P. 1
Isi Pelajaran Pengantar Linguistik

Isi Pelajaran Pengantar Linguistik

|Views: 2|Likes:
Published by Nirwanah Snd
p[]p
p[]p

More info:

Published by: Nirwanah Snd on Jul 14, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/10/2014

pdf

text

original

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU

)

TAJUK 1

(SEJARAH PERKEMBANGAN LINGUISTIK)

Sinopsis • Tajuk ini membincangkan tentang sejarah perkembangan ilmu linguistik yang bermula pada tahun 500 SM hingga ke zaman moden. Sejarah pengkajian ilmu linguistik bermula pada zaman Yunani, zaman Iskandariah, zaman Rom, zaman pertengahan, zaman Peralihan (Renaissance), zaman Arab, zaman India, zaman Linguitik perbandingan dan zaman linguistik moden. • HASIL PEMBELAJARAN 1. Menyusur galur sejarah perkembangan ilmu linguistik. 2. Menghuraikan sejarah ilmu linguistik zaman Yunani, Iskandariah, Rom, Arab, India hingga zaman moden abad ke 20 Tahukah anda bila kajian bahasa bermula? Berdasarkan catatan awal sejarah ilmu linguistik, kajian tentang bahasa telah berlaku seawal 800 tahun sebelum masihi yang berlaku di India. Walau bagaimanapun titik permulaan kajian ilmu linguistik dipercayai berlaku pada zaman Yunani. Hal ini ada kaitannya dengan penemuan kegiatan kajian orang-orang India yang didasarkan kepada hasil kajian Panini telah diwartakan pada abad ke-17. Kehebatan orang Yunani dalam kajian bahasa adalah berdasarkan bukti dalam bentuk catatan yang dikaji pada zaman linguistik yang bermula di Eropah. 1.1 Zaman Yunani, Zaman Iskandariah, Zaman Rom Dalam sejaran ilmu linguistik, golongan pertama yang bergiat dalam bidang pengkajian bahasa ialah orang-orang Yunani.Tamadun Yunani merupakan satu tamadun terawal yang wujud di atas muka bumi ini. Kehebatan tamadun ini merangkumi semua aspek seperti bahasa, ekonomi, budaya dan politik. Kegiatan dalam pengkajian bahasa bermula kira-kira 500 tahun sebelum masihi. Disebabkan seluruh kehidupan mereka dibendung oleh falsafah, maka kajian mereka tentang bahasa banyak dipengaruhi oleh pemikiran yang berbentuk falsafah. Falsafah bahasa bermula pada zaman pra-Socrates, iaitu pada abad

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ke-6 sebelum masihi. Falsafah Bahasa merupakan satu teras kepada bermulanya satu falsafah yang menjadi pegangan dan kekuatan masyarakat ketika itu Untuk pengetahuan anda, tokoh hebat dalam pengkajian bahasa pada zaman Yunani ialah Plato dan Aristotle, iaitu murid Plato. Plato (427 – 347) merupakan ahli falsafah pertama yang mengenal pasti dan menyelidik bahasa sebagai suatu masalah dan persoalan melalui karyanya yang berbentuk dialog, iaitu Cratylus. Dialog Cratylus telah mencetuskan kontroversi berabad-abad lamanya, iaitu antara kumpulan analogis yang mempercayai bahawa bahasa bersifat alamiah, nalar dan logis dengan kumpulan anomalis yang berpegang kepada kepercayaan bahawa bahasa tidak nalar sepenuhnya. Plato telah menimbulkan persoalan adakah ketepatan sesuatu nama berasaskan tabii dan realiti atau konvensyen, iaitu berdasarkan persetujuan masyarakat. Beliau juga menyelidik tentang tatabahasa yang membezakan antara kata nama dengan kata kerja. Plato telah meletakkan fungsi kata nama sebagai subjek kepada predikat dan kata kerja sebagai penerangan kepada perbuatan. Ilmu linguistik terus berkembang pada zaman Aristotle tahun 384 – 322 sebelum masihi dengan menambah satu lagi pembahagian dalam tatabahasa, iaitu kata penghubung. Beliau memperkembang dan memperdalam pemikiran tentang falsafah bahasa yang diasaskan oleh Plato. Aristotle merupakan sarjana yang mula-mula mengakui tentang adanya sistem kala atau tense dalam bahasa Yunani. Gagasan lain yang dikembangkan oleh Aristotle ialah fungsi bahasa sebagai alat, khususnya untuk retorik dan puisi. Beliau menganggap bahawa bahasa itu sebagai suatu juzuk dunia, tetap dan dapat diperoleh dalam tulisan yang menjadi subjek tatabahasa dan sebagai cara menunjukkan apa-apa sahaja yang ada di dunia yang menjadi subjek logika. Secara umumnya, anda dapati bahawa kajian mengenai bahasa pada era Yunani lebih tertumpu kepada tatabahasa. Namun demikian, kaedah kajian mereka lebih bercorak logik dan bukannya saintifik. Kita telah selesai membincangkan tentang sejarah perkembangan linguistik zaman Yunani. Sekarang kita beralih pula kepada Zaman Iskandariah. Zaman ini

Mereka turut mengkaji sistem fonetik dan membahagikan perkataan kepada adverb.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bermula pada abad ketiga tahun masihi. Anggapan mereka bahawa hasil tulisan itu baik sekiranya bahasa dan hasil tulisan itu tepat dan kurang kesalahan tatabahasa. iaitu ayat yang merupakan satu unit deskriptif yang terdiri daripada turutan-turutan perkataan yang mempunyai makna. Para sarjana turut memperkenalkan bidang sintaksis. iaitu pertuturan. . participal. Para pengkaji pada zaman ini menggunakan ilmu bahasa sebagai satu elemen untuk mengukur kualiti sesuatu bahasa. Orang Rom telah mengambil alih bidang bahasa setelah tamadun Yunani runtuh. kelainan logika dalam bahasa dan hubungan antara bahasa mula berkembang. ganti nama dan kata depan. namun penumpuan bahasa pada waktu ini lebih kepada aspek lisan. 1. Golongan zaman pertengahan ini menolak bahasa luar atau bahasa pinjaman. Zaman Arab. Zaman India Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman pertengahan yang dikenali juga sebagai zaman Renaissance. Mereka juga dapat mengesan hubungan satu bahasa dengan bahasa lain terutama bahasa Inggeris. Pada era ini ahli bahasa mula meneroka bahasa termasuk tatabahasa vernakular. Mereka kurang menyumbang kepada perkembangan ilmu baharu berkenaan bahasa. Anda harus ingat bahawa pada era ini juga teori sebab musabab. Tahukah anda bahawa mereka mengambil ilmu bahasa Yunani dan membuat kajian dalam bahasa Latin. Sekarang kita akan membincangkan sejarah perkembangan linguistik zaman Rom. Jika dikaji perkembangan bahasa pada zaman ini lebih kepada perubahan sistem bahasa daripada tamadun Yunani kepada bahasa Latin. Walau bagaimanapun sumbangan mereka amat penting kerana hasil tulisan mereka menjadi rujukan kepada semua pengkaji bahasa selepas zaman itu.2 Zaman Pertengahan. Iskandariah menjadi pusat perkembangan kesusasteraan dan linguistik tamadun Yunani. Sebagai sebuah tanah jajahan Yunani. Bahasa pada era ini masih kekal kepada fungsi kesusasateraan.

Tamadun ini turut mengiktiraf bahawa bahasa berasal daripada satu bahasa yang sama. iaitu sekitar abad ke-19. iaitu antropologi dan sosiologi. Hal ini disebabkan Eropah mengalami zaman gelap. Kajian mereka tertumpu kepada sumber al-Qur’an dan hasilnya perkembangan ilmu fonetik semakin pesat dan hampir menjadi sempurna serta terciptanya kamus lengkap untuk dijadikan bahan rujukan. Perbincangan seterusnya ialah sejarah perkembangan linguistik zaman India. Mereka mendapati bahawa hubungan bahasa bukan melalui peminjaman atau kebetulan tetapi wujud daripada satu rumpun yang sama.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sekarang mari kita bincang pula perkembangan linguistik zaman Arab. Ahli bahasa zaman ini turut mengasingkan bahasa-bahasa di dunia kepada tiga kelompok. Pendekatan kajian bahasa berdasarkan bukti nyata. Kajian mereka lebih baik daripada Yunani dari aspek fonetik. iaitu bahasa . hampir semua bahasa memiliki perkataan yang hampir sama dan maksud perkataan juga hampir sama. Hal ini dapat dibuktikan melalui kajian. 1. Mereka turut mengkaji pertalian dan hubungan antara satu bahasa dengan bahasa yang lain.3 Zaman Linguistik Bandingan dan Linguistik Moden Untuk pengetahuan anda. Bahan kajian turut berubah daripada tradisi bahasa Inggeris kepada kitab Rig-Veda. zaman ini dikatakan sebagai permulaan kepada linguistik moden. morfologi dan sintaksis. Pada zaman ini bahasa berkembang pesat di Baghdad sebagai sebuah pusat ilmu di dunia. Tahukah anda bahawa kesan daripada kajian ini wujudnya rumpun-rumpun bahasa daripada semua bahasa di dunia. Tahukah anda bahawa sumbangan terpenting ahli-ahli bahasa zaman ini ialah kejayaan mereka membawa pembaharuan dalam ilmu bahasa dan mula mengkaji bahasa secara saintifik. Pada era ini bahasa Sanskrit digunakan dengan meluas dan memberikan kesan besar kepada ilmu linguistik. Kebanyakan ahli fikir yang lahir pada zaman ini ialah sarjana Islam yang sentiasa mendapat sokongan daripada pemimpin mereka. Bidang bahasa mula berkembang dengan wujudnya bidang baharu.

Tugasan: Buat catatan nota dalam bentuk grafik tentang sejarah perkembangan linguistik sejak sebelum masihi hingga ke zaman moden. Sebagai mengakhiri perbincangan tajuk 1 ini. marilah sama-sama kita lihat sejarah perkembangan linguistik zaman moden sekitar abad ke-20.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) berisolasi. berimbuhan dan bahasa berfleksi. Kajian pada era ini lebih sistematik dan menekankan kepada sinkronis dan diakronis. . Hukum baharu mula wujud yang dikenali sebagai hukum R-G-L dan R-D-L. iaitu bahasa adalah baka dan satu fenomena sosial. Gunakan bahasa sendiri menunjukan anda faham apa yang dibincangkan. Bincangkan sumbangan Plato dan Aristotle kepada perkembangan ilmu linguistik sehingga kini. Pengkajian ilmu bahasa pada zaman ini lebih cenderung kepada linguistic deskriptif atau linguistik huraian. Para pengkaji turut menelurkan satu teori baharu.

Beliau mengkaji hubungan bahasa dengan pemikiran manusia dari aspek psikologi. Leonard Bloomfield dan pemikiran Ferdinand de Saussure. • Beliau berpendapat psikologi mendasari pengkajian bahasa dalam sains. iaitu pemikiran Edward Sapir. Buku beliau . bahasa ialah sistem manusiawi yang instingtif. iaitu bersifat arbitrari untuk menyampaikan perasaan dan fikiran. Kesimpulan kajian beliau mendapati bahawa struktur bahasa merupakan unsur yang menentukan sturktur pemikiran manusia. Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan aliran pemikiran tokoh-tokoh lingustik mengiku zaman (ii) Menghargai sumbangan tokoh-tokoh dalam perkembangan ilmu bahasa sejak zaman awal hingga zaman moden (iii) Membuat banding beza bentuk pemikiran antara tokoh-tokoh linguistik Kerangka Tajuk Hasil pemikiran de Saussure telah melayakkan beliau diberikan jolokan sebagai “Bapa Linguistik Moden” Hasil pemikiran Bloomfield telah menghasilkan teori behaviourisme Hasil pemikiran Edward Sapir dapat diterokai melalui bukunya bertajuk Language (1881) 1. • Menurut beliau.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 2 : PEMIKIRAN DALAM LINGUISTIK Sinopsis Tajuk dua ialah pemikiran dalam linguistik.1 Pemikiran Edward Sapir Dalam Bidang Linguistik • Edward Sapir (1884 – 1939) seorang sarjana linguistik struktural dan antropologi dari Amerika pada awal abad ke-20. Tajuk ini meliputi tiga subtajuk. Mereka merupakan tokoh linguistik yang banyak memberi sumbangan kepada perkembangan ilmu bahasa melalui hasil kajian secara empirikal.

ayat-ayat itu tersusun di dalam otak dan dikeluarkan apabila adanya rangsangan.2 Pemikiran Leonard Bloomfield Dalam Bidang Linguistik • Bloomfield (1887 – 1949) merupakan ahli linguistik yang mempelopori teori behaviourisme yang berkait rapat dengan fahaman ahli psikologi dalam menghuraikan bahasa. bahasa akan sentiasa berubah. Beliau beranggapan bahawa bahasa sebagai pangkalan data ucapan yang boleh mengeluarkan segala unit bahasa. Ketokohan beliau sebagai ‘Bapa Ilmu Linguistik Moden’ telah terbukti melalui penemuan-penemuan konsep dan pendekatan baharu dalam bidang bahasa secara moden. . Dengan kata lain. iaitu suatu kenyataan yang menunjukkan bahawa semua bahan kajian hendaklah dapat diperhatikan dan dianalisis secara empirikal. Beliau memperlihatkan konsep saintifik dalam kajiannya. Buku beliau yang popular ialah Language (1933). • Beliau juga beranggapan bahawa bahasa ialah satu tingkah laku manusia. • Rumusan hasil pemikiran beliau tiada bahasa yang sempurna. 1. maka bahasapun dapat dilahirkan sebagai gerak balas atau respons terhadap rangsangan itu.3 Pemikiran Ferdinand de Saussure Dalam Bidang Linguistik • Ferdinand de Saussure (1857 – 1913) ialah orang pertama mengasaskan ilmu linguistik moden. • Rumusan beliau.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) bertajuk Language berbeza dengan Bloomfield kerana menggunakan pendekatan antropologi yang melihat bahasa dari segi fungsinya dalam masyarakat. 1. sekiranya tingkah laku manusia lain berpunca daripada adanya rangsangan atau stimulus.

. Linguistik sinkronis mengkaji bahasa pada suatu masa tertentu. • Ketokohan beliau adalah hasil penelitiannya sehingga menerbitkan buku bertajuk Couse de Linguistique Generale pada tahun 1915. Tugasan : Buat banding beza dalam bentuk grafik antara pemikiran de Saussure dengan Bloomfield.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam sejarah ilmu linguistik moden. beliau merupakan orang pertama yang mengemukakan dan menekankan peri pentingnya kajian bahasa dilakukan dari sudut yang berbeza-beza. • De Saussure merupakan orang pertama yang mengemukakan konsep ‘langue’ dan ‘parole’. Linguistik diakronis mengkaji bahasa dari segi sejarah yang dilalui oleh bahasa serta perubahan-perubanan yang dialami oleh sesuatu bahasa tersebut. iaitu secara sinkronis dan diakronis. Langue bermaksud loghat atau dialek dan parole bermaksud ciri-ciri bahasa yang dituturkan atau diucapkan oleh individu dalam masyarakat. Karya agung beliau ini adalah hasil daripada usaha pelajar-pelajarnya yang telah mengumpul dan menyusun semula bahan-bahan kuliah sehingga terhasilnya buku tersebut yang kemudian diterjemahkan ke dalam bahasa Inggeris pada tahun 1959. Huraikan dengan ringkas menggunakan ayat sendiri sumbangan dan kesan teori behaviourisme terhadap pengajaran dan pembelajaran bahasa.

1 Linguistik Umum dan Linguistik Gunaan . Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan serta Linguistik Kontekstual.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- TAJUK 3: BIDANG LINGUISTIK Sinopsis Tajuk tiga ialah bidang linguistik. Kerangka Tajuk Pengenalan kepada bidang-bidang ilmu linguistik Linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa Perbandingan antara bahasa dan ciri persamaan dan perbezaan antara bahasa Kepentingan linguistik sejarah dalam perkembangan ilmu linguistik 3. iaitu Linguistik Am dan Linguistik Gunaan. linguistik sejarah. Hasil Pembelajaran (i) Menghuraikan tentang bidang ilmu linguistik (ii) Menghuraikan linguistik am atau umum. linguistik perbandingan dan linguistik kontekstual (iii) Membincangkan bidang linguistik gunaan dan hubungannya dengan pengajaran bahasa. Tajuk ini meliputi tiga subtajuk.

Linguistik gunaan timbul apabila bidang linguistik bergabung dengan ilmu pendidikan dan psikologi. Antara kaedah mengajarkan bahasa yang dicipta itu ialah kaedah terus yang mengajarkan bahasa dengan tidak menggunakan bahasa asli pelajarnya.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • • • • Linguistik umum disebut juga sebagai linguistik am. ejaan. Deskripsi bahasa seperti sistem sebutan. ayat dan makna mula digunakan bagi mengajarkan bahasa kepada penutur bahasa asli dan juga bahasa asing. deskripsi. kaedah dan hasil kajian linguistik dalam mengajarkan bahasa dan menulis buku-buku teks. Linguistik gunaan ini ialah satu cabang linguistik yang memanfaatkan teori. bentuk kata. Linguistik gunaan juga dikenali sebagai linguistik terapan. tetapi dalam modul ini kita hanya menyebut mengenai penggunaan linguistik dalam mengajarkan bahasa sahaja. iaitu terjemahan dan perkamusan. iaitu secara deskriptif. cara dan kaedah tertentu yang digunakan dalam penghuraian bahasa. Menentukan sifat umum yang ada pada semua bahasa secara universal. Linguistik ini menghasilkan kaedah-kaedah mengajarkan bahasa dan bahan-bahan mengajarkan bahasa. • • • • • • • • . iaitu bidang yang mengkaji aspek-aspek teori Ilmu linguistik secara umum. Linguistik gunaan ialah bidang yang mengumpulkan beberapa disiplin ilmu bahasa yang berhubungan dengan pengajaran bahasa. Perkara yang dikendalikan dalam bidang ini ialah pembentukan konsep yang meliputi pendefinisian aspek dan kajian secara umum. Ada aktiviti lain yang lazimnya juga dikaitkan dengan linguistik gunaan. Pengenalan linguistik gunaan sebagai suatu disiplin ilmu bahasa merupakan suatu usaha untuk menggunakan bahasa secara saintifik dan moden yang disebut juga sebagai sains gunaan.

Pada dasarnya. dan tidak rapat hubungannya. Kaedah terawal untuk jenis ini ialah glotokronologi yang mencadangkan satu formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. seseorang itu sudah mampu menghuraikan bentuk-bentuk dan peraturan sesuatu bahasa dan mengajarkan bahasa dengan baik.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Dalam meletakkan linguistik gunaan ke dalam pengajaran bahasa. dan linguistik perbandingan bertujuan untuk membina semula bahasa-bahasa proto dan menentukan perubahan-perubahan yang telah berlaku pada bahasa-bahasa yang didokumenkan itu. sintaksis. Teknik asas linguistik perbandingan ialah “kaedah perbandingan” yang bertujuan untuk membandingkan sistem-sistem fonologi. sistem-sistem morfologi. Terdapat juga cabang-cabang pembandingan bahasa yang perbandingan: linguistik lain yang melibatkan bukannya sebahagian linguistik • • • • • • • Tipologi bahasa membandingkan bahasa supaya dapat mengelaskannya mengikut ciri-ciri. setiap perbezaan antara dua bahasa yang berkait harus dapat diterangkan dengan amat munasabah. dan leksikon.2 Linguistik Sejarah dan Linguistik Perbandingan • Linguistik perbandingan (asalnya filologi perbandingan) ialah satu cabang linguistik sejarah yang membandingkan bahasa-bahasa supaya dapat menentukan perhubungan sejarah antara bahasa-bahasa itu. dijangka amat tetap. Kaedah glotokronologi mencadangkan penggunaan formula matematik untuk menentukan tarikh ketika kedua-dua bahasa itu berpisah. dan perubahan-perubahan sistematik. berdasarkan peratusan perbendaharaan kata teras sebanyak 100 butir (kemudian 200) yang seketurunan dalam bahasabahasa yang dibandingkan. kaedah perbandingan tidak begitu berguna. 3. umpamanya dalam sistem-sistem fonologi atau morfologi. • “Perhubungan" membayangkan asal yang sama atau bahasa proto. . Jika bahasa-bahasa berasal daripada leluhur yang amat jauh.

Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan dan asal usul(etimologi) sesuatu bahasa. Linguistik sejarah atau historis ialah cabang ilmu linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan bahasa dari segi sejarah yang dilaluinya melalui masa. Perbandingan dilakukan antara beberapa aspek tertentu sahaja atau seluruh aspek bahasa yang dibanadingkan itu. Bidang ini juga mengkaji perubahan-perubahan bahasa serta asasl usul atau etimologi sesuatu bahasa. yakni bahasa seketurunan daripada bahasa induk. iaitu membuat perbandingan bagi menentukan perubahan dan perkembangan yang berlaku di dalam bahasa tersebut. Linguistik perbandingan lebih dikenali sebagai bidang kajian yang membandingkan antara bahasa yang sekeluarga. kajian perlu dilakukan secara diakronik.3 Linguistik Kontekstual . Tujuannya adalah untuk melihat ciri-ciri perbezaan dan persamaan antara bahasa yang sekeluarga. Hal ini disebabkan huraian yang lengkap diperlukan tentang aspek-aspek yang dibandingkan itu • • • • • • • • • 3. Kajian tertumpu kepada lebih dari satu zaman.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik hubungan memeriksa kesudahan-kesudahan linguistik tentang hubungan antara penutur-penutur bahasa yang berbeza. Tujuannya adalah untuk mengetahui proses dan perkembangan bahasa dari masa lampau hingga kini. Kajian perlu dilakukan secara sinkronik iaitu kajian secara terperinci dalam beberapa zaman atau masa dan tempat tertentu. khususnya sebagaimana yang terbukti dalam kata-kata pinjaman. Kemudian. Linguistik ini memperlihatkan hubungan yang erat dengan linguistik huraian. Cabang kajian linguistik yang berusaha untuk memperlihatkan perkembangan sesuatu bahasa dari segi sejarah yang dilalui melalui masa iaitu dari zaman kemunculannya hinggalah ke suatu tahap yang tertentu.

linguistik evolusi. linguistik pengiraan. Psikolinguistik dan neurolinguistik menggabungkan sains perubatan dengan linguistik. • • • Tajuk 4: LINGUISTIK KONTEKSTUAL Sinopsis: Tajuk empat ialah tajuk yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Buat perbandingan antara linguistik sejarah dengan linguistik perbandingan. Analisis wacana kritis ialah bidang yang retorik dan falsafah berinteraksi dengan linguistik. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. serta sains kognitif. 2. dan antropologi linguistik merupakan sains sosial yagn mengkaji interaksi – interaksi linguistik dengan masyarakat pada keseluruhannya. linguistik antropologi. Sosiolinguistik. Bincangkan bidang linguistik gunaan dalam pengajaran bahasa. Bidang-bidang linguistik merentasi disiplin termasuk pemerolehan bahasa. Tugasan: 1.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) • Linguistik kontekstual ialah bidang yang linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain. .

Yang berkenaan. Menurut Kamus Dwibahasa (1981). Kontekstual ialah-Berkaitan dengan atau menurut konteks: penyelidikan sastera dari segi dapat merencanakan perkembangan sastera. mengikut konteks. Dewan Bahasa dan Pustaka. Lyons. Kuala Lumpur 2005). Berkaitan dengan bahasa. • Linguistik ialah1. • Menjelaskan bahawa linguistik ialah pengajian ilmu bahasa. Kuala Lumpur 2005). Sedangkan linguistik teori teras mengkaji bahasa semata-mata untuk tujuan sendiri. kebudayaan dan masyarakat. Kajian saintifik tentang bahasa. • Linguistik adalah suatu ilmu pengkajian bahasa yang dilakukan secara saintifik. makna dan kepentingan (meaningful). • • Kontekstual membawa pengertian: 1. ada hubungan atau kaitan langsung. 2. relevan. • Linguistik adalah satu bidang yang mengkaji bahasa secara saintifik Menurut Kamus Dewan (edisi keempat). 2. 2. Linguistik Kontekstual Menurut J. struktur dan penggunaan bahasa dalam fungsi-fungsi sosial. Definisi kontekstual: Menurut Kamus Dewan (edisi keempat). Menjelaskan perhubungan antara bahasa dan masyarakat. Dewan Bahasa dan Pustaka. .Yang membawa maksud. 1968 . bidang-bidang linguistik antara disiplin mengkaji bagaimana bahasa berinteraksi dengan dunia. Mengenalpasti aspek-aspek bahasa.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Hasil Pembelajaran: 1. Menurut John Lyons (1968).  Linguistik kontekstual ialah bidang yang melihat bagaimana linguistik berinteraksi dengan disiplin-disiplin akademik yang lain.

Merupakan satu kajian yang sangat luas dan pelbagai meliputi bermacammacam perkara seperti fungsi bahasa. penerimaan istilah akuntasi di kalangan ahli ekonomi. struktur dan penggunaan bahasa yang ada dengan fungsi-fungsi sosial. sosiolinguistik adalah bidang yang memperlihatkan pertalian antara bahasa dengan masyarakat. Cenderung berfokus kepada variasi bahasa yang muncul dalam masyarakat yang kebiasaanya dipengaruhi oleh stratifikasi sosial dalam masyarakat. kata sapaan yang ditinjau dari perpaduan sosial dan jarak sosial di antara penutur. kebudayaan dan penggunaannya dalam sesebuah masyarakat yang tertentu. pengungkapan jati diri secara sosial melalui grafiti. Fungsi linguistik memperkatakan tentang perkara-perkara seperti perbandingan di antara bahasa rasmi dengan bahasa vernakular yang • • . ia mengkaji mengenai aspek-aspek linguistik yang melihat aspek bahasa.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Sosiolinguistik • • Sosiolinguistik adalah bidang yang mengkaji perhubungan di antara bahasa dan gejalanya dalam masyarakat. mantra dan pelbagai istilah lain lagi. peranan bahasa. kriteria dan persepsi kesantunan berbahasa. • Sosioling • Pada prinsipnya. Secara mudah. pelacakan bahasa rahsia bajak laut.

iaitu satu perihal yang melibatkan apa yang dinamakan “perancangan bahasa” dalam menegakkan identiti sesebuah negara. bahasa. menetap dan bergaul dengan etnik berkenaan sehingga kadang-kadang membawa kepada perkahwinan dan jangka masa yang lama.  Adakala disebut etnolinguistik iaitu bidang yang dikatakan memberi penumpuan kepada perhubungan di antara bahasa dengan penyelidikan primitif. Pengertian Antropologi Menurut etnologinya kata antropologi berasal dari kata yunani “Antropo” yang bererti manusia dan “logy” atau “logos” bererti ilmu yang mempelajari. sosiolinguistik mengkaji berbagai bahan sosio-budaya yang berhubung dengan aspek-aspek linguistik seperti perhubungan sosial harian yang berkaitan pula dengan kebudayaan.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) tidak rasmi. pertalian bahasa dengan kumpulan-kumpulan etnik. Antropologi Linguistik  Satu cabang yang mengkaji hubungan antara bahasa dan budaya terutama untuk mengamati bagaimana bahasa itu digunakan sehari-hari sebagai alat dalam tindakan bermasyarakat. kumpulan sosial. Huraikan cabang-cabang linguistik kontekstual.  Participant observation merujuk kepada seseorang yang dihantar kepada sesuatu etnik. Linguistik Antropologikal Mengkaji hubungan di antara bahasa dan budaya. • Kesimpulannya. Latihan: 1. .  Salah satu cara atau kaedah yang dapat digunakan untuk melihat pemakaian bahasa dalam konteks sosial budaya secara terperinci adalah participant observation. Melihat aspek-aspek kehidupan penutur yang tertentu dan seterusnya melihat bagaimana suasana kehidupan dan sistem nilai yang dipegang oleh para penutur mempengaruhi cara mereka berbahasa. masyarakat. dialek dan bentuk-bentuk gaya yang dibezakan oleh perihal taraf pemakai-pemakainya.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 5 : STILISTIK Sinopsis .

 Karya sastera ditandai kelainan dalam penggunaan gaya bahasanya untuk menimbulkan kesan artistik. Mengenal pasti prinsip-prinsip stilistik. Stilistik  Menurut Abdullah Hassan (1990) Stilistik atau sylistics adalah ilmu tentang stail atau gaya yang dihubungkan dengan pemakaian atau penggunaan bahasa  Fokus dan penekanan terhadap aspek kebahasaan  Ilmu tersebut muncul dalam bidang linguistik dan diperluas dalam bidang kesusasteraan yang menggunakan bahasa sebagai wahana pengucapan. Stilistik dari sudut Sastera  Kajian terhadap keseluruhan karya yang berpusat kepada penggunaan bahasa.  Rene Wellek dan Austin Warren (1966:182)-stilistik meneliti penggunaan bahasa yang menyimpang daripada norma dan berusaha menemukan fungsi estetik. Perlakuan bahasa bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan. . Pengenalan am Stilistik Bahasa.  Cabang linguistik gunaan atau terapan. Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal. Melihat bagaiamana keberkesanan stilistik mempengaruhi bahasa.  Kesan penerapan daripada disiplin linguistik tercerminnya ilmu gaya yang membezakan gaya sastera dan gaya bukan sastera. Hasil Pembelajaran 1. 2.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) Tajuk 5 ini melihat variasi bahasa yang bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur.

 Analisis karya sastera merupakan suatu huraian tentang bakat dan kebolehan mengarang bagi seseorang pengarang. melalui pendekatan stilistik huraian terhadap pemilihan diksi.  Kedua. Prinsip Stilistik  Pertama menganggap dan mengiktiraf bahasa sebagai punca kegiatan berkreatif dengan merujuk kepada kemampuan berbahasa sebagai satu anugerah dan bakat seseorang penulis.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bermaksud bentuk variasi bersistem yang wujud dalam sesuatu bahasa yang dituturkan oleh seorang penutur. pendidikan. banyak maksud dan mempunyai makna simbolik.  Analisis itu tidak sahaja dalam lingkungan pengaplikasian bahasa tetapi menjangkaui kepersisan bakat berbahasa penulisnya.  Pentafsiran makna ayat melibatkan makna yang mudah difahami. penggunaan pendekatan stilistik berhasil memperlihatkan gaya keperibadian seseorang penulis.  Murry J.  Perbezaan dari segi gaya dan laras bermula daripada bentuk yang paling formal kepada bentuk yang agak formal. penelitian menggunakan pendekatan ini merujuk kepada aspek bahasa yang melibatkan ayat-ayat yang membina keseluruhan karya.M. kedudukan stilistik sebagai penelitian sesuatu gaya istimewa dalam eksposisi dan pembentukan satu penyusunan diksi serta struktur kalimat yang mencerminkan keperibadian atau idiosinkrasi penulisnya. pendekatan stilistik membincangkan aspek tema seperti yang sering dibicarakan dengan menggunakan pendekatan struktural. (1976:7). Perbezaan ini disebabkan oleh beberapa faktor antaranya pengalaman.  Penulis mempunyai cara tersendiri. pembentukan perkataan dan ayat dapat dilakukan. khasnya bergantung kepada keadaan dan partisipasi sesuatu pertuturan. .  Ketiga. sikap dan keperibadian penulis  Keempat.  Namun. mudah dimengerti.  Dalam sesebuah karya sastera yang pelbagai genre itu terdapat pelbagai jenis dan kategori perkataan dan ayat yang digunakan.

 Penelitian yang dilakukan dengan menggunakan pendekatan stilistik ini akan menemukan gagasan bahawa terdapat unsur-unsur bahasa yang mendorong seseorang itu berkreatif.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Pengetahuan dan ilmu yang bersangkutan dengan aspek kemasyarakatan iaitu bidang sosiolinguistik dan dialektologi perlu dikuasai oleh pengkaji atau peneliti. pendekatan stilistik juga menekankan penelitian tentang penghasilan sesebuah karya. Latihan: 1. pendekatan stilistik selain digunakan untuk menganalisis proses penghasilan sesebuah karya.  Aspek bahasa dapat menjelaskan kesan penggunaan sesuatu bahasa sama ada dapat difahami. Huraikan prinsip-prinsip stilistik dan bagaimanakah stilistik itu mempengaruhi kehidupan masyarakat. juga digunakan untuk menghuraikan penerimaan dan penghargaan pembaca atau khalayak terhadap sesebuah karya. menimbulkan keseronokan atau memberi kecelaruan dan kekaburan tanggapan kesan daripada penggunaan penanda dan petanda bahasa yang digunakan untuk mengungkapkan pemikiran. pendekatan stilistik membantu mereka memahami makna perkataan yang sukar serta ayat yang kompleks yang digunakan oleh pengarang.  Semasa berkarya.  Keenam.  Pengaplikasian kata dan diksi dari bahasa daerah atau tempatan dapat memperkaya perbendaharaan kata di samping merupakan satu gaya atau stail bagi seseorang penulis.  Kelima. mesej atau idealisme pengarang.  Ketujuh. seseorang penulis didorong oleh pelbagai keadaan dan rangsangan yang berlaku di sekelilingnya. .

