BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

MODUL
MORFOLOGI

BMM3109
NAMA:___________________________ AMBILAN:_______________________ KURSUS:_________________________

1

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

TAJUK 1
SINOPSIS

MORFOLOGI BAHASA MELAYU

Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep Morfologi Bentuk kata Bahasa Melayu Golongan kata Bahasa Melayu

Nik Safiah Karim (1996) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan, struktur kata dan penggolongan kata. Dengan struktur kata dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit tatabahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada bentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk dan fungsi dengan anggota lain dalam kumpulan yang sama. Kesimpulannya, morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata dalam bahasa Melayu. Abdullah Hassan (2006) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan. Istilah ini dipinjam daripada biologi yang bermaksud kajian tentang bentuk tubuh haiwan dan tumbuhan. Konsep bentuk ini diterapkan kepada bentuk perkataan bahasa manusia. Raminah Hj. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfologi ialah satu bidang dalam kajian bahasa yang mengkaji tentang perkataan dan cara-cara pembentukkannya. Unit-unit tatabahasa yang menjadi unsur perkataan disebut morfem. Morfem ialah unit yang terkecil dalam bahasa yang berfungsi gramatis

2

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU atau yang menjalankan tugas nahu. Perkataan ialah bentuk bahasa yang terkecil juga tetapi mengandungi makna yang lengkap dan dapat berdiri sendiri.

Perubahan Struktur Kata Perubahan Golongan Kata Contoh : Maksud Perubahan tupai – tupai-tupai Kata

Contoh :
beri – pemberian

MORFOLOGI

Contoh :
cari – pencarian

Rajah 1.1 : Huraian tentang morfologi mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan

Pembentukan Kata dalam bahasa Melayu mempunyai beberapa cara membentuk perkataannya. Ada bentuk perkataan yang bersifat tunggal, contohnya rumah, tinggal dan putih. Di samping itu terdapat perkataan yang dibentuk hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pengimbuhan ialah meninggal dan meninggalkan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pemajmukan ialah reka bentuk dan surat khabar. Manakala contoh perkataan yang dibentuk secara penggandaan ialah besar – besar dan baju – baju. Pengimbuhan Kata ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Terdapat empat jenis imbuhan iaitu awalan, akhiran dan sisipan. Imbuhan – imbuhan ini apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata nama, kata kerja dan kata adjektif.

3

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemajmukan Kata ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsur lain. Penggandaan Kata dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar. Dalam proses demikian, kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. Kata dasar juga boleh diandakan secara berentak, iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini, anda seharusnya dapat: 1.menjelaskan konsep Imbuhan. 2.menjelaskan jenis-jenis Imbuhan. 3.menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu KERANGKA TAJUK-TAJUK

IMBUHAN

Konsep Imbuhan

Jenis-Jenis Imbuhan

Konsep Pembentukan Kata

Rajah 1.2 Kerangka Tajuk

4

dan kata adjektif. apitan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Terdapat empat jenis imbuhan. proses pembentukan perkataan melibatkan pengimbuhan. Imbuhan yang dimaksudkan ialah unit-unit bahasa tertentu yang ditambah pada bentuk-bentuk lain yang menyebabkan perubahan makna nahunya.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep menjelaskan konsep Imbuhan. morfem kosong dan bentuk fleksi. bentuk yang dihasilkan daripada proses memperluas bentuk dasar tadi melalui berbagai-bagai cara pembentukan kata. Nik Safiah Karim dan rakan (1996) : Proses pembentukan kata dalam sesuatu bahasa merupakan proses penyusunan morfem menurut peraturan sistem morfologi bahasa itu. 5 . Abdullah Hassan (2004) : Pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. sisipan. menjelaskan jenis-jenis Imbuhan dan menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu 1. dan sisipan. akhiran. iaitu awalan. Dalam kebanyakan bahasa.1 Definisi Imbuhan Apakah yang dimaksudkan dengan imbuhan? Tatabahasa Dewan (2004) : Perkataan-perkataan dalam sesuatu bahasa boleh terdiri daripada bentuk dasar iaitu bentuk kata terkecil yang tidak menerima sebarang imbuhan atau bentuk terbitan. apitan. Imbuhan-imbuhan ini. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbaagai golongan. akhiran. kata iaitu kata kerja. Tercakup dalam imbuhan ialah bentuk-bentuk berikut : awalan.

6 . 1. akhiran.2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Raminah Hj. Proses pengimbuhan ialah satu proses membentuk perkataan dengan cara mengimbuhkan sesuatu perkataan dengan imbuhanimbuhan tertentu supaya dengan demikian akan timbullah satu perkataan yang membawa konsep yang baharu.2 Jenis-Jenis Imbuhan Imbuhan-imbuhan dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada dua unsur yang besar iaitu imbuhan-imbuhan yang asli dalam bahasa Melayu dan imbuhan-imbuhan yang dipinjam daripada bahasa asing. 1. imbuhan mestilah dirangkaikan dengan perkataan.1 Imbuhan-imbuhan asli dalam bahasa Melayu Imbuhan-imbuhan yang telah sedia ada dalam bahasa Melayu dapat dipecahkan pula kepada empat jenis iaitu awalan. sisipan dan apitan. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfem yang tidak boleh berdiri dengan sendiri. Di dalam pemakaiannya.

1. Misalnya ber. per-. se-. me-.1 Awalan Imbuhan yang diletakkan di awal perkataan (sebelum kata dasar) dalam pemakaiannya.dalam ber+jalan dan di. ke-. 7 .dalam di+ambil. meng-.3 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. men-. ber-. dan lain-lain.2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Awalan • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja Akhiran Apitan Bentuk-Bentuk Imbuhan Sisipan • Kata Nama • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif Tidak Wujud dalam BM Morfem kosong Fleksi Tidak Wujud dalam BM Rajah 1. di-. mem-. Misalnya ter-. meny. pe-.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.1.2 Akhiran Imbuhan yang ditambah pada bahagian belakang kata dasar (sesudah kata dasar) dalam pemakaian. Misalnya – kan dalam jalan+kan dan -i dalam akhir+i. 1.2.1.3 Apitan Imbuhan, yang hadir secara mengepit kata dasar, iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar, misalnya ke-.....-an dalam ke+cantik+an dan di-.....-i dalam di+ikut+i, 1.2.1.4 Sisipan Imbuhan yang hadir di celahan kata dasar. Sisipan terbahagi kepada empat iaitu er-, el-, em- dan in-. Misalnya –el- dalam t+el+unjuk, -in- dalam s+in+ambung,-er- dalam s+er+uling dan –em-, dalam g+em+uruh. 1.2.1.5 Morfem Kosong Tidak Wujud dalam bahasa Melayu. 1.2.1.5 Fleksi Tidak Wujud dalam bahasa Melayu.

8

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.2 Imbuhan-imbuhan Pinjaman dalam bahasa Melayu Umumnya, dapat dibahagikan unsur-unsur imbuhan asing ini kepada tiga kumpulan mengikut asal imbuhan-imbuhan tersebut. tiga kumpulan ini ialah : 1.2.2.1 Imbuhan Sanskrit Imbuhan yang berasal daripada bahasa Sanskrit ialah jenis imbuhan yang telah lama ke dalam sistem tatabahasa bahasa Melayu. Penggunaan imbuhan ini amat produktif dan telah menjadi sebati dengan perkataan-perkataan dasar dalam bahasa Melayu. Namun, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Sanskrit iaitu awalan dan akhiran.

Awalan maha tata pra swa tuna eka dwi tri panca Maharaja Tatabahasa Prakata swadaya tunabusana ekabahasa dwitahunan tribulan pancaindera man man wan wan wati wati nita nita

Akhiran seniman budiman angkawan jelitawan olahragawati seniwati karyanita biduanita

1.2.2.2 Imbuhan Arab Parsi

9

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pengaruh bahasa Arab-Parsi terhadap bahasa Melayu bermula sejak

kedatangan Islam ke alam Melayu kira-kira abad ke-13 masihi. Sebagai bahasa rasmi agama Islam, bahasa Arab telah mendapat tempat dalam kalangan orang Melayu dan ini memudahkan proses asimilasi unsur-unsur bahasa Arab ke dalam bahasa Melayu, terutamanya dari segi pengambilan bentuk-bentuk katanya. Namun demikian, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Arab-Parsi iaitu awalan dan akhiran.

Awalan biBiadap Bilazim binormal -wi -i -iah -in -at -ah

Akhiran duniawi abadi lahiriah hadirin munafikin hadirat munafikat qariah solehah

1.2.2.3 Imbuhan Yunani – Latin - Inggeris Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu berasal daripada imbuhan bahasa Yunani – Latin – Inggeris. Tetapi umumnya tersebut tidak berfungsi sebagai imbuhan dalam bahasa Melayu kecuali beberapa imbuhan awalan seperti pro-,anti-, mono-, poli-, auto- dan supra-.

Awalan proantipoliautoprobarat antikerajaan poliklinik autograf -isme -isme -ik -ik 10

Akhiran sosialisme nasionalisme prolifik saintifik

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

subsupraheteroheksahidrohomohiperkilomakroinfrainter-

subbidang supranasional heterograf heksagon hidrolisis homogen hiperbola kilometer makrolinguistik intrajabatan intervokal

-si -si -al -al -is -is

sensasi revolusi praktikal klinikal potensi praktis

11

Kata tunggal tidak melibatkan apa-apa proses pembentukan. penggandaan dan akronim Proses Pembentukan Kata Pengimbuhan Pemajmukan Penggandaan Akronim Rajah 1. tetapi tiga bentuk kata lain melibatkan proses-proses tertentu. kata majmuk. iaitu kata tunggal. kata terbitan. Proses-proses ini ialah pengimbuhan. pemajmukan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 1. dan kata ganda.3 Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Dalam bahasa Melayu terdapat empat bentuk kata.5 : Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 12 .4 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Pinjaman dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1.

misalnya ber..BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.. misalnya.. dan sisipan.1 Proses Pengimbuhan Proses pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Berikut ialah beberapa contoh lain : 13 . dapat dilahirkan pengarang melalui imbuhan peN-. Terdapat empat jenis imbuhan..-an -er-emKata dasar bawa kuat nasional dekat isytihar ikut sihat lari gigi gilang Kata terbitan pembawa memperkuat nasionalisme dekati pengisytiharan mengikuti kesihatan berlarian gerigi gemilang Proses pengimbuhan boleh berlaku pada pelbagai tahap. Imbuhan (Awalan) PemMemper-isme -i Peng-. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata kerja. iaitu awalan..+ mudi ( kemudi )...-an... Pengarang pula dapat menerima apitan ke-. Kata terbitan yang dihasilkan oleh proses pengimbuhan boleh menjadi kata dasar bagi proses pengimbuhan kali kedua.. Berikut diperlihatkan beberapa contoh proses pengimbuhan. Imbuhan-imbuhan ini. Daripada kata dasar karang. akhiran.+ tapa ( bertapa ).-an Men-... Pengimbuhan boleh berlaku pada sejumlah kecil kata akar..3. apitan. Sebahagian besar proses pengimbuhan berlaku pada kata dasar.-an Ber-. dan kata adjektif.+ tawa ( ketawa ) dan ke.. ke. menerbitkan kepengarangan..-i Ke-. yang menghasilkan kata terbitan.

daya serapan 1.3.1Pengimbuhan Kata Majmuk Kata majmuk boleh menerima imbuhan seperti kata dasar lain.2 PROSES PEMAJMUKAN Kata Dasar libat lanjur balik sambung Imbuhan terlibat terlanjur terbalik sinambung Kata Terbitan keterlibatan keterlanjuran menterbalikkan kesinambungan Proses pemajmukan ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. Sebagai contoh.2 Apabila kata majmuk menerima apitan. iaitu : 1. tetapi apabila dirangkaikan membentuk kata majmuk kerusi malas.1 Apabila kata majmuk menerima awalan atau akhiran.2. Contohnya : 14 .2.1. ejaannya menjadi bercantum. maksudnya.direka bentuk daya serap . 1.2.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.mencari gali reka bentuk . ejaannya tetap terpisah. dalam bahasa Melayu tidak terdapat ungkapan * kerusi yang malas atau * kerusi dan malas atau * kerusi untuk malas. kerusi dan malas masing-masing mempunyai makna tersendiri.berurus niaga cari gali . Tidak dapat diselitkan apaapa unsur antara dua kata dasar ini.1.3.3. Contohnya : urus niaga . Cara pengimbuhan kata majmuk terdapat dalam dua bentuk.

Dengan kata lain.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lipat ganda surat khabar urus niaga ibu bapa 1. dan 3.3 PROSES PENGGANDAAN Proses penggandaan ialah proses yang mengulangi kata dasar. penggandaan berlaku kepada keseluruhan perkataan. Penggandaan penuh. 15 . Penggandaan kata majmuk melibatkan penggandaan unsur pertama sahaja. Dalam hal ini.2. Contohnya : rumah sakit guru besar Raja Muda Timbalan Naib Canselor rumah-rumah sakit guru-guru besar Raja-raja Muda Timbalan-timbalan Naib Canselor melipatgandakan persuratkhabaran diurusniagakan keibubapaan Satu kekecualian ialah penggandaan yang melibatkan perkataan yang telah mantap.3. Penggandaan separa. iaitu . Contohnya : setiausaha jawatankuasa tanggungjawab setiausaha-setiausaha jawatankuasa-jawatankuasa tanggungjawabtanggungjawab 1. 1. Penggandaan berentak.1 Penggandaan Kata Majmuk Kata majmuk boleh mengalami proses penggandaan.3. terdapat tiga jenis penggandaan. sama ada secara penuh. separa atau berentak iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. 2.

2 Penggandaan separa Penggandaan separa ialah proses yang mengulangi sebahagian kata pelari • pelari-pelari perbualan • perbualan-perbualan kekasih • kekasih-kekasih kejadian • kejadian-kejadian dasar sahaja. Vokal dalam bentuk gandaan ini mengalami 16 . Penggandaan separa berlaku pada dua jenis kata dasar.3. Contohnya : Sekolah makan besar baju • • • • • sekolah-sekolah makan-makan besar-besar baju-baju Yang melibatkan kata dasar yang menerima imbuhan. Contohnya : 1. Terdapat dua jenis penggandaan penuh.3.1 Penggandaan penuh Penggandaan penuh ialah proses yang mengulangi seluruh kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.3. iaitu : • Yang melibatkan kata dasar yang tidak menerima apa-apa imbuhan. iaitu : • pada kata dasar tunggal dan lazimnya melibatkan pengulangan suku kata pertamanya serta letak pengulangan itu pada bahagian hadapan kata dasar.3.

Kata Dasar Berimbuhan tersenyum bercakap setinggi membantu mencuit menari mengejar Imbuhan tersenyum-senyum bercakap-cakap setinggi-tinggi bantu-membantu cuit-mencuit tari-menari kejar-mengejar 1.3 Penggandaan Berentak 17 . dan boleh terletak di bahagian belakang kata dasar atau di bahagian hadapan kata dasar.3. Penggandaan separa yang berlaku hanya mengulangi kata dasar dan tidak melibatkan imbuhan. Penggandaan ini berlaku pada kata kerja dan kata adjektif.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU proses pelemahan. Proses ini dapat digambarkan seperti yang berikut : jari siku sungut pohon laki • jejari sisiku susungut popohon lalaki jejari sesiku sesungut pepohon lelaki pada kata dasar yang berimbuhan. menjadikannya vokal e pepet.

4 KATA AKRONIM Mengikut Tatabahasa Dewan. Contohnya : kayu tanah simpang kayu-kayan tanah-tanih simpang-siur Perhatian: Kata ganda mesti dieja dengan sempang. penggandaan berlaku pada persamaan bunyi-bunyi konsonan tertentu. Salah. 1. jika ditulis *ipar duai. iaitu : 1 2 3 Penggandaan Berentak Pengulangan Vokal Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Penggandaan Berentak Bebas • Penggandaan Berentak Pengulangan Bebas Dalam penggandaan ini. bunyi yang diulang ialah vokal. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim. Berdasarkan perubahan dan pengulangan bunyi demikian. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk 18 . penggandaan berentak terbahagi kepada tiga jenis.3. seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. Dalam penggandaan berentak.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Penggandaan berentak ialah proses yang mengulangi kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu. misalnya. Contohnya : sayur ramah cerai sayur-mayur ramah-tamah cerai-berai • Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Dalam penggandaan ini. iaitu yang mempunyai ciri-ciri keharmonian vokal.

3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar.1 Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan. 1.3. Contohnya : ABIM Bernama Kugiran .kumpulan gitar rancak Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu.Angkatan Belia Islam Malaysia .4.3.4.Berita Nasional Malaysia .2 Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya.2 Ditulis bermula dengan huruf besar 19 . jika bukan kata nama khas. Contohnya : tabika . jika kata nama khas. bergantung pada cara pembentukkannya.4. Contohnya : ABIM UMNO Angkatan Belia Islam Malaysia United Malay National Organisation 1.kumpulan gitar rancak 1. keseluruhannya ditulis dengan huruf besar.taman bimbingan kanak-kanak purata .pukul rata kugiran .

Abdullah Hassan. Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas. Tatabahasa Dewan Edisi Baharu . Sabran dan Rahim Sham. Kuala Lumpur : PTS Profesional. Secara individu anda dikehendaki melayari internet untuk mendapat bahan tentang definisi morfologi bahasa Melayu. 1. anda juga dikehendaki mengumpul maklumat tentang Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu. Selain itu. 2. (2006). kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar. Oleh itu. Morfologi Bahasa Melayu. Raminah Hj. (1985). Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. (2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. BACAAN TAMBAHAN Nik Safiah dan rakan-rakan. 20 . Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Selain itu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 2 PERKATAAN DAN BENTUK PERKATAAN BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan kata dan bentuk tunggal. tumpuan juga diberi untuk mengenal pasti golongan kata tunggal dan kata terbitan. kata terbitan. HASIL PEMBELAJARAN (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Terbitan Mengenal pasti Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Mengenal pasti Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Mengenal pasti Golongan Kata Tunggal Mengenal pasti Golongan Kata Terbitan KERANGKA TAJUK-TAJUK BENTUK KATA BENTUK KATA TUNGGAL DAN TERBITAN BENTUK KATA MAJMUK DAN KATA GANDA Rajah 2. kata majmuk dan kata majmuk.1: Kerangka Tajuk 1 GOLONGAN KATA TUNGGAL DAN TERBITAN 21 .

mengenal pasti kata majmuk dan bentuk kata majmuk.Nama Khas) had. golf. trak. pemajmukan dan penggandaan. sini. ADUN. cahaya. bom. das. skrip. personifikasi ABIM. mahasiswa.1 Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan. am. suka. sayembara. mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata terbitan. mengenal pasti golongan kata tunggal dan mengenal pasti golongan kata terbitan.Akronim (Gabungan Suku Kata) Kata Tunggal .0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata tunggal. asal. dekat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. isyarat universiti. wang. rak. cereka Intan (Institut Tadbiran Awam Negara) Mara (Majlis Amanah Rakyat) Pernas (Perbadanan Nasional) 22 . cam. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. dram.Akronim (Gabungan Huruf Awal) Kata Tunggal . cat. zink.cas. cenderamata. mengenal pasti kata ganda dan bentuk kata ganda. skru dia. almari. purata. tadika. sana bahaya. laksana. bulat. UMNO. Dalam bahasa Melayu. MAS. akan. taska. jauh. berita. gembira. cerpen. meja. Contohnya : Kata Tunggal Satu Suku Kata Kata Tungga Dua Suku Kata Kata Tunggal Tiga Suku Kata Kata Tunggal Empat Suku Kata dan lebih Kata Tunggal .Akronim (Gabungan Huruf Awal dan/ Suku Kata . 2. teks.

