morfologi

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

MODUL
MORFOLOGI

BMM3109
NAMA:___________________________ AMBILAN:_______________________ KURSUS:_________________________

1

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

TAJUK 1
SINOPSIS

MORFOLOGI BAHASA MELAYU

Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep Morfologi Bentuk kata Bahasa Melayu Golongan kata Bahasa Melayu

Nik Safiah Karim (1996) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan, struktur kata dan penggolongan kata. Dengan struktur kata dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit tatabahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada bentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk dan fungsi dengan anggota lain dalam kumpulan yang sama. Kesimpulannya, morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata dalam bahasa Melayu. Abdullah Hassan (2006) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan. Istilah ini dipinjam daripada biologi yang bermaksud kajian tentang bentuk tubuh haiwan dan tumbuhan. Konsep bentuk ini diterapkan kepada bentuk perkataan bahasa manusia. Raminah Hj. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfologi ialah satu bidang dalam kajian bahasa yang mengkaji tentang perkataan dan cara-cara pembentukkannya. Unit-unit tatabahasa yang menjadi unsur perkataan disebut morfem. Morfem ialah unit yang terkecil dalam bahasa yang berfungsi gramatis

2

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU atau yang menjalankan tugas nahu. Perkataan ialah bentuk bahasa yang terkecil juga tetapi mengandungi makna yang lengkap dan dapat berdiri sendiri.

Perubahan Struktur Kata Perubahan Golongan Kata Contoh : Maksud Perubahan tupai – tupai-tupai Kata

Contoh :
beri – pemberian

MORFOLOGI

Contoh :
cari – pencarian

Rajah 1.1 : Huraian tentang morfologi mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan

Pembentukan Kata dalam bahasa Melayu mempunyai beberapa cara membentuk perkataannya. Ada bentuk perkataan yang bersifat tunggal, contohnya rumah, tinggal dan putih. Di samping itu terdapat perkataan yang dibentuk hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pengimbuhan ialah meninggal dan meninggalkan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pemajmukan ialah reka bentuk dan surat khabar. Manakala contoh perkataan yang dibentuk secara penggandaan ialah besar – besar dan baju – baju. Pengimbuhan Kata ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Terdapat empat jenis imbuhan iaitu awalan, akhiran dan sisipan. Imbuhan – imbuhan ini apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata nama, kata kerja dan kata adjektif.

3

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemajmukan Kata ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsur lain. Penggandaan Kata dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar. Dalam proses demikian, kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. Kata dasar juga boleh diandakan secara berentak, iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini, anda seharusnya dapat: 1.menjelaskan konsep Imbuhan. 2.menjelaskan jenis-jenis Imbuhan. 3.menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu KERANGKA TAJUK-TAJUK

IMBUHAN

Konsep Imbuhan

Jenis-Jenis Imbuhan

Konsep Pembentukan Kata

Rajah 1.2 Kerangka Tajuk

4

morfem kosong dan bentuk fleksi. akhiran. Tercakup dalam imbuhan ialah bentuk-bentuk berikut : awalan. bentuk yang dihasilkan daripada proses memperluas bentuk dasar tadi melalui berbagai-bagai cara pembentukan kata. menjelaskan jenis-jenis Imbuhan dan menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu 1. apitan.1 Definisi Imbuhan Apakah yang dimaksudkan dengan imbuhan? Tatabahasa Dewan (2004) : Perkataan-perkataan dalam sesuatu bahasa boleh terdiri daripada bentuk dasar iaitu bentuk kata terkecil yang tidak menerima sebarang imbuhan atau bentuk terbitan. Imbuhan-imbuhan ini. dan kata adjektif. dan sisipan. 5 . Imbuhan yang dimaksudkan ialah unit-unit bahasa tertentu yang ditambah pada bentuk-bentuk lain yang menyebabkan perubahan makna nahunya. apitan. sisipan. iaitu awalan. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbaagai golongan. kata iaitu kata kerja. Dalam kebanyakan bahasa. Terdapat empat jenis imbuhan.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep menjelaskan konsep Imbuhan. akhiran. proses pembentukan perkataan melibatkan pengimbuhan. Nik Safiah Karim dan rakan (1996) : Proses pembentukan kata dalam sesuatu bahasa merupakan proses penyusunan morfem menurut peraturan sistem morfologi bahasa itu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Abdullah Hassan (2004) : Pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan.

sisipan dan apitan. imbuhan mestilah dirangkaikan dengan perkataan. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfem yang tidak boleh berdiri dengan sendiri. akhiran.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Raminah Hj. 1. Di dalam pemakaiannya.2. Proses pengimbuhan ialah satu proses membentuk perkataan dengan cara mengimbuhkan sesuatu perkataan dengan imbuhanimbuhan tertentu supaya dengan demikian akan timbullah satu perkataan yang membawa konsep yang baharu.1 Imbuhan-imbuhan asli dalam bahasa Melayu Imbuhan-imbuhan yang telah sedia ada dalam bahasa Melayu dapat dipecahkan pula kepada empat jenis iaitu awalan. 1.2 Jenis-Jenis Imbuhan Imbuhan-imbuhan dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada dua unsur yang besar iaitu imbuhan-imbuhan yang asli dalam bahasa Melayu dan imbuhan-imbuhan yang dipinjam daripada bahasa asing. 6 .

2. dan lain-lain. pe-. se-.1. men-.1 Awalan Imbuhan yang diletakkan di awal perkataan (sebelum kata dasar) dalam pemakaiannya. ke-. meny. per-.dalam di+ambil. di-. me-.dalam ber+jalan dan di. Misalnya ber.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Awalan • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja Akhiran Apitan Bentuk-Bentuk Imbuhan Sisipan • Kata Nama • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif Tidak Wujud dalam BM Morfem kosong Fleksi Tidak Wujud dalam BM Rajah 1. mem-. meng-. ber-.3 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. 7 . Misalnya ter-.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.1.2 Akhiran Imbuhan yang ditambah pada bahagian belakang kata dasar (sesudah kata dasar) dalam pemakaian. Misalnya – kan dalam jalan+kan dan -i dalam akhir+i. 1.2.1.3 Apitan Imbuhan, yang hadir secara mengepit kata dasar, iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar, misalnya ke-.....-an dalam ke+cantik+an dan di-.....-i dalam di+ikut+i, 1.2.1.4 Sisipan Imbuhan yang hadir di celahan kata dasar. Sisipan terbahagi kepada empat iaitu er-, el-, em- dan in-. Misalnya –el- dalam t+el+unjuk, -in- dalam s+in+ambung,-er- dalam s+er+uling dan –em-, dalam g+em+uruh. 1.2.1.5 Morfem Kosong Tidak Wujud dalam bahasa Melayu. 1.2.1.5 Fleksi Tidak Wujud dalam bahasa Melayu.

8

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.2 Imbuhan-imbuhan Pinjaman dalam bahasa Melayu Umumnya, dapat dibahagikan unsur-unsur imbuhan asing ini kepada tiga kumpulan mengikut asal imbuhan-imbuhan tersebut. tiga kumpulan ini ialah : 1.2.2.1 Imbuhan Sanskrit Imbuhan yang berasal daripada bahasa Sanskrit ialah jenis imbuhan yang telah lama ke dalam sistem tatabahasa bahasa Melayu. Penggunaan imbuhan ini amat produktif dan telah menjadi sebati dengan perkataan-perkataan dasar dalam bahasa Melayu. Namun, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Sanskrit iaitu awalan dan akhiran.

Awalan maha tata pra swa tuna eka dwi tri panca Maharaja Tatabahasa Prakata swadaya tunabusana ekabahasa dwitahunan tribulan pancaindera man man wan wan wati wati nita nita

Akhiran seniman budiman angkawan jelitawan olahragawati seniwati karyanita biduanita

1.2.2.2 Imbuhan Arab Parsi

9

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pengaruh bahasa Arab-Parsi terhadap bahasa Melayu bermula sejak

kedatangan Islam ke alam Melayu kira-kira abad ke-13 masihi. Sebagai bahasa rasmi agama Islam, bahasa Arab telah mendapat tempat dalam kalangan orang Melayu dan ini memudahkan proses asimilasi unsur-unsur bahasa Arab ke dalam bahasa Melayu, terutamanya dari segi pengambilan bentuk-bentuk katanya. Namun demikian, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Arab-Parsi iaitu awalan dan akhiran.

Awalan biBiadap Bilazim binormal -wi -i -iah -in -at -ah

Akhiran duniawi abadi lahiriah hadirin munafikin hadirat munafikat qariah solehah

1.2.2.3 Imbuhan Yunani – Latin - Inggeris Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu berasal daripada imbuhan bahasa Yunani – Latin – Inggeris. Tetapi umumnya tersebut tidak berfungsi sebagai imbuhan dalam bahasa Melayu kecuali beberapa imbuhan awalan seperti pro-,anti-, mono-, poli-, auto- dan supra-.

Awalan proantipoliautoprobarat antikerajaan poliklinik autograf -isme -isme -ik -ik 10

Akhiran sosialisme nasionalisme prolifik saintifik

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

subsupraheteroheksahidrohomohiperkilomakroinfrainter-

subbidang supranasional heterograf heksagon hidrolisis homogen hiperbola kilometer makrolinguistik intrajabatan intervokal

-si -si -al -al -is -is

sensasi revolusi praktikal klinikal potensi praktis

11

Kata tunggal tidak melibatkan apa-apa proses pembentukan.5 : Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 12 . dan kata ganda. Proses-proses ini ialah pengimbuhan. penggandaan dan akronim Proses Pembentukan Kata Pengimbuhan Pemajmukan Penggandaan Akronim Rajah 1. iaitu kata tunggal.3 Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Dalam bahasa Melayu terdapat empat bentuk kata.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 1. kata majmuk.4 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Pinjaman dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. tetapi tiga bentuk kata lain melibatkan proses-proses tertentu. kata terbitan. pemajmukan.

...+ tawa ( ketawa ) dan ke.1 Proses Pengimbuhan Proses pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan.-an Ber-. Imbuhan-imbuhan ini.3. dan kata adjektif. menerbitkan kepengarangan.+ tapa ( bertapa )...-an Men-.+ mudi ( kemudi )... apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata kerja... Pengimbuhan boleh berlaku pada sejumlah kecil kata akar. Pengarang pula dapat menerima apitan ke-.-an -er-emKata dasar bawa kuat nasional dekat isytihar ikut sihat lari gigi gilang Kata terbitan pembawa memperkuat nasionalisme dekati pengisytiharan mengikuti kesihatan berlarian gerigi gemilang Proses pengimbuhan boleh berlaku pada pelbagai tahap. Imbuhan (Awalan) PemMemper-isme -i Peng-. dan sisipan. Terdapat empat jenis imbuhan.. misalnya. apitan.. yang menghasilkan kata terbitan. Kata terbitan yang dihasilkan oleh proses pengimbuhan boleh menjadi kata dasar bagi proses pengimbuhan kali kedua. Berikut ialah beberapa contoh lain : 13 . Sebahagian besar proses pengimbuhan berlaku pada kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.. iaitu awalan....-an. misalnya ber. dapat dilahirkan pengarang melalui imbuhan peN-. akhiran. Berikut diperlihatkan beberapa contoh proses pengimbuhan. ke. Daripada kata dasar karang.-i Ke-.

1 Apabila kata majmuk menerima awalan atau akhiran.2 PROSES PEMAJMUKAN Kata Dasar libat lanjur balik sambung Imbuhan terlibat terlanjur terbalik sinambung Kata Terbitan keterlibatan keterlanjuran menterbalikkan kesinambungan Proses pemajmukan ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu.1Pengimbuhan Kata Majmuk Kata majmuk boleh menerima imbuhan seperti kata dasar lain. Contohnya : 14 .3. tetapi apabila dirangkaikan membentuk kata majmuk kerusi malas.daya serapan 1. Tidak dapat diselitkan apaapa unsur antara dua kata dasar ini.3.2.2. iaitu : 1. Cara pengimbuhan kata majmuk terdapat dalam dua bentuk.berurus niaga cari gali .2 Apabila kata majmuk menerima apitan.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.3. dalam bahasa Melayu tidak terdapat ungkapan * kerusi yang malas atau * kerusi dan malas atau * kerusi untuk malas.1.1. maksudnya. ejaannya menjadi bercantum. Sebagai contoh. ejaannya tetap terpisah. Contohnya : urus niaga .2. 1.direka bentuk daya serap .mencari gali reka bentuk . kerusi dan malas masing-masing mempunyai makna tersendiri.

