PEMBENTUKAN PERKATAAN BAHARU BAHASA MELAYU

Disediakan Oleh: Rosnaini Binti Mohd Rapi PISMP BM1 SEM 5

PENGENALAN
• Perkataan-perkataan baharu umumnya timbul dalam sesuatu bahasa melalui dua proses utama, iaitu pertama melalui penggunaan popular, seperti dalam media massa, penulisan kreatif dan seumpamanya, dan kedua melalui proses perancangan bahasa yang rasmi.

akan berlaku proses yang melibatkan bidang-bidang bunyi bahasa (fonologi). . dan perbendaharaan kata (leksikon).• Dalam pembentukan kata baharu sesuatu bahasa. pembentukan kata (morfologi).

BUNYI BAHASA MELAYU .

• Bahasa Melayu. . mempunyai sejumlah bunyi bahasa yang digunakan untuk menerbitkan bentukbentuk kata mengikut suatu peraturan atau sistem bunyi bahasa. • Bentuk-bentuk kata yang menjadi unit ujaran atau pertuturan dapat dipecah-pecahkan kepada unitunit bunyi yang disebut fonem. seperti juga bahasa-bahasa semula jadi yang lain.BUNYI BAHASA MELAYU • Unit yang terkecil yang berfungsi dalam sesuatu bahasa ialah fonem atau secara umum disebut bunyi bahasa.

. iaitu 18 konsonan dan enam vokal.BUNYI ASLI BAHASA MELAYU • Bahasa melayu mempunyai 24 bunyi bahasa asli.

KONSONAN • 18 konsonan asli yang terdapat dalam bahasa Melayu dapat diklasifikasikan mengikut cara dan daerah sebutannya seperti yang terdapat dalam jadual berikut: .

KONSONAN ASLI Daerah sebutan Cara sebut Bibir Gigi-gusi Lelangit Keras Lelagit Lembut k g Glotis p b Letupan Letusan c j t d - m Sengau Geseran Getaran Sisian w ½v y l r s h n ny ng - .

c dan j hanya berada pada akhir perkataan dalam perkataan-perkataan pinjaman.• 10 huruf konsonan yang dapat hadir pada awal. dan kolej.s.n.r dan l. seperti adab.m.t.ng.k.d. had. • Konsonan b. tengah dan akhir perkataan adalah p. beg.g.h. .

Kedudukan Konsonan p b t d k g c j m n ny ng s h r l w y Awal perkataan Tengah perkataan Akhir perkataan peri bisu turi dari kari gari curi jari malu nasi nyaris ngilu sapu helang rayu lagu wangi yang lipas sabit atas lidi akar agar acar ajar ramas panas banyak angan kisar bahan baran balas awan bayi malap ulat tapak malam telan pisang kapas sudah tikar bantal - .

.VOKAL • Enam vokal asli bahasa Melayu terdiri daripada.satu vokal tengah. . . Kedudukan lidah Depan Tengah Belakang Keadaan bibir Sempit i u Separuh sempit Separuh luas Luas e e (ᵊ) a o .dan dua vokal belakang.tiga vokal depan.

• Vokal e (e taling). dan o hanya hadir pada akhir perkataan dalam suku kata terbuka dalam kata pinjaman. o. a.• Hanya tiga vokal. seperti sate. logo dan polo. tengah dan akhir perkataan. . dan u dapat hadir pada awal. dan e (e pepet) hanya hadir pada awal dan tengah perkataan. tauge. iaitu i. • Vokal e (e taling).

Awal Kedudukan perkataan Vokal i e [é] a u itu ekar akar ubat Tengah perkataan (terbuka) bilas berang barang sudah Tengah perkataan (tertutup) pintu bengkok bantu buntal Akhir perkataan api bola palu o olah boleh dompet - Taburan Vokal Asli Bahasa Melayu .

• Selain vokal yang enam ini. terdapat juga tiga bunyi geluncuran yang disebut diftong. Kedudukan Diftong ai au oi Tengah perkataan hairan saudara Akhir perkataan pandai pulau amboi Diftong Bahasa Melayu . au dan oi. iaitu ai.

maka bahasa Melayu telah mengalami proses peminjaman bunyi-bunyi bahasa daripada bahasa-bahasa tersebut. • Kini. seperti berikut: . terutamanya bahasa Arab dan bahasa Inggeris.BUNYI BAHASA PINJAMAN • Akibat pertembungan dengan bahasa-bahasa lain. bahasa Melayu telah menerima sebanyak 8 konsonan pinjaman yang kesemuanya terdiri daripada jenis bunyi geseran.

Daerah Bibirsebutan gigi Gigi Gigi.Lelangit Lelangit gusi keras lembut Cara Sebutan Geseran fv th (Ɵ) dh (đ) z sy (š) kh (x) gh (ṿ) Konsonan Pinjaman .

• Walaupun umumnya bunyi-bunyi pinjaman ini masih jelas digunakan dalam bentuk ujaran. namun bunyi-bunyi seperti th. dan sh. dh. kini masing-masing telah ditukar menjadi s. dz. • Contohnya: th -> s : thalji – salji Ithnin – Isnin dz -> z : dzat – zat dzikir – zikir dh -> d : dhobi – dobi hadhirat – hadirat sh -> sy : sharat – syarat isharat – isyarat .z atau d dan sy mengikut sistem ejaan rumi baharu.

PEMBENTUKAN KATA .

seperti maha-. sehingga penggunaanya amat produktif. pra-.IMBUHAN SANKSRIT • Imbuhan yang berasal daripada bahasa Sanskrit ialah jenis imbuhan yang telah lama terserap ke dalam sistem tatabahasa bahasa Melayu. tata-. telah menjadi sebati dengan perkataan-perkataan dasar bahasa Melayu. . • Antaranya. dan panca.

juruterbang. pancaindera. triwangsa. mahadewi. prasejarah. ekasuhu. dasawarsa maknanya orang yang ahli atau jurujual. dwipihak. tatatertib. dwicabang.Imbuhan Sanskrit Awalan eka maknanya satu Makna Contoh ekabahasa. ekawarna dwi tri panca dasa juru maknanya dua maknanya tiga maknanya maknya sepuluh dwibahasa. trisiku. tribahasa. tatasusila. tata tatabahasa. ekapaksi. dwifokus. . jurucakap. maharupa maha pra maknanya sebelum maknanya susunan/ peraturan tentang sesuatu sistem/ prasekolah. prakata. maharesi. pakar dalam sesuatu bidang maknanya besar atau agung mahaguru. pancaragam. triwulan pancawarna. tritunggal.

lapangan . sukarelawati. bangsawan. peragawati.Akhiran Makna -ita maknanya perempuan wanita atau Contoh • biduanita -man maknanya orang yang mahir dalam sesuatu • bidang atauorang yang memiliki sesuatu sifat seniman. hartawan. karyawan. budiman -wan maknanya orang yang mahir dalam sesuatu bidang/ lapanganatau orang yang • melakukan sesuatu perbuatan atau orang yang sesuatu sifat/ benda olahragawan. pustakawan. -wati maknanya wanita yang mahir dalam sesuatu bidang atau • seniwati.

bersifat Contoh dunia -iah -at -ah Berkenaan. dengan. tiada Contoh biadab Akhiran -wi Makna Berkenaan. orang Perempuan Perempuan ilmiah hadirin muslimat ustazah . dengan.IMBUHAN ARAB-PARSI Awalan bi- Makna Tidak. bersifat Lelaki.

mono-. • Tetapi umumnya.IMBUHAN YUNANI-LATIN-INGGERIS • Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa melayu berasal daripada imbuhan bahasa Melayu Yunani-Latin-Inggeris. dan supra-. poli-. anti-. auto-. kecuali beberapa bentuk imbuhan awalan seperti pro-. . imbuhan tersebut tidak berfungsi sebagai imbuhan dalam bahasa Melayu.

proaktif. subgolongan. antirokok. prokomunis. subbidang. politeknik. antirasuah. subtopik . autonomi poligami. antikerajaan. substandard. antidadah. antikeganasan autopoliprosub- dengan sendirinya banyak Menyokong/ menyebelahi Sebahagian/ bahagianbahagian yang kecil atau di bawah automobil. prososialis. poliklinik. prodemokratik subtajuk. prokerajaan.Imbuhan Makna Contoh anti- menentang/ benci antisosial. subkelas. autograf. subsistem. automatik.

. dan –is. -si. -al. • Antara contoh-contohnya adalah -isme.Akhiran • Sebahagian besar bentuk ini wujud dalam perkataan yang dipinjam secara keseluruhan ke dalam bahasa Melayu. -ik.

magis. kolonialisme. kritikal Contoh perkataan praktis. sensasi (i) -ik (i) -si (i) -al • • Contoh perkataan klinikal. kritis (i) -is . saintifik Contoh perkataan: revolusi. potensi.(i) -isme • • • Contoh perkataan: sosialisme. idealisme Contoh perkataan: fonemik. praktikal. fonetik.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful