AMALI (PCK 1

)

Tujuan eksperimen : Mengkaji pertukaran atau perubahan tenaga.

Hipotesis

:

1. Apabila tindak balas eksotermik berlaku, suhu persekitaran akan meningkat. 2. Apabila tindak balas endotermik berlaku, suhu persekitaran akan menurun.

Teori

: Imbuhan ‘ekso’ bermaksud luar manakala ‘termik’ bermaksud haba mengalir keluar.

Tenaga dibebaskan daripada bahan tindak balas dan dialirkan ke persekitaran. Tindak balas eksotermik menyebabkan suhu persekitaran bertambah. Hal ini biasanya boleh dikesan dengan menyentuh dinding bekas tindak balas dengan jari. Perubahan tenaga yang berlaku semasa tindak balas eksotermik adalah perubahan tenaga kima kepada tenaga haba. Endotermik pula bermaksud haba diserap ke dalam. Tindak balas endotermik merupakan satu tindak balas dimana tenaga diserap daripada persekitaran. Suhu persekitaran akan berkurangan dan bekas tindak balas akan menjadi sejuk. Perubahan tenaga yang berlaku semasa tindak balas endotermik juga adalah perubahan tenaga kima kepada tenaga haba.

Gambar rajah aras tenaga ialah satu graf yang menunjukkan perubahan tenaga bagi suatu tindak balas kimia. Ia menunjukkan keadaan kandungan tenaga bagi bahan dan hasil tindak balas. Perubahan tenga diwakili dengan ∆H. Ia juga menunjukkan perbezaan antara tenaga tindak balas dengan kandungan tenaga hasil tindak balas.

1

Gambar rajah aras tenaga bagi tindak balas eksotermik Gambar rajah aras tenaga bagi tindak balas endotermik 2 .

A. larutan natrium hidrogen karbonat Senarai alat radas : Termometer. : 25. silinder penyukat. 4. bikar Susunan radas : Kaedah eksperimen 1. Larutan natrium hidrogen karbonat 1 mol ditambahkan kepada asid nitrik dengan menggunakan silinder penyukat. 2.0cm3 asid nitrik 1 mol dm-3 ditambahkan ke dalam bikar dengan menggunakan silinder penyukat. 3 . Campuran tindak balas itu dikacau secara perlahan-lahan dengan menggunakan termometer dan suhu tertinggi yang dicapai dicatat. Termometer diletakkan dalam asid nitrik dan suhunya direkodkan. Tindak balas antara natrium hidrogen karbonat dengan asid nitrik Senarai bahan : Asid nitrik. 3.

bikar Susunan radas : Kaedah eksperimen 1. : 25. 3. 4 . Larutan natrium hidroksida 1 mol ditambahkan kepada asid hidroklorik dengan menggunakan silinder penyukat. 2. silinder penyukat. natrium hidroksida Senarai alat radas : Termometer. 4. Termometer diletakkan dalam asid hidroklorik dan suhunya direkodkan. Tindak balas antara natrium hidroksida dengan asid hidroklorik Senarai bahan : Asid hidroklorik. Campuran tindak balas itu dikacau secara perlahan-lahan dengan menggunakan termometer dan suhu tertinggi yang dicapai dicatat.B.0cm3 asid hidroklorik 1 mol dm-3 ditambahkan ke dalam bikar dengan menggunakan silinder penyukat.

Natrium hidroksida dilarutkan dalam air Senarai bahan Air. silinder penyukat. D. Ammonium klorida dilarutkan dalam air 5 . Termometer diletakkan dalam air tersebut. Satu spatula pepejal natrium hidroksida ditambahkan ke dalam air. Suhu tertinggi yang dicapai direkodkan. 4. spatula Susunan radas : Kaedah eksperimen 1. natrium hidroksida : Senarai alat radas : Termometer. Air dikacau dengan termometer secara perlahan-lahan untuk melarutkan natrium hidroksida. 2. : 50cm3 air ditambah ke dalam bikar dengan menggunakan silinder penyukat. bikar. 3.C.

Senarai bahan Air. ammonium klorida : Senarai alat radas : Termometer. : 50cm3 air ditambah ke dalam bikar dengan menggunakan silinder penyukat. silinder penyukat. Termometer diletakkan dalam air tersebut. spatula Susunan radas : Kaedah eksperimen 1. Air dikacau dengan termometer secara perlahan-lahan untuk melarutkan ammonium klorida. bikar. Data dan Pemerhatian : 6 . 2. 4. 3. Suhu tertinggi yang dicapai direkodkan. Satu spatula ammonium klorida ditambahkan ke dalam air.

(oC) Suhu tertinggi. (oC) NaHCO3 + HNO3 31 32 HCI (ak) + NaOH 31 48 NaOH (p) + air 31 48 NH4CI (p) + air 31 25 Perbincangan: 7 .Tindak balas Suhu awal.

Tenaga yang diperlukan untuk memecahkan ikatan adalah melebihi tenaga yang dibebaskan semasa pembentukan ikatan. Suhu campuran bahan-bahan tindak balas endotermik akan menurun. Suhu campuran bahan-bahan tindak balas eksotermik akan meningkat. Tenaga haba yang dibebaskan akan menyebakan bekas yang mengandungi tindak balas itu terasa panas jika disentuh dengan tangan. maka perubahan tenaga yang berlaku ialah positif. 3. Jika haba diserap daripada sekeling dalam tindak balas endotermik. Kandungan bahan tenaga tindak balas kurang daripada kandungan hasil tenaga hasil tindak balas. mengapakah campuran tindak balas terasa sejuk? Ke manakah perginya haba itu? 8 . Suhu di persekitaran akan menjadi lebih tinggi daripada haba purata bahan-bahan kimia yang ditindak-balaskan. maka perubahan tenaga yang berlaku ialah negatif. Apakah ciri tindak balas eksotermik yang telah anda gunakan untuk mengelaskan sesuatu tindak balas sebagai eksotermik dalam aktiviti ini?       Tindak balas eksotermik membebaskan haba keluar ke persekitaran dalam sistem.1. 2. Apakah ciri tindak balas endotermik yang telah anda gunakan untuk mengelaskan sesuatu tindak balas sebagai endotermik dalam aktiviti ini?       Tindak balas endotermik akan menyerap tenaga haba daripada sekeliling ke dalam bahan hasil tindak balas Suhu di pesekitaran akan menjadi lebih rendah daripada haba purata bahan-bahan kimia yang ditindak-balaskan. Tenaga yang dibebaskan daripada pembentukan ikatan adalah melebihi tenaga yang diperlukan untuk pembentukan ikatan. Tenaga haba yang diserap daripada persekitaran akan menyebabkan bekas yang menampung tindak balas itu terasa sejuk jika disentuh dengan tangan. Kandungan bahan tenaga tindak balas melebihi kandungan hasil tenaga hasil tindak balas.

Suhu campuran bahan-bahan tindak balas endotermik juga akan menurun. Apakah yang telah anda pelajari daripada aktiviti ini?   Pertukaran tenaga yang berlaku semasa tindak balas kimia terbahagi kepada dua iaitu tindak balas eksotermik dan tindak balas endotermik.  Menyediakan asid nitrik dan asid hidroklorik dengan lebih banyak. Suhu di pesekitaran akan menjadi lebih rendah daripada haba purata bahan-bahan kimia yang ditindak-balaskan. Tenaga yang diperlukan untuk memecahkan ikatan adalah melebihi tenaga yang dibebaskan semasa pembentukan ikatan.  Penggunaan termometer  Menggunakan termometer yang berlainan untuk setiap aktiviti bagi mengelakkan ralat sewaktu mengambil bacaan suhu.  Suhu di persekitaran akan menjadi lebih tinggi daripada haba purata bahanbahan kimia yang ditindak-balaskan. dimana ahli di dalam kumpulan adalah lebih ramai.  Bekas yang mengandungi tindak balas terasa panas.     Tindak balas endotermik menyebabkan haba diserap daripada persekitaran. Tenaga haba yang diserap daripada persekitaran akan menyebabkan bekas yang mengandungi tindak balas itu terasa sejuk apabila disentuh dengan tangan.  Kekurangan asid nitrik dan asid hidroklorik. 4.  Melakukan aktiviti dalam kumpulan yang lebih kecil. Apakah masalah yang anda hadapi semasa aktiviti? Berikan cadangan untuk mengatasi masalah tersebut. 5. Tindak balas eksotermik :  Membebaskan haba keluar ke persekitaran. 9 .  Suhu campuran bahan-bahan tindak balas eksotermik meningkat.

natrium hidroksida dengan asid hidroklorik serta natrium hidroksida dengan air menghasilkan tindak balas eksotermik kerana perubahan suhu yang berlaku ialah positif manakala tindak balas antara ammonium klorida dengan air menghasilkan tindak balas endotermik kerana perubahan suhu yang berlaku ialah negatif. 6. Perubahan tenaga tindak balas eksotermik menunjukkan nilai negatif. Kesimpulan : Tindak balas antara natrium hidrogen karbonat dengan asid nitrik.1 : Understanding that temperature is an indicator of degree of hotness.  Perubahan tenaga tindak balas endotermik menunjukkan nilai positif. Bahagian manakah dalam kurikulum sains sekolah rendah mengajar topik ini?    Sains Tahun 5 Tema : Menyiasat Daya dan Tenaga (Investigating Force and Energy) Tajuk : 4) Tenaga Haba 4.  Tindak balas endotermik  Menyerap tenaga haba daripada persekitaran.  Bekas yang mengandungi tindak balas terasa sejuk.  Suhu di pesekitaran akan menjadi lebih rendah daripada haba purata bahanbahan kimia yang ditindak-balaskan. 10 .  Suhu campuran bahan-bahan tindak balas endotermik menurun.