Penggandaan berentak. Contohnya : setiausaha jawatankuasa tanggungjawab setiausaha-setiausaha jawatankuasa-jawatankuasa tanggungjawabtanggungjawab 1.1 Penggandaan Kata Majmuk Kata majmuk boleh mengalami proses penggandaan. Dengan kata lain. terdapat tiga jenis penggandaan. sama ada secara penuh.3.3 PROSES PENGGANDAAN Proses penggandaan ialah proses yang mengulangi kata dasar. Penggandaan separa. Contohnya : rumah sakit guru besar Raja Muda Timbalan Naib Canselor rumah-rumah sakit guru-guru besar Raja-raja Muda Timbalan-timbalan Naib Canselor melipatgandakan persuratkhabaran diurusniagakan keibubapaan Satu kekecualian ialah penggandaan yang melibatkan perkataan yang telah mantap. 2. separa atau berentak iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu.3. iaitu . Dalam hal ini.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lipat ganda surat khabar urus niaga ibu bapa 1. 1.2. Penggandaan penuh. penggandaan berlaku kepada keseluruhan perkataan. dan 3. Penggandaan kata majmuk melibatkan penggandaan unsur pertama sahaja. 15 .

3. Terdapat dua jenis penggandaan penuh.2 Penggandaan separa Penggandaan separa ialah proses yang mengulangi sebahagian kata pelari • pelari-pelari perbualan • perbualan-perbualan kekasih • kekasih-kekasih kejadian • kejadian-kejadian dasar sahaja.1 Penggandaan penuh Penggandaan penuh ialah proses yang mengulangi seluruh kata dasar.3. iaitu : • Yang melibatkan kata dasar yang tidak menerima apa-apa imbuhan.3. Penggandaan separa berlaku pada dua jenis kata dasar.3. Vokal dalam bentuk gandaan ini mengalami 16 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Contohnya : Sekolah makan besar baju • • • • • sekolah-sekolah makan-makan besar-besar baju-baju Yang melibatkan kata dasar yang menerima imbuhan. Contohnya : 1. iaitu : • pada kata dasar tunggal dan lazimnya melibatkan pengulangan suku kata pertamanya serta letak pengulangan itu pada bahagian hadapan kata dasar.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU proses pelemahan.3 Penggandaan Berentak 17 . Proses ini dapat digambarkan seperti yang berikut : jari siku sungut pohon laki • jejari sisiku susungut popohon lalaki jejari sesiku sesungut pepohon lelaki pada kata dasar yang berimbuhan.3. dan boleh terletak di bahagian belakang kata dasar atau di bahagian hadapan kata dasar. menjadikannya vokal e pepet.3. Penggandaan separa yang berlaku hanya mengulangi kata dasar dan tidak melibatkan imbuhan. Penggandaan ini berlaku pada kata kerja dan kata adjektif. Kata Dasar Berimbuhan tersenyum bercakap setinggi membantu mencuit menari mengejar Imbuhan tersenyum-senyum bercakap-cakap setinggi-tinggi bantu-membantu cuit-mencuit tari-menari kejar-mengejar 1.

Dalam penggandaan berentak. Contohnya : kayu tanah simpang kayu-kayan tanah-tanih simpang-siur Perhatian: Kata ganda mesti dieja dengan sempang. penggandaan berlaku pada persamaan bunyi-bunyi konsonan tertentu.4 KATA AKRONIM Mengikut Tatabahasa Dewan. Salah. 1. iaitu : 1 2 3 Penggandaan Berentak Pengulangan Vokal Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Penggandaan Berentak Bebas • Penggandaan Berentak Pengulangan Bebas Dalam penggandaan ini. bunyi yang diulang ialah vokal. Berdasarkan perubahan dan pengulangan bunyi demikian. jika ditulis *ipar duai. seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim. misalnya. iaitu yang mempunyai ciri-ciri keharmonian vokal. Contohnya : sayur ramah cerai sayur-mayur ramah-tamah cerai-berai • Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Dalam penggandaan ini. penggandaan berentak terbahagi kepada tiga jenis. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk 18 .3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Penggandaan berentak ialah proses yang mengulangi kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu.

jika kata nama khas.4.2 Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya.kumpulan gitar rancak Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu.Berita Nasional Malaysia .3.pukul rata kugiran . Contohnya : tabika .4.taman bimbingan kanak-kanak purata .1 Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar.2 Ditulis bermula dengan huruf besar 19 . Contohnya : ABIM Bernama Kugiran . keseluruhannya ditulis dengan huruf besar. bergantung pada cara pembentukkannya.Angkatan Belia Islam Malaysia .3. 1.kumpulan gitar rancak 1.3. Contohnya : ABIM UMNO Angkatan Belia Islam Malaysia United Malay National Organisation 1.4. jika bukan kata nama khas.

Morfologi Bahasa Melayu. Tatabahasa Dewan Edisi Baharu . Oleh itu. (1985). Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas. BACAAN TAMBAHAN Nik Safiah dan rakan-rakan. Kuala Lumpur : PTS Profesional. Selain itu. Sabran dan Rahim Sham. 1. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 20 . Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. 2. anda juga dikehendaki mengumpul maklumat tentang Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu. Raminah Hj. (2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. Abdullah Hassan. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. (2006). proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu. Secara individu anda dikehendaki melayari internet untuk mendapat bahan tentang definisi morfologi bahasa Melayu. kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar.

kata majmuk dan kata majmuk. tumpuan juga diberi untuk mengenal pasti golongan kata tunggal dan kata terbitan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 2 PERKATAAN DAN BENTUK PERKATAAN BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan kata dan bentuk tunggal.1: Kerangka Tajuk 1 GOLONGAN KATA TUNGGAL DAN TERBITAN 21 . kata terbitan. HASIL PEMBELAJARAN (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Terbitan Mengenal pasti Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Mengenal pasti Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Mengenal pasti Golongan Kata Tunggal Mengenal pasti Golongan Kata Terbitan KERANGKA TAJUK-TAJUK BENTUK KATA BENTUK KATA TUNGGAL DAN TERBITAN BENTUK KATA MAJMUK DAN KATA GANDA Rajah 2. Selain itu.

Contohnya : Kata Tunggal Satu Suku Kata Kata Tungga Dua Suku Kata Kata Tunggal Tiga Suku Kata Kata Tunggal Empat Suku Kata dan lebih Kata Tunggal . taska.Akronim (Gabungan Huruf Awal dan/ Suku Kata . sini. trak. teks. Dalam bahasa Melayu. rak. mengenal pasti kata majmuk dan bentuk kata majmuk. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. jauh. almari. UMNO. mengenal pasti kata ganda dan bentuk kata ganda. cam. cerpen. suka.cas. cahaya. isyarat universiti. bom. mahasiswa. gembira.Akronim (Gabungan Suku Kata) Kata Tunggal . das. sana bahaya. meja. wang. skru dia. cat. berita. mengenal pasti golongan kata tunggal dan mengenal pasti golongan kata terbitan. golf. mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata terbitan. cereka Intan (Institut Tadbiran Awam Negara) Mara (Majlis Amanah Rakyat) Pernas (Perbadanan Nasional) 22 . laksana. purata. akan. 2. personifikasi ABIM. dram. cenderamata.Nama Khas) had. dekat. bulat. zink.Akronim (Gabungan Huruf Awal) Kata Tunggal . asal. sayembara.1 Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan. skrip. pemajmukan dan penggandaan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. tadika.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata tunggal. ADUN. MAS. am.

2 Kata Terbitan dan Bentuk Kata Terbitan Kata terbitan ialah kata yang terhail daripada proses pengimbuhan iaitu proses mengandingkan imbuhan pada kata dasar. eka-. semi-. -em-el-. memper-…-kan. Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Nama) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Kerja) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Adjektif) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Nama) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Nama) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Adjektif) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Nama) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Adjektif) peN-. sub-. per-. per-. Contoh bentuk imbuhan adalah seperti di bawah yang merangkumi awalan. ke-..anti. pro-. telemeN-. meN-…. tata-. -isme. ber-…-kan. -in- 23 . se-. diperter-. -at. -wan. dwi-. pel-. diper-…-kan.bel-. memper-…ke-…-an -el-. mikro-. ber-…. -ita. -em-. peN-. di-…kan. diper--. te-an. memper-. pel-…-an. -wati. ter-. ke-…-an meN-…-kan. juru. makro-. kata kerja dan lain-lain. -an. -kan.imbuhan itu pula terdiri daripada kata nama. -an. di-…. -is. pra-. di-. -in.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. sisipan dan apitan. -ah. akhiran. ber.. maha. -man. infra-. ko-. -an. -er-.

kenal pasti contohcontoh kata terbitan dan senaraikan dalam lajur yang berasingan 2. terima kasih. Kata Majmuk Istilah Khusus Kata Majmuk Kiasan/Simpulan Bahasa Kata Majmuk yang Mantap Kata Majmuk Jamak (Gandaan kata pertama) Kata Majmuk Jamak (Penada Jamak . Kata majmuk bertindak sebagai satu unit dan kebanyakkannya dieja terpisah. sukarela. sekumpulan guru penolong kanan. semua Ketua Setiausaha. dicampur aduk. para.3 Kata Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Kata Majmuk ialah kata yang terbentuk dengan merangkaikan kata dasar atau lebih dan membawa makna yang tertentu (baharu). bumiputera. lut sinar. pesuruhjaya. Perdana Menteri. mengambil alih.semua. setiausaha. tanggungjawab alat-alat tulis. tandatangan. sekumpulan. dikenal pasti. cakera padat. pengenalpastian. matahari. kereta lembu. telefon dail terus anak emas. barisan. kaki ayam. beritahu. tengah hari. Ketua Menteri. Duta Besar model linear. olahraga. daya serapan mencampuradukkan. kakitangan. kapalkapal terbang. pertubuhan. pengambilalihan. warganegara. lebuh raya. garis pusat. banyak. kaki bola antarabangsa. suruhanjaya. berat mulut. jawatankuasa. Persatuan Bekas Perajurit. kerjasama. sebahagian) Kata Majmuk Terbitan (Awalan dan Akhiran) Kata Majmuk Terbitan (Apitan) 24 . Contohnya seperti di bawah. Kata Majmuk Bebas bandar raya. guru-guru besar. persatuan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk setiap bentuk imbuhan di atas. buah tangan. Naib Canselor.

kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. jangan-jangan. 25 . Contohnya seperti di bawah. kalau-kalau. pulau-pulau lelaki. lelayang. kusut-masai. gunung-ganang 2. kupu-kupu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Senaraikan contoh-contoh kesalahan penulisan kata majmuk di kampus anda yang kerap dilakukan oleh pengguna bahasa. lauk-pauk.lintang-pukang. simpangperenang. pemajmukan dan penggandaan. 2. cantik-cantik.4 Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Kata ganda ialah kata yang terhasil melalui proses mengulang kata dasar. Dalam bahasa Melayu. Kata Ganda Penuh Kata Ganda Separa Kata Ganda Berentak rama-rama. tertanya-tanya. Pengulangan kata dasar itu boleh melibatkan seluruh kata dasar atau digandakan secara berima. elok-elok.5 Golongan Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan. tolong-menolong berlari-lari.

Bangunan Pentadbiran Kerajaan Persekutuan. seluar. saya Kata Ganti Nama (Diri Kedua) anda. mana. Jin. daku. Comel. Proton Perdana V6. kalian. siapa. beta. awak. sini. perasaan. kamu. kelompokkan kata ganti mengikut jenisnya. Kementah Kata Ganti Nama (Diri Pertama) aku. Alya Nabila. YAB Datuk Seri Dr. keadaan kemahuan. masjid mimpi. kami.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. Si Belang. kehendak. Sudirman Sang Kancil. Mahathir. patik. dikau. Allahyarham Tun Abdul Razak. tuan hamba Kata Ganti Nama (Diri Ketiga) baginda. berapa sana.1 Penggolongan Kata: Kata Nama Kata Nama Am (Konkrit) Kata Nama Am (Abstrak) Kata Nama Khas (Hidup . kucing. mereka Kata Ganti Nama (Tunjuk) Kata Ganti Nama (Tanya) Kata Ganti Nama (Tempat) ini. dia. ia. 26 . hamba.5. itu apa. idaman. Rafeah. beliau. Tompok. Vanda Diana (orkid) Jibrail.Bukan Manusia) Kata Nama Khas (Tak Hidup) baju. Proton Waja.Manusia) Kata Nama Khas (Hidup . tuanku. situ LATIHAN : Dengan merujuk akhbar. engkau.

lama. ingin 27 . segera cepat. tinggal. deras. bulat. merdu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. dalam. menggunakan. gopoh hitam. leper ayu. perlahan benci. mersik. manis. datang. kelompokkan jenis-jenis kata kerja mengikut kumpulannya. mendiami. biru cetek. bising. menyiram dibeli. dipererat. didiami. cinta.2 Golongan Kata Terbitan Penggolongan Kata: Kata Kerja Kata Kerja Transitif (Aktif) Kata Kerja Transitif (Pasif) Kata Kerja Tak Transitif (Tak Berpelengkap) Kata Kerja Tak Transitif (Berpelengkap) membeli. tebal bukur. nipis. digunakan. laju. terduduk. spontan. basah. mengabaikan. diabaikan. merah. 2.3 Penggolongan Kata: Kata Adjektif Kata Adjektif Sifat/Keadaan Kata Adjektif Warna Kata Adjektif Ukuran Kata Adjektif Bentuk Kata Adjektif Pancaindera Kata Adjektif Waktu Kata Adjektif Cara Kata Adjektif Perasaan berani. disiram bangun. hapak. cerdas. putih.5. bundar. buruk. berbantalkan LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. cerdik. lazat. halus Baru. beransur. kecil. kerkibaran. tersenyum. membesar. menguning.5. mempererat. ghairah.

5. alkisah. syahadan 2. prafrasa dan kata pascakata 2. jangan. siapa.4. berapa sila.3 Prafrasa 28 . semoga. bila. malahan.5. serta. tolong. Kata tugas mempunyai tugas-tugas tertentu dalam pembinaan sesuatu frasa. jemput.1 Kata Penyambung Ayat Kata Penyambung Ayat Kata Hubung Gabungan Kata Hubung Pancangan Relatif Kata Hubung Pancangan Komplemen dan. baik predikat frasa nama.4. sambil. usah. yang bahawa. kemudian. ya. hatta. atau.4. amboi. kata praklausa. kata tugas dapat dikelompokkan kepada : kata penyambung ayat. 2. Maka. frasa kerja ataupun frasa adjektif.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. betul. kelompokkan jenis-jenis kata adjektif mengikut jenisnya.4 Penggolongan Kata: Kata Tugas Kata tugas tidak berfungsi sebagai unsur inti dalam sebarang predikat. tetapi. benar. untuk 2.5.2 Kata Praklausa Kata Praklausa Kata Seru Kata Tanya Kata Perintah Kata Pembenar Kata Pangkal Ayat wah. harap. aduh bagaimana.5. Berdasarkan kriteria kedudukan dan fungsi dalam binaan ayat. lalu. klausa dan ayat.

adalah di.4. -nya -nya LATIHAN : 1. belum amat. dalam yang. bukan ialah.5. mahu. sangat. paling juga. tiga. tah. Dengan merujuk keratan akhbar. kah. kelima atas. dari. dalam. pun tidak. BACAAN TAMBAHAN 29 . situ.dua. pernah. pada beberapa. ke.4 Kata Pascakata Kata Pascakata Kata Pembenda Kata Penekan akan. masih. ramai. lah. garisi fungsi ‘nya’ sebagai kata pascakata. hendak. sedang.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata Prafrasa Kata Bantu Kata Penguat Kata Penegas Kata Nafi Kata Pemeri Kata Sendi Nama Kata Bilangan Kata Arah 2. banyak.

Sabran dan Rahim Sham. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. (2006). Morfologi Bahasa Melayu. Kuala Lumpur : PTS Profesional. (2006). Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Nik Safiah dan rakan-rakan. Abdullah Hassan. TAJUK 3 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Tunggal • Kata Terbitan 30 . (1985). Tatabahasa Dewan Edisi Baharu. Raminah Hj. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

1: Kerangka Tajuk 3 3. KERANGKA TAJUK-TAJUK PROSES PEMBENTUKAN KATA DEFINISI DAN JENIS KATA KATA TUNGGAL KATA TERBITAN Rajah 3. Mengenalpasti jenis-jenis Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu. Mengenalpasti definisi Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu.0 KANDUNGAN ISI 31 . ii. HASIL PEMBELAJARAN i.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan proses pembentukan kata bahasa Melayu yang menumpukan kepada kata tunggal dan kata terbitan.

Kata tunggal ialah bentuk kata yang terdiri daripada hanya satu bentuk dasar. 3. Satu Suku Kata KV VK KVK 32 . Empat Suku Kata dan Akronim. dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar (Tatabahasa Dewan. Tiga Suku Kata. Dua Suku Kata. 1996).1 Definisi Kata Tunggal Perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu yang tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses penggandaan dan perangkaian (Tatabahasa Dewan. 2004). apa yang dimaksudkan akronim sebagai Kata Tunggal ? Akronim sebagai Kata tunggal itu adalah akronim yang berasal daripada kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata. jenis-jenis dan huraian Kata Tunggal dan Kata Terbitan bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi. iaitu tidak menerima apa-apa bentuk imbuhan atau kata dasar yang lain. 3.1 Jenis-Jenis Kata Tunggal Kata Tunggal terdiri daripada Kata Tunggal Satu Suku Kata.1. Kata tunggal mengandungi satu suku kata atau lebih daripada satu suku kata. Tahukah anda.

2 3.1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KKVK KKKV KVKK KKKVK Dua Suku Kata V + KV V+KVK VK+KVK KV+KVK KVK+KVK V+VK VK+KV KV+V KV+KV+VK Kata Tunggal Tiga Suku Kata KV+V+KV V+KV+V KV+V+KVK KV+KV+V KVK+KV+V KV+KV+VK KVK+KV+VK dan lain-lain Empat Suku Kata dan Lebih KV+KV+VK+KV KV+KVK+KV+KV KVK+KV+KV+KV KVK+KV+V+KV dan lain-lain Akronim Mara Kugiran ABIM Bernama Tabika Gapena Rajah 3.3 Kata Tunggal dalam bahasa Melayu 33 .

1. Unit yang bebas dan dapat berdiri sendiri Contoh: i.3.1. pola gabungan kata tunggal bahasa Melayu adalah seperti berikut : 1.5): i. ii. iii. ya Contohnya : am 34 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. Contoh: i. ii. Sudah? Ini? ii. di mana? ke Kuala Lumpur dari Terengganu 3.1 Kata Tunggal Dengan berasaskan pelaksanaan tatabahasa. Unit yang tidak dapat berdiri sendiri tetapi memerlukan sekurangkurangnya satu unit yang bebas untuk melaksanakan tugas nahunya.3.1. ru. VK Contohnya : yu.1 Kata Tunggal Satu Suku Kata Jumlah kata tunggal dalam bahasa Melayu terhad. Berdasarakan rajah 1 di atas. iii. iaitu dipercayai kira-kira 500. Kamu. kata tunggal dapat dibahagikan kepada dua jenis (rujuk Rajah 1. Sesetengahnya terdiri daripada kata pinjam asing. KV 2. terutamanya bahasa Arab dan bahasa Inggeris.

KKKV Contohnya : skru.1.3 Kata Tunggal Tiga Suku Kata 35 . dan. binti. bau. cap 4. aur. jemput. bah. KV + VK Contohnya : jauh. KVK + KVK Contohnya : sandar. straw 3. blok. bin. kuih 8. tin.1. iri 2. pasu. KV + V Contohnya : dia. air 3. krim. Terdapat 11 pola suku kata bagi kata tunggal dua suku kata.3.2 Kata Tunggal Dua Suku Kata Antara pola-pola Kata Tunggal dengan dua suku kata adalah seperti berikut : 1. ria 7. 7. KKVK Contohnya : staf. apa.1. lap. acah. gred. umpan 6. sunting # Perhatian: Sebahagian besar daripada perkataan dalam bahasa Melayu terdiri daripada dua suku kata. teko 9. KV + KV Contohnya : jala. KKKVK Contohnya : Skrip.3. KVK Contohnya : cat. VK + KVK Contohnya : ambil. zink. V + KVK Contohnya : izin. alat. skaf. asli. 6. V + VK Contohnya : ais.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. aib. ulat 4. VK + KV Contohnya : undi. golf. 3.1. brek 5. draf. telur dan hiris 10. liar. ini. Iblis. KVK + KV Contohnya : lampu. unta 5. senda 11. KVKK Contohnya : bank. KV + KVK Contohnya : jarum. V + KV Contohnya : aku.

1. ilahi. amaran. KV + KVK + KVK Contohnya : belimbing.3. Antaranya seperti berikut : 36 . V + KV + KV Contohnya : utara