Sistem itu telah ditetapkan oleh susunan bahasa. Setiap bahasa mempunyai bahasa masing-masing. susunan perkataan . pensel ini BAHASA INGGERIS 1. Bahasa sebagai satu sistem • Bahasa mempunyai susunan yang tertentu. Menguasai dan memahami perbezaan sifat-sifat bahasa itu. 1.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 6: SIFAT BAHASA Sinopsis Tajuk 6 ini membincangkan sifat-sifat bahasa menurut Teori Noam Chomsky Menurut Teori Noam Chomsky. sebagai contoh : BAHASA MELAYU 1. Tidak semua pencatuman unit-unit itu boleh dilakukan. sama ada dalam bentuk bunyi-bunyi perkataan. kata). 1. Sistem yang dimaksudkan ialah aturan. buku itu 2. three red books (tiga buah bukuyang merah) 3. Bahasa apa pun di dunia ini mempunyai sifat-sifat yang tersendiri. melainkan mengikut cara-cara tertentu. Hasil Pembelajaran. Boleh menjelaskan sifat-sifat bahasa itu secara tepat. nahu atau bentuk sintaksis. ayat. sebuah buku merah 3. • • • • • • Terdapat beberapa unit tertentu yang dicantumkan menjadi satu susunan yang sempurna dari segi strukturnya (klausa. that car (kereta itu) 2. 2. the beautiful book (buku yang cantik itu) .

3. • Pertembungan kebudayaan. – pendengar : orang yang dilawan bercakap.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 2. Sebagai contoh: dalam Bahasa Melayu itu dipanggil “pintu” dalam Bahasa Inggeris dipanggil “door” “puerta” dalam Bahasa Sepanyol. Bahasa itu bersifat arbitrari • Arbitrari ialah pertalian sesuatu bentuk atau lambang dalam bahasa dengan makna yang diberikan secara kebetulan dan ditentukan oleh budaya sesuatu masyarakat. • • • • • • 4. – butir pertuturan : tajuk percakapan antara penutur dengan pendengar sama ada terdiri daripada hal-hal peribadi atau rasmi. . • Proses komunikasi ialah adanya maklumat yang hendak di sampaikan oleh penutur kepada pendengar. Oleh kerana sifat-sifat arbitrari inilah maka kita dapati tiap-tiap bahasa mempunyai perkataan yang berlainan bagi benda-benda sama. termasuklah benda-benda yang berada di sekitarnya. Bahasa sebagai alat berkomunikasi. struktur dan tatabahasanya tidak berubah. • Faktor yang mengubah bahasanya. pertembungan manusia dengan manusia lain menyebabkan pertambahan dan pengurangan perbendaharaan kata sesuatu bahasa itu. Walaupun begitu. Bahasa bersifat dinamis • Bahasa adalah berubah dan berkembang selagi penuturnya bergaul dan berinteraksi dengan manusia lain. – tempat : situasi sekeliling dimana pertuturan itu mengambil tempat. Tidak semestinya ada hubungan antara bunyi yang dilafazkan dengan benda-benda yang dimaksudkan.

Dengan memilih contoh-contoh yang sesuai. ’a’. bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah ‘k’. huraikan sifat-sifat bahasa dengan jelas. Latihan: 1. . Ini dikatakan linear di mana apa yang ingin dituturkan disebut satu demi satu untuk melambangkan sesuatu bunyi. Bahasa mempunyai makna • Makna bererti yang dimaksudkan dan yang dipercakapkan. ’ a’. dan ‘m’. iaitu dengan pergerakan alatalat artikulasi satu demi satu. • Sesuatu perkataan yang diujarkan mempunyai maksud. ’l’. • • Sebagai contoh untuk menyebut kalam .(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) 5. Bahasa itu linear • Bunyi-bunyi itu dihasilkan satu demi satu. 6.

Makin besar jumlah penuturnya. Melihat pengaruh variasi bahasa itu mempengaruhi kehidupan masyarakat. Makin besar jumlah penuturnya. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai .  Aspek ini lebih menekankan kepelbagaian daerah untuk bahasa yang sama dan bukannya perbandingan fitur antara dua bahasa.  Halliday (1968) menjeniskan bahasa kepada dua aspek iaitu :  Pengguna – orang yang menggunakan sesuatu bahasa dan  Penggunaan – kesesuaian jenis bahasa yang digunakan dengan keadaan atau situasi bahasa itu digunakan. 2.  Variasi bahasa ditentukan oleh faktor teknikal bahasa iaitu sebutan.  Variasi bahasa bermaksud perbezaan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu  Variasi bahasa merupakan suatu pengkajian terhadap fitur bahasa yang berbeza secara semantik apabila kita membandingkan kumpulan penutur berbeza atau suatu kumpulan penutur yang sama dalam keadaan yang berbeza. makin luas daerah penyebaran bahasa itu dan makin banyak perbezaannya. Dalam konteks Malaysia.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) TAJUK 7 : VARIASI BAHASA Sinopsis Tajuk 7 ini membincang dan menjelaskan bentuk-bentuk bahasa yang digunakan bagi maksud yang sama berdasarkan situasi tertentu. Hasil Pembelajaran 1.  Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya.  Demikian juga halnya dengan Bahasa Melayu.Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. kosa kata dan tatabahasa. makin luas daerah penyebaran bahasa itu. Variasi Bahasa. Menghurai dan menjelaskan variasi-variasi bahasa. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya.

Melaka. yang sekarang dikenal sebagai bahasa Melayu baku. misalnya bahasa Melayu atau bahasa Inggeris. Makin besar jumlah penuturnya. satu variasi tertentu dipilih sebagai mewakili bahasa tersebut dan variasi inilah yang menjadi ukuran apabila kita merujuk sifat umum bahasa tersebut.  Tiap-tiap pihak harus gugurkan ciri-ciri kedaerahan masing-masing dan guna sedikit sebanyak variasi bahasa yang bersifat bahasa melayu umum. Negeri Sembilan.  Daripada beberapa variasi satu bahasa. makin luas daerah penyebaran bahasa itu. jenis pekerjaan.  Dalam bidang ilmu bahasa. masih terdiri daripada satu keseluruhan. Pahang. ialah variasi yang digunakan dalam sistem pendidikan (bahasa sekolah). Melaka.  Bahasa ialah kepunyaan masyarakat yang menuturkannya. di Semenanjung Tanah Melayu sahaja sudah terdapat berbagai-bagai dialek. dalam .  Hakikat bahasa dan variasi-variasinya sudah lama diakui oleh ahli-ahli bahasa. Pahang. yang walaupun mempunyai berbagai-bagai kelainan. mereka mempunyai gambaran tentang satu kesatuan bahasa.  Demikian juga terdapat variasi-variasi bahasa Melayu yang wujud oleh sebab faktor-faktor sosial.  Demikian juga halnya dengan bahasa Melayu.  Bahasa Melayu baku ialah variasi yang digunakan apabila orang-orang daripada berbagai-bagai dialek di negara ini berkumpul dan berbincang. dan kedudukan sosioekonomi penutur yang berbeza-beza penggunaannya. Terengganu. Namun apabila mereka merujuk sesuatu bahasa tertentu. seperti latar belakang pendidikan.  Variasi ini. Tujuannya supaya mudah difahami. seperti dialek Kelantan. seperti dialek Kelantan. yang dari segi sejarahnya berasaskan dialek bahasa Melayu Johor Riau. Terengganu. dan makin banyak pula perbezaan yang wujud dari segi penggunaannya. Perak dan Johor. variasi yang dipilih untuk mewakili satu bahasa secara menyeluruh itu disebut bahasa standard atau bahasa baku.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) dialek. Perak dan Johor. Negeri Sembilan. Dalam rangka Malaysia.

.(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU) semua situasi rasmi seperti dalam ucapan-ucapan. Cabang Nusantara mempunyai 200 hingga 300 bahasa dalam 16 golongan seperti Filipina. Variasi bahasa ini dikenali sebagai dialek. bukannya suara. dan gerak bibir. mesyuarat dan persidangan dan dalam media massa.  Dialek merupakan variasi bahasa apabila variasi bahasa itu masih difahami oleh pengguna dalam sesuatau masyarakat bahasa walaupun ada pembahagian geografi . Variasi Bahasa (Dialek)  Perkataan 'dialek' berasal daripada bahasa Yunani iaitu 'dialektos' iaitu perkataan yang pada mulanya digunakan dalam hubungannya dengan bahasa Yunani pada waktu itu. Dikaitkan dengan rumpun bahasa Austronesia.  Dialek mempunyai bentuk tertentu.  Kaum tunarungu adalah kelompok utama yang menggunakan bahasa ini. untuk berkomunikasi. jawa. cabang Nusantara. Kalimantan dan sebagainya. orientasi dan gerak tangan. Sumatera. tetapi perbezaannya tidaklah begitu besar untuk dianggap sebagai satu bahasa yang lain.  Bahasa isyarat unik dalam jenisnya di setiap negara. biasanya dengan mengkombinasikan bentuk tangan.  Dialek kawasan ialah variasi bahasa yang berkaitan dengan pengguna dalam sesuatu kawasan. sosial dan stilistik. dan penggunaan kata-kata tertentu. lengan.  Dialek ialah variasi daripada satu bahasa tertentu yang dituturkan oleh sekumpulan penutur dalam satu-satu masyarakat bahasa. serta ekspresi wajah untuk mengungkapkan fikiranmereka. dan tubuh. tatabahasa. Bahasa Isyarat  Bahasa isyarat adalah bahasa yang mengutamakan komunikasi manual.  Terdapat 3 jenis variasi iaitu variasi daerah. dituturkan dalam kawasan tertentu dan berbeza daripada bentuk yang standard/ baku dari segi sebutan. bahasa tubuh.

(BMM 3107 – PENGANTAR LINGUISTIK BAHASA MELAYU)  Bahasa isyarat berbeza di negara-negara yang berbahasa sama. analisis penggunaan variasi bahasa yang digunakan dalam cerpen tersebut.  Golongan pekak dan bisu di negara ini menggunakan kaedah Bahasa Isyarat Malaysia (BIM). Ada negara-negara yang memiliki bahasa tulis yang berbeza (contoh: Inggeris dengan Sepanyol). Amerika Serikat dan Inggeris meskipun memiliki bahasa tulis yang sama tetapi memiliki bahasa isyarat yang berbeza (American Sign Language dan British Sign Language).  Ini adalah salah satu cara untuk mereka berkomunikasi antara satu sama lain.  Biasanya bahasa isyarat ini hanya digunakan oleh mereka yang mempunyai kecacatan seperti bisu dan pekak. Contohnya. yang memerlukan khidmat jurubahasa apabila berurusan dengan mereka yang tidak memahami bahasa berkenaan. . Hal yang sebaliknya juga berlaku.  Persekutuan Orang Pekak Malaysia (MFD) menubuhkan Pusat Latihan Malaysian Sign Language (MySL) yang digerakkan melalui sumbangan Yayasan Tan Sri Othman Yeop mensasarkan melatih 100 jurubahasa dalam tempoh lima tahun. tetapi menggunakan bahasa isyarat yang sama. Latihan: Dengan memilih cerpen yang sesuai.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->