-in. ber-…-kan. diper--. Contoh bentuk imbuhan adalah seperti di bawah yang merangkumi awalan. kata kerja dan lain-lain. maha. -at. -kan. tata-. -in- 23 . ke-…-an meN-…-kan. -wati. -man. ko-. -ah.2 Kata Terbitan dan Bentuk Kata Terbitan Kata terbitan ialah kata yang terhail daripada proses pengimbuhan iaitu proses mengandingkan imbuhan pada kata dasar. meN-…. ter-. memper-. eka-. semi-. -ita. di-…kan.anti. pro-. di-.imbuhan itu pula terdiri daripada kata nama. te-an. -is.. -an. ber-…. akhiran. memper-…-kan.bel-. makro-. Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Nama) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Kerja) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Adjektif) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Nama) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Nama) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Adjektif) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Nama) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Adjektif) peN-. ber. dwi-. sisipan dan apitan. diper-…-kan. sub-. peN-. memper-…ke-…-an -el-. pel-. per-. juru. infra-. se-.. -em-. diperter-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. pel-…-an. telemeN-. pra-. per-. -wan. -an. -isme. mikro-. -an. -er-. -em-el-. ke-. di-….

lebuh raya. mengambil alih. matahari. Kata Majmuk Istilah Khusus Kata Majmuk Kiasan/Simpulan Bahasa Kata Majmuk yang Mantap Kata Majmuk Jamak (Gandaan kata pertama) Kata Majmuk Jamak (Penada Jamak . dicampur aduk. tengah hari.3 Kata Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Kata Majmuk ialah kata yang terbentuk dengan merangkaikan kata dasar atau lebih dan membawa makna yang tertentu (baharu). beritahu. lut sinar. buah tangan. pertubuhan. garis pusat. berat mulut.semua. guru-guru besar. Kata Majmuk Bebas bandar raya. warganegara. dikenal pasti. tandatangan. Persatuan Bekas Perajurit. kerjasama. tanggungjawab alat-alat tulis. olahraga. sukarela. daya serapan mencampuradukkan. setiausaha. telefon dail terus anak emas. pengambilalihan. pengenalpastian. pesuruhjaya. suruhanjaya. Duta Besar model linear. kakitangan. kenal pasti contohcontoh kata terbitan dan senaraikan dalam lajur yang berasingan 2. semua Ketua Setiausaha. banyak. kereta lembu. barisan. Kata majmuk bertindak sebagai satu unit dan kebanyakkannya dieja terpisah. kapalkapal terbang. terima kasih. cakera padat. persatuan. Naib Canselor.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk setiap bentuk imbuhan di atas. kaki ayam. sekumpulan guru penolong kanan. para. sekumpulan. Ketua Menteri. Perdana Menteri. jawatankuasa. sebahagian) Kata Majmuk Terbitan (Awalan dan Akhiran) Kata Majmuk Terbitan (Apitan) 24 . bumiputera. kaki bola antarabangsa. Contohnya seperti di bawah.

tolong-menolong berlari-lari. kusut-masai. 2. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. pemajmukan dan penggandaan. gunung-ganang 2. 25 . elok-elok. tertanya-tanya. Dalam bahasa Melayu. kupu-kupu. pulau-pulau lelaki. cantik-cantik. lelayang. lauk-pauk. kalau-kalau. Pengulangan kata dasar itu boleh melibatkan seluruh kata dasar atau digandakan secara berima. Kata Ganda Penuh Kata Ganda Separa Kata Ganda Berentak rama-rama. jangan-jangan.5 Golongan Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Senaraikan contoh-contoh kesalahan penulisan kata majmuk di kampus anda yang kerap dilakukan oleh pengguna bahasa.4 Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Kata ganda ialah kata yang terhasil melalui proses mengulang kata dasar.lintang-pukang. Contohnya seperti di bawah. simpangperenang.

patik. Si Belang. kehendak. idaman. mana. perasaan. Mahathir. Sudirman Sang Kancil. kucing. beliau. Vanda Diana (orkid) Jibrail. dia. Tompok. hamba. kalian.Manusia) Kata Nama Khas (Hidup .Bukan Manusia) Kata Nama Khas (Tak Hidup) baju. keadaan kemahuan. seluar. daku. saya Kata Ganti Nama (Diri Kedua) anda. siapa. mereka Kata Ganti Nama (Tunjuk) Kata Ganti Nama (Tanya) Kata Ganti Nama (Tempat) ini. engkau. Proton Perdana V6. itu apa. Proton Waja. kamu. awak. Comel. sini. masjid mimpi.5. tuan hamba Kata Ganti Nama (Diri Ketiga) baginda. kelompokkan kata ganti mengikut jenisnya. berapa sana. beta. dikau. Kementah Kata Ganti Nama (Diri Pertama) aku. 26 . tuanku. Bangunan Pentadbiran Kerajaan Persekutuan. Rafeah.1 Penggolongan Kata: Kata Nama Kata Nama Am (Konkrit) Kata Nama Am (Abstrak) Kata Nama Khas (Hidup . situ LATIHAN : Dengan merujuk akhbar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. YAB Datuk Seri Dr. Allahyarham Tun Abdul Razak. Jin. kami. Alya Nabila. ia.

dalam. kecil. ghairah.2 Golongan Kata Terbitan Penggolongan Kata: Kata Kerja Kata Kerja Transitif (Aktif) Kata Kerja Transitif (Pasif) Kata Kerja Tak Transitif (Tak Berpelengkap) Kata Kerja Tak Transitif (Berpelengkap) membeli. digunakan.5. lazat. bundar. basah. bising.3 Penggolongan Kata: Kata Adjektif Kata Adjektif Sifat/Keadaan Kata Adjektif Warna Kata Adjektif Ukuran Kata Adjektif Bentuk Kata Adjektif Pancaindera Kata Adjektif Waktu Kata Adjektif Cara Kata Adjektif Perasaan berani. biru cetek. bulat. putih. deras. hapak. mendiami. didiami. datang. menguning. buruk. diabaikan. cerdas. mengabaikan. tinggal. membesar. menyiram dibeli. kerkibaran. mersik. cerdik. nipis. spontan. menggunakan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. gopoh hitam. merah. mempererat. leper ayu. laju. beransur. cinta. dipererat. lama. tersenyum. tebal bukur. ingin 27 . berbantalkan LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. manis.5. disiram bangun. perlahan benci. terduduk. kelompokkan jenis-jenis kata kerja mengikut kumpulannya. 2. segera cepat. halus Baru. merdu.

siapa.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. frasa kerja ataupun frasa adjektif. usah. semoga.4.4 Penggolongan Kata: Kata Tugas Kata tugas tidak berfungsi sebagai unsur inti dalam sebarang predikat. jangan. atau.2 Kata Praklausa Kata Praklausa Kata Seru Kata Tanya Kata Perintah Kata Pembenar Kata Pangkal Ayat wah. 2. jemput. bila.5. tolong. ya.3 Prafrasa 28 .5.5. Kata tugas mempunyai tugas-tugas tertentu dalam pembinaan sesuatu frasa. berapa sila. baik predikat frasa nama. tetapi. untuk 2. lalu.5. klausa dan ayat. prafrasa dan kata pascakata 2.4. Berdasarkan kriteria kedudukan dan fungsi dalam binaan ayat. Maka. malahan. syahadan 2. serta. sambil. kata praklausa. harap. kelompokkan jenis-jenis kata adjektif mengikut jenisnya. yang bahawa. kata tugas dapat dikelompokkan kepada : kata penyambung ayat.4. benar. hatta. aduh bagaimana.1 Kata Penyambung Ayat Kata Penyambung Ayat Kata Hubung Gabungan Kata Hubung Pancangan Relatif Kata Hubung Pancangan Komplemen dan. amboi. betul. kemudian. alkisah.

sangat. adalah di. pun tidak. ramai. sedang. garisi fungsi ‘nya’ sebagai kata pascakata. Dengan merujuk keratan akhbar. paling juga.4.5. banyak. pada beberapa. situ. -nya -nya LATIHAN : 1. pernah. masih. dalam. tiga. belum amat. ke. kelima atas. kah. lah.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata Prafrasa Kata Bantu Kata Penguat Kata Penegas Kata Nafi Kata Pemeri Kata Sendi Nama Kata Bilangan Kata Arah 2.4 Kata Pascakata Kata Pascakata Kata Pembenda Kata Penekan akan. dalam yang. bukan ialah. BACAAN TAMBAHAN 29 . mahu.dua. dari. tah. hendak.

(2006). (2006). Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. Morfologi Bahasa Melayu. TAJUK 3 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Tunggal • Kata Terbitan 30 . Sabran dan Rahim Sham. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Raminah Hj. (1985). Abdullah Hassan. Kuala Lumpur : PTS Profesional. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. Tatabahasa Dewan Edisi Baharu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Nik Safiah dan rakan-rakan.

HASIL PEMBELAJARAN i.0 KANDUNGAN ISI 31 . Mengenalpasti definisi Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu. KERANGKA TAJUK-TAJUK PROSES PEMBENTUKAN KATA DEFINISI DAN JENIS KATA KATA TUNGGAL KATA TERBITAN Rajah 3.1: Kerangka Tajuk 3 3. ii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan proses pembentukan kata bahasa Melayu yang menumpukan kepada kata tunggal dan kata terbitan. Mengenalpasti jenis-jenis Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu.

3. 2004). 3. Kata tunggal ialah bentuk kata yang terdiri daripada hanya satu bentuk dasar. Satu Suku Kata KV VK KVK 32 . Dua Suku Kata.1 Definisi Kata Tunggal Perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu yang tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses penggandaan dan perangkaian (Tatabahasa Dewan. 1996). apa yang dimaksudkan akronim sebagai Kata Tunggal ? Akronim sebagai Kata tunggal itu adalah akronim yang berasal daripada kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata. Kata tunggal mengandungi satu suku kata atau lebih daripada satu suku kata. iaitu tidak menerima apa-apa bentuk imbuhan atau kata dasar yang lain.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi. Empat Suku Kata dan Akronim. jenis-jenis dan huraian Kata Tunggal dan Kata Terbitan bahasa Melayu.1 Jenis-Jenis Kata Tunggal Kata Tunggal terdiri daripada Kata Tunggal Satu Suku Kata. dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar (Tatabahasa Dewan. Tahukah anda. Tiga Suku Kata.1.

1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KKVK KKKV KVKK KKKVK Dua Suku Kata V + KV V+KVK VK+KVK KV+KVK KVK+KVK V+VK VK+KV KV+V KV+KV+VK Kata Tunggal Tiga Suku Kata KV+V+KV V+KV+V KV+V+KVK KV+KV+V KVK+KV+V KV+KV+VK KVK+KV+VK dan lain-lain Empat Suku Kata dan Lebih KV+KV+VK+KV KV+KVK+KV+KV KVK+KV+KV+KV KVK+KV+V+KV dan lain-lain Akronim Mara Kugiran ABIM Bernama Tabika Gapena Rajah 3.3 Kata Tunggal dalam bahasa Melayu 33 .2 3.

1.5): i. Contoh: i. Unit yang tidak dapat berdiri sendiri tetapi memerlukan sekurangkurangnya satu unit yang bebas untuk melaksanakan tugas nahunya. KV 2.3. ya Contohnya : am 34 . terutamanya bahasa Arab dan bahasa Inggeris.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. iii. Sudah? Ini? ii.3. Sesetengahnya terdiri daripada kata pinjam asing. Berdasarakan rajah 1 di atas. ii.1. iaitu dipercayai kira-kira 500. Unit yang bebas dan dapat berdiri sendiri Contoh: i. ii. iii. Kamu.1 Kata Tunggal Dengan berasaskan pelaksanaan tatabahasa. di mana? ke Kuala Lumpur dari Terengganu 3.1 Kata Tunggal Satu Suku Kata Jumlah kata tunggal dalam bahasa Melayu terhad.1. ru. kata tunggal dapat dibahagikan kepada dua jenis (rujuk Rajah 1. pola gabungan kata tunggal bahasa Melayu adalah seperti berikut : 1. VK Contohnya : yu.

krim.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. straw 3. brek 5. bau. KVK + KV Contohnya : lampu. alat. V + VK Contohnya : ais. Iblis. dan. asli. lap. apa. gred. 3. kuih 8. blok. teko 9. KV + VK Contohnya : jauh.2 Kata Tunggal Dua Suku Kata Antara pola-pola Kata Tunggal dengan dua suku kata adalah seperti berikut : 1. acah. sunting # Perhatian: Sebahagian besar daripada perkataan dalam bahasa Melayu terdiri daripada dua suku kata. KVK + KVK Contohnya : sandar. Terdapat 11 pola suku kata bagi kata tunggal dua suku kata. cap 4. KVK Contohnya : cat. bin. telur dan hiris 10. golf. jemput. 7. unta 5. KV + KV Contohnya : jala. senda 11. air 3.3. pasu. KV + V Contohnya : dia. tin. bah.1.1. aur.1. skaf. KVKK Contohnya : bank. ulat 4. KV + KVK Contohnya : jarum. binti. ria 7. liar. umpan 6.1. KKVK Contohnya : staf. ini. V + KV Contohnya : aku. V + KVK Contohnya : izin. aib. KKKV Contohnya : skru.3 Kata Tunggal Tiga Suku Kata 35 . KKKVK Contohnya : Skrip. VK + KV Contohnya : undi. draf. 6. VK + KVK Contohnya : ambil. zink. iri 2.

1. sembilan 17. V + KV + V Contohnya : usia. KV + KVK + KVK Contohnya : belimbing. KV + KVK + KV Contohnya : belanja. asasi 9. V + KV + VK Contohnya : mendiang. akaun. urea 4. KV + KV + VK Contohnya : tempua. VK + KV + VK Contohnya : ilmiah. amaran. KV + V + KV Contohnya : cuaca. V + KV + VK Contohnya : ideal. kelompok 3. barua 5. ibarat 10. akliah 15.4 Kata Tunggal Empat Suku Kata dan Lebih Terdapat sebilangan kecil kata tunggal yang terdiri daripada empat suku kata. iaitu 19. isteri. biola 2. Kebanyakkan merupakan kata pinjaman. hikayat 16. KV + KV + KV Contohnya : seteru. 1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jumlah kata tunggal dengan tiga suku kata dalam bahasa Melayu agak kecil. VK + KV + KV Contohnya : almari. seluar 6. KVK + KV + KVK Contohnya : matlamat. biasa. Teruna 12. tualang 3. mentua. idea. Sebahagian besar daripada perkataan tiga suku kata merupakan kata pinjaman. terumbu keranda 18. manfaat 8. tempias. belukar. tetapi pola suku katanya agak banyak. V + KV + KVK Contohnya : ijazah. elaun 14. KVK + KVK + KV Contohnya : sempurna 19. KVK + KV + VK Contohnya : sekian. V + KV + KV Contohnya : utara. mesteri. cendawan.3. budaya. ilahi.1. KVK + KV + KV Contohnya : menteri. umpama 11. KV + V + KVK Contohnya : siuman. soldadu 13. KV + KV + V Contohnya : mulia. haluan 7. Antaranya seperti berikut : 36 . KV + KV + KVK Contohnya : teratak.

nasional 10.Angkatan Belia Islam Malaysia Bernama .Berita Nasional Malaysia Kugiran . KVK + KVK + KV + KV Contohnya : dispensari. KV + KV + V + KVK Contohnya : mesyuarat. KV + KV + KV + KVK Contohnya : muzakarah. singgahsana 9.1. sandiwara 4. KVK + KV + KV + KV Contohnya : laksamana. keseluruhannya ditulis dengan huruf besar.5 Kata Akronim Mengikut Tatabahasa Dewan. selesema 6. maharajalela 3.3.3. KVK + KV + KV + KVK Contohnya : sentimeter 8. Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan. jika kata nama 37 . KV + KV + VK + KV Contohnya : keluarga. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim.1.1. KVK + KV + KV + KV + KVK Contohnya : kosmopolitan 12.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. V + KV + KVK + KV + KV Contohnya : universiti 11. biduanda 2. a. sanubari.1. KVK + KV + V + KV Contohnya : sentiasa 5. KV + KVK + KV + KV Contohnya : belantara. Contohnya : ABIM . Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar. bergantung pada cara pembentukkannya. KV + KV + KV + KV Contohnya : bidadari. bijaksana 3. kelemumur 7.kumpulan gitar rancak 3.1 Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu.5. KV + KV + KV + KV + KV + KV Contohnya .

Oleh itu. Ditulis bermula dengan huruf besar Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu 3.2 Kata Terbitan Kata terbitan ialah bentuk perkatan yang dihasilkan melalui proses pengimbuhan. Contohnya : tabika .pukul rata kugiran . Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas.taman bimbingan kanak-kanak purata . iaitu proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar. Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya. 38 . Contohnya : ABIM Angkatan Belia Islam Malaysia b. jika bukan kata nama khas. kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar.kumpulan gitar rancak c.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU khas.

yang hadir sesudah kata dasar.an dalam keindahan dan di-. misalnya –el. membentuk kata nama. 2. Terdapat empat jenis imbuhan .2. iaitu: 1..imbuhan ini dihuraikan di bawah ini.dalam berjalan dan di. misalnya ber.. apitan. yang hadir di celahan kata dasar. yang hadir sebelum kata dasar.. misalnya – kan dalam jalankan dan -i dalam ikuti. Awalan kata adjektif 3. Imbuhan... misalnya ke-. Awalan kata kerja 3. apabila bergabung dengan kata dasar.dalam sinambung. awalan kata nama 2. yang hadir secara mengepit kata dasar. akhiran. 39 . awalan. sisipan.1 Awalan Kata Nama Awalan kata nama ialah awalan yang. 3. sejumlah besar perkataannya wujud dalam bentuk kata terbitan dan jumlah imbuhan yang membentuk kata terbitan ini juga banyak.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Imbuhan terdiri daripada morfem terikat sementara kata dasar ialah bentuk morfem bebas yang dapat menerima imbuhan..1 Imbuhan awalan Dalam bahasa melayu terdapat tiga jenis imbuhan awalan. iaitu : 1.-i dalam diikuti.. 3. Dalam bahasa melayu.1. 4. iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar.dalam diambil.dalam telunjuk dan -in.2..

kehendak. prasangka subbidang.2 Awalan Kata Kerja Awalan kata kerja ialah yang.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : peN= Awalan pepempenpengpengePerkataan pelukis. mahaguru. suprakategori ekabahasa. pekedai. peguam ketua. subkategori suprakelas. dwifungsi. ekahala dwibahasa. prakata. tatanama prasejarah. pengecat perasap. penyanyi pembalut. 40 . pencari. suprasistem. dwibudaya perpekejurumahatataprasubsupraekadwi- 3. maharaja tatabahasa. kelepek jurubahasa.1. pertapa pesara. pengetin. pemberi pendatang. tatanegara. pewangi. jurujual. pengayuh.2. pengukur pengebom. subsistem. apabila bergabung dengan kata dasar akan membentuk kata kerja. penjual pengguna. perbara. pembeli. ekasuku. juruterbang mahasiswa.

membentuk kata adjektif . terasa. mentadbir mengaji. diperbesar.3 Awalan Kata Adjektif Awalan kata adjektif ialah awalan yang. dan 2. merasa membeli. sejernih 3. disuruh diperisteri. berbangga terkata. memperoleh berkata.2. 41 . membalut mendaki.2.2. akhiran kata nama. membentuk kata nama. dibeli. iaitu : Awalan ter sePerkataan terpandai. apabila bergabung dengan kata dasar.1. memperbesar. akhiran kata kerja 3. menari. bersetuju. apabila bergabung dengan kata dasar. diperoleh 3.5 Akhiran Kata Nama Akhiran kata nama ialah akhiran yang. mengetin. terpanjang seputih.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Awalan meN= mememmenmengmengePerkataan melukis. terdapat hanya dua awalan adjektif . mengasuh.4 Imbuhan Akhiran Dalam bahasa Melayu terdapat hanya dua jenis imbuhan akhiran.1. menduga. memberi. mengecat memperberterdidiper- memperisteri. iaitu : 1.1. termerah. tersenyum diatur. menghasut mengebom. sehalus.

Perkataan lahirkan. ambilkan.2. sultanah 3. akan membentuk kata nama.2. muslimin hadirat. Contohnya : Akhiran -kan -i 3.1. sertai 3. sosialisme.1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Akhiran -an -wan -man -wati -isme --in -at -ah Perkataan ajaran. membentuk kata kerja.6 Akhiran Kata Kerja Akhiran kata kerja ialah. hulurkan ikuti. usahawan budiman. peragawati nasionalisme.2. budayawan. silaan.8 Apitan Kata Nama Apitan kata nama ialah apitan yang. apitan kata kerja 3. apitan kata adjektif.1. iaitu –kan dan –i . jalani. muslimat ustazah.7 Imbuhan Apitan Dalam bahasa Melayu terdapat tiga jenis apitan. 42 . apitan kata nama 2. Terdapat hanya dua akhiran kata kerja. seniman seniwati. komunisme hadirin. bacaan ilmuwan. apabila bergabung dengan kata dasar. iaitu : 1. apabila bergabung dengan kata dasar.

-i diper-. mengelakkan....-kan ber-.-kan meN-. melakukan.. memperingati kehujanan...-an Perkataan pelaksanaan. didorongkan. pencucian.ka n ber-.-an pen-. kebijakan... mengkhususkan mengehadkan. menanyakan membezakan.... penyuluhan pembukaan. kepanasan... persamaan. menyedari....kan menge-.-i men-. membentuk kata kerja.....-kan mem-. pengekodan pendalaman......-kan meng-. didekati....... pentauliahan penguduran. pemfitnahan pendakian....-i di-..-an di-.-an pem-.. pemburuan.. kelurusan 3. penggandaan... pengeboman.. diperlihatkan.......-an peng-. membasahi menghendaki. dianuti diperdengarkan.-an penge-.. mengesyorkan..-kan diper-. berbekalkan..-i mem-.. beratapan ditaburkan.. kecurian 43 ..-i memper-.. diperbahaskan diperingati memperdengarkan.-an per-.. memfatwakan.kan me-...BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Apitan peN-..... memperlihatkan...-i ke-...1. mewarnai mendahului. digulingkan melalui. mensyaratkan menggulingkan... pesisiran. perlumbaan kecantikan.-kan memper-.-an ke-....-an pe-.-i me-. mengepinkan beralaskan.. apabila bergabungan dengan kata dasar. bergantungan.....-i meng-..... menjauhi membanjiri..9 Apitan Kata Kerja Apitan kata kerja ialah apitan yang. petempatan perjumpaan. membelakangi. pengkhayalan pengesahan.kan men-. mencucuri.. mengkhianati dianugerahi.... berjudulkan bertaburan.. mengawasi...-an perkataan memajukan. memberikan mendirikan........-an: pe-......2.. perusuhan. Contohnya: Apitan meN-. mentakrifkan.

. Contohnya : sisipan -el-er-emperkataan telunjuk.-an ke-.. telapak.. keruping kemuning.12 Sisipan Kata Nama Sisipan kata nama ialah sisipan yang. Terdapat dua sisipan yang masih wujud.1. kemuncup 3. iaitu: 1...1.. sisipan kata adjektif. dan 2. sisipan kata nama.11 Imbuhan Sisipan Bentuk sisipan tidak lagi produktif dalam bahasa Melayu sebagai satu cara membentuk perkataan.13 Sisipan Kata Adjektif Sisipan kata adjektif ialah sisipan yang. kecuali dalam beberapa istilah yang baru dicipta. tidak ada perkataan baharu yang dibentuk dengan sisipan.1.. iaitu ke-.. membentuk kata nama.an.. Contohnya : Apitan ke-.-an Perkataan kemelayuan keinggerisan kearaban 3. apabila digabungkan dengan kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. apabial hadir di celahan kata dasar. membentuk kata adjektif.2.. 44 ..2.2. Maksudnya.-an ke-. 3. kelemumur seruling.10 Apitan Kata Adjektif Apitan kata adjektif ialah apitan yang.1. Hanya terdapat satu apitan kata adjektif . apabila hadir di celahan kata dasar. membentuk kata adjektif..2. Bentuk-bentuk kata sisipan sudah membeku dalam kata terbitan dan tidak dapat hadir dala m perkataan-perkataan lain.....

gemuruh. gelembung serabut.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Sisipan -el-er-em-inPerkataan selerak. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata tunggal mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. sementara sinambung AKTIVITI Secara berkumpulan. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. AKTIVITI Secara berkumpulan. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata terbitan mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. LATIHAN 45 . gerodak gemilang. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza.

Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu.Bhd. Al (1996). Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. (1980). BAHAN BACAAN Abdullah Hassan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. TAJUK 4 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Majmuk • Kata Ganda 46 . Tatabahasa Dewan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. (1985). Nyatakan jenis kata Tunggal untuk perkataan yang bergaris berikut: (i) ghairah (vi) balai (vii) laut (viii) sepoi (ix) tekukur (x) sarat (ii) cabar (iii) masyhur (iv) dekad (v) pulau 2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. Beri satu contoh perkataan untuk keempat-empat jenis kata terbitan yang telah anda pelajari. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . Abdullah Hassan. Raminah Sabran dan Rahim Syam. Nik Safiah et. (2006).

0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi. (ii) Menghuraikan jenis-jenis kata majmuk Kata Ganda dalam bahasa Melayu. KERANGKA TAJUK-TAJUK Proses Pembentukan kata Definisi dan Jenis-jenis kata Kata Majmuk Kata Ganda Rajah 4.1: Kerangka Tajuk 4 4. jenis dan perinciannya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan definisi dan jenis-jenis kata majmuk dan kata ganda yang terdapat dalam Bahasa Melayu. Setiap kata majmuk dan kata ganda pula dihuraikan kepada definisi. HASIL PEMBELAJARAN (i) Mengenal pasti definisi Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam bahasa Melayu. Perbincangan juga turut 47 . jenis-jenis Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu.

4. ii. iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan. Dua perkataan digabungkan menjadi kata majmuk bertindak sebagai satu unit. jumlah kata majmuk adalah besar.1 Kata Majmuk yang Terdiri daripada Rangkaian Kata Bebas Contohnya : bandar hijau hijau daun terima kasih 48 bom tangan kuning langsat campuk aduk . Kata majmuk hendaklah dibezakan daripada frasa. Antara rumah batu. yang boleh menerima dan (pinggan mangkuk ).2. dengan maksud tidak boleh menerima sebarang penyisipan. kata majmuk dapat digolongkan kepada tiga kategori.sebuah frasa. biru laut. (Tatabahasa Dewan. 4. terima kasih. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit. Contoh kata majmuk : kerusi malas. dan telefon dail terus. iaitu : i. Berdasarkan jenisnya. misalnya tidak dapat disisipkan perkataan yang ( *rumah yang batu) atau perkataan dan (*rumah dan batu ). iii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ditumpukan kepada perincian jenis-jenis kata majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu. Ini berbeza dengan rumah besar. 1996). Kata Majmuk Rangkaian bebas Kata Majmuk Pengimbuhan Kata Majmuk Penggandaan 4.2 Jenis-Jenis Kata Majmuk Dalam bahasa Melayu. yang sebahagiannya besar terdiri daripada kata nama.1 Definisi Kata Majmuk Bahasa Melayu Proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna. yang boleh menerima yang (rumah yang besar) atau dengan frasa pinggan mangkuk.

2 Kata Majmuk yang Berbentuk Istilah khusus Contohnya : deria rasa telefon dail terus segi tiga pita suara medan sinaran segi empat panjang Ketua Setiausaha Timbalan Ketua Perpustakaan Timbalan Naib Canselor 4.2. Namun.3 Kata Majmuk yang Mendukung Maksud Kiasan. terdapat sebilangan kecil kata majmuk yang penggunaannya sudah dianggap mantap sebagai satu perkataan yang utuh. contohnya : Duta Besar Setiausaha Politik Profesor Madya 4.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU guru besar segi empat panjang dalam kategori ini juga termasuk bentuk kata yang digunakan sebagai gelaran.1 Bentuk Kata Majmuk yang Telah Mantap Lazimnya kata majmuk dieja secara terpisah. misalnya kertas kerja dan urus setia.2.3.2. walaupun bentuk kata tersebut ternyata mempunyai dua kata dasar. iaitu Simpulan Bahasa Contohnya : kaki ayam rabun ayam panjang tangan pilih kasih anak emas tumbuk rusuk 4. iaitu : antarabangsa sukarela jawatankuasa tanggungjawab olahraga setiausaha bumiputera tandatangan kerjasama pesuruhjaya beritahu suruhanjaya kakitangan warganegara matahari 49 . Perkataan-perkataan sedemikian (sebanyak 15) tetap dieja sebagai satu perkataann.

5. dukalara Contohnya : daripada. hulubalang Contohnya : sukacita. Antaranya : 1. Guru-guru Besar Namun. 4. 2. setiausaha- 50 .3. Menteri-menteri besar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Selain itu. barangkali Contohnya : bagaimana 4.3. Contohnya : Warganegara-warganegara. Kata Nama Kata Adjektif Kata Sendi Nama Kata Hubung Kata Tanya Contohnya : peribadi.2. kepada Contohnya : manakala. pada kebiasaannya melibatkan penggandaan unsur pertama kata sahaja. kekecuali berlaku iaitu penggandaan yang melibatkan benntuk yang telah mantap dan melibatkan penggandaan keseluruhan unsur.2. Naib-naib Canselor. 3. setiausaha 4. walhal.2 Penggandaan Kata Majmuk Dalam penggandaan kata majmuk. terdapat sejumlah perkataan yang secara lazimnya dianggap satu perkataan dan dieja secara bercantum walaupun kelihatan terdiri daripada gabungan perkataan. Contohnya : Alat-alat tulis.3 Pengimbuhan Kata Majmuk tandatangan-tandatangan. gambar-gambar rajah.

kata ganda penuh.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata majmuk juga dapat menerima imbuhan untuk membentuk kata terbitan. Kata ganda penuh boleh terdiri daripada : 1. kata ganda penuh yang tediri daripada kata dasar. Contohnya : campur aduk ambil alih satu padu menjadi menjadi menjadi mencampuradukan pengambilalihan menyatupadukan 4.3.3 Kata Ganda Kata ganda ialah perkataan yang mengalami proses pengulangan pada kata dasar (Tatabahasa Dewan. dan 3.1 Kata Ganda Penuh Kata ganda penuh ialah kata ganda yang mengalami ulangan secara keseluruhan. kata ganda berentak 4. 1996). 2. iaitu : 1. kata ganda separa. Terdapat dua kata majmuk yang melibatkan pengimbuhan. Kata majmuk menerima imbuhan yang merupakan apitan dan ejaannya bercantum. Contohnya : campur aduk ambil alih daya serap menjadi menjadi menjadi bercampur aduk mengambil alih daya serapan b. 51 . Kata Ganda dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada tiga jenis. Kata majmuk yang menerima imbuhan merupakan awalan dan akhiran sahaja dan dieja terpisah. iaitu : a.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : rumah-rumah buku-buku masjid-masjid 2. Contohnya : Laki-laki Siku-siku Jari-jari menjadi menjadi menjadi lalaki sisiku jajari lalangit menjadi menjadi menjadi menjadi lelaki sesiku jejari lelangit Langit-langit menjadi 2. kata ganda yang berasal daripada kata dasar tunggal yang penggulangannya berlaku pada suku kata pertama sahaja disertai pelemahan vokal dalam suku kata tersebut kepada vokal e pepet. Contohnya : Di Bahagian Belakang Kata Dasar Di bahagian Hadapan Kata Dasar berlari-lari cinta-mencintai mencari-cari bantu-membantu sepandai-pandai kejar-mengejar 52 . Contohnya : pelajar-pelajar ajaran-ajaran kementerian-kementerian 4.3. Pengganda separa jenis ini berlaku hanya pada golongan kata kerja dan kata adjektif. kata ganda penuh yang terdiri daripada kata berimbuhan. kata ganda yang berasal daripada kata berimbuhan. Kata ganda separa boleh terdiri daripada : 1.2 Kata Ganda Separa Kata ganda separa ialah kata ganda yang terbentuk melalui penggandaan sebahagian kata dasar sahaja. tetapi yang penggandaan berlaku hanya pada kata dasar dan tidak melibatkan imbuhannya. Bentuk gandaan boleh terletak di belakang kata dasar atau dibahagian hadapan.

tetapi tidak melibatkan ciri-ciri persamaan bunyi. kata ganda berentak terbahagi kepada tiga jenis iaitu : 1. Contohnya : kusut-masai ipar-duai rempah-ratus lintang-pukang AKTIVITI 53 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 4. Contohnya : Sayur-mayur Calar-balar Saki-baki 2. kata ganda berentak yang terbentuk melalui pengulangan vokal.3. mundar-mandir tanah-tanih kayu-kayan 3. Berdasarkan pengubahan dan pengulangan bunyi-bunyi tertentu.4 Kata Ganda Berentak Kata ganda berentak ialah kata ganda yang mengalami penggulangan kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar. iaitu yang terbentuk berdasarkan rentak bunyi. kata ganda berentak bebas. Seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. kata ganda berentak melalui pengulangan konsonan Contohnya .

nyatakan kata terbitan tersebut. b. Simpang siur Mengadu domba Penyahtaksaan Melatih tubi Pengambilalihan Teliti kata terbitan dalam bahasa Melayu berdasarkan contoh diberi. e. Nyatakan jenis kata majmuk tersebut. Kemudian. e. a. Gunung-ganang Lintang pukang Lelabi Pokok-pokok Anak beranak BAHAN BACAAN 54 . LATIHAN 1. Teliti kata majmuk dalam Bahasa Melayu berdasarkan contoh di beri. d. d. Kemudian senaraikan lima perkataan untuk setiap jenis kata majmuk dan kata terbitan tersebut. teliti kata majmuk dan kata terbitan vokal dalam Bahasa Melayu. b. a.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Secara berpasangan. c. Kemudian. c. 2.

Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Raminah Sabran dan Rahim Syam. Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. TAJUK 5 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. (1985). Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . (2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Tatabahasa Dewan. SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: 55 . (2006). Abdullah Hassan.al.Bhd. (1980). Nik Safiah Karim et.

manakala frasa predikat dibentuk oleh empat jenis frasa. Sehubungan itu. iaitu klausa dan frasa. Walaupun demikian. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. perkataan daripada sudut binaan sintaksis ialah bentuk bebas yang minimum yang menjadi unsur setiap konstruksi sintaksis. iaitu frasa. frasa subjek dibentuk oleh frasa nama. Ayat dan klausa mengandungi dua konstituen utama. menghuraikan konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa 56 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU • • • • Konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. klausa dan frasa. Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. Binaan sintaksis merujuk kepada konstruksi yang dibentuk oleh perkataan yang berfungsi sebagai ayat ataupun sebagai konstituen dalam ayat. iaitu frasa subjek dan frasa predikat. frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FS). kriteria sintaksis dan kriteria semantik?. menjelaskan konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. frasa kerja (FK). 2. Oleh itu. iaitu frasa nama (FN). Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu.al. klausa dan ayat. iaitu ayat. perbincangan dalam topik ini menjurus kepada Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et. kriteria struktur morfem. kriteria struktur fonologi atau bunyi. anda seharusnya dapat: 1. Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Tahukah anda bahawa perkataan dalam sesuatu bahasa boleh digolongkan ke dalam golongan tertentu berdasarkan beberapa kriteria misalnya. 1996) yang menggolongkan perkataan berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik sebagai satu bentuk bebas yang menjadi unsur dalam binaan tatabahasa.

ahli-ahli 57 . (1996) menggolongkan perkataan Bahasa Melayu berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik namun.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Melayu. Seterusnya. KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5. mencerakinkan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. 3. perbincangan ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata berdasarkan pendapat ahli-ahli bahasa yang berbeza.0 KANDUNGAN ISI Anda perlu mengetahui bahawa. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu.1 Konsep Golongan Kata Bahasa Melayu Walaupun Nik Safiah Karim et. 4. 5.al.

2010) seperti berikut: a.2: Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) c.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU bahasa lain pula membahagikannya berdasarkan pemahaman masing-masing (Ali Mahmood et.1: Golongan Kata Menurut Marsden (1812) b. Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) Rajah 5.al. Golongan Kata Menurut Marsden (1812): Rajah 5. Golongan Kata Menurut Asmah (1968): 58 .

2 Ciri-Ciri Golongan Kata Bahasa Melayu 59 .3: Golongan Kata Menurut Asmah (1968) d.4: Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996) 5.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 5. Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996): Rajah 5.

tempat atau benda. iaitu perincian kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja. kata nama am dan kata ganti nama seperti rajah di bawah. namun perbincangan dalam topik 5 dan topik 6 hanya menjurus kepada empat golongan perkataan.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Bahasa Melayu Bahagian ini pula membincangkan jenis-jenis golongan kata Bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Walaupun terdapat pelbagai pendapat tentang golongan kata Bahasa Melayu. iaitu kata nama. kata adjektif dan kata tugas. kata kerja. perbincangan seterusnya ditumpukan kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5.2. Rajah 5. Golongan kata nama ini boleh dibahagikan pula kepada sub golongan berdasarkan ciri-ciri semantik.1 Jenis-Jenis Golongan Kata Nama 60 . 5.3. iaitu kata nama khas.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Nama 5.1 Ciri-Ciri Golongan Kata Nama Golongan kata nama merangkumi sejumlah perkataan yang boleh menjadi unsur inti kepada binaan frasa nama dan lazimnya perkataan ini menamakan orang. Sehubungan itu.

benda. kata nama khas ialah kata yang digunakan untuk rujukan khusus pada sesuatu nama orang.(1996) menyatakan. iaitu kata nama khas. Rajah 5.1).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Seperti yang telah dibincangkan.6: Kata nama khas b. a. Kata Nama Khas Kata nama dapat dibahagikan kepada tiga kumpulan. Kata nama khas pula dibahagikan kepada dua. Huruf pertama kata nama khas ditulis dengan huruf besar dalam tulisan. undang-undang. perkara atau konsep yang umum sifatnya. iaitu manusia dan bukan manusia. dan seumpamanya. perbadanan (institusi). iaitu nama khas hidup dan nama khas tidak hidup. Nik Safiah Karim et al. pangkat. Kata Nama Am Kata nama am ialah perkataan yang merujuk benda. kata nama am dan kata ganti nama. jenis-jenis golongan kata nama terdiri daripada kata nama khas. bahasa. haiwan. kata nama am dan kata ganti nama (Rajah 2. Kata nama am boleh dibahagikan kepada 61 . bangsa. Nama khas hidup dibahagikan kepada dua.

dan (ii) kata ganti nama tunjuk. (iv) konkrit atau abstrak dan (v) berbilang atau tak berbilang seperti berikut: Rajah 5.al (1996). Kata ganti nama dibahagikan kepada dua golongan kecil. Seterusnya. iaitu (i) Kata ganti nama diri. iaitu (i) hidup atau tidak hidup. 62 . iaitu kata ganti nama diri orang dan kata ganti nama diri tanya. (ii) manusia atau bukan manusia.7: Kata Nama Am c. kata ganti nama diri orang dibahagikan kepada tiga. kata ganti nama sebagai perkataan yang menjadi pengganti kata nama khas dan kata nama am. iaitu kata ganti nama diri orang pertama. Kata Ganti Nama Menurut Nik Safiah et. (iii) Institusi atau bukan institusi.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kumpulan-kumpulan kecil berdasarkan ciri makna perkataannya. Kata ganti nama diri pula dibahagikan kepada dua.

Kata kerja transitif pula boleh dibahagikan kepada kata kerja transitif aktif dan kata kerja transitif pasif (Nik Safiah Karim et.3.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja Golongan kata kerja pula merangkumi sejumlah kata dasar yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa kerja.2006) seperti berikut: 63 .8: Kata Ganti Nama 5. iaitu kata kerja transitif dan kata kerja tak transitif. Golongan kata kerja dapat dibahagikan kepada dua kumpulan.al.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kedua dan ketiga. Penggolongan kata ganti nama ditunjukkan seperti berikut: Rajah 5.

sama ada sebagai awalan yang tersendiri atau sebagai sebahagian daripada apitan me-…kan. 64 . iaitu (i) kata kerja aktif transitif. Contoh: i) Samad membacakan ayahnya surat. (ii) kata kerja aktif tak transitif dan (iii) kata kerja pasif. memper-…i atau akhiran –i dengan menduduki kedudukan kata kerja dalam rangkai kata predikat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KATA KERJA KATA KERJA TRANSITIF KATA KERJA TAK TRANSITIF AKTIF PASIF BERPELENGKAP TAK BERPELENGKAP Rajah 5. memper-…kan. Dalam ayat transitif ini.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Kerja Perkataan-perkataan golongan kata kerja bahasa Melayu terbahagi kepada empat jenis. ii) Pengarang itu menulis buku. me-…i. kata kerjanya hendaklah menerima awalan me-.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja 5. (a) Kata kerja aktif transitif Kata kerja aktif transitif adalah kata kerja yang boleh menerima objek tepat dan objek tak tepat (sipi) dalam ayat aktif transitif yang predikatnya mengandungi kata kerja.3.

(c) Kata kerja pasif Kata kerja pasif ialah kata kerja untuk ayat pasif sebagai lawan ayat aktif transitif. iaitu (i) (ii) Kata kerja pasif berawalan ber. berkereta. ber-…an dan ter seperti perkataan menangis. Kata kerja pasif berawalan ter. jatuh. Pelajar-pelajar itu pergi ke Pulau Besar semalam. terjatuh. Anak Pak Mat menangis di dalam bilik. datang dan pergi dan kumpulan yang menerima salah satu daripada imbuhanimbuhan : me-. bertulis dan sebagainya. Gadis itu tersenyum.an seperti kecurian. ber-.seperti terangkat. kehujanan dan sebagainya.. duduk.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii) Aminah sedang mencuci pakaian. Pemuda itu sedang berbual. Padi sedang menguning. iv) Ibu sedang menggoreng ikan di dapur. (iii) Kata kerja pasif ke …. terbunuh. kedinginan.seperti berasah. Terdapat tiga jenis kata kerja pasif. Kata kerja aktif tak transitif boleh dibahagikan kepada dua kumpulan iaitu kumpulan kata kerja yang tidak menerima sebarang imbuhan seperti perkataan-perkataan tidur. Contoh : i) ii) iii) iv) v) vi) Pegawai itu berkereta ke pejabat. tercapai dan sebagainya. 65 . berlipat. dan bersendirian. (b) Kata kerja aktif tak transitif Kata kerja tak transitif adalah kata kerja yang tidak boleh menerima objek dalam ayat-ayat yang predikatnya mengandungi kata kerja.

kata nama khas dan kata ganti nama berdasarkan senarai perkataan yang berikut: Tugu Negara Cangkul Sepet Siti Meja Sedih Kamu Dia Cantik Hospital Mereka Kuala Lumpur Komputer Tun Ali 2. pilih satu petikan akhbar yang sesuai dan jalankan aktiviti berikut: i.Secara berpasangan. kenal pasti kata nama am. LATIHAN 66 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. Secara berkumpulan (tiga hingga empat orang). ii.Bina ayat yang tepat berdasarkan kata kerja tersebut. Kenal pasti jenis-jenis kata kerja yang terdapat dalam petikan tersebut.

BAHAN BACAAN Abdullah Hassan. iaitu kata kerja ________dan kata kerja ____ ____________. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Isi tempat kosong di bawah ini dengan jawapan yang tepat tentang golongan kata nama dan kata kerja. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Kata kerja ialah perkataan yang menunjukkan ____________ vi. v. nama______ nama _____dan nama_______. ii. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Kuala Lumpur: 67 . perbadanan dan sebagainya serta dieja dengan huruf beasr. Dewan Bahasa dan Pustaka. Rencana Linguistik. _______ialah kata yang merujuk khusus kepada nama orang.al. haiwan. Ali Mahmood et. Abdullah Hassan. Kata kerja dibahagikan kepada dua kumpulan. (1980) . iv. iii. i. Kata nama khas dibahagikan kepada dua. Kata nama ialah kata yang digunakan untuk nama_______. (2007). benda. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . (2006). Kata ganti nama ialah kata yang menggantikan _____ ______. Abdullah Hassan (penyunting) (1983). iaitu nama khas ________dan nama khas_______ ___________.

2006).al (1996. Tatabahasa Dewan. Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Raminah Hj.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Ali Mahmood et.Sabran dan Rahim Syam. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. (1985). (2010). Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan:Penerbit Fajar Bakti. 68 .al.

anda seharusnya dapat: 1. penguat. pendepan. 2. Kata tugas pula hadir dalam ayat. mencerakinkan golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 69 . pembantu. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. 3. kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan sesuatu benda atau kata nama. penentu. penafi. pemeri dan tugas-tugas lain. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas sintaksis tertentu sama ada sebagai penghubung. menghuraikan konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. penegas.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 6 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. Oleh itu. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. klausa. Sehubungan itu. kata adjektif boleh berdiri sendiri sebagai frasa adjektif untuk memenuhi tugas predikat sesuatu ayat. Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Untuk pengetahuan anda. kata adjektif boleh disertai oleh kata keterangan amat. penerang. sungguh dan sangat. pembenar. Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.

2006) dan ahli-ahli bahasa yang lain.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 6. 6. seperti yang dikemukakan khususnya berdasarkan pendapat Nik Safiah Karim et. Perbincangan selanjutnya pula ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.0 KANDUNGAN ISI Untuk pengetahuan anda. Ayat yang mempunyai kata adjektif adalah seperti contoh yang berikut: Ahmad sangat pandai bermain muzik.1 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Adjektif Tahukah anda bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa adjektif?. Frasa adjektif pula boleh terdiri daripada satu atau beberapa perkataan yang mengandungi kata adjektif dan unsur lain seperti kata bantu atau kata penguat.al (1996. 70 .

masih lebat lagi. (vi) kata adjektif jarak. (iii) kata adjektif ukuran. 2007) Menurut Nik Safiah Karim et. (v) kata adjektif waktu. (2006) kata adjektif terbahagi kepada sekurang-kurangnya sembilan jenis. atau sisipan (Ali Mahmood et. 6. Kata adjektif mudah dikenali jika kata berkenaan didahului oleh kata penguat seperti amat. Dia lemah dalam matematik 71 . Budak nakal selalu kena marah ii. sangat. Kata adjektif boleh terbentuk berdasarkan kata itu sendiri atau terbentuk secara menerima imbuhan. sungguh. iaitu (i) kata adjektif sifatan atau keadaan. sama ada imbuhan awalan.2 Jenis-Jenis Golongan Kata Adjektif Anda tentu telah mengetahui bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam frasa adjektif seperti manis sekali. sekali. (iv) kata adjektif bentuk. Buah cempedak itu enak sekali.al. agak. seperti contoh berikut: kuat keras bijak Contoh ayat: pintar lemah cergas nakal sihat jahat i. sudah lama sungguh. dan (ix) kata adjektif pancaindera Kata adjektif sifatan atau keadaan ialah perkataan yang digunakan bagi menerangkan sifat atau keadaan sebagai unsur keterangan kepada kata nama. paling. Kata dalam golongan kata adjektif menerangkan keadaan atau sifat sesuatu nama atau frasa nama. benar. (viii) kata adjektif perasaan. (vii) kata adjektif cara.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemuda itu baik sungguh. apitan. (ii) kata adjektif warna.al.

Kertas nipis itu tidak boleh digunakan lagi. Anak Pak Kamar bijak sekali. seperti contoh berikut: 72 . iv. perang biru hitam kelabu Adik suka pakai baju hijau. Pokok itu semakin hari semakin tinggi. ii. Badannya semakin kurus. Dia memiliki mata berwarna biru. v. Pakaian pelajar sekolah berwarna putih. seperti contoh yang berikut: tebal nipis tinggi Contoh ayat: i. Kubu pertahanan pemberontak itu amat kuat. Kereta merah itu kepunyaan abang. v. v. ii. iv. Peserta itu berdiri dengan cergas. Kata adjektif warna sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian warna. Kata adjektif bentuk sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi maksud rupa bentuk.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. Anaknya masih kecil lagi. iv. Baju kesukaan saya berwarna kuning. iii. seperti contoh berikut: jingga putih Contoh ayat: i. gemuk kurus rendah panjang pendek kecil Buku tebal itu sudah saya baca. Kata adjektif ukuran sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian ukuran. iii.

Nenek masih menyimpan barang-barang lama. v. Mukanya bujur sirih. iii. Matanya tajam memandang ke hadapan Kata adjektif waktu sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian konsep masa. ii. Dia berada di kampus sehari suntuk. iii. iv. ii. ii. iv. 73 . Kenangan silam sukar dilupakan. awal lewat dahulu sering silam lampau Kedatangannya lewat hari ini. dekat jauh Rumahnya tidak jauh dari Pejabat Pos. bulat leper buncit bujur bundar tajam Jalan lurus mudah dilalui. Pinggan leper itu untuk pinggan makan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lurus bengkok lonjong Contoh ayat: i. Bentuk buah kelapa itu lonjong. Universiti itu dekat dengan lebuhraya. seperti contoh yang berikut: kerap jarang baharu Contoh ayat: i. Cikgu menasihatkan kami supaya datang awal Kata adjektif jarak sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi makna konsep ruang seperti contoh yang berikut: nyaris hampir Contoh ayat: i. v.

Kanak-kanak itu takut akan kucing. ii. deras gopoh cermat ligat perlahan cepat Kereta itu dipandu dengan laju. Arus sungai itu sangat deras. iv. takut hendak rindu malu geram marah Dia masih marah kepada saya. Kata adjektif cara sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian keadaan kelakuan atau ragam. iii. Kata adjektif perasaan ialah perkataan yang digunakan sebagai unsur keterangan kepada kata nama yang memberi pengertian atau konsep perasaan. Dia berdiri hampir dengan kereta saya. ii. Siapa cepat dia dapat. iv. Nenek itu terlalu kasih akan cucunya. seperti contoh yang berikut: pantas lambat laju Contoh ayat: i. v. Mereka amat rindu akan kampung halaman. Dia cermat apabila berbelanja.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. Pemuda itu masih malu untuk bersuara 74 . seperti contoh yang berikut: kasih sayang cinta Contoh ayat: i. Gasing itu berpusing ligat. iii. v.

ii. Teriakannya nyaring sungguh. pandang. iii. hodoh buruk molek segak lembut garau mersik serak kasar kesat licin keras Lantai itu licin kerana baru dicuci. Dawai kasar itu untuk dibuat ampaian. Kebanyakan lelaki bersuara garau. ii. v. bau. Pemuda segak itu guru saya. Kain yang kesat itu ialah kain lap.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata adjektif pancaindera sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang membawa konsep sentuh. iii. Suaranya merdu bagai buluh perindu. ♣ Indera pandang comel cantik i. Alunan musik itu mersik. Saya suka mendengar suaranya yang lembut. dengar. Kulit mukanya sangat halus. Buku itu berkulit keras. iv. dan rasa seperti contoh yang berikut: ♣ Indera sentuh lembik halus i. v. ♣ Indera dengar nyaring merdu i. iv. 75 .

Buah limau masam rasanya. Setiap hari kita minum air tawar. ii. ♣ Indera bau wangi busuk i. ♣ Indera rasa manis masin i. Bau busuk itu datangnya dari lori sampah. iv. Kuih tradisional itu terlalu manis. kelat payau masam lazat hanyir hancing harum tengik Kakaknya suka berpakaian cantik. Bangkai ikan itu menyebabkan bau hanyir. Saya tidak suka minum ubat pahit.3 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Tugas 76 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ii. Nasi tengik itu tidak boleh dimakan. Dia ingin mengahwini pemuda tampan. iii. Semua orang suka makanan lazat. vi. Bunga ros itu harum baunya. iv. v. Setiap hari dia memakai minyak wangi. v. iv. ii. Pakaian pengantin itu molek sungguh. iii. Rumah buruk itu tidak berpenghuni. iii. 6.

penentu.amboi. adalah di. siapa sila. pernah sangat. tah. tolong. atau sebagai kata pascakata. Berikut disenaraikan kelompok kata tugas dan contoh-contoh perkataan yang berfungsi untuk mendukung sesuatu tugas dalam sintaksis tertentu. bukan ialah. frasa kerja. Sila rujuk jadual yang berikut untuk huraian tentang jenis-jenis kata tugas (Ali Mahmood et. segala. paling juga. dan sebagainya. Dengan perkataan lain.4 Jenis-Jenis Golongan Kata Tugas Kata tugas ialah sejenis perkataan yang hadir dalam ayat. dari. tetapi wah.2010) 77 . Sehubungan itu. syahadan akan. iaitu tidak boleh menjadi unsur inti untuk frasa nama. klausa atau frasa untuk mendukung maksud sesuatu tugas sintaksis tertentu. penghubung. betul. kata hubung kata seru kata tanya kata perintah kata pangkal ayat kata bantu kata penguat kata penegas kata nafi kata pemeri kata sendi nama kata pembenar kata bilangan kata arah : : : : : : : : : : : : : : dan. berfungsi sebagai kata praklausa. pembenar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Golongan kata tugas merupakan golongan kata yang bersifat pelbagai jenis (keterangan). prafrasa. berapa. atau. kah. Kata tugas juga menjadi salah satu unsur dalam ayat. benar dua. penerang. fungsi kata tugas dalam ayat adalah sebagai pemeri. banyak atas. penegas. dalam. amat. pun tidak. tepi 6. dan frasa adjektif. klausa.cis apa. bawah. penguat.al. lah. maka. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas tertentu seperti kata penyambung ayat. golongan kata tugas bukan sahaja mengandungi golongan kecil yang berbeza malah turut menunjukkan sifat yang sama. daripada ya. harap hatta. sudah.

Menghubungkan klausa yang sama tara sifatnya. malahan. semoga. supaya. Mereka beramairamai pergi ke sekolah yang menawarkan kursus komputer. sambil. • 78 Pertandingan badminton akan ditangguhkan . jikalau. Mereka mungkin pergi ke Johor atau ke Perak. • • Komplemen bahawa • • • Keterangan kerana. kalau. serta. meskipun. Menyambungkan klausa tak setara atau klausa pancangan pada klausa utama atau klausa induk. tetapi. lalu. • Gabungan dan. kemudian • • Aminah mengemas rumah dan ibunya membasuh kain. Semua pihak harus menyedari bahawa perkara yang dihadapi adalah amat mencabar. kendatipun. sekiranya. • Relatif yang • Budaya hidup yang bertoleransi dapat menjamin kesejahteraan. Guru itu menyatakan bahawa muridnya sangat rajin. atau. agar. andai kata. Sampah itu dipungutnya kemudian dicampakkannya ke dalam tong sampah. • (ii) Kata Hubung Pancangan 1. hingga.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jenis Kata Tugas (i) Kata Hubung Gabungan Kata Tugas Ayat 1.

(vii) kata adjektif cara. kenal pasti jenis-jenis kata tugas yang berbeza. kata adjektif sifatan atau keadaan. 2. catatkan dua contoh kata adjektif untuk setiap jenis kata adjektif.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. iaitu (i) kata hubung gabungan. (iv) kata prakfrasa dan kata pascakata. dan (ix) kata adjektif pancaindera. (ii) kata hubung pancangan. Secara berpasangan. Berdasarkan petikan di bawah. (vi) kata adjektif jarak. (iii) kata praklausa. (viii) kata adjektif perasaan. 79 . (iv) kata adjektif bentuk. (ii) kata adjektif warna. (v) kata adjektif waktu. (iii) kata adjektif ukuran. iaitu (i).

mengangkat martabat bahasa Melayu dan menyuntik semangat para peserta. beliau berharap agar seminar ini dapat menyemarakkan rasa cinta terhadap bahasa kebangsaan.” Seminar anjuran Institut Perguruan Sultan Mizan. bahasa komunikasi dan bahasa perpaduan. pegawai kerajaan. media massa. Tuan Haji Nik Arif Raja Yusof. Di samping itu. sekali gus dapat mengangkat martabat bahasa Melayu sebagai bahasa tonggak tamadun bangsa. dan krisis pembudayaan tentang mutu penggunaan bahasa Melayu dalam pelbagai ranah seperti pentadbiran.gov. “krisis pembudayaan bahasa Melayu dapat diperhatikan dalam dua bentuk. krisis pembudayaan dalam hal taraf dan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dan bahasa ilmu. pendidikan dan di tempat awam. Pelestarian bahasa Melayu dari sudut taraf dan fungsinya serta penggunaannya penting untuk menyuburkan amalan komunikasi yang baik dan berkesan. guru. seminar ini diharapkan dapat memberikan input dan maklumat baharu kepada para ilmuwan dan pentadbir sekolah agar dapat menerapkan aspek kesantunan berbahasa dalam Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) sekali gus memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi. Sumber: http://www. Dewan Bahasa dan Pustaka Wilayah Timur dan Kerajaan Negeri Terengganu ini bertujuan untuk menghayati dan menerapkan bentuk serta strategi komunikasi yang bersopan dan beretika bagi mengatasi kepincangan aspek penghayatan nilai serta adab ke-sopanan dan kesantunan berbahasa yang semakin diabaikan dalam kalangan masyarakat. Oleh itu.dbp. Profesor Dr. Kian ketara ialah pengabaian sejumlah anggota masyarakat pelbagai lapisan terhadap bahasa sebagai unsur teras kebudayaan dan tamadun. Dalam ucapan perasmiannya.” Demikian ditegaskan oleh tokoh bahasa. Haji Awang Sariyan ketika membentangkan kertas utama yang bertajuk Melestarikan Bahasa Melayu dalam Komunikasi dalam Seminar Kesantunan Berbahasa Peringkat Kebangsaan pada 28 hingga 29 Mac 2007 di Hotel Grand Continental. Seminar yang dihadiri oleh 200 orang peserta yang terdiri daripada pensyarah. beliau menegaskan bahawa “penerapan kesantunan dan budi bahasa dalam komunikasi amat penting untuk membentuk generasi yang berkualiti dan berkeperibadian tinggi. iaitu. bakal pendidik. apatah lagi komunikasi yang bersifat rasmi.my/klikdbp/klikdbp1apr7. penggiat bahasa dan masyarakat umum ini telah dirasmikan oleh Pengarah Institut Perguruan Sultan Mizan. Tegas beliau.pdf 80 . Kuala Terengganu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Masyarakat kita sedang menghadapi krisis pembudayaan bahasa Melayu dalam komunikasi.

betullah kau bersetuju bila aku katakan profesion perguruan itu serendah-rendah karier dalam kelas profesional? Aku teguk lagi kopi yang masih hangat." "Aku bukan mengajak bertekak. Hakikatnya pantai hatiku sedang diamuk gelora. "Hilwah. "Ya. Aku mencapai satu paket gula. mengoyakkan bucunya lalu mencurahkan isinya ke dalam cawan putih bermulut heksagon. Kemudian kenal pasti jenis-jenis kata adjektif tersebut. Aku masih diam. kenal pasti dan gariskan golongan kata adjektif yang terdapat. "Kenapa kau diam? Tak betulkah apa yang aku katakan?". Pandangannya menuntut jawapan. Kurang manis. lalu menyuapkannya ke mulut. tapi maksud kau." balasnya. Menarik nafas. Rasa terhina! BAHAN BACAAN 81 .. "Err. dan tidak. Dia mengorak senyum.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN Berdasarkan petikan cerpen di bawah." Aku menjawab acuh tidak acuh. Persoalan yang dihamburkan membuat aku malas mahu melayan. Tanganku mengacau sudu sambil mata merenung jauh... Hilwah. "Buat apa aku nak bertekak tentang persoalan yang kau sendiri telah punya jawapan dan pilihan. Kopi yang masih panas kucicip perlahan.. Dia turut menghirup teh manis di dalam cawan di hadapannya. kau marah?" Aku menggetis donat di dalam piring. Tapi berkongsi pandangan.

al. (1980) . Dewan Bahasa dan Pustaka.al (1996.Bhd. Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka.Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. 2006). (2010).al (1996. (2007). Tatabahasa Pedagogi untuk Sekolah Menengah. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Abdullah Hassan (2008). Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Abdullah Hassan (penyunting) (1983). 2006). Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . Ali Mahmood et.al. Tatabahasa Dewan. Tatabahasa Dewan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan.Nik Safiah Karim et. Ali Mahmood et. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. Abdullah Hassan (2006). Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Kuala Lumpur: 82 . Rencana Linguistik.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful