KEPERLU AN GARIS PANDUAN KEBERSIHAN TANDAS AWAM PIHAK BERKUASA TEMPATAN (PBT

)
SEMINAR KESIHATAN PERSEKITARAN 22 – 23 NOVEMBER 2010
DR. HASNAH BIBON PENGARAH BAHAGIAN KESIHATAN PERSEKITARAN JABATAN KERAJAAN TEMPATAN

PENDAHULUAN • Isu tahap kebersihan bilik-bilik air (tandas) awam Ø dipaparkan di dalam media cetak ümenggambarkan imej negatif tandas awam di Malaysia iaitu kotor, busuk dan daif. • Arus permodenan masa kini, Malaysia Ø berbangga dengan kemajuan pembangunan übangunan -bangunan tinggi pencakar langit, ü kecanggihan teknologi komunikasi, ü kemudahan transit aliran ringan (LRT ), keharmonian dan kesejahteraan rakyat yang berbilang kaum dan bangsa

• Keadaan tandas-tandas awam yang kotor inilah yang menjejaskan imej negara di mata pelancong . stesen minyak.PENDAHULUAN • Namun rasa bangga itu akan terhenti sebaik sahaja menjejakkan kaki ke tandas-tandas awam di negara ini terutamanya tandas-tandas awam di kedai-kedai makan. stesen keretapi. sekolah dan lain-lain. stesen bas. kompleks perniagaan. bangunan -bangunan kerajaan & swasta. .

Ø bukan sahaja kepada tandas -tandas yang lama namun juga. Ø tandas-tandas awam di bangunan -bangunan baru yang tiada jadual penyelenggaraan khas dan tetap. • Isu kebersihan tandas awam sering diutarakan di dalam parlimen dan mesyuarat Jemaah Menteri Ø menekankan mesej yang sangat jelas bahawa tandas tandas awam di Malaysia masih sangat kotor Ø satu garis panduan kebersihan tandas perlu diwujudkan sebagai panduan untuk penjagaan dan tatacara pembersihan tandas awam yang baik. .PENDAHULUAN • Senario sebegini.

PENDAHULUAN • Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Ø memutuskan untuk mewujudkan satu garis panduan kebersihan tandas awam untuk digunapakai di semua Pihak Berkuasa Tempatan (PBT). .

. Ø Nisbah bilangan kubikel tandas lelaki (termasuk urinal) dan wanita yang sesuai berdasarkan kajian itu ialah 2: 3 (rujukan: garis panduan rekabentuk bilik air (kubikel tandas & kubikel mandi). Ø Wanita mengambil purata masa lebih kurang 3 minit berbanding 1 minit 24 saat yang diambil oleh lelaki yang menyebabkan barisan pengguna yang menunggu lebih panjang di tandas -tandas wanita.KAJIAN Ø mendapati bahawa wanita mengambil masa lebih kurang dua kali lebih lama berbanding lelaki untuk aktiviti buang air kecil.

bersih. Ø Pengcahayaan dan pengudaraan yang mencukupi (semulajadi/mekanikal). (rujukan Standard Malaysia MS 2015 : 2006 untuk Tandas Awam) . Ø Kemudahan dan aksesori yang bersesuaian. Ø Tandas khas untuk orang kurang upaya(OKU) Ø Mesra pengguna. Ø Tandas yang berasingan jantina lelaki dan perempuan.REKABENTUK TANDAS AWAM • Kriteria keperluan minimum merangkumi : Ø Persekitaran sesuai. Ø Tahan daripada dirosakkan. selesa dan selamat.

OBJEKTIF PENGWUJUDAN GARIS PANDUAN KEBERSIHAN TANDAS AWAM • Untuk diguna pakai oleh semua PBT bagi memastikan tandas-tandas awam sentiasa bersih. keselesaan dan keselamatan penggunaan tandas awam. selesa dan selamat digunakan. . • Sebagai panduan rujukan kepada semua PBT untuk menilai. memperbaiki dan meningkatkan tahap kebersihan.

PENARAFAN KEBERSIHAN TANDAS AWAM • Pemeriksaan tandas awam dilakukan secara aktif / berkala mengikut keperluan oleh pegawai pemeriksa yang diberi kuasa oleh PBT untuk bertanggungjawab menjalankan pemeriksaan dan penaraf an ‘star rating ’ • Tandas awam digredkan dengan menggunakan borang pemeriksaan / penggredan tandas awam. .

BENTUK PENGIKTIRAF AN • Sijil pengiktiraf an diberikan kepada operator – operator yang mengendalikan kebersihan tandas awam • “ AMAT BERSIH ” • “ BERSIH ” • “ MEMUASKAN ” • “ SEDERHANA BERSIH ” • “KURANG BERSIH ” .

PENARIKAN BALIK SIJIL PENGIKTIRAFAN • Pengiktiraf an boleh ditarik balik pada bila-bila masa apabila operator pengendali keberkebersihan tandas awam : Ø Gagal mengekalkan tahap penilaian kebersihan tandas seperti yang telah ditetapkan. Ø Gagal mematuhi atau melanggar mana-mana syarat perlesenan oleh Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) Malaysia. Ø Gagal mematuhi mana-mana peraturan yang akan ditetapkan oleh Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) Malaysia dari masa ke semasa. .

Ketua Pengarah Jabatan Kerajaan Tempatan . Mengemukakan Laporan Ø Laporan Status Penggredan Kebersihan Tandas Awam disediakan setiap bulan dan dikemukakan kepada Datuk Bandar / Yang Dipertua (YDP) / Pengarah Bahagian Kesihatan .Setiausaha Kerajaan Negeri (Bahagian / Seksyen Kerajaan Tempatan) • .PEMANTAUAN • Sistem Rekod Ø Hasil pemeriksaan dan pemantauan hendaklah direkodkan.

PENILAIAN • Penilaian pelaksanaan Sistem Penggredan Kebersihan Tandas Awam hendaklah dibuat dari masa ke semasa. Hasil penilaian tersebut adalah untuk meningkatkan keberkesanan pelaksanaan sistem penggredan kebersihan tandas awam. • .

LAPORAN PEMANT AUAN .

• Pengumpulan data • Analisa data .Laporan Pemantauan Pemeriksaan dan Pengredan Tandas Awam di PBT Januari – Jun 2010 • Surat dikeluarkan kepada semua PBT pada awal Januari 2010 mohon menjalankan pemeriksaan pengreddan Kebersihan Tandas dari Januari – Jun 2010 (menggunakan format baru).

HASIL ANALISIS .

6% .Bilangan PBT yang berikan maklumbalas 59 PBT yang beri maklumbalas 40.4% 87 PBT tak beri maklumbalas 59.

4 .Bilangan PBT yang berikan maklumbalas mengikut negeri NEGERI JOHOR KELAKA NEGERI SEMBILAN SELANGOR PAHANG KELANTAN TERENGGANU PERAK PULAU PINANG KEDAH PERLIS SABAH SARAWAK JUMLAH JUMLAH PBT 15 4 8 12 11 12 7 15 2 11 1 22 26 146 BILANGAN PBT BERI MAKLUMBALAS 7 1 2 3 6 2 4 9 1 2 0 9 13 PERATUS PBT BERI MAKLUMBALAS 47 25 25 25 55 17 57 64 50 18 0 41 50 59 40.

Bilangan PBT bagi setiap negeri yang memberikan maklumbalas 25 20 15 PBT beri maklumbalas 10 PBT tak beri maklumbalas 5 0 ngor ntan joho mela paha mbil ggan u pin keda saba pera perli sela kela teren ri se nege pula sara wak ng ka ang h k an u s h r .

Peratus jumlah PBT bagi setiap negeri yang memberikan maklumbalas 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 PBT tak beri maklumbalas PBT beri maklumbalas neg aka eri s emb ilan sela ngo r pah ang kela ntan tere ngg anu pera k pula u pi nan g ked ah perl is sab ah sara wak joho mel r .

KATEGORI TANDAS 1. Tandas Pusat Beli Belah 4. Tandas Awam Stesen Minyak 5. Tandas Hotel . Tandas aw am Berasingan Milik PBT 2. Tandas Awam Stesen Bas 10. Tandas Awam Di Stesen Keretapi/LRT/ERL 8. Tandas Lapangan Terbang 7. Tandas Awam Jeti/Pintu Masuk 9. Tandas Kedai Makanan/Restoren 3. Tandas Tempat Ibadat 6. Tandas Awam Taman Rekreasi 11.

Pemberian Bintang Secara Keseluruhan 7% 27% 15% 5 Bintang 4 Bintang 3 Bintang 2 Bintang 1 Bintang 25% 26% .

1%) 4 Bintang 3 Bintang 89 490 26 128 25 20 1 2 4 12 83 882 (15.642 (28.5%) .506 (26.3%) 145 942 29 160 71 2 8 7 16 24 102 1.1%) 2 Bintang 1 Bintang 144 883 15 97 55 5 8 1 6 14 97 1.Pemberian Bintang Mengikut Kategori KATEGORI TANDAS Tandas Awam Berasingan Milik PBT Tandas Kedai Makanan Tandas Pusat Beli Belah Tandas Awam Stesen Minyak Tandas Tempat Ibadat Tandas Lapangan Terbang Tandas Awam Di Stesen Kretapi/LRT/ERL Tandas Awam Jeti/Pintu Masuk Tandas Awam Stesen Bas Tandas Awam Taman Rekreasi Tandas Hotel JUMLAH 5.0%) 139 1315 14 56 51 0 1 0 14 12 40 1.325 (23.767 5 Bintang 42 138 4 55 5 52 0 2 3 4 106 409 (7.

5% 51.1% 22. Bilangan tandas awam mendapat penarafan satu atau dua bintang masih tinggi yang menyebabkan banyak timbul aduan mengenainya. 5 Bintang = 7.3% 2.4% 4 Bintang = 15.5% 2 bintang = 23.PERBINCANGAN 1. 1 bintang = 28. Bilangan tandas awam yang mendapat penarafan lima atau empat bintang adalah masih tidak memuaskan.0% .

Garis panduan Kebersihan Tandas Awam ini dapat membantu PBT menjalankan pemantauan dan menyeragamkan aktiviti penggredan tandas awam di seluruh Malaysia. Amalan 1Malaysia” 2. 3. Aktiviti pemantauan ini dapat meningkatkan bilangan tandas bertaraf 5 bintang dan seterusnya meningkat imej tandas awam di Malaysia dan memberikan sumbangan kepada industri pelancongan Malaysia. Diperlukan kerjasama dari semua PBT untuk melaksanakan Aktiviti Penggredan Tandas Awam di kawasan seliaan masingmasing dalam usaha ke arah menerapkan “Budaya Tandas Bersih. .KESIMPULAN 1.