(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU

)

TAJUK 1

(SEJARAH PERKEMBANGAN LINGUISTIK)

Sinopsis • Tajuk ini membincangkan tentang sejarah perkembangan ilmu linguistik yang bermula pada tahun 500 SM hingga ke zaman moden. Sejarah pengkajian ilmu linguistik bermula pada zaman Yunani, zaman Iskandariah, zaman Rom, zaman pertengahan, zaman Peralihan (Renaissance), zaman Arab, zaman India, zaman Linguitik perbandingan dan zaman linguistik moden. • HASIL PEMBELAJARAN 1. Menyusur galur sejarah perkembangan ilmu linguistik. 2. Menghuraikan sejarah ilmu linguistik zaman Yunani, Iskandariah, Rom, Arab, India hingga zaman moden abad ke 20 Tahukah anda bila kajian bahasa bermula? Berdasarkan catatan awal sejarah ilmu linguistik, kajian tentang bahasa telah berlaku seawal 800 tahun sebelum masihi yang berlaku di India. Walau bagaimanapun titik permulaan kajian ilmu linguistik dipercayai berlaku pada zaman Yunani. Hal ini ada kaitannya dengan penemuan kegiatan kajian orang-orang India yang didasarkan kepada hasil kajian Panini telah diwartakan pada abad ke-17. Kehebatan orang Yunani dalam kajian bahasa adalah berdasarkan bukti dalam bentuk catatan yang dikaji pada zaman linguistik yang bermula di Eropah. 1.1 Zaman Yunani, Zaman Iskandariah, Zaman Rom Dalam sejaran ilmu linguistik, golongan pertama yang bergiat dalam bidang pengkajian bahasa ialah orang-orang Yunani.Tamadun Yunani merupakan satu tamadun terawal yang wujud di atas muka bumi ini. Kehebatan tamadun ini merangkumi semua aspek seperti bahasa, ekonomi, budaya dan politik. Kegiatan dalam pengkajian bahasa bermula kira-kira 500 tahun sebelum masihi. Disebabkan seluruh kehidupan mereka dibendung oleh falsafah, maka kajian mereka tentang bahasa banyak dipengaruhi oleh pemikiran yang berbentuk falsafah. Falsafah bahasa bermula pada zaman pra-Socrates, iaitu pada abad

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ke-6 sebelum masihi. Falsafah Bahasa merupakan satu teras kepada bermulanya satu falsafah yang menjadi pegangan dan kekuatan masyarakat ketika itu Untuk pengetahuan anda, tokoh hebat dalam pengkajian bahasa pada zaman Yunani ialah Plato dan Aristotle, iaitu murid Plato. Plato (427 – 347) merupakan ahli falsafah pertama yang mengenal pasti dan menyelidik bahasa sebagai suatu masalah dan persoalan melalui karyanya yang berbentuk dialog, iaitu Cratylus. Dialog Cratylus telah mencetuskan kontroversi berabad-abad lamanya, iaitu antara kumpulan analogis yang mempercayai bahawa bahasa bersifat alamiah, nalar dan logis dengan kumpulan anomalis yang berpegang kepada kepercayaan bahawa bahasa tidak nalar sepenuhnya. Plato telah menimbulkan persoalan adakah ketepatan sesuatu nama berasaskan tabii dan realiti atau konvensyen, iaitu berdasarkan persetujuan masyarakat. Beliau juga menyelidik tentang tatabahasa yang membezakan antara kata nama dengan kata kerja. Plato telah meletakkan fungsi kata nama sebagai subjek kepada predikat dan kata kerja sebagai penerangan kepada perbuatan. Ilmu linguistik terus berkembang pada zaman Aristotle tahun 384 – 322 sebelum masihi dengan menambah satu lagi pembahagian dalam tatabahasa, iaitu kata penghubung. Beliau memperkembang dan memperdalam pemikiran tentang falsafah bahasa yang diasaskan oleh Plato. Aristotle merupakan sarjana yang mula-mula mengakui tentang adanya sistem kala atau tense dalam bahasa Yunani. Gagasan lain yang dikembangkan oleh Aristotle ialah fungsi bahasa sebagai alat, khususnya untuk retorik dan puisi. Beliau menganggap bahawa bahasa itu sebagai suatu juzuk dunia, tetap dan dapat diperoleh dalam tulisan yang menjadi subjek tatabahasa dan sebagai cara menunjukkan apa-apa sahaja yang ada di dunia yang menjadi subjek logika. Secara umumnya, anda dapati bahawa kajian mengenai bahasa pada era Yunani lebih tertumpu kepada tatabahasa. Namun demikian, kaedah kajian mereka lebih bercorak logik dan bukannya saintifik. Kita telah selesai membincangkan tentang sejarah perkembangan linguistik zaman Yunani. Sekarang kita beralih pula kepada Zaman Iskandariah. Zaman ini

Sebagai sebuah tanah jajahan Yunani. Iskandariah menjadi pusat perkembangan kesusasteraan dan linguistik tamadun Yunani. Mereka turut mengkaji sistem fonetik dan membahagikan perkataan kepada adverb. Anggapan mereka bahawa hasil tulisan itu baik sekiranya bahasa dan hasil tulisan itu tepat dan kurang kesalahan tatabahasa. Tahukah anda bahawa mereka mengambil ilmu bahasa Yunani dan membuat kajian dalam bahasa Latin. Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman Rom. Golongan zaman pertengahan ini menolak bahasa luar atau bahasa pinjaman. Pada era ini ahli bahasa mula meneroka bahasa termasuk tatabahasa vernakular. Zaman India Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman pertengahan yang dikenali juga sebagai zaman Renaissance. Para sarjana turut memperkenalkan bidang sintaksis.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bermula pada abad ketiga tahun masihi. Para pengkaji pada zaman ini menggunakan ilmu bahasa sebagai satu elemen untuk mengukur kualiti sesuatu bahasa. Zaman Arab. Orang Rom telah mengambil alih bidang bahasa setelah tamadun Yunani runtuh.2 Zaman Pertengahan. iaitu ayat yang merupakan satu unit deskriptif yang terdiri daripada turutan-turutan perkataan yang mempunyai makna. iaitu pertuturan. 1. kelainan logika dalam bahasa dan hubungan antara bahasa mula berkembang. namun penumpuan bahasa pada waktu ini lebih kepada aspek lisan. Anda harus ingat bahawa pada era ini juga teori sebab musabab. Jika dikaji perkembangan bahasa pada zaman ini lebih kepada perubahan sistem bahasa daripada tamadun Yunani kepada bahasa Latin. . Walau bagaimanapun sumbangan mereka amat penting kerana hasil tulisan mereka menjadi rujukan kepada semua pengkaji bahasa selepas zaman itu. Mereka juga dapat mengesan hubungan satu bahasa dengan bahasa lain terutama bahasa Inggeris. participal. Mereka kurang menyumbang kepada perkembangan ilmu baharu berkenaan bahasa. ganti nama dan kata depan. Bahasa pada era ini masih kekal kepada fungsi kesusasateraan.

hampir semua bahasa memiliki perkataan yang hampir sama dan maksud perkataan juga hampir sama. Ahli bahasa zaman ini turut mengasingkan bahasa-bahasa di dunia kepada tiga kelompok. morfologi dan sintaksis. Perbincangan seterusnya ialah sejarah perkembangan linguistik zaman India. Tamadun ini turut mengiktiraf bahawa bahasa berasal daripada satu bahasa yang sama.3 Zaman Linguistik Bandingan dan Linguistik Moden Untuk pengetahuan anda. Mereka turut mengkaji pertalian dan hubungan antara satu bahasa dengan bahasa yang lain. iaitu bahasa . Tahukah anda bahawa kesan daripada kajian ini wujudnya rumpun-rumpun bahasa daripada semua bahasa di dunia. Hal ini disebabkan Eropah mengalami zaman gelap. Kajian mereka tertumpu kepada sumber al-Qur’an dan hasilnya perkembangan ilmu fonetik semakin pesat dan hampir menjadi sempurna serta terciptanya kamus lengkap untuk dijadikan bahan rujukan. Pendekatan kajian bahasa berdasarkan bukti nyata. Pada era ini bahasa Sanskrit digunakan dengan meluas dan memberikan kesan besar kepada ilmu linguistik. Bahan kajian turut berubah daripada tradisi bahasa Inggeris kepada kitab Rig-Veda. Kebanyakan ahli fikir yang lahir pada zaman ini ialah sarjana Islam yang sentiasa mendapat sokongan daripada pemimpin mereka. zaman ini dikatakan sebagai permulaan kepada linguistik moden. Hal ini dapat dibuktikan melalui kajian.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sekarang mari kita bincang pula perkembangan linguistik zaman Arab. iaitu antropologi dan sosiologi. iaitu sekitar abad ke-19. Kajian mereka lebih baik daripada Yunani dari aspek fonetik. Mereka mendapati bahawa hubungan bahasa bukan melalui peminjaman atau kebetulan tetapi wujud daripada satu rumpun yang sama. Tahukah anda bahawa sumbangan terpenting ahli-ahli bahasa zaman ini ialah kejayaan mereka membawa pembaharuan dalam ilmu bahasa dan mula mengkaji bahasa secara saintifik. Pada zaman ini bahasa berkembang pesat di Baghdad sebagai sebuah pusat ilmu di dunia. 1. Bidang bahasa mula berkembang dengan wujudnya bidang baharu.

Hukum baharu mula wujud yang dikenali sebagai hukum R-G-L dan R-D-L. Tugasan: Buat catatan nota dalam bentuk grafik tentang sejarah perkembangan linguistik sejak sebelum masihi hingga ke zaman moden. Bincangkan sumbangan Plato dan Aristotle kepada perkembangan ilmu linguistik sehingga kini. Para pengkaji turut menelurkan satu teori baharu. Pengkajian ilmu bahasa pada zaman ini lebih cenderung kepada linguistic deskriptif atau linguistik huraian. berimbuhan dan bahasa berfleksi. Sebagai mengakhiri perbincangan tajuk 1 ini.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) berisolasi. marilah sama-sama kita lihat sejarah perkembangan linguistik zaman moden sekitar abad ke-20. . Gunakan bahasa sendiri menunjukan anda faham apa yang dibincangkan. Kajian pada era ini lebih sistematik dan menekankan kepada sinkronis dan diakronis. iaitu bahasa adalah baka dan satu fenomena sosial.

Tajuk ini meliputi tiga subtajuk. iaitu bersifat arbitrari untuk menyampaikan perasaan dan fikiran. • Menurut beliau. bahasa ialah sistem manusiawi yang instingtif.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 2 : PEMIKIRAN DALAM LINGUISTIK Sinopsis Tajuk dua ialah pemikiran dalam linguistik. Leonard Bloomfield dan pemikiran Ferdinand de Saussure.1 Pemikiran Edward Sapir Dalam Bidang Linguistik • Edward Sapir (1884 – 1939) seorang sarjana linguistik struktural dan antropologi dari Amerika pada awal abad ke-20. Buku beliau . Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan aliran pemikiran tokoh-tokoh lingustik mengiku zaman (ii) Menghargai sumbangan tokoh-tokoh dalam perkembangan ilmu bahasa sejak zaman awal hingga zaman moden (iii) Membuat banding beza bentuk pemikiran antara tokoh-tokoh linguistik Kerangka Tajuk Hasil pemikiran de Saussure telah melayakkan beliau diberikan jolokan sebagai “Bapa Linguistik Moden” Hasil pemikiran Bloomfield telah menghasilkan teori behaviourisme Hasil pemikiran Edward Sapir dapat diterokai melalui bukunya bertajuk Language (1881) 1. • Beliau berpendapat psikologi mendasari pengkajian bahasa dalam sains. Beliau mengkaji hubungan bahasa dengan pemikiran manusia dari aspek psikologi. iaitu pemikiran Edward Sapir. Kesimpulan kajian beliau mendapati bahawa struktur bahasa merupakan unsur yang menentukan sturktur pemikiran manusia. Mereka merupakan tokoh linguistik yang banyak memberi sumbangan kepada perkembangan ilmu bahasa melalui hasil kajian secara empirikal.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bertajuk Language berbeza dengan Bloomfield kerana menggunakan pendekatan antropologi yang melihat bahasa dari segi fungsinya dalam masyarakat. Beliau memperlihatkan konsep saintifik dalam kajiannya. maka bahasapun dapat dilahirkan sebagai gerak balas atau respons terhadap rangsangan itu. • Rumusan hasil pemikiran beliau tiada bahasa yang sempurna. bahasa akan sentiasa berubah. . 1. sekiranya tingkah laku manusia lain berpunca daripada adanya rangsangan atau stimulus. Buku beliau yang popular ialah Language (1933). Ketokohan beliau sebagai ‘Bapa Ilmu Linguistik Moden’ telah terbukti melalui penemuan-penemuan konsep dan pendekatan baharu dalam bidang bahasa secara moden.3 Pemikiran Ferdinand de Saussure Dalam Bidang Linguistik • Ferdinand de Saussure (1857 – 1913) ialah orang pertama mengasaskan ilmu linguistik moden. 1. Dengan kata lain. • Rumusan beliau.2 Pemikiran Leonard Bloomfield Dalam Bidang Linguistik • Bloomfield (1887 – 1949) merupakan ahli linguistik yang mempelopori teori behaviourisme yang berkait rapat dengan fahaman ahli psikologi dalam menghuraikan bahasa. • Beliau juga beranggapan bahawa bahasa ialah satu tingkah laku manusia. ayat-ayat itu tersusun di dalam otak dan dikeluarkan apabila adanya rangsangan. Beliau beranggapan bahawa bahasa sebagai pangkalan data ucapan yang boleh mengeluarkan segala unit bahasa. iaitu suatu kenyataan yang menunjukkan bahawa semua bahan kajian hendaklah dapat diperhatikan dan dianalisis secara empirikal.

Huraikan dengan ringkas menggunakan ayat sendiri sumbangan dan kesan teori behaviourisme terhadap pengajaran dan pembelajaran bahasa. . Langue bermaksud loghat atau dialek dan parole bermaksud ciri-ciri bahasa yang dituturkan atau diucapkan oleh individu dalam masyarakat. Karya agung beliau ini adalah hasil daripada usaha pelajar-pelajarnya yang telah mengumpul dan menyusun semula bahan-bahan kuliah sehingga terhasilnya buku tersebut yang kemudian diterjemahkan ke dalam bahasa Inggeris pada tahun 1959. Linguistik sinkronis mengkaji bahasa pada suatu masa tertentu. • De Saussure merupakan orang pertama yang mengemukakan konsep ‘langue’ dan ‘parole’.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam sejarah ilmu linguistik moden. • Ketokohan beliau adalah hasil penelitiannya sehingga menerbitkan buku bertajuk Couse de Linguistique Generale pada tahun 1915. Linguistik diakronis mengkaji bahasa dari segi sejarah yang dilalui oleh bahasa serta perubahan-perubanan yang dialami oleh sesuatu bahasa tersebut. beliau merupakan orang pertama yang mengemukakan dan menekankan peri pentingnya kajian bahasa dilakukan dari sudut yang berbeza-beza. Tugasan : Buat banding beza dalam bentuk grafik antara pemikiran de Saussure dengan Bloomfield. iaitu secara sinkronis dan diakronis.

linguistik sejarah. Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan serta Linguistik Kontekstual. iaitu Linguistik Am dan Linguistik Gunaan. Tajuk ini meliputi tiga subtajuk.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- TAJUK 3: BIDANG LINGUISTIK Sinopsis Tajuk tiga ialah bidang linguistik. Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan tentang bidang ilmu linguistik (ii) Menghuraikan linguistik am atau umum. linguistik perbandingan dan linguistik kontekstual (iii) Membincangkan bidang linguistik gunaan dan hubungannya dengan pengajaran bahasa.1 Linguistik Umum dan Linguistik Gunaan . Kerangka Tajuk Pengenalan kepada bidang-bidang ilmu linguistik Linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa Perbandingan antara bahasa dan ciri persamaan dan perbezaan antara bahasa Kepentingan linguistik sejarah dalam perkembangan ilmu linguistik 3.

Linguistik gunaan ialah bidang yang mengumpulkan beberapa disiplin ilmu bahasa yang berhubungan dengan pengajaran bahasa. bentuk kata. Deskripsi bahasa seperti sistem sebutan. kaedah dan hasil kajian linguistik dalam mengajarkan bahasa dan menulis buku-buku teks. Pengenalan linguistik gunaan sebagai suatu disiplin ilmu bahasa merupakan suatu usaha untuk menggunakan bahasa secara saintifik dan moden yang disebut juga sebagai sains gunaan. • • • • • • • • . ejaan. deskripsi. Menentukan sifat umum yang ada pada semua bahasa secara universal. Perkara yang dikendalikan dalam bidang ini ialah pembentukan konsep yang meliputi pendefinisian aspek dan kajian secara umum. tetapi dalam modul ini kita hanya menyebut mengenai penggunaan linguistik dalam mengajarkan bahasa sahaja. Antara kaedah mengajarkan bahasa yang dicipta itu ialah kaedah terus yang mengajarkan bahasa dengan tidak menggunakan bahasa asli pelajarnya. cara dan kaedah tertentu yang digunakan dalam penghuraian bahasa. iaitu terjemahan dan perkamusan. iaitu secara deskriptif.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • • • • Linguistik umum disebut juga sebagai linguistik am. Linguistik ini menghasilkan kaedah-kaedah mengajarkan bahasa dan bahan-bahan mengajarkan bahasa. Linguistik gunaan timbul apabila bidang linguistik bergabung dengan ilmu pendidikan dan psikologi. Ada aktiviti lain yang lazimnya juga dikaitkan dengan linguistik gunaan. Linguistik gunaan juga dikenali sebagai linguistik terapan. ayat dan makna mula digunakan bagi mengajarkan bahasa kepada penutur bahasa asli dan juga bahasa asing. Linguistik gunaan ini ialah satu cabang linguistik yang memanfaatkan teori. iaitu bidang yang mengkaji aspek-aspek teori Ilmu linguistik secara umum.

dan leksikon. 3.2 Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan • Linguistik perbandingan (asalnya filologi perbandingan) ialah satu cabang linguistik sejarah yang membandingkan bahasa-bahasa supaya dapat menentukan perhubungan sejarah antara bahasa-bahasa itu. Kaedah glotokronologi mencadangkan penggunaan formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. • “Perhubungan" membayangkan asal yang sama atau bahasa proto. umpamanya dalam sistem-sistem fonologi atau morfologi. Teknik asas linguistik perbandingan ialah “kaedah perbandingan” yang bertujuan untuk membandingkan sistem-sistem fonologi. dan tidak rapat hubungannya. kaedah perbandingan tidak begitu berguna.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam meletakkan linguistik gunaan ke dalam pengajaran bahasa. berdasarkan peratusan perbendaharaan kata teras sebanyak 100 butir (kemudian 200) yang seketurunan dalam bahasabahasa yang dibandingkan. Kaedah terawal untuk jenis ini ialah glotokronologi yang mencadangkan satu formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. seseorang itu sudah mampu menghuraikan bentuk-bentuk dan peraturan sesuatu bahasa dan mengajarkan bahasa dengan baik. dan perubahan-perubahan sistematik. . dijangka amat tetap. Terdapat juga cabang-cabang pembandingan bahasa yang perbandingan: linguistik lain yang melibatkan bukannya sebahagian linguistik • • • • • • • Tipologi bahasa membandingkan bahasa supaya dapat mengelaskannya mengikut ciri-ciri. setiap perbezaan antara dua bahasa yang berkait harus dapat diterangkan dengan amat munasabah. sistem-sistem morfologi. dan linguistik perbandingan bertujuan untuk membina semula bahasa-bahasa proto dan menentukan perubahan-perubahan yang telah berlaku pada bahasa-bahasa yang didokumenkan itu. sintaksis. Jika bahasa-bahasa berasal daripada leluhur yang amat jauh. Pada dasarnya.

Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan bahasa serta asasl usul atau etimologi sesuatu bahasa. Kajian tertumpu kepada lebih dari satu zaman. Tujuannya adalah untuk mengetahui proses dan perkembangan bahasa dari masa lampau hingga kini. Kemudian.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik hubungan memeriksa kesudahan-kesudahan linguistik tentang hubungan antara penutur-penutur bahasa yang berbeza. khususnya sebagaimana yang terbukti dalam kata-kata pinjaman. iaitu membuat perbandingan bagi menentukan perubahan dan perkembangan yang berlaku di dalam bahasa tersebut. Cabang kajian linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan sesuatu bahasa dari segi sejarah yang dilalui melalui masa iaitu dari zaman kemunculannya hinggalah ke suatu tahap yang tertentu. Perbandingan dilakukan antara beberapa aspek tertentu sahaja atau seluruh aspek bahasa yang dibanadingkan itu. Linguistik sejarah atau historis ialah cabang ilmu linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan bahasa dari segi sejarah yang dilaluinya melalui masa. Tujuannya adalah untuk melihat ciri-ciri perbezaan dan persamaan antara bahasa yang sekeluarga. kajian perlu dilakukan secara diakronik. Hal ini disebabkan huraian yang lengkap diperlukan tentang aspek-aspek yang dibandingkan itu • • • • • • • • • 3. Kajian perlu dilakukan secara sinkronik iaitu kajian secara terperinci dalam beberapa zaman atau masa dan tempat tertentu. Linguistik ini memperlihatkan hubungan yang erat dengan linguistik huraian.3 Linguistik Kontekstual . yakni bahasa seketurunan daripada bahasa induk. Linguistik perbandingan lebih dikenali sebagai bidang kajian yang membandingkan antara bahasa yang sekeluarga. Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan dan asal usul(etimologi) sesuatu bahasa.

serta sains kognitif. dan antropologi linguistik merupakan sains sosial yagn mengkaji interaksi – interaksi linguistik dengan masyarakat pada keseluruhannya. 2. linguistik evolusi. Bidang-bidang linguistik merentasi disiplin termasuk pemerolehan bahasa. Psikolinguistik dan neurolinguistik menggabungkan sains perubatan dengan linguistik. linguistik pengiraan. Tugasan: 1. linguistik antropologi. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. . • • • Tajuk 4: LINGUISTIK KONTEKSTUAL Sinopsis: Tajuk empat ialah tajuk yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik kontekstual ialah bidang yang linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Analisis wacana kritis ialah bidang yang retorik dan falsafah berinteraksi dengan linguistik. Bincangkan bidang linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. Buat perbandingan antara linguistik sejarah dengan linguistik perbandingan. Sosiolinguistik.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Hasil Pembelajaran: 1. Lyons. Menurut Kamus Dwibahasa (1981). • Linguistik ialah1. 1968 . 2. Linguistik Kontekstual Menurut J. • • Kontekstual membawa pengertian: 1. 2. Menjelaskan perhubungan antara bahasa dan masyarakat. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. Berkaitan dengan bahasa. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia.  Linguistik kontekstual ialah bidang yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. Kuala Lumpur 2005). 2. Menurut John Lyons (1968). mengikut konteks.Yang berkenaan. relevan. • Linguistik adalah suatu ilmu pengkajian bahasa yang dilakukan secara saintifik. Mengenalpasti aspek-aspek bahasa. Kuala Lumpur 2005). • Linguistik adalah satu bidang yang mengkaji bahasa secara saintifik Menurut Kamus Dewan (edisi keempat). Definisi kontekstual: Menurut Kamus Dewan (edisi keempat). Dewan Bahasa dan Pustaka. • Menjelaskan bahawa linguistik ialah pengajian ilmu bahasa. Kajian saintifik tentang bahasa. . kebudayaan dan masyarakat.Yang membawa maksud. struktur dan penggunaan bahasa dalam fungsi-fungsi sosial. ada hubungan atau kaitan langsung. Dewan Bahasa dan Pustaka. makna dan kepentingan (meaningful). Kontekstual ialah-Berkaitan dengan atau menurut konteks: penyelidikan sastera dari segi dapat merencanakan perkembangan sastera.

kriteria dan persepsi kesantunan berbahasa. pengungkapan jati diri secara sosial melalui grafiti. Merupakan satu kajian yang sangat luas dan pelbagai meliputi bermacammacam perkara seperti fungsi bahasa. Secara mudah. kebudayaan dan penggunaannya dalam sesebuah masyarakat yang tertentu. sosiolinguistik adalah bidang yang memperlihatkan pertalian antara bahasa dengan masyarakat. mantra dan pelbagai istilah lain lagi. struktur dan penggunaan bahasa yang ada dengan fungsi-fungsi sosial. pelacakan bahasa rahsia bajak laut. • Sosioling • Pada prinsipnya. penerimaan istilah akuntasi di kalangan ahli ekonomi. Fungsi linguistik memperkatakan tentang perkara-perkara seperti perbandingan di antara bahasa rasmi dengan bahasa vernakular yang • • . ia mengkaji mengenai aspek-aspek linguistik yang melihat aspek bahasa.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sosiolinguistik • • Sosiolinguistik adalah bidang yang mengkaji perhubungan di antara bahasa dan gejalanya dalam masyarakat. peranan bahasa. Cenderung berfokus kepada variasi bahasa yang muncul dalam masyarakat yang kebiasaanya dipengaruhi oleh stratifikasi sosial dalam masyarakat. kata sapaan yang ditinjau dari perpaduan sosial dan jarak sosial di antara penutur.

 Participant observation merujuk kepada seseorang yang dihantar kepada sesuatu etnik.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) tidak rasmi. Melihat aspek-aspek kehidupan penutur yang tertentu dan seterusnya melihat bagaimana suasana kehidupan dan sistem nilai yang dipegang oleh para penutur mempengaruhi cara mereka berbahasa. menetap dan bergaul dengan etnik berkenaan sehingga kadang-kadang membawa kepada perkahwinan dan jangka masa yang lama. Pengertian Antropologi Menurut etnologinya kata antropologi berasal dari kata yunani “Antropo” yang bererti manusia dan “logy” atau “logos” bererti ilmu yang mempelajari. bahasa.  Adakala disebut etnolinguistik iaitu bidang yang dikatakan memberi penumpuan kepada perhubungan di antara bahasa dengan penyelidikan primitif. • Kesimpulannya. sosiolinguistik mengkaji berbagai bahan sosio-budaya yang berhubung dengan aspek-aspek linguistik seperti perhubungan sosial harian yang berkaitan pula dengan kebudayaan. Latihan: 1. Huraikan cabang-cabang linguistik kontekstual. Antropologi Linguistik  Satu cabang yang mengkaji hubungan antara bahasa dan budaya terutama untuk mengamati bagaimana bahasa itu digunakan sehari-hari sebagai alat dalam tindakan bermasyarakat. kumpulan sosial.  Salah satu cara atau kaedah yang dapat digunakan untuk melihat pemakaian bahasa dalam konteks sosial budaya secara terperinci adalah participant observation. . pertalian bahasa dengan kumpulan-kumpulan etnik. masyarakat. dialek dan bentuk-bentuk gaya yang dibezakan oleh perihal taraf pemakai-pemakainya. Linguistik Antropologikal Mengkaji hubungan di antara bahasa dan budaya. iaitu satu perihal yang melibatkan apa yang dinamakan “perancangan bahasa” dalam menegakkan identiti sesebuah negara.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 5 : STILISTIK Sinopsis .

Pengenalan am Stilistik Bahasa. Stilistik  Menurut Abdullah Hassan (1990) Stilistik atau sylistics adalah ilmu tentang stail atau gaya yang dihubungkan dengan pemakaian atau penggunaan bahasa  Fokus dan penekanan terhadap aspek kebahasaan  Ilmu tersebut muncul dalam bidang linguistik dan diperluas dalam bidang kesusasteraan yang menggunakan bahasa sebagai wahana pengucapan. . Perlakuan bahasa bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan. Hasil Pembelajaran 1. Melihat bagaiamana keberkesanan stilistik mempengaruhi bahasa. 2. Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal. Stilistik dari sudut Sastera  Kajian terhadap keseluruhan karya yang berpusat kepada penggunaan bahasa.  Kesan penerapan daripada disiplin linguistik tercerminnya ilmu gaya yang membezakan gaya sastera dan gaya bukan sastera.  Karya sastera ditandai kelainan dalam penggunaan gaya bahasanya untuk menimbulkan kesan artistik. Mengenal pasti prinsip-prinsip stilistik.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Tajuk 5 ini melihat variasi bahasa yang bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur.  Rene Wellek dan Austin Warren (1966:182)-stilistik meneliti penggunaan bahasa yang menyimpang daripada norma dan berusaha menemukan fungsi estetik.  Cabang linguistik gunaan atau terapan.

khasnya bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan.M. melalui pendekatan stilistik huraian terhadap pemilihan diksi. sikap dan keperibadian penulis  Keempat. penelitian menggunakan pendekatan ini merujuk kepada aspek bahasa yang melibatkan ayat-ayat yang membina keseluruhan karya.  Pentafsiran makna ayat melibatkan makna yang mudah difahami. kedudukan stilistik sebagai penelitian sesuatu gaya istimewa dalam eksposisi dan pembentukan satu penyusunan diksi serta struktur kalimat yang mencerminkan keperibadian atau idiosinkrasi penulisnya.  Kedua. pendekatan stilistik membincangkan aspek tema seperti yang sering dibicarakan dengan menggunakan pendekatan struktural. banyak maksud dan mempunyai makna simbolik. mudah dimengerti.  Murry J. . pembentukan perkataan dan ayat dapat dilakukan.  Penulis mempunyai cara tersendiri.  Analisis itu tidak sahaja dalam lingkungan pengaplikasian bahasa tetapi menjangkaui kepersisan bakat berbahasa penulisnya. (1976:7).  Analisis karya sastera merupakan suatu huraian tentang bakat dan kebolehan mengarang bagi seseorang pengarang.  Ketiga. Perbezaan ini disebabkan oleh beberapa faktor antaranya pengalaman. Prinsip Stilistik  Pertama menganggap dan mengiktiraf bahasa sebagai punca kegiatan berkreatif dengan merujuk kepada kemampuan berbahasa sebagai satu anugerah dan bakat seseorang penulis.  Dalam sesebuah karya sastera yang pelbagai genre itu terdapat pelbagai jenis dan kategori perkataan dan ayat yang digunakan. pendidikan. penggunaan pendekatan stilistik berhasil memperlihatkan gaya keperibadian seseorang penulis.  Namun.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bermaksud bentuk variasi bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur.  Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal.

Latihan: 1. pendekatan stilistik juga menekankan penelitian tentang penghasilan sesebuah karya. mesej atau idealisme pengarang.  Pengaplikasian kata dan diksi dari bahasa daerah atau tempatan dapat memperkaya perbendaharaan kata di samping merupakan satu gaya atau stail bagi seseorang penulis. . seseorang penulis didorong oleh pelbagai keadaan dan rangsangan yang berlaku di sekelilingnya.  Kelima.  Semasa berkarya.  Ketujuh. juga digunakan untuk menghuraikan penerimaan dan penghargaan pembaca atau khalayak terhadap sesebuah karya.  Aspek bahasa dapat menjelaskan kesan penggunaan sesuatu bahasa sama ada dapat difahami.  Penelitian yang dilakukan dengan menggunakan pendekatan stilistik ini akan menemukan gagasan bahawa terdapat unsur-unsur bahasa yang mendorong seseorang itu berkreatif. pendekatan stilistik selain digunakan untuk menganalisis proses penghasilan sesebuah karya. pendekatan stilistik membantu mereka memahami makna perkataan yang sukar serta ayat yang kompleks yang digunakan oleh pengarang. Huraikan prinsip-prinsip stilistik dan bagaimanakah stilistik itu mempengaruhi kehidupan masyarakat.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Pengetahuan dan ilmu yang bersangkutan dengan aspek kemasyarakatan iaitu bidang sosiolinguistik dan dialektologi perlu dikuasai oleh pengkaji atau peneliti. menimbulkan keseronokan atau memberi kecelaruan dan kekaburan tanggapan kesan daripada penggunaan penanda dan petanda bahasa yang digunakan untuk mengungkapkan pemikiran.  Keenam.

1. melainkan mengikut cara-cara tertentu. • • • • • • Terdapat beberapa unit tertentu yang dicantumkan menjadi satu susunan yang sempurna dari segi strukturnya (klausa. three red books (tiga buah bukuyang merah) 3. Hasil Pembelajaran. susunan perkataan . Menguasai dan memahami perbezaan sifat-sifat bahasa itu. the beautiful book (buku yang cantik itu) . Sistem yang dimaksudkan ialah aturan. ayat. Sistem itu telah ditetapkan oleh susunan bahasa. sebagai contoh : BAHASA MELAYU 1. Boleh menjelaskan sifat-sifat bahasa itu secara tepat. pensel ini BAHASA INGGERIS 1. nahu atau bentuk sintaksis. sama ada dalam bentuk bunyi-bunyi perkataan. Tidak semua pencatuman unit-unit itu boleh dilakukan. kata).(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 6: SIFAT BAHASA Sinopsis Tajuk 6 ini membincangkan sifat-sifat bahasa menurut Teori Noam Chomsky Menurut Teori Noam Chomsky. that car (kereta itu) 2. Bahasa apa pun di dunia ini mempunyai sifat-sifat yang tersendiri. 2. buku itu 2. sebuah buku merah 3. Setiap bahasa mempunyai bahasa masing-masing. Bahasa sebagai satu sistem • Bahasa mempunyai susunan yang tertentu. 1.

Bahasa sebagai alat berkomunikasi. struktur dan tatabahasanya tidak berubah. pertembungan manusia dengan manusia lain menyebabkan pertambahan dan pengurangan perbendaharaan kata sesuatu bahasa itu. Sebagai contoh: dalam Bahasa Melayu itu dipanggil “pintu” dalam Bahasa Inggeris dipanggil “door” “puerta” dalam Bahasa Sepanyol. Bahasa itu bersifat arbitrari • Arbitrari ialah pertalian sesuatu bentuk atau lambang dalam bahasa dengan makna yang diberikan secara kebetulan dan ditentukan oleh budaya sesuatu masyarakat. Walaupun begitu. termasuklah benda-benda yang berada di sekitarnya. – pendengar : orang yang dilawan bercakap. Tidak semestinya ada hubungan antara bunyi yang dilafazkan dengan benda-benda yang dimaksudkan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 2. • Proses komunikasi ialah adanya maklumat yang hendak di sampaikan oleh penutur kepada pendengar. • Faktor yang mengubah bahasanya. . – butir pertuturan : tajuk percakapan antara penutur dengan pendengar sama ada terdiri daripada hal-hal peribadi atau rasmi. Bahasa bersifat dinamis • Bahasa adalah berubah dan berkembang selagi penuturnya bergaul dan berinteraksi dengan manusia lain. • Pertembungan kebudayaan. – tempat : situasi sekeliling dimana pertuturan itu mengambil tempat. 3. • • • • • • 4. Oleh kerana sifat-sifat arbitrari inilah maka kita dapati tiap-tiap bahasa mempunyai perkataan yang berlainan bagi benda-benda sama.

Bahasa mempunyai makna • Makna bererti yang dimaksudkan dan yang dipercakapkan. bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah ‘k’. Ini dikatakan linear di mana apa yang ingin dituturkan disebut satu demi satu untuk melambangkan sesuatu bunyi.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 5. ’l’. Bahasa itu linear • Bunyi-bunyi itu dihasilkan satu demi satu. 6. • • Sebagai contoh untuk menyebut kalam . • Sesuatu perkataan yang diujarkan mempunyai maksud. . ’a’. huraikan sifat-sifat bahasa dengan jelas. iaitu dengan pergerakan alatalat artikulasi satu demi satu. dan ‘m’. Dengan memilih contoh-contoh yang sesuai. ’ a’. Latihan: 1.

Variasi Bahasa. Makin besar jumlah penuturnya. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya.  Aspek ini lebih menekankan kepelbagaian daerah untuk bahasa yang sama dan bukannya perbandingan fitur antara dua bahasa. Makin besar jumlah penuturnya. 2.  Variasi bahasa ditentukan oleh faktor teknikal bahasa iaitu sebutan. Dalam konteks Malaysia.  Demikian juga halnya dengan Bahasa Melayu. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai .(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 7 : VARIASI BAHASA Sinopsis Tajuk 7 ini membincang dan menjelaskan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu. makin luas daerah penyebaran bahasa itu dan makin banyak perbezaannya.  Halliday (1968) menjeniskan bahasa kepada dua aspek iaitu :  Pengguna – orang yang menggunakan sesuatu bahasa dan  Penggunaan – kesesuaian jenis bahasa yang digunakan dengan keadaan atau situasi bahasa itu digunakan. Hasil Pembelajaran 1. Menghurai dan menjelaskan variasi-variasi bahasa.  Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya.Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. makin luas daerah penyebaran bahasa itu. Melihat pengaruh variasi bahasa itu mempengaruhi kehidupan masyarakat. kosa kata dan tatabahasa.  Variasi bahasa bermaksud perbezaan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu  Variasi bahasa merupakan suatu pengkajian terhadap fitur bahasa yang berbeza secara semantik apabila kita membandingkan kumpulan penutur berbeza atau suatu kumpulan penutur yang sama dalam keadaan yang berbeza.

Pahang. dan kedudukan sosioekonomi penutur yang berbeza-beza penggunaannya. Perak dan Johor. Melaka. seperti dialek Kelantan. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya. satu variasi tertentu dipilih sebagai mewakili bahasa tersebut dan variasi inilah yang menjadi ukuran apabila kita merujuk sifat umum bahasa tersebut. yang walaupun mempunyai berbagai-bagai kelainan.  Bahasa Melayu baku ialah variasi yang digunakan apabila orang-orang daripada berbagai-bagai dialek di negara ini berkumpul dan berbincang. yang sekarang dikenal sebagai bahasa Melayu baku.  Demikian juga terdapat variasi-variasi bahasa Melayu yang wujud oleh sebab faktor-faktor sosial. Terengganu.  Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. masih terdiri daripada satu keseluruhan. Melaka. Negeri Sembilan. Perak dan Johor. makin luas daerah penyebaran bahasa itu. seperti dialek Kelantan.  Variasi ini. mereka mempunyai gambaran tentang satu kesatuan bahasa. yang dari segi sejarahnya berasaskan dialek bahasa Melayu Johor Riau.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) dialek. variasi yang dipilih untuk mewakili satu bahasa secara menyeluruh itu disebut bahasa standard atau bahasa baku.  Tiap-tiap pihak harus gugurkan ciri-ciri kedaerahan masing-masing dan guna sedikit sebanyak variasi bahasa yang bersifat bahasa melayu umum.  Daripada beberapa variasi satu bahasa. Makin besar jumlah penuturnya. Negeri Sembilan.  Demikian juga halnya dengan bahasa Melayu. jenis pekerjaan. Dalam rangka Malaysia. Terengganu. ialah variasi yang digunakan dalam sistem pendidikan (bahasa sekolah).  Hakikat bahasa dan variasi-variasinya sudah lama diakui oleh ahli-ahli bahasa. misalnya bahasa Melayu atau bahasa Inggeris. Namun apabila mereka merujuk sesuatu bahasa tertentu. Pahang. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai dialek. dalam .  Dalam bidang ilmu bahasa. seperti latar belakang pendidikan. Tujuannya supaya mudah difahami.

Variasi Bahasa (Dialek)  Perkataan 'dialek' berasal daripada bahasa Yunani iaitu 'dialektos' iaitu perkataan yang pada mulanya digunakan dalam hubungannya dengan bahasa Yunani pada waktu itu.  Bahasa isyarat unik dalam jenisnya di setiap negara. dan gerak bibir. untuk berkomunikasi. Kalimantan dan sebagainya. dan tubuh. serta ekspresi wajah untuk mengungkapkan fikiranmereka.  Dialek merupakan variasi bahasa apabila variasi bahasa itu masih difahami oleh pengguna dalam sesuatau masyarakat bahasa walaupun ada pembahagian geografi .  Kaum tunarungu adalah kelompok utama yang menggunakan bahasa ini. Bahasa Isyarat  Bahasa isyarat adalah bahasa yang mengutamakan komunikasi manual. mesyuarat dan persidangan dan dalam media massa.  Dialek ialah variasi daripada satu bahasa tertentu yang dituturkan oleh sekumpulan penutur dalam satu-satu masyarakat bahasa. jawa.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) semua situasi rasmi seperti dalam ucapan-ucapan.  Dialek kawasan ialah variasi bahasa yang berkaitan dengan pengguna dalam sesuatu kawasan. dan penggunaan kata-kata tertentu. cabang Nusantara. Cabang Nusantara mempunyai 200 hingga 300 bahasa dalam 16 golongan seperti Filipina. dituturkan dalam kawasan tertentu dan berbeza daripada bentuk yang standard/ baku dari segi sebutan. sosial dan stilistik. tetapi perbezaannya tidaklah begitu besar untuk dianggap sebagai satu bahasa yang lain. bahasa tubuh. Sumatera.  Dialek mempunyai bentuk tertentu. orientasi dan gerak tangan. biasanya dengan mengkombinasikan bentuk tangan. Dikaitkan dengan rumpun bahasa Austronesia. .  Terdapat 3 jenis variasi iaitu variasi daerah. lengan. tatabahasa. bukannya suara. Variasi bahasa ini dikenali sebagai dialek.

 Persekutuan Orang Pekak Malaysia (MFD) menubuhkan Pusat Latihan Malaysian Sign Language (MySL) yang digerakkan melalui sumbangan Yayasan Tan Sri Othman Yeop mensasarkan melatih 100 jurubahasa dalam tempoh lima tahun. Amerika Serikat dan Inggeris meskipun memiliki bahasa tulis yang sama tetapi memiliki bahasa isyarat yang berbeza (American Sign Language dan British Sign Language). Contohnya. Latihan: Dengan memilih cerpen yang sesuai. Ada negara-negara yang memiliki bahasa tulis yang berbeza (contoh: Inggeris dengan Sepanyol).  Ini adalah salah satu cara untuk mereka berkomunikasi antara satu sama lain.  Biasanya bahasa isyarat ini hanya digunakan oleh mereka yang mempunyai kecacatan seperti bisu dan pekak. Hal yang sebaliknya juga berlaku. . analisis penggunaan variasi bahasa yang digunakan dalam cerpen tersebut.  Golongan pekak dan bisu di negara ini menggunakan kaedah Bahasa Isyarat Malaysia (BIM). tetapi menggunakan bahasa isyarat yang sama. yang memerlukan khidmat jurubahasa apabila berurusan dengan mereka yang tidak memahami bahasa berkenaan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bahasa isyarat berbeza di negara-negara yang berbahasa sama.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful