Fizik dan Pengukuran

Pengukuran dalam kehidupan seharian
Pengukuran kualitatif adalah perkataan seperti berat atau panas Pengukuran kuantitatif melibatkan nombor (kuantiti) dan unit, dan bergantung kepada
• • kebolehpercayaan alat pengukur keadaan berjaga-jaga oleh individu yang membuat pengukuran

Suatu kuantiti fizik yang dinyatakan dalam suatu unit boleh ditukarkan untuk dinyatakan dalam unit yang lain.

Penukaran Unit
Sistem Unit International (SI)

1 kg 1 liter 1 km 1m 1 cm 1 minit 1 jam 1 hari

= = = = = = = =

1000 g 1000 ml 1000 m 100 cm 10 mm 60 saat 60 minit 24 jam

000 m km 2.000 m x 1 km =5 km 1000m 3.28 m/s j 1 km 3600 s 1.00 km x 1000 m x 1 j___ = 15.Contoh : Tukar 5 km kepada m: Unit baru :5 km x 1.000 m =5. .00 km/j kepada m/s 55. Tukar 55. Tukar 7.000 m kepada km Unit baru :7.

Tukar 300 cm3 kepada m3 300 cm3 x 1 m x 1 m x 1 m = 0. Tukar 0. Tukar 2 m2 kepada cm2 2 m2 x 100 cm x 100 cm = 20.800 g/cm3 kepada kg/m3 0.800 g x 1 kg x 100cm x 100cm x 100cm = 800 kg/m3 cm3 1000g 1m 1m 1m .000 cm2 m m 5.Contoh : 4.0003 m3 100cm 100cm 100cm 6.

Imbuhan SI Imbuhan teragigamegakilodesisentimilimikronanopiko- Simbol T G M k d c m μ n p Faktor daraban 1012 109 106 103 10-1 10-2 10-3 10-6 10-9 10-12 .

0007 kg 7000000 ng 700 μg 7000000 ng 0.71 km 2.04710 Mm 4.00471 Gm 471000 m 0.00471 Gm 471000 m 0. Susun dalam urutan menaik nilai-nilai berikut: 700 μg 0.04710 Mm 4.0007 kg .Ujian konseptual 1. Susun dalam urutan menurun nilai-nilai berikut: 0.71 km 0.

Bentuk Piawai Ukuran yang terlalu kecil atau terlalu besar ditulis dalam bentuk piawai supaya lebih ringkas.02 x 1024 kg Diameter satu molekul minyak = 0.000 000 000 74 m = 7. n bernilai negatif) Jisim Bumi = 6 020 000 000 000 000 000 000 000 kg = 6.4 x 10-10 m . kemas dan mudah dibaca Ax n 10 di mana 1 ≤ A < 10 n ialah integer positif atau negatif (Ukuran yang kurang daripada 1.

000 0.Numbers expressed in Powers-of-10 Notation 247 186.000 602.000 4.6 x 10-16 Note : the exponent (power of 10) is increased by 1 for every place the decimal point is shifted to the left and is decreased by 1 by every place the decimal point is shifted to the right .08 x 10-5 1.000.000.025 0.022 x 1014 2.0000408 0.705.47 x 102 1.00000010 0.5 x 10-2 4.200.705 x 109 6.00000000000000016 2.000.86 x 105 4.0 x 10-7 1.

Had Pengukuran  Kejituan (Accuracy) – suatu ukuran sejauh mana sesuatu nilai yang diukur sama dengan nilai sebenar  Kepersisan (Precision) – suatu ukuran sejauh mana satu siri ukuran adalah hampir/sama antara sama lain .

15.0cm.0cm? Susila: 17.0cm.Contoh: Kejituan  Siapa lebih jitu apabila mengukur sebuah buku yang mempunyai panjang sebenar 17. 15. 15.5cm.2cm.0cm. 15. 16.3cm . 18.0cm.0cm Amalina: 15.

2cm.0cm. 15.0cm Amy: 15.0cm.0cm.0cm yang sama? Susan: 17.0cm.3cm . 18.5cm.Contoh: Kepersisan Siapa lebih persis apabila mengukur buku panjang 17. 16. 15. 15. 15.

accurate or both. Tidak Jitu Tidak Jitu Jitu Tidak Persis Persis Persis .Contoh: Evaluate whether the following are precise.

but not accurate Precise AND accurate .Precision and Accuracy Neither accurate nor precise Precise.

Ralat dalam pengukuran Perbezaan antara suatu nilai pengukuran dengan nilai sebenar Ralat = Nilai ukuran/experimen – nilai sebenar Ralat % ralat   100% Nilai sebenar Contoh : arus sebenar Io yang mengalir melalui suatu mentol ialah.2 A 0. 2.0 .0 A tetapi bacaan yang diambil pada suatu ammeter ialah 1.8 A Ralat bacaan ammeter = 2.8 = 0.0 – 1.2 % ralat   100%  10% 2.

5 cm3 (1.0 ± 0.5)cm3 .55 ± 0.5) oC Ammeter Voltmeter Silinder Penyukat ± 0.05)V (57.5 ± 0.01)mm (52.01 cm ± 0.1)s (30.41 ± 0.01 ± 0.1 cm Contoh Bacaan (10.01 mm ± 0.7 ± 0.1 A ± 0.1 s ± 0.5 ± 0.1) cm Angkup Vernier Tolok skru Mikrometer Jam randik Termometer ± 0.01) cm (1.0 ± 0.5 oC (3.Ralat pada Alat Pengukur Bacaan yang diperoleh dengan alat pengukur mempunyai ketakpastian atau ralat Anggaran ralat alat pengukur Alat Pengukur Pembaris Ralat ± 0.05 V ± 0.1)A (0.

81 ms-2  perubahan persekitaran luar – seperti suhu. bacaan sentiasa lebih atau sentiasa kurang daripada nilai sebenar Punca-punca ralat bersistem:  ralat sifar ralat  ralat peribadi pemerhati – batasan seseorang misalnya masa tindak balas  ketidaksempurnaan alat – alat ditentukurkan pada suhu atau medan magnet yang berlainan  anggapan salah – anggapan g = 9. tekanan .Ralat Bersistem    ketidakpastian pengukuran yang disebabkan oleh alat. pemerhati atau persekitaran Saiz ralat sentiasa tetap.

ia boleh dikurangkan atau dihapuskan dengan:  membuat perubahan dan merekabentuk semula eksperimen dengan mengambil kira semua perubahan yang mungkin wujud di dalam eksperimen tersebut ralat sifar ralat  mengulangi eksperimen dengan menggunakan alat radas dan kaedah yang berbeza.Ralat Bersistem   tidak boleh dihapuskan atau dikurangkan mengulangi bacaan yang diambil tetapi. contohnya menyemak masa yang diukur oleh jam randik dengan menggunakan sebuah jam lain  menjalankan eksperimen dengan lebih cermat. contohnya menyemak ralat sifar tolok skru mikrometer .

Ralat Rawak    ketidakpastian pengukuran yang disebabkan oleh pemerhati semasa membuat pengukuran nilai yang diukur kadang kala lebih besar atau kadang kala kurang daripada nilai sebenar. iaitu ralat positif atau ralat negatif Punca-punca ralat rawak:  salah membaca skala  salah membilang ayunan  salah tekanan yang dikenakan apabila menggunakan mikrometer  ralat paralaks  dapat dikurangkan dengan mengulangi bacaan dan mengambil min bacaan-bacaannya .

3. kepersisan dan kepekaan 1. Kepekaan (a) suatu alat pengukur dikatakan peka jika ia dapat mengesan perubahan yang kecil dalam kuantiti fizik yang diukur (b) Satu miliammeter adalah peka daripada satu ammeter kerana perubahan arus 1 mA dapat dikesan oleh miliammeter tetapi tidak dapat dikesan oleh ammeter (c) tolok skru mikrometer lebih peka daripada angkup vernier . Kepersisan suatu pengukuran boleh ditambahkan dengan menggunakan suatu kanta pembesar semasa membaca skala alat pengukur. Kejituan suatu pengukuran boleh ditambahkan dengan (a) pengulangan pengukuran (b) mengelakkan ralat sifar (c) mengelakkan ralat paralaks 2.Kejituan.

607 m paling jitu sebab ia memberikan bilangan angka bererti paling banyak selepas titik perpuluhan .Angka Bererti (Significant Figures) Pengukuran mana yang paling jitu/baik? Apakah nilai ukuran? Apakah nilai ukuran? Apakah nilai ukuran? Nilai ukuran 0.

dan termasuk digit akhir yang dianggarkan  menunjukkan kepersisan dan kejituan suatu pengukuran .Angka Bererti  Angka bererti dalam suatu pengukuran merangkumi semua digit yang diketahui.

kejituan dan kepersisan .Angka Bererti.

07 – 4 angka bererti 3. Sifar antara dua angka bukan sifar adalah angka bererti 403 – 3 angka bererti 16.Peraturan mengira Angka Bererti 1. Sifar selepas titik perpuluhan adalah angka bererti 9.300 – 4 angka bererti . Angka bukan sifar adalah angka bererti 3456 – 4 angka bererti 2.

Sifar sebelah kanan suatu nilai merupakan atau mungkin bukan suatu angka bererti 150 – 2 angka bererti jika nilai antara 140 dan 160 150 – 3 angka bererti jika nilai antara 149 dan 151 .0486 – 3 angka bererti 5.Peraturan mengira Angka Bererti 4. Sifar pada permulaan suatu nombor perpuluhan bukan angka bererti (tujuan untuk menunjukkan kedudukan titik perpuluhan) 0.

Peraturan mengira Angka Bererti Terdapat dua situasi khas yang mempunyai angka bererti yang tak terhingga (infiniti) 1. Item yang dikira 23 orang atau 425 paku payung 2. Kuantiti yang ditakrif secara tepat 60 minit = 1 jam .

0070 m  5 AB 17.Latihan Nyatakan bilangan angka bererti untuk yang berikut 1.29 x 103 s  3 AB 0.0054 cm  2 AB 320 mL  2 @ 3 AB 5 epal  infiniti Nilai yang dikira Nilai pengukuran .10 kg  4 AB 100.890 L  4 @ 5 AB 3.

882 = 2.33 cm = 3.33 cm 5.232 cm +3.3 cm 2. Penambahan/penolakan jawapan akhir yang didapati seharusnya mempunyai bilangan tempat perpuluhan seperti yang terdapat pada pengukuran yang mempunyai tempat perpuluhan paling sedikit 2.2.88 cm .35 cm 5.Angka Bererti dalam Pengiraan 1.0 cm .

63445 = 1.03 kgm-3 .85 cm x 0.637 m3 = 7.337 cm = 1.5 kg ÷ 1.Angka Bererti dalam Pengiraan 1.63 cm2 11. Pendaraban/pembahagian jawapan akhir yang didapati seharusnya mempunyai bilangan angka bererti seperti yang terdapat ukuran yang mempunyai bilangan angka bererti yang paling sedikit 4.025045816 = 7.

7 cm3 710 m ÷ 3.371 cm 0.0 g ÷ 23.0 m2 100.68 m2 Jawapan 23 m2 0.Latihan Pengiraan 3.02 cm x 2.6666667 m/s 5872.24 m x 7.786 kgm 2.96 g/mL 3.25 m 4.219409283 g/cm3 4.23 m 1.22 g/cm3 236.030 g x 2.4 m x 1.0 s 1818.0 m Drp kalkulator : 22.2 kg x 3.87 mL 2.05 cm2 240 m/s 5870 kgm 2.9561 g/mL 3 m2 0.04742 cm2 .

3.Tambahkan 1 kepada digit di nilai tempat yang hendak dibundarkan 2. Satu atau lebih angka bererti harus dikekalkan sepanjang suatu pengiraan dan hanya dibundarkan pada peringkat /jawapan akhir .2.9) .Angka Bererti dalam Pengiraan Syarat Pembundaran jawapan yang dikira tidak boleh lebih persis daripada pengukuran yang paling kurang persis.1.0) .8.6. Jika digit itu kurang daripada 5 (bermakna 4. jadi nilai yang dikira perlu dibundarkan 1.7.Kekalkan digit di nilai tempat yang hendak dibundarkan 3. Jika digit itu 5 atau lebih (bermakna 5.

1 (b)10.0997 (2AB) 0.10 (d)5.1 (c) 0.142 (3AB) 26.70 x 365 (2AB) 2100 .Latihan Bundarkan kepada bilangan angka bererti yang dinyatakan (a)26.063 (3AB) 10.

.

Quantity Unit Base SI Units Symbol Length Mass Temperature Time meter kilogram kelvin second m kg K s mol cd a Amount of mole Substance Luminous Intensity candela Electric Current ampere .

Derived SI Units (examples) Quantity Volume unit cubic meter Symbol m3 Density Speed Newton Energy Pressure kilograms per kg/m3 cubic meter meter per second m/s kg m/ s2 Joule (kg m2/s2) Pascal (kg/(ms2) N J Pa .