). Disamping menjadi doctor. Abdul Wafa Muhammad bin Muhammmad Ismail bin Abas (meninggal 328 Hijrah). Beliau mengarang kitab Hisab alAhillah (matematik).handasiah (kejuruteraan) dan lainnya.

iii. al. Abu Mansur al-Falaki (meninggal 272 Hijrah). Pada zaman Bani Abasyiah lahir ramai ulama falak. Beliau dianggap sebagai pakar astronomi Islam yang terbesar pada zaman itu. Raihan al-Bairuni (meninggal 440 Hijrah). Hindi.mas’udi dan Istikhraj al-Autad. Ia dimanfaatkan oleh umat islam untuk kepentingan syariat Islamiah yang dikenali dengan istilah ilmu Falak. Jabir Batani (meninggal 319 Hijrah) sumbangannya yang terbesar dalam ilmu falak ialah mencipta teropong bintang. Parsi dan Arab Jahiliah.Qanun al. Beliau telah mengarang kitab falak. Antara kitab falak karangannya ialah Tarikh al-Hind. Antaranya ialah: i. . iv.Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Astronomi Astronomi bersumberkan tamadun Yunani. Abu Hassan (277-352 Hijrah). ii. Antaranya ialah Ilhbat al-‘Ulum al-Hai’ah al-Falak.

Beliau merupakan ahli falsafah yang paling agung pernah dilahirkan dalam sejarah Islam. Dua tahun . Keturunannya terdiri daripada golongan yang berilmu dan ternama. tetapi juga di kalangan masyarakat di Eropah. Beliau lebih terkenal sebagai ahli falsafah yang pemikirannya merintis kepada Renaissance di barat. Ibnu Rusyd juga mempunyai hubungan yang baik dengan kerajaan Islam Muwahidin. beliau telah menghasilkan bukunya yang terkenal Al Taysir. Namun demikian sumbangannya dalam bidang perubatan dan biologi sangat besar. Buku itu telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin dan bahasa Inggeris dengan judul Faclititation of Treatment. Hubungan ini telah membolehkan Ibnu Rusyd dilantik sebagai hakim di Sevilla pada tahun 1169. IBNU RASYD Latarbelakang Ibnu Rusyd atau nama lengkapnya Abu Walid Muhammad Ibnu Ahmad lahir di Kardova pada tahun 1126 dan meninggal dunia pada tahun 1198. Beliau pernah berguru kepada Ibnu Zuhr. Sumbangannya Dalam Tamadun Islam Sebelum meninggal dunia. Bapanya dan datuknya merupakan kadi di Kardova. Selain menjalin perhubungan yang akrab dengan Ibnu Zuhr. Di barat beliau lebih dikenali dengan nama Averroues. Pengaruhnya bukan sahaja berkembang luas di dunia Islam.TOKOH-TOKOH INTELEKTUAL ISLAM 1.

Siri karya tulisan tersebut menunjukkan betapa penguasaan Ibnu Rusyd dalam pelbagai bidang dan cabang ilmu begitu ketara sekali sehingga usaha untuk menterjemahkan tulisan beliau telah dilakukan ke dalam bahasa lain. Tafsir Urjuza yang membicarakan perubatan dan tauhid. Buku "Kulliyah fitThibb" telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin pada tahun 1255 oleh Bonacosa. Kemudian buku itu diterjemahkan ke dalam bahasa Inggeris dengan judul General Rules of Medicine. terutamanya dalam bidang falsafah. Sumbangan beliau bukan sahaja dalam bidang perubatan tetapi juga meliputi bidang falsafah. orang Yahudi dari Padua. telah mempengaruhi ahli falsafah Barat.kemudian. . Kasyful Adillah. dan nahu Antara karya besar yang pernah dihasilkan oleh Ibnu Rusyd termasuklah "Kulliyah fit-Thibb" yang mengandungi 16 jilid. falak. dan Muwafaqatil Hikmah Wal Syari'a yang menyentuh persamaan antara falsafah dengan agama. ulasannya terhadap buku Imam Al-Ghazali yang berjudul Tahafatul Falaisafah. Taslul. Dalam bidang perubatan pula. Beberapa pandangan yang dikemukakan dalam bidang perubatan juga didapati mendahului zamannya. Tahafatul Tahafut. Mabadil Falsafah (Pengantar Ilmu Falsafah). yang mengungkap persoalan falsafah dan agama. tatabahasa. Ibnu Rusyd memberi penekanan tentang kepentingan menjaga kesihatan. ilmu kalam. fiqh. Hasil pemikiran yang dimuatkan dalam tulisannya. kaji bintang. Beliau pernah menyatakan bahawa demam campak hanya akan dialami oleh setiap orang sekali sahaja. beliau dilantik menjadi hakim di Kardova. Kehebatannya dalam . mengenai perubatan secara umum. muzik. Selepas beberapa waktu menjadi hakim. buku mengenai ilmu kalam.. beliau dilantik sebagai doktor istana pada tahun 1182 berikutan persaraan Ibn Tufail.

Terdapat sebanyak 22 risalah yang antaranya berkaitan dengan alkimia (Al-Kimiya dari bahasa Arab) dan ilmu kimia.bidang perubatan tidak berlegar di sekitar perubatan umum. JABIR IBN HAIYAN Latarbelakang Jabir Ibnu Haiyan (750-803 masihi). Beliau berasal dari Kufah. Sumbangannya Dalam Tamadun Islam Sumbangan terbesar beliau ialah dalam lapangan ilmu kimia. tetapi juga merangkum pembedahan dan fungsi organ di dalam tubuh manusia. beliau pernah berguru dengan Barmaki Vizier iaitu semasa zaman Khalifah Abbasiah pimpinan Harun Ar-Rasyid. Nama penuh beliau ialah Abu Musa Jabir Ibn Hayyan. Malahan dalam banyak perkara. juga dikenali sebagai Geber oleh orang-orang Barat. Beliau juga digelar sebagai “Bapa Ilmu Kimia Moden”. pemikiran Ibnu Rusyd jauh lebih besar dan berpengaruh jika dibandingkan dengan ahli falsafah yang pernah hidup sebelum zamannya ataupun selepas kematiannya 2. menunjukkan bahawa beliau merupakan tokoh ilmuwan Islam yang tiada tolok bandingannya. Iraq. Kajiannya dalam bidang kimia . Beliau cukup terkenal kerana hasil penulisan yang melebihi daripada seratus risalah yang telah diabadikan sehingga kini. Pada peringkat awal kerjayanya. Beliau bukan sahaja terkenal dalam bidang perubatan tetapi juga dalam bidang kimia. Keterampilan Ibnu Rusyd dalam pelbagai bidang ini.

disebutkan bahawa jika ingin mencari susur galur perkembangan ilmu kimia di Eropah maka bolehlah dijejaki secara langsung pada karya-karya Jabir Ibnu Haiyan.menyebabkan beliau disanjung pada zamannya. salah satunya ialah dalam penyediaan asid nitrik. sitrik. (arab: al-qali) iaitu garam kalium untuk mebuat baja. beliau mengembangkan ilmu kimia sebagai cabang ilmu alkimia. Jadi. Antara beberapa kejayaannya yang lain dalam bidang kimia. Beliau telah berjaya menggabungkan kaedah kajian secara tradisional dengan kajian secara moden menerusi ekperimen dan makmal. Maknanya. penyaringan. dan tartarik. Beliau mencurahkan daya upayanya pada proses pengembangan kaedah asas ilmu kimia dan kajian terhadap pelbagai mekanisme tindak balas kimia. mengapa Jabir diberi kehormatan sebagai "Bapa Ilmu Kimia Moden" oleh rakan sejawatnya diseluruh dunia. beliau telah memperkenalkan beberapa istilah kimia seperti alkali. Penekanan Jabir dalam bidang eksperimen sistematik ini diketahui umum tidak ada tandingannya di dunia. Beliau juga banyak mengabdikan dirinya dengan melakukan eksperimen dan pengembangan kaedah untuk mencapai kemajuan dalam bidang penyelidikan. penghabluran dan penyulingan. sabun dan bahan kimia. Bahkan dalam tulisan Max Mayerhaff. Beliau juga telah memperkenalkan model penelitian dengan cara eksperimen di dunia alkimia. Oleh sebab itulah. Antara sumbangannya yang paling bermakna ialah kejayaan mencipta teori peleburan logam seperti raksa. pengewapan. . hidroklorik. beliau yang menjana momentum bagi perkembangan ilmu kimia moden. Disamping itu.

Parsi dan Arab Jahiliah. Definisi intelektual   Intelektual bermaksud golongan cerdik pandai atau golongan terpelajar. Walaupun ilmu ini berasal daripada tamadun asing iaitu Rom.Pengenalan   Tamadun islam merupakan salah satu tamadun dunia yang terunggul. Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Matematik  Ilmu matematik dan kejuruteraan juga telah mencapai puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah. Hasil daya berfikir dan akal budi yang tinggi golongan ini telah melahirkan pelbagai ilmu dan teori yang membolehkan masyarakat hidup lebih beradab dan bertamadun.   Pada zaman itu lahir ramai sarjana dalam kedua-dua bidang ini.  . Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Sains  Perubatan Pencapaian tamadun islam dalam bidang sains perubatan berada di puncak kegemilangannya pada zaman Bani Abasyiah. tetapi umat Islam akhirnya telah muncul sebagai tokoh-tokoh ilmu perubatan yang disegani dunia. Antara umat Islam yang pakar dalam bidang ini pada masa itu ialah Ibnu Baithar.  Farmasi Dan Kimia Ilmu farmasi dan kimia juga amat berkembang pada zaman Bani Abasyiah. Rasyiduddin dan Jubair bin Haiyan. Hindi. Ia dimanfaatkan oleh umat islam untuk kepentingan syariat Islamiah yang dikenali dengan istilah ilmu Falak. Abdul Wafa Muhammad bin Muhammmad Ismail bin Abas. Muhammad bin Musa Alkhawarizmi Pencapaian Tamadun Islam Dalam Bidang Astronomi Astronomi bersumberkan tamadun Yunani. Sinan Ali Muhammad bin Hasan bin Haitham. Antara mereka ialah Thabit bin Qurrah al-Hirani. Sumbangannya tidak ternilai dalam membentuk generasi manusia yang bertamadun dan maju.

Lahir di Kardova pada tahun 1126 dan meninggal dunia pada tahun 1198. tetapi juga di kalangan masyarakat di Eropah.   Jabir Batani. Beliau lebih terkenal sebagai ahli falsafah yang pemikirannya merintis kepada Renaissance di barat.mas’udi dan Istikhraj al-Autad. IBNU RASYD Latarbelakang • • • • Ibnu Rusyd atau nama lengkapnya Abu Walid Muhammad Ibnu Ahmad. Sumbangannya Dalam Tamadun Islam . Antaranya ialah Ilhbat al-‘Ulum al-Hai’ah al-Falak. Abu Hassan (277-352 Hijrah). Pengaruhnya bukan sahaja berkembang luas di dunia Islam.Qanun al. • • • Namun demikian sumbangannya dalam bidang perubatan dan biologi sangat besar. sumbangannya yang terbesar dalam ilmu falak ialah mencipta teropong bintang. Beliau dianggap sebagai pakar astronomi Islam yang terbesar pada zaman itu.  Pada zaman Bani Abasyiah lahir ramai ulama falak.  Raihan al-Bairuni (meninggal 440 Hijrah). al. Antara kitab falak karangannya ialah Tarikh al-Hind. Beliau merupakan ahli falsafah yang paling agung pernah dilahirkan dalam sejarah Islam. Antaranya ialahAbu Mansur al-Falaki Beliau telah mengarang kitab falak. TOKOH-TOKOH INTELEKTUAL ISLAM 1. Di barat beliau lebih dikenali dengan nama Averroues.

JABIR IBN HAIYAN Latarbelakang • • • • • Jabir Ibnu Haiyan (750-803 masihi). • Kehebatannya dalam bidang perubatan tidak berlegar di sekitar perubatan umum. pemikiran Ibnu Rusyd jauh lebih besar dan berpengaruh jika dibandingkan dengan ahli falsafah yang pernah hidup sebelum zamannya ataupun selepas kematiannya. juga dikenali sebagai Geber oleh orang-orang Barat. dan nahu • Antara karya besar yang pernah dihasilkan oleh Ibnu Rusyd termasuklah "Kulliyah fit-Thibb" yang mengandungi 16 jilid. kaji bintang. Beliau juga digelar sebagai “Bapa Ilmu Kimia Moden”. Malahan dalam banyak perkara. . • Sumbangan beliau bukan sahaja dalam bidang perubatan tetapi juga meliputi bidang falsafah. Pada peringkat awal kerjayanya. falak. 2. beliau telah menghasilkan bukunya yang terkenal Al Taysir. Ibnu Rusyd memberi penekanan tentang kepentingan menjaga kesihatan. Buku itu telah diterjemahkan ke dalam bahasa Latin dan bahasa Inggeris dengan judul Faclititation of Treatment. Iraq. Beliau pernah menyatakan bahawa demam campak hanya akan dialami oleh setiap orang sekali sahaja. • Dalam bidang perubatan pula.• Sebelum meninggal dunia. tetapi juga merangkum pembedahan dan fungsi organ di dalam tubuh manusia. • Keterampilan Ibnu Rusyd dalam pelbagai bidang ini. beliau pernah berguru dengan Barmaki Vizier iaitu semasa zaman Khalifah Abbasiah pimpinan Harun Ar-Rasyid. Nama penuh beliau ialah Abu Musa Jabir Ibn Hayyan.. Beberapa pandangan yang dikemukakan dalam bidang perubatan juga didapati mendahului zamannya. tatabahasa. muzik. Beliau bukan sahaja terkenal dalam bidang perubatan tetapi juga dalam bidang kimia. mengenai perubatan secara umum. menunjukkan bahawa beliau merupakan tokoh ilmuwan Islam yang tiada tolok bandingannya. ilmu kalam. fiqh. Beliau berasal dari Kufah.

disebutkan bahawa jika ingin mencari susur galur perkembangan ilmu kimia di Eropah maka bolehlah dijejaki secara langsung pada karya-karya Jabir Ibnu Haiyan. sabun dan bahan kimia. • Antara beberapa kejayaannya yang lain dalam bidang kimia. • • Kajiannya dalam bidang kimia menyebabkan beliau disanjung pada zamannya. • Antara sumbangannya yang paling bermakna ialah kejayaan mencipta teori peleburan logam seperti raksa. hidroklorik. Bahkan dalam tulisan Max Mayerhaff. beliau yang menjana momentum bagi perkembangan ilmu kimia moden. Maknanya. penghabluran dan penyulingan. dan tartarik. • Disamping itu. Terdapat sebanyak 22 risalah yang antaranya berkaitan dengan alkimia (Al-Kimiya dari bahasa Arab) dan ilmu kimia. penyaringan. mengapa Jabir diberi kehormatan sebagai "Bapa Ilmu Kimia Moden" oleh rakan sejawatnya diseluruh dunia. (arab: al-qali) iaitu garam kalium untuk mebuat baja. • Beliau mencurahkan daya upayanya pada proses pengembangan kaedah asas ilmu kimia dan kajian terhadap pelbagai mekanisme tindak balas kimia.Sumbangannya Dalam Tamadun Islam • • Sumbangan terbesar beliau ialah dalam lapangan ilmu kimia. salah satunya ialah dalam penyediaan asid nitrik. • Penekanan Jabir dalam bidang eksperimen sistematik ini diketahui umum tidak ada tandingannya di dunia. Beliau cukup terkenal kerana hasil penulisan yang melebihi daripada seratus risalah yang telah diabadikan sehingga kini. Beliau juga telah memperkenalkan model penelitian dengan cara eksperimen di dunia alkimia. pengewapan. Beliau juga banyak mengabdikan dirinya dengan melakukan eksperimen dan pengembangan kaedah untuk mencapai kemajuan dalam bidang penyelidikan. • Beliau telah berjaya menggabungkan kaedah kajian secara tradisional dengan kajian secara moden menerusi ekperimen dan makmal. sitrik. • Oleh sebab itulah. beliau telah memperkenalkan beberapa istilah kimia seperti alkali. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful