P. 1
Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu Tinggi

Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu Tinggi

4.75

|Views: 13,320|Likes:
Published by rider_frs
terdapat transrikpsi dialek kedah, rumus-rumus fonologi, ciri-ciri suprasegmental
terdapat transrikpsi dialek kedah, rumus-rumus fonologi, ciri-ciri suprasegmental

More info:

Published by: rider_frs on Apr 26, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF or read online from Scribd
See more
See less

08/20/2013

pdf

original

Raja Lawak Musim ke 3 bersama LNJ (minit ke 6.25 saat)

Intro

Lan : [hai da.lam ku.ku pun a.da kam.bin]?

Jan : [ba.yë?]

39

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Lan :[ui? me.sin ba.söh] [haj me.sin ba.söh] [ish hang ni]

Jan : [me.sin ba.söh mai küt ma.na]?

Lan : [am.boi mai tRe.gedi?- ge.di?] [tRe.ge.di? – ge.di? pa.saj pa] [a.wat]?

Jan : [hang tau ma.lam ni a.ku pang.gil hang pa.saj a.pa]?

Lan : [ta? tau]

Jan : [a.ku na? ba.gi hang ja.di G.R.O]

Lan : [G.R.O. he.he.he su.ka.Лa a.ku G.R.O.] [a.bës di.ya ö.Rang tu ma.cam ma.na]? [haa
ka.lau na? tau te.ŋo? ni u.šar la.gi]

......................................................................................................................................................

Di suatu tempat yang sunyi…

Lan : [am.boi ke.Лaŋ ra.sa le.ga ha.ti] [arrggghhhhhhh( bunyi berlahak)] [al.ham.du.nil.lah]

Jan : [hoi]

Lan : [oii me.sin ba.söh ja.töh]

Jan : [me.sin ba.söh ja.töh küt ma.na]? [am.boi be.la.ha?] [de.Rayëh nöh]

Lan : [hang] [ge.lö.cöh]

Jan : [ge.lö.jöh taŋ ma.na]?

Lan : [a.wat lam.bat sa.ŋat]?

Jan : [a.ku pang.gë hang mai ma.lam ni se.bab a.ku na? ba.gi hang ja.di G.R.O.]

Lan : [G.R.O] [ai ta? mau ja.di G.R.O.] [ja.di G.R.O ber.do.sa] [ma? sa.ya ma.Rah] [ta?
mahu]

Jan : [ni.ni.] [da?.da?] [mai si.ni du.lu] [de.ŋa¿ a.ku ca.kap du.lu ta? a.bës la.gi] [G.R.O.
bu.kan G.R.O. ha? do? nüh.nüh.nüh] [bu.kan]

Lan : [a.bës]?

Jan : [G.R.O. ni siŋ.ka.tan da.Ri.pa.da ga.ya Ra.gut ö.Raŋ]

Lan : [Ra.gut ö.Raŋ]? [la.gi na? mam.pöyëh] [lö.la¿ hang]

Jan : [hang pu.köj a.ku la.gi]

Lan : [ta? mau]

Jan : [hai hai sa.yaŋ in.tan pa.yöŋ mai mai mai] [am.boi pang.gë in.tan pa.yöŋ mai nëh]

Lan : [a.wat]?

Jan : [ki.ta hang mau du.wët da?]?

Lan : [haj du.wët mes.ti la na?]

40

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Jan : [na? kan ca.Ra ö.Rang ber.ja.lan pun bo.lëh Ra.gut kan ki.ta na.yë? mö.tö pun ö.Rang
bo.lëh Ra.gut la.ni ta? pa bi.a¿ a.ku ja.di maŋ.sa, hang ja.di]

Lan : [G.R.O.]

Jan : [tu G.R.O. köt ma.na]

Lan : [G.R.O tu ga.ya Ra.gut ö.Rang] [hang yaŋ ka.ta ta.di]

Jan : [da? aih]

Lan : [a.ku ta? mau a.ku na? Ra.gut ju.ga? mai]

Jan : [oi be.lum la.gi]

Lan : [ha ce.pat ce.pat hang ja.di ce.pat]

Jan : [a.ku ja.lan]

Lan : [ha a.ku na? Ra.gut le.kayëh]

…………………………………………………………………………………………………

Lakonan ragut..

Jan : [eh a.döyëh a.döyëh a.döyëh]

Lan : [ha nah ma.kan bu.lu ka.ki]

Jan : [hoi a.wat woi oi ja.ŋan la.Ri] [am.boi mai ni]

Lan : [a.wat pu.la?]

Jan : [am.boi hang pu.köj a.ku sa.kan nöh] [hang ta? tau a.ku sa.kit ka.ki ni]

Lan : [sa.kit ka.ki]? [ke.na.pa]?

Jan : [hang tau ka.ki a.ku ke.na pa]?

Lan : [ke.na pa]?

Jan : [ke.na se.ŋat i.kan pa.Ri]

Lan : [mai taŋ ma.na se.ŋat i.kan pa.Ri pla?]

Jan : [ha? ni bu.kan du.Ri i.kan pa.Ri ha] [ni pa.ku]

Lan : [pa.ku]?

Jan : [Al.lah] [bo.ta?]!! [oi.oi. ma.lu kat ö.Rang bo.ta?] [ui ma.lu ma.lu]

Lan : [a.wat a.baŋ bu.wat ma.cam ni]

Jan : [sa.ba¿ la]
…………………………………………………………………………………………………

Kedengaran bunyi siren..

41

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Jan : [hang de.ŋa¿ da? de.ŋa¿ da? de.ŋa¿ da?]

Lan : [de.ŋa¿ de.ŋa¿ am.bu.len]

Jan : [ui bu.kan am.bu.len]

Lan : [haa]?

Jan : [po.lis]!

Lan : [ha po.lis]?

Jan : [po.lis]

Lan :[po.lis]

42

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Aplikasi 3 Rumus Fonologi

Soalan B

Tiga rumus fonologi telah diaplikasikan dalam rakaman tadi. Antaranya ialah :

1.Penghilangan Rumus

Sesuatu proses yang melibatkan rumus yang pada awalnya wujud dalam bahasa
asal, tetapi tidak lagi dikekalkan dalam dialek turunannya dikenali sebagai proses
penghilangan rumus.Berdasarkan kaedah perbandingan sinkronis seperti yang
digunakan dalam linguistik sejarah, apabila sesuatu rumus itu dimanifestasikan

43

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

dalam kebanyakan dialek turunan, maka rumus itu dapat dianggap sebagai rumus
asal yang wujud dalam nahu bahasa sumber (King 1969 : 176)

Sehubungan dengan itu, rumus Pembentukan Glotal (PGT) yang menukarkan /k/
menjadi /?/ di posisi akhir kata. Rumus tersebut boleh diformulasasikan seperti yang
berikut :

Pembentukan Glotal

k ? / _________ #

Berdasarkan rakaman dialek, ada beberapa contoh perkataan yang terlibat dalam
rumus fonologi Pembentukan Glotal. Antaranya :

Contoh perkataan

Perkataan Dialek Kedah

•Gedik

•Nak

•Tengok

•Dak

•Tak

•Berlahak

•Hak

•Naik

•Botak

•Jugak

•Ge.di?

•Na?

•Te.ŋo?

•Da?

•Ta?

•BeR.la.ha?

•Ha?

•Na.yë?

•Bo.ta?

•Ju.ga?

1.Rumus Penyisipan Gelencuran

Rumus Penyisipan Gelencuran pada vokal rangkap tinggi terdapat dalam sesebuah
dialek Melayu dalam bahasa Melayu. Berdasarkan kajian yang dilakukan oleh
Zaharani Ahmad (1993), rumus ini menyisipkan bunyi gelencuran [y] dan [w] di
antara vokal rangkap yang terdiri daripada vokal tinggi dan satu vokal lain.

Proses penyisipan gelencuran boleh diformulasasikan seperti berikut :

44

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Ø y / i _________ v

w u

Berdasarkan rakaman dialek, ada beberapa contoh perkataan yang terlibat dalam
rumus fonologi Penyisipan Gelencuran. Antaranya :

Contoh perkataan

Perkataan Dialek Kedah

•Dia

•Duit

•Buat

•Baik

•Mampus

•Naik

•aduh

•di.ya

•du.wët

•bu.wat

•ba.yë?

•mam.pöyëh

•na.yë?

•a.döyëh

1.Rumus Pengguguran Getaran

Rumus penguguran getaran (PGR) ini termasuk dalam penghilangan rumus. Apa
yang ingin dijelaskan di sini ialah rumus ini menggugurkan /r/ menjadi /¿/ iaitu frikatif
faring. Sebagai contohnya, /besar/ menjadi [bə.sa¿]. Walaupun ciri fonetiknya
berbeza, apa yang dipentingkan di sini adalh bunyi tersebut tidak mengalami proses
penguguran di akhir kata.

45

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Rumus penguguran getaran

r ¿ / ________ #

Berdasarkan rakaman dialek, ada beberapa contoh perkataan yang terlibat dalam
rumus fonologi Penguguran Getaran(PGR). Antaranya :

Contoh perkataan

Perkataan Dialek Kedah

•Dengar

•Biar

•Sabar

•De.ŋa¿

•Bi.a¿

•Sa.ba¿

1.Rumus penggelencuran /l/

Rumus penggelencuran ini berlaku pada dialek Kedah. Dialek ini mengubah bunyi
lateral /l/ menjadi bunyi gelencuran /j/. Sebagai contohnya, /hal/ bertukar menjadi
[hai] dalam dialek Kedah.

Rumus Penggelencuran /l/

l j / _________ #

46

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Berdasarkan rakaman dialek, ada beberapa contoh perkataan yang terlibat dalam
rumus fonologi Penggelencuran /l/ Antaranya :

Contoh perkataan

Perkataan Dialek Kedah

•Pukul

•Betul

•Pasal

•Pu.köj

•Be.töj

•Pa.saj

1.Rumus Pendepanan Nasal

Apabila bunyi berubah dan melibatkan satu inovasi, gejala ini dihuraikan sebagai
proses penambahan rumus (Lehman 1973 : 169). Bagi rumus pendepanan nasal,
rumus ini dikategorikan dalam penambahan rumus. Rumus ini menyatakan
bahawa /ŋ/ akan berubah menjadi /n/, apabila berada di suku kata akhir tertutup.
Rumus ini diformulasasikan sebagai :

Rumus Pendepanan Nasal

47

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

ŋ n / V _________ #

Berdasarkan rakaman dialek, ada beberapa contoh perkataan yang terlibat dalam
rumus fonologi Pendepanan Nasal. Antaranya :

Contoh perkataan

Perkataan Dialek Kedah

•Kambing /kambiŋ/

•kam.bin

48

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Ciri Suprasegmental

Suprasegmental Bahasa Melayu

Fonem suprasegmental yang juga disebut fonem suprapenggalan ialah ciri atau sifat
bunyi yang menindih atau menumpang sesuatu fonem. Maksudnya ciri
suprasegmental hadir bersama-sama fonem penggalan dengan cara menumpang
bunyi segmental. Fonem suprasegmental ini bukannya bunyi segmental atau bunyi
penggalan tetapi ciri yang hadir bersama dengan cara menumpang bunyi
penggalan.

Terdapat empat unsur-unsur dalam suprasegmental iaitu tekanan, nada, jeda dan
panjang-pendek

49

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Tekanan

Tekanan menunjukkan kelantangan sesuatu suku kata yang menandakan keras
atau lembutnya penyebutan sesuatu suku kata tersebut. Tekanan juga merupakan
ciri lemah atau kerasnya suara penyebutan sesuatu suku kata. Lambang yang
digunakan untuk tekanan ialah /’/. Lambang ini diletakkan di atas suku kata yang
menerima tekanan itu. Dalam bahasa Melayu tekanan berlaku pada vokal. Bunyi
vokal dalam bahasa Melayu disebut dengan lantang dan boleh dipanjangkan.
Tekanan dalam perkataan bahasa Melayu lazimnya berlaku pada suku kata yang
kedua seperti dalam perkataan /ki’ta/, /ba’pa/, /sa’tu/. Tekanan tidak membezakan
makna.

Berdasarkan rakaman tersebut, contoh ciri suprasegmental bagi tekanan adalah
seperti berikut :

Contohnya :1.

[am’boi ke’Лaŋ Rasa’]

2.

[hai’-hai’ sa’yaŋ]

3.

[hai’-hai’ sa’yang, in’tan pa’yung mai mai mai]

4.

[sakit kaki? Kenapa’]

5.

[a’wat ?]

6.

[po’lis]

Nada

Nada ialah kadar meninggi atau menurun pengucapan sesuatu suku kata atau
perkataan. Nada ditandai oleh nombor-nombor 1 (rendah), 2 (biasa), 3 (tinggi), 4
(tinggi sekali). Ayat penyata biasanya dimulakan dengan nada 2; kemudian nada itu
menaik bila ada tekan dan turun hingga 1.

Berdasarkan rakaman tersebut, contoh ciri suprasegmental bagi nada adalah seperti
berikut :

50

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Contoh : 1.

[ ³ amboi belaha? ² deRayëh ¹ nöh ]

2.

[ ³ Sayaŋ ² intan payuŋ ¹ mai mai ]

Jeda

Jeda juga disebut sebagai persendian, iaitu unsur hentian yang memisahkan antara
unsur-unsur linguistik, sama ada perkataan, ayat atau rangkai kata. Lambang yang
digunakan untuk jeda ialah #. Unsur ini boleh membezakan makna.

Berdasarkan rakaman tersebut, ciri jeda dalam suprasegmental yang terdapat dalam
rakaman ialah :

Contonhnya: 1.

[#ma? saya maRah#] --------- [ma? # saya maRah#]

Bermaksud :

mak saya yang tengah marah. ---------------- saya yang tengah marah.

2.

[#amboi panggil intan payuŋ mai#] ---------- [#amboi panggil intan

# payuŋ mai]

Bermaksud :

panggil intan payung baru datang. --------- panggil intan tetapi payung
yang datang.

Kedua-dua ayat ini adalah berbeza maknanya.

Panjang-pendek

Panjang pendek ialah kadar panjang atau pendeknya sesuatu bunyi itu diucapkan.
Lambang bagi fonem ini ialah [:] yang dinamakan mora. Lambang [:] bererti panjang
sebutan bunyi itu satu mora. Lambang [::] menunjukkan dua mora dan lambang [.]
adalh setengah mora. Bagi bahasa Melayu unsur ini tidak membezakan makna

Berdasarkan rakaman yang dibuat, ciri suprasegmental bagi panjang-pendek adalah
seperti berikut :

51

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Contoh:

1.

[am :: boi ke : Лaŋ rasa le :: ga hati],

2.

[hai – hai sa :: yaŋ],

3.

[oi ja . ŋan laRi]

Bibliografi

Abdullah Hassan (1966), "Pertandingan Tatabahasa antara Dialek Kedah dan Dialek

Perak" Kertas Kerja Iimiah Sarjana Muda Sastera, JPM UM.
Abdullah Hassan. (2005). Fonologi, Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa
Melayu . Pahang : PTS Profesional Publishing Sdn Bhd.

Abdullah Hassan. (2005). Linguistik Am, Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa
Melayu . Pahang : PTS Profesional Publishing Sdn Bhd.

52

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

Ajid Che Kob. (1985). Dialek Geografi Pasir Mas . Selangor : Penerbitan UKM

Ali Mahmood, Mashudi Bahari dan Lokman Abd Wahid. (2007). Pengenalan Fonetik
dan Fonologi Bahasa Melayu HBML1203. Selangor : Meteor Doc. Sdn Bhd.

Asmah Hj Omar, (1980), "Persepsi dan Kenyataan seperti yang tergambar di dalam
Dialek Kedah" dlm. Dewan Bahasa bil. 12 jld. 24.
Asmah Hj Omar, (1986), Bahasa dan Alam pemikiran Melayu, Kuala Lumpur, DBP.
Asmah Hj Omar, Prof., Dr. (1977), Kepelbagaian Fonologi Dialek- dialek Melayu,
Kuala Lumpur, DBP.
Farid Mohd Onn. (1980)." Perubahan Bahasa dan Kajian Dialek- satu pendekatan
tatabahasa Generatif " dlm. Dewan Bahasa bil. 6 jil. 24.
Ismail Dahaman et al. (1997). Glosari dialek Kedah. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa
dan Pustaka.

Ismail Hussin. (1973)." Malay Dialect in Malay Penasular " dlm. Nusantara. jil.3{2}
J.K. Chambers et al. (1990). Dialektologi . Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan
Pustaka.

James T.Collins. (1983). Dialek Ulu Terengganu . Selangor : Penerbitan UKM

James T.Collins. (1986). Antologi Kajian Dialek Melayu . Kuala Lumpur: Dewan
Bahasa dan Pustaka.

Nor Hashimah Jalaluddin. (2007). Asas Fonetik . Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan
Pustaka.

Suhendra Yusuf. (1998). Fonetik dan Fonologi . Jakarta : Penerbit PT Gramedia
Pustaka Utama.

Zaharani Ahmad dan Teoh Boon Seong. (2006). Fonologi Autosegmental :
Penerapanya pada Bahasa Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan
Pustaka.

Zaharani Ahmad. (1993). Fonologi Generatif : Teori dan Penerapan . Kuala Lumpur:
Dewan Bahasa dan Pustaka.

http://www.tutor.com.my/stpm/variasi_bahasa.htm
http://www.mykedah2.com/10heritage/106_3.html
http://www.geocities.com/Athens/Agora/5816/ragambahasa.html

53

FONETIK DAN FONOLOGI BAHASA MELAYU TINGGI HBML45
03

http://melayuonline.com/culture/?a=b3Vxei9zVEkvUXZ5bEpwRnNx=

54

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->