(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU

)

TAJUK 1

(SEJARAH PERKEMBANGAN LINGUISTIK)

Sinopsis • Tajuk ini membincangkan tentang sejarah perkembangan ilmu linguistik yang bermula pada tahun 500 SM hingga ke zaman moden. Sejarah pengkajian ilmu linguistik bermula pada zaman Yunani, zaman Iskandariah, zaman Rom, zaman pertengahan, zaman Peralihan (Renaissance), zaman Arab, zaman India, zaman Linguitik perbandingan dan zaman linguistik moden. • HASIL PEMBELAJARAN 1. Menyusur galur sejarah perkembangan ilmu linguistik. 2. Menghuraikan sejarah ilmu linguistik zaman Yunani, Iskandariah, Rom, Arab, India hingga zaman moden abad ke 20 Tahukah anda bila kajian bahasa bermula? Berdasarkan catatan awal sejarah ilmu linguistik, kajian tentang bahasa telah berlaku seawal 800 tahun sebelum masihi yang berlaku di India. Walau bagaimanapun titik permulaan kajian ilmu linguistik dipercayai berlaku pada zaman Yunani. Hal ini ada kaitannya dengan penemuan kegiatan kajian orang-orang India yang didasarkan kepada hasil kajian Panini telah diwartakan pada abad ke-17. Kehebatan orang Yunani dalam kajian bahasa adalah berdasarkan bukti dalam bentuk catatan yang dikaji pada zaman linguistik yang bermula di Eropah. 1.1 Zaman Yunani, Zaman Iskandariah, Zaman Rom Dalam sejaran ilmu linguistik, golongan pertama yang bergiat dalam bidang pengkajian bahasa ialah orang-orang Yunani.Tamadun Yunani merupakan satu tamadun terawal yang wujud di atas muka bumi ini. Kehebatan tamadun ini merangkumi semua aspek seperti bahasa, ekonomi, budaya dan politik. Kegiatan dalam pengkajian bahasa bermula kira-kira 500 tahun sebelum masihi. Disebabkan seluruh kehidupan mereka dibendung oleh falsafah, maka kajian mereka tentang bahasa banyak dipengaruhi oleh pemikiran yang berbentuk falsafah. Falsafah bahasa bermula pada zaman pra-Socrates, iaitu pada abad

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ke-6 sebelum masihi. Falsafah Bahasa merupakan satu teras kepada bermulanya satu falsafah yang menjadi pegangan dan kekuatan masyarakat ketika itu Untuk pengetahuan anda, tokoh hebat dalam pengkajian bahasa pada zaman Yunani ialah Plato dan Aristotle, iaitu murid Plato. Plato (427 – 347) merupakan ahli falsafah pertama yang mengenal pasti dan menyelidik bahasa sebagai suatu masalah dan persoalan melalui karyanya yang berbentuk dialog, iaitu Cratylus. Dialog Cratylus telah mencetuskan kontroversi berabad-abad lamanya, iaitu antara kumpulan analogis yang mempercayai bahawa bahasa bersifat alamiah, nalar dan logis dengan kumpulan anomalis yang berpegang kepada kepercayaan bahawa bahasa tidak nalar sepenuhnya. Plato telah menimbulkan persoalan adakah ketepatan sesuatu nama berasaskan tabii dan realiti atau konvensyen, iaitu berdasarkan persetujuan masyarakat. Beliau juga menyelidik tentang tatabahasa yang membezakan antara kata nama dengan kata kerja. Plato telah meletakkan fungsi kata nama sebagai subjek kepada predikat dan kata kerja sebagai penerangan kepada perbuatan. Ilmu linguistik terus berkembang pada zaman Aristotle tahun 384 – 322 sebelum masihi dengan menambah satu lagi pembahagian dalam tatabahasa, iaitu kata penghubung. Beliau memperkembang dan memperdalam pemikiran tentang falsafah bahasa yang diasaskan oleh Plato. Aristotle merupakan sarjana yang mula-mula mengakui tentang adanya sistem kala atau tense dalam bahasa Yunani. Gagasan lain yang dikembangkan oleh Aristotle ialah fungsi bahasa sebagai alat, khususnya untuk retorik dan puisi. Beliau menganggap bahawa bahasa itu sebagai suatu juzuk dunia, tetap dan dapat diperoleh dalam tulisan yang menjadi subjek tatabahasa dan sebagai cara menunjukkan apa-apa sahaja yang ada di dunia yang menjadi subjek logika. Secara umumnya, anda dapati bahawa kajian mengenai bahasa pada era Yunani lebih tertumpu kepada tatabahasa. Namun demikian, kaedah kajian mereka lebih bercorak logik dan bukannya saintifik. Kita telah selesai membincangkan tentang sejarah perkembangan linguistik zaman Yunani. Sekarang kita beralih pula kepada Zaman Iskandariah. Zaman ini

2 Zaman Pertengahan. Pada era ini ahli bahasa mula meneroka bahasa termasuk tatabahasa vernakular. Para sarjana turut memperkenalkan bidang sintaksis. Anggapan mereka bahawa hasil tulisan itu baik sekiranya bahasa dan hasil tulisan itu tepat dan kurang kesalahan tatabahasa. Anda harus ingat bahawa pada era ini juga teori sebab musabab. iaitu pertuturan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bermula pada abad ketiga tahun masihi. . Para pengkaji pada zaman ini menggunakan ilmu bahasa sebagai satu elemen untuk mengukur kualiti sesuatu bahasa. Zaman Arab. Tahukah anda bahawa mereka mengambil ilmu bahasa Yunani dan membuat kajian dalam bahasa Latin. participal. Zaman India Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman pertengahan yang dikenali juga sebagai zaman Renaissance. Bahasa pada era ini masih kekal kepada fungsi kesusasateraan. Walau bagaimanapun sumbangan mereka amat penting kerana hasil tulisan mereka menjadi rujukan kepada semua pengkaji bahasa selepas zaman itu. Golongan zaman pertengahan ini menolak bahasa luar atau bahasa pinjaman. Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman Rom. iaitu ayat yang merupakan satu unit deskriptif yang terdiri daripada turutan-turutan perkataan yang mempunyai makna. kelainan logika dalam bahasa dan hubungan antara bahasa mula berkembang. Mereka turut mengkaji sistem fonetik dan membahagikan perkataan kepada adverb. Orang Rom telah mengambil alih bidang bahasa setelah tamadun Yunani runtuh. 1. Mereka kurang menyumbang kepada perkembangan ilmu baharu berkenaan bahasa. namun penumpuan bahasa pada waktu ini lebih kepada aspek lisan. Mereka juga dapat mengesan hubungan satu bahasa dengan bahasa lain terutama bahasa Inggeris. Jika dikaji perkembangan bahasa pada zaman ini lebih kepada perubahan sistem bahasa daripada tamadun Yunani kepada bahasa Latin. Sebagai sebuah tanah jajahan Yunani. ganti nama dan kata depan. Iskandariah menjadi pusat perkembangan kesusasteraan dan linguistik tamadun Yunani.

Hal ini disebabkan Eropah mengalami zaman gelap. Pada era ini bahasa Sanskrit digunakan dengan meluas dan memberikan kesan besar kepada ilmu linguistik. Bidang bahasa mula berkembang dengan wujudnya bidang baharu. Kebanyakan ahli fikir yang lahir pada zaman ini ialah sarjana Islam yang sentiasa mendapat sokongan daripada pemimpin mereka. iaitu sekitar abad ke-19.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sekarang mari kita bincang pula perkembangan linguistik zaman Arab. Bahan kajian turut berubah daripada tradisi bahasa Inggeris kepada kitab Rig-Veda. Ahli bahasa zaman ini turut mengasingkan bahasa-bahasa di dunia kepada tiga kelompok. Pendekatan kajian bahasa berdasarkan bukti nyata. Tahukah anda bahawa kesan daripada kajian ini wujudnya rumpun-rumpun bahasa daripada semua bahasa di dunia. Mereka turut mengkaji pertalian dan hubungan antara satu bahasa dengan bahasa yang lain. 1. Pada zaman ini bahasa berkembang pesat di Baghdad sebagai sebuah pusat ilmu di dunia. Kajian mereka lebih baik daripada Yunani dari aspek fonetik. Kajian mereka tertumpu kepada sumber al-Qur’an dan hasilnya perkembangan ilmu fonetik semakin pesat dan hampir menjadi sempurna serta terciptanya kamus lengkap untuk dijadikan bahan rujukan. Hal ini dapat dibuktikan melalui kajian. iaitu antropologi dan sosiologi. hampir semua bahasa memiliki perkataan yang hampir sama dan maksud perkataan juga hampir sama. Tamadun ini turut mengiktiraf bahawa bahasa berasal daripada satu bahasa yang sama. morfologi dan sintaksis. Tahukah anda bahawa sumbangan terpenting ahli-ahli bahasa zaman ini ialah kejayaan mereka membawa pembaharuan dalam ilmu bahasa dan mula mengkaji bahasa secara saintifik. zaman ini dikatakan sebagai permulaan kepada linguistik moden. iaitu bahasa . Perbincangan seterusnya ialah sejarah perkembangan linguistik zaman India.3 Zaman Linguistik Bandingan dan Linguistik Moden Untuk pengetahuan anda. Mereka mendapati bahawa hubungan bahasa bukan melalui peminjaman atau kebetulan tetapi wujud daripada satu rumpun yang sama.

Gunakan bahasa sendiri menunjukan anda faham apa yang dibincangkan. Hukum baharu mula wujud yang dikenali sebagai hukum R-G-L dan R-D-L. Pengkajian ilmu bahasa pada zaman ini lebih cenderung kepada linguistic deskriptif atau linguistik huraian. Kajian pada era ini lebih sistematik dan menekankan kepada sinkronis dan diakronis. . Sebagai mengakhiri perbincangan tajuk 1 ini. Bincangkan sumbangan Plato dan Aristotle kepada perkembangan ilmu linguistik sehingga kini. Tugasan: Buat catatan nota dalam bentuk grafik tentang sejarah perkembangan linguistik sejak sebelum masihi hingga ke zaman moden. iaitu bahasa adalah baka dan satu fenomena sosial.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) berisolasi. berimbuhan dan bahasa berfleksi. marilah sama-sama kita lihat sejarah perkembangan linguistik zaman moden sekitar abad ke-20. Para pengkaji turut menelurkan satu teori baharu.

Beliau mengkaji hubungan bahasa dengan pemikiran manusia dari aspek psikologi. bahasa ialah sistem manusiawi yang instingtif. Mereka merupakan tokoh linguistik yang banyak memberi sumbangan kepada perkembangan ilmu bahasa melalui hasil kajian secara empirikal. iaitu pemikiran Edward Sapir.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 2 : PEMIKIRAN DALAM LINGUISTIK Sinopsis Tajuk dua ialah pemikiran dalam linguistik.1 Pemikiran Edward Sapir Dalam Bidang Linguistik • Edward Sapir (1884 – 1939) seorang sarjana linguistik struktural dan antropologi dari Amerika pada awal abad ke-20. Kesimpulan kajian beliau mendapati bahawa struktur bahasa merupakan unsur yang menentukan sturktur pemikiran manusia. • Menurut beliau. Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan aliran pemikiran tokoh-tokoh lingustik mengiku zaman (ii) Menghargai sumbangan tokoh-tokoh dalam perkembangan ilmu bahasa sejak zaman awal hingga zaman moden (iii) Membuat banding beza bentuk pemikiran antara tokoh-tokoh linguistik Kerangka Tajuk Hasil pemikiran de Saussure telah melayakkan beliau diberikan jolokan sebagai “Bapa Linguistik Moden” Hasil pemikiran Bloomfield telah menghasilkan teori behaviourisme Hasil pemikiran Edward Sapir dapat diterokai melalui bukunya bertajuk Language (1881) 1. • Beliau berpendapat psikologi mendasari pengkajian bahasa dalam sains. iaitu bersifat arbitrari untuk menyampaikan perasaan dan fikiran. Buku beliau . Tajuk ini meliputi tiga subtajuk. Leonard Bloomfield dan pemikiran Ferdinand de Saussure.

Ketokohan beliau sebagai ‘Bapa Ilmu Linguistik Moden’ telah terbukti melalui penemuan-penemuan konsep dan pendekatan baharu dalam bidang bahasa secara moden. ayat-ayat itu tersusun di dalam otak dan dikeluarkan apabila adanya rangsangan. • Rumusan beliau. bahasa akan sentiasa berubah. . maka bahasapun dapat dilahirkan sebagai gerak balas atau respons terhadap rangsangan itu. Buku beliau yang popular ialah Language (1933). sekiranya tingkah laku manusia lain berpunca daripada adanya rangsangan atau stimulus. • Rumusan hasil pemikiran beliau tiada bahasa yang sempurna.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bertajuk Language berbeza dengan Bloomfield kerana menggunakan pendekatan antropologi yang melihat bahasa dari segi fungsinya dalam masyarakat. 1.2 Pemikiran Leonard Bloomfield Dalam Bidang Linguistik • Bloomfield (1887 – 1949) merupakan ahli linguistik yang mempelopori teori behaviourisme yang berkait rapat dengan fahaman ahli psikologi dalam menghuraikan bahasa. • Beliau juga beranggapan bahawa bahasa ialah satu tingkah laku manusia. 1.3 Pemikiran Ferdinand de Saussure Dalam Bidang Linguistik • Ferdinand de Saussure (1857 – 1913) ialah orang pertama mengasaskan ilmu linguistik moden. Beliau beranggapan bahawa bahasa sebagai pangkalan data ucapan yang boleh mengeluarkan segala unit bahasa. Beliau memperlihatkan konsep saintifik dalam kajiannya. Dengan kata lain. iaitu suatu kenyataan yang menunjukkan bahawa semua bahan kajian hendaklah dapat diperhatikan dan dianalisis secara empirikal.

• De Saussure merupakan orang pertama yang mengemukakan konsep ‘langue’ dan ‘parole’. Langue bermaksud loghat atau dialek dan parole bermaksud ciri-ciri bahasa yang dituturkan atau diucapkan oleh individu dalam masyarakat. Karya agung beliau ini adalah hasil daripada usaha pelajar-pelajarnya yang telah mengumpul dan menyusun semula bahan-bahan kuliah sehingga terhasilnya buku tersebut yang kemudian diterjemahkan ke dalam bahasa Inggeris pada tahun 1959. beliau merupakan orang pertama yang mengemukakan dan menekankan peri pentingnya kajian bahasa dilakukan dari sudut yang berbeza-beza. iaitu secara sinkronis dan diakronis. Tugasan : Buat banding beza dalam bentuk grafik antara pemikiran de Saussure dengan Bloomfield. Huraikan dengan ringkas menggunakan ayat sendiri sumbangan dan kesan teori behaviourisme terhadap pengajaran dan pembelajaran bahasa. Linguistik sinkronis mengkaji bahasa pada suatu masa tertentu.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam sejarah ilmu linguistik moden. Linguistik diakronis mengkaji bahasa dari segi sejarah yang dilalui oleh bahasa serta perubahan-perubanan yang dialami oleh sesuatu bahasa tersebut. . • Ketokohan beliau adalah hasil penelitiannya sehingga menerbitkan buku bertajuk Couse de Linguistique Generale pada tahun 1915.

Kerangka Tajuk Pengenalan kepada bidang-bidang ilmu linguistik Linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa Perbandingan antara bahasa dan ciri persamaan dan perbezaan antara bahasa Kepentingan linguistik sejarah dalam perkembangan ilmu linguistik 3. Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan tentang bidang ilmu linguistik (ii) Menghuraikan linguistik am atau umum. Tajuk ini meliputi tiga subtajuk. linguistik sejarah. iaitu Linguistik Am dan Linguistik Gunaan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- TAJUK 3: BIDANG LINGUISTIK Sinopsis Tajuk tiga ialah bidang linguistik. linguistik perbandingan dan linguistik kontekstual (iii) Membincangkan bidang linguistik gunaan dan hubungannya dengan pengajaran bahasa. Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan serta Linguistik Kontekstual.1 Linguistik Umum dan Linguistik Gunaan .

Perkara yang dikendalikan dalam bidang ini ialah pembentukan konsep yang meliputi pendefinisian aspek dan kajian secara umum. tetapi dalam modul ini kita hanya menyebut mengenai penggunaan linguistik dalam mengajarkan bahasa sahaja. bentuk kata. deskripsi. Linguistik gunaan ialah bidang yang mengumpulkan beberapa disiplin ilmu bahasa yang berhubungan dengan pengajaran bahasa. kaedah dan hasil kajian linguistik dalam mengajarkan bahasa dan menulis buku-buku teks. iaitu secara deskriptif. Linguistik gunaan timbul apabila bidang linguistik bergabung dengan ilmu pendidikan dan psikologi. Deskripsi bahasa seperti sistem sebutan. iaitu terjemahan dan perkamusan. ejaan. Pengenalan linguistik gunaan sebagai suatu disiplin ilmu bahasa merupakan suatu usaha untuk menggunakan bahasa secara saintifik dan moden yang disebut juga sebagai sains gunaan. iaitu bidang yang mengkaji aspek-aspek teori Ilmu linguistik secara umum. Antara kaedah mengajarkan bahasa yang dicipta itu ialah kaedah terus yang mengajarkan bahasa dengan tidak menggunakan bahasa asli pelajarnya. • • • • • • • • . Ada aktiviti lain yang lazimnya juga dikaitkan dengan linguistik gunaan. Linguistik gunaan juga dikenali sebagai linguistik terapan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • • • • Linguistik umum disebut juga sebagai linguistik am. cara dan kaedah tertentu yang digunakan dalam penghuraian bahasa. Linguistik gunaan ini ialah satu cabang linguistik yang memanfaatkan teori. Menentukan sifat umum yang ada pada semua bahasa secara universal. Linguistik ini menghasilkan kaedah-kaedah mengajarkan bahasa dan bahan-bahan mengajarkan bahasa. ayat dan makna mula digunakan bagi mengajarkan bahasa kepada penutur bahasa asli dan juga bahasa asing.

dan perubahan-perubahan sistematik. dan tidak rapat hubungannya. berdasarkan peratusan perbendaharaan kata teras sebanyak 100 butir (kemudian 200) yang seketurunan dalam bahasabahasa yang dibandingkan. sintaksis. umpamanya dalam sistem-sistem fonologi atau morfologi.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam meletakkan linguistik gunaan ke dalam pengajaran bahasa.2 Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan • Linguistik perbandingan (asalnya filologi perbandingan) ialah satu cabang linguistik sejarah yang membandingkan bahasa-bahasa supaya dapat menentukan perhubungan sejarah antara bahasa-bahasa itu. dan leksikon. Pada dasarnya. sistem-sistem morfologi. . Kaedah terawal untuk jenis ini ialah glotokronologi yang mencadangkan satu formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. Jika bahasa-bahasa berasal daripada leluhur yang amat jauh. • “Perhubungan" membayangkan asal yang sama atau bahasa proto. Teknik asas linguistik perbandingan ialah “kaedah perbandingan” yang bertujuan untuk membandingkan sistem-sistem fonologi. 3. kaedah perbandingan tidak begitu berguna. setiap perbezaan antara dua bahasa yang berkait harus dapat diterangkan dengan amat munasabah. Terdapat juga cabang-cabang pembandingan bahasa yang perbandingan: linguistik lain yang melibatkan bukannya sebahagian linguistik • • • • • • • Tipologi bahasa membandingkan bahasa supaya dapat mengelaskannya mengikut ciri-ciri. seseorang itu sudah mampu menghuraikan bentuk-bentuk dan peraturan sesuatu bahasa dan mengajarkan bahasa dengan baik. dan linguistik perbandingan bertujuan untuk membina semula bahasa-bahasa proto dan menentukan perubahan-perubahan yang telah berlaku pada bahasa-bahasa yang didokumenkan itu. Kaedah glotokronologi mencadangkan penggunaan formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. dijangka amat tetap.

Linguistik sejarah atau historis ialah cabang ilmu linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan bahasa dari segi sejarah yang dilaluinya melalui masa. Tujuannya adalah untuk melihat ciri-ciri perbezaan dan persamaan antara bahasa yang sekeluarga. Kemudian. Perbandingan dilakukan antara beberapa aspek tertentu sahaja atau seluruh aspek bahasa yang dibanadingkan itu. Tujuannya adalah untuk mengetahui proses dan perkembangan bahasa dari masa lampau hingga kini. kajian perlu dilakukan secara diakronik. Cabang kajian linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan sesuatu bahasa dari segi sejarah yang dilalui melalui masa iaitu dari zaman kemunculannya hinggalah ke suatu tahap yang tertentu.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik hubungan memeriksa kesudahan-kesudahan linguistik tentang hubungan antara penutur-penutur bahasa yang berbeza. yakni bahasa seketurunan daripada bahasa induk. Linguistik perbandingan lebih dikenali sebagai bidang kajian yang membandingkan antara bahasa yang sekeluarga. Linguistik ini memperlihatkan hubungan yang erat dengan linguistik huraian. Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan bahasa serta asasl usul atau etimologi sesuatu bahasa. Hal ini disebabkan huraian yang lengkap diperlukan tentang aspek-aspek yang dibandingkan itu • • • • • • • • • 3. Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan dan asal usul(etimologi) sesuatu bahasa. iaitu membuat perbandingan bagi menentukan perubahan dan perkembangan yang berlaku di dalam bahasa tersebut. Kajian perlu dilakukan secara sinkronik iaitu kajian secara terperinci dalam beberapa zaman atau masa dan tempat tertentu. khususnya sebagaimana yang terbukti dalam kata-kata pinjaman.3 Linguistik Kontekstual . Kajian tertumpu kepada lebih dari satu zaman.

Bidang-bidang linguistik merentasi disiplin termasuk pemerolehan bahasa. .(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik kontekstual ialah bidang yang linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. serta sains kognitif. Tugasan: 1. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. dan antropologi linguistik merupakan sains sosial yagn mengkaji interaksi – interaksi linguistik dengan masyarakat pada keseluruhannya. Psikolinguistik dan neurolinguistik menggabungkan sains perubatan dengan linguistik. 2. Analisis wacana kritis ialah bidang yang retorik dan falsafah berinteraksi dengan linguistik. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Sosiolinguistik. Bincangkan bidang linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. linguistik evolusi. Buat perbandingan antara linguistik sejarah dengan linguistik perbandingan. linguistik antropologi. linguistik pengiraan. • • • Tajuk 4: LINGUISTIK KONTEKSTUAL Sinopsis: Tajuk empat ialah tajuk yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain.

Yang berkenaan. Kontekstual ialah-Berkaitan dengan atau menurut konteks: penyelidikan sastera dari segi dapat merencanakan perkembangan sastera. Linguistik Kontekstual Menurut J. • Linguistik adalah suatu ilmu pengkajian bahasa yang dilakukan secara saintifik. struktur dan penggunaan bahasa dalam fungsi-fungsi sosial. • Linguistik ialah1. Lyons. . • • Kontekstual membawa pengertian: 1. Menurut Kamus Dwibahasa (1981). Kuala Lumpur 2005). Dewan Bahasa dan Pustaka. Definisi kontekstual: Menurut Kamus Dewan (edisi keempat). Mengenalpasti aspek-aspek bahasa. Kajian saintifik tentang bahasa. relevan. • Menjelaskan bahawa linguistik ialah pengajian ilmu bahasa. ada hubungan atau kaitan langsung. • Linguistik adalah satu bidang yang mengkaji bahasa secara saintifik Menurut Kamus Dewan (edisi keempat). 1968 .Yang membawa maksud. Menurut John Lyons (1968). 2. 2. 2. Kuala Lumpur 2005). Dewan Bahasa dan Pustaka. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. makna dan kepentingan (meaningful). kebudayaan dan masyarakat. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Hasil Pembelajaran: 1. Menjelaskan perhubungan antara bahasa dan masyarakat.  Linguistik kontekstual ialah bidang yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. mengikut konteks. Berkaitan dengan bahasa.

• Sosioling • Pada prinsipnya. Cenderung berfokus kepada variasi bahasa yang muncul dalam masyarakat yang kebiasaanya dipengaruhi oleh stratifikasi sosial dalam masyarakat. pelacakan bahasa rahsia bajak laut. ia mengkaji mengenai aspek-aspek linguistik yang melihat aspek bahasa. Fungsi linguistik memperkatakan tentang perkara-perkara seperti perbandingan di antara bahasa rasmi dengan bahasa vernakular yang • • . Merupakan satu kajian yang sangat luas dan pelbagai meliputi bermacammacam perkara seperti fungsi bahasa. peranan bahasa. pengungkapan jati diri secara sosial melalui grafiti. sosiolinguistik adalah bidang yang memperlihatkan pertalian antara bahasa dengan masyarakat. kriteria dan persepsi kesantunan berbahasa. penerimaan istilah akuntasi di kalangan ahli ekonomi. Secara mudah. kebudayaan dan penggunaannya dalam sesebuah masyarakat yang tertentu. kata sapaan yang ditinjau dari perpaduan sosial dan jarak sosial di antara penutur. mantra dan pelbagai istilah lain lagi. struktur dan penggunaan bahasa yang ada dengan fungsi-fungsi sosial.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sosiolinguistik • • Sosiolinguistik adalah bidang yang mengkaji perhubungan di antara bahasa dan gejalanya dalam masyarakat.

pertalian bahasa dengan kumpulan-kumpulan etnik. Linguistik Antropologikal Mengkaji hubungan di antara bahasa dan budaya. menetap dan bergaul dengan etnik berkenaan sehingga kadang-kadang membawa kepada perkahwinan dan jangka masa yang lama. Huraikan cabang-cabang linguistik kontekstual. sosiolinguistik mengkaji berbagai bahan sosio-budaya yang berhubung dengan aspek-aspek linguistik seperti perhubungan sosial harian yang berkaitan pula dengan kebudayaan. . masyarakat. iaitu satu perihal yang melibatkan apa yang dinamakan “perancangan bahasa” dalam menegakkan identiti sesebuah negara.  Participant observation merujuk kepada seseorang yang dihantar kepada sesuatu etnik.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) tidak rasmi. Latihan: 1.  Adakala disebut etnolinguistik iaitu bidang yang dikatakan memberi penumpuan kepada perhubungan di antara bahasa dengan penyelidikan primitif. dialek dan bentuk-bentuk gaya yang dibezakan oleh perihal taraf pemakai-pemakainya. • Kesimpulannya.  Salah satu cara atau kaedah yang dapat digunakan untuk melihat pemakaian bahasa dalam konteks sosial budaya secara terperinci adalah participant observation. Antropologi Linguistik  Satu cabang yang mengkaji hubungan antara bahasa dan budaya terutama untuk mengamati bagaimana bahasa itu digunakan sehari-hari sebagai alat dalam tindakan bermasyarakat. bahasa. kumpulan sosial. Melihat aspek-aspek kehidupan penutur yang tertentu dan seterusnya melihat bagaimana suasana kehidupan dan sistem nilai yang dipegang oleh para penutur mempengaruhi cara mereka berbahasa. Pengertian Antropologi Menurut etnologinya kata antropologi berasal dari kata yunani “Antropo” yang bererti manusia dan “logy” atau “logos” bererti ilmu yang mempelajari.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 5 : STILISTIK Sinopsis .

Stilistik  Menurut Abdullah Hassan (1990) Stilistik atau sylistics adalah ilmu tentang stail atau gaya yang dihubungkan dengan pemakaian atau penggunaan bahasa  Fokus dan penekanan terhadap aspek kebahasaan  Ilmu tersebut muncul dalam bidang linguistik dan diperluas dalam bidang kesusasteraan yang menggunakan bahasa sebagai wahana pengucapan.  Cabang linguistik gunaan atau terapan. Pengenalan am Stilistik Bahasa.  Karya sastera ditandai kelainan dalam penggunaan gaya bahasanya untuk menimbulkan kesan artistik. Melihat bagaiamana keberkesanan stilistik mempengaruhi bahasa. Hasil Pembelajaran 1. . Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal.  Rene Wellek dan Austin Warren (1966:182)-stilistik meneliti penggunaan bahasa yang menyimpang daripada norma dan berusaha menemukan fungsi estetik. Stilistik dari sudut Sastera  Kajian terhadap keseluruhan karya yang berpusat kepada penggunaan bahasa.  Kesan penerapan daripada disiplin linguistik tercerminnya ilmu gaya yang membezakan gaya sastera dan gaya bukan sastera.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Tajuk 5 ini melihat variasi bahasa yang bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur. Perlakuan bahasa bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan. 2. Mengenal pasti prinsip-prinsip stilistik.

Prinsip Stilistik  Pertama menganggap dan mengiktiraf bahasa sebagai punca kegiatan berkreatif dengan merujuk kepada kemampuan berbahasa sebagai satu anugerah dan bakat seseorang penulis. penggunaan pendekatan stilistik berhasil memperlihatkan gaya keperibadian seseorang penulis.  Analisis itu tidak sahaja dalam lingkungan pengaplikasian bahasa tetapi menjangkaui kepersisan bakat berbahasa penulisnya. khasnya bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan.  Ketiga.  Penulis mempunyai cara tersendiri.  Murry J. banyak maksud dan mempunyai makna simbolik. pembentukan perkataan dan ayat dapat dilakukan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bermaksud bentuk variasi bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur. sikap dan keperibadian penulis  Keempat. pendidikan.M. (1976:7).  Pentafsiran makna ayat melibatkan makna yang mudah difahami. pendekatan stilistik membincangkan aspek tema seperti yang sering dibicarakan dengan menggunakan pendekatan struktural. penelitian menggunakan pendekatan ini merujuk kepada aspek bahasa yang melibatkan ayat-ayat yang membina keseluruhan karya. melalui pendekatan stilistik huraian terhadap pemilihan diksi.  Dalam sesebuah karya sastera yang pelbagai genre itu terdapat pelbagai jenis dan kategori perkataan dan ayat yang digunakan.  Namun.  Kedua. Perbezaan ini disebabkan oleh beberapa faktor antaranya pengalaman. .  Analisis karya sastera merupakan suatu huraian tentang bakat dan kebolehan mengarang bagi seseorang pengarang.  Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal. kedudukan stilistik sebagai penelitian sesuatu gaya istimewa dalam eksposisi dan pembentukan satu penyusunan diksi serta struktur kalimat yang mencerminkan keperibadian atau idiosinkrasi penulisnya. mudah dimengerti.

menimbulkan keseronokan atau memberi kecelaruan dan kekaburan tanggapan kesan daripada penggunaan penanda dan petanda bahasa yang digunakan untuk mengungkapkan pemikiran. .  Aspek bahasa dapat menjelaskan kesan penggunaan sesuatu bahasa sama ada dapat difahami.  Semasa berkarya. juga digunakan untuk menghuraikan penerimaan dan penghargaan pembaca atau khalayak terhadap sesebuah karya.  Penelitian yang dilakukan dengan menggunakan pendekatan stilistik ini akan menemukan gagasan bahawa terdapat unsur-unsur bahasa yang mendorong seseorang itu berkreatif. seseorang penulis didorong oleh pelbagai keadaan dan rangsangan yang berlaku di sekelilingnya. Latihan: 1. pendekatan stilistik selain digunakan untuk menganalisis proses penghasilan sesebuah karya.  Kelima. mesej atau idealisme pengarang.  Ketujuh. Huraikan prinsip-prinsip stilistik dan bagaimanakah stilistik itu mempengaruhi kehidupan masyarakat. pendekatan stilistik membantu mereka memahami makna perkataan yang sukar serta ayat yang kompleks yang digunakan oleh pengarang.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Pengetahuan dan ilmu yang bersangkutan dengan aspek kemasyarakatan iaitu bidang sosiolinguistik dan dialektologi perlu dikuasai oleh pengkaji atau peneliti.  Keenam.  Pengaplikasian kata dan diksi dari bahasa daerah atau tempatan dapat memperkaya perbendaharaan kata di samping merupakan satu gaya atau stail bagi seseorang penulis. pendekatan stilistik juga menekankan penelitian tentang penghasilan sesebuah karya.

Hasil Pembelajaran. Tidak semua pencatuman unit-unit itu boleh dilakukan. sebagai contoh : BAHASA MELAYU 1. three red books (tiga buah bukuyang merah) 3. sebuah buku merah 3. buku itu 2. Boleh menjelaskan sifat-sifat bahasa itu secara tepat. susunan perkataan . Bahasa sebagai satu sistem • Bahasa mempunyai susunan yang tertentu. sama ada dalam bentuk bunyi-bunyi perkataan. 1. Sistem itu telah ditetapkan oleh susunan bahasa. kata). the beautiful book (buku yang cantik itu) . • • • • • • Terdapat beberapa unit tertentu yang dicantumkan menjadi satu susunan yang sempurna dari segi strukturnya (klausa. Sistem yang dimaksudkan ialah aturan. that car (kereta itu) 2. ayat. pensel ini BAHASA INGGERIS 1. 1. nahu atau bentuk sintaksis. Bahasa apa pun di dunia ini mempunyai sifat-sifat yang tersendiri.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 6: SIFAT BAHASA Sinopsis Tajuk 6 ini membincangkan sifat-sifat bahasa menurut Teori Noam Chomsky Menurut Teori Noam Chomsky. 2. Menguasai dan memahami perbezaan sifat-sifat bahasa itu. melainkan mengikut cara-cara tertentu. Setiap bahasa mempunyai bahasa masing-masing.

Bahasa sebagai alat berkomunikasi. • Proses komunikasi ialah adanya maklumat yang hendak di sampaikan oleh penutur kepada pendengar. • • • • • • 4. – butir pertuturan : tajuk percakapan antara penutur dengan pendengar sama ada terdiri daripada hal-hal peribadi atau rasmi. 3.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 2. Oleh kerana sifat-sifat arbitrari inilah maka kita dapati tiap-tiap bahasa mempunyai perkataan yang berlainan bagi benda-benda sama. – tempat : situasi sekeliling dimana pertuturan itu mengambil tempat. struktur dan tatabahasanya tidak berubah. pertembungan manusia dengan manusia lain menyebabkan pertambahan dan pengurangan perbendaharaan kata sesuatu bahasa itu. • Pertembungan kebudayaan. – pendengar : orang yang dilawan bercakap. Walaupun begitu. Sebagai contoh: dalam Bahasa Melayu itu dipanggil “pintu” dalam Bahasa Inggeris dipanggil “door” “puerta” dalam Bahasa Sepanyol. Bahasa bersifat dinamis • Bahasa adalah berubah dan berkembang selagi penuturnya bergaul dan berinteraksi dengan manusia lain. • Faktor yang mengubah bahasanya. Tidak semestinya ada hubungan antara bunyi yang dilafazkan dengan benda-benda yang dimaksudkan. . Bahasa itu bersifat arbitrari • Arbitrari ialah pertalian sesuatu bentuk atau lambang dalam bahasa dengan makna yang diberikan secara kebetulan dan ditentukan oleh budaya sesuatu masyarakat. termasuklah benda-benda yang berada di sekitarnya.

iaitu dengan pergerakan alatalat artikulasi satu demi satu. dan ‘m’. • Sesuatu perkataan yang diujarkan mempunyai maksud. Latihan: 1. Dengan memilih contoh-contoh yang sesuai. • • Sebagai contoh untuk menyebut kalam . Bahasa mempunyai makna • Makna bererti yang dimaksudkan dan yang dipercakapkan. huraikan sifat-sifat bahasa dengan jelas. ’l’. ’a’. ’ a’.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 5. bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah ‘k’. 6. Bahasa itu linear • Bunyi-bunyi itu dihasilkan satu demi satu. . Ini dikatakan linear di mana apa yang ingin dituturkan disebut satu demi satu untuk melambangkan sesuatu bunyi.

 Variasi bahasa ditentukan oleh faktor teknikal bahasa iaitu sebutan. 2. makin luas daerah penyebaran bahasa itu.  Demikian juga halnya dengan Bahasa Melayu. makin luas daerah penyebaran bahasa itu dan makin banyak perbezaannya. Menghurai dan menjelaskan variasi-variasi bahasa. Dalam konteks Malaysia. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya. Variasi Bahasa.  Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. kosa kata dan tatabahasa.  Halliday (1968) menjeniskan bahasa kepada dua aspek iaitu :  Pengguna – orang yang menggunakan sesuatu bahasa dan  Penggunaan – kesesuaian jenis bahasa yang digunakan dengan keadaan atau situasi bahasa itu digunakan. Hasil Pembelajaran 1. Makin besar jumlah penuturnya.  Variasi bahasa bermaksud perbezaan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu  Variasi bahasa merupakan suatu pengkajian terhadap fitur bahasa yang berbeza secara semantik apabila kita membandingkan kumpulan penutur berbeza atau suatu kumpulan penutur yang sama dalam keadaan yang berbeza. Makin besar jumlah penuturnya.  Aspek ini lebih menekankan kepelbagaian daerah untuk bahasa yang sama dan bukannya perbandingan fitur antara dua bahasa. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai . Melihat pengaruh variasi bahasa itu mempengaruhi kehidupan masyarakat.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 7 : VARIASI BAHASA Sinopsis Tajuk 7 ini membincang dan menjelaskan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu.Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya.

makin luas daerah penyebaran bahasa itu.  Demikian juga terdapat variasi-variasi bahasa Melayu yang wujud oleh sebab faktor-faktor sosial.  Variasi ini.  Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. Namun apabila mereka merujuk sesuatu bahasa tertentu.  Hakikat bahasa dan variasi-variasinya sudah lama diakui oleh ahli-ahli bahasa. Terengganu. misalnya bahasa Melayu atau bahasa Inggeris. Negeri Sembilan. Makin besar jumlah penuturnya.  Dalam bidang ilmu bahasa. Perak dan Johor. Pahang. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai dialek. Dalam rangka Malaysia.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) dialek. dan kedudukan sosioekonomi penutur yang berbeza-beza penggunaannya. satu variasi tertentu dipilih sebagai mewakili bahasa tersebut dan variasi inilah yang menjadi ukuran apabila kita merujuk sifat umum bahasa tersebut.  Daripada beberapa variasi satu bahasa. mereka mempunyai gambaran tentang satu kesatuan bahasa.  Demikian juga halnya dengan bahasa Melayu. Melaka. Perak dan Johor. yang sekarang dikenal sebagai bahasa Melayu baku. Pahang. seperti dialek Kelantan. ialah variasi yang digunakan dalam sistem pendidikan (bahasa sekolah). yang walaupun mempunyai berbagai-bagai kelainan.  Tiap-tiap pihak harus gugurkan ciri-ciri kedaerahan masing-masing dan guna sedikit sebanyak variasi bahasa yang bersifat bahasa melayu umum. dalam . seperti dialek Kelantan. jenis pekerjaan.  Bahasa Melayu baku ialah variasi yang digunakan apabila orang-orang daripada berbagai-bagai dialek di negara ini berkumpul dan berbincang. Terengganu. Negeri Sembilan. Melaka. yang dari segi sejarahnya berasaskan dialek bahasa Melayu Johor Riau. seperti latar belakang pendidikan. Tujuannya supaya mudah difahami. variasi yang dipilih untuk mewakili satu bahasa secara menyeluruh itu disebut bahasa standard atau bahasa baku. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya. masih terdiri daripada satu keseluruhan.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) semua situasi rasmi seperti dalam ucapan-ucapan. dituturkan dalam kawasan tertentu dan berbeza daripada bentuk yang standard/ baku dari segi sebutan.  Dialek ialah variasi daripada satu bahasa tertentu yang dituturkan oleh sekumpulan penutur dalam satu-satu masyarakat bahasa. Dikaitkan dengan rumpun bahasa Austronesia. tetapi perbezaannya tidaklah begitu besar untuk dianggap sebagai satu bahasa yang lain. bukannya suara. untuk berkomunikasi. Kalimantan dan sebagainya. orientasi dan gerak tangan.  Terdapat 3 jenis variasi iaitu variasi daerah.  Dialek merupakan variasi bahasa apabila variasi bahasa itu masih difahami oleh pengguna dalam sesuatau masyarakat bahasa walaupun ada pembahagian geografi . dan tubuh.  Dialek kawasan ialah variasi bahasa yang berkaitan dengan pengguna dalam sesuatu kawasan.  Bahasa isyarat unik dalam jenisnya di setiap negara. sosial dan stilistik. Variasi Bahasa (Dialek)  Perkataan 'dialek' berasal daripada bahasa Yunani iaitu 'dialektos' iaitu perkataan yang pada mulanya digunakan dalam hubungannya dengan bahasa Yunani pada waktu itu. jawa.  Kaum tunarungu adalah kelompok utama yang menggunakan bahasa ini. dan penggunaan kata-kata tertentu. lengan. . Cabang Nusantara mempunyai 200 hingga 300 bahasa dalam 16 golongan seperti Filipina. serta ekspresi wajah untuk mengungkapkan fikiranmereka. dan gerak bibir. cabang Nusantara. Bahasa Isyarat  Bahasa isyarat adalah bahasa yang mengutamakan komunikasi manual.  Dialek mempunyai bentuk tertentu. tatabahasa. Sumatera. Variasi bahasa ini dikenali sebagai dialek. bahasa tubuh. biasanya dengan mengkombinasikan bentuk tangan. mesyuarat dan persidangan dan dalam media massa.

yang memerlukan khidmat jurubahasa apabila berurusan dengan mereka yang tidak memahami bahasa berkenaan. Latihan: Dengan memilih cerpen yang sesuai. Ada negara-negara yang memiliki bahasa tulis yang berbeza (contoh: Inggeris dengan Sepanyol). analisis penggunaan variasi bahasa yang digunakan dalam cerpen tersebut.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bahasa isyarat berbeza di negara-negara yang berbahasa sama.  Ini adalah salah satu cara untuk mereka berkomunikasi antara satu sama lain. tetapi menggunakan bahasa isyarat yang sama. Contohnya.  Persekutuan Orang Pekak Malaysia (MFD) menubuhkan Pusat Latihan Malaysian Sign Language (MySL) yang digerakkan melalui sumbangan Yayasan Tan Sri Othman Yeop mensasarkan melatih 100 jurubahasa dalam tempoh lima tahun.  Golongan pekak dan bisu di negara ini menggunakan kaedah Bahasa Isyarat Malaysia (BIM).  Biasanya bahasa isyarat ini hanya digunakan oleh mereka yang mempunyai kecacatan seperti bisu dan pekak. Amerika Serikat dan Inggeris meskipun memiliki bahasa tulis yang sama tetapi memiliki bahasa isyarat yang berbeza (American Sign Language dan British Sign Language). Hal yang sebaliknya juga berlaku. .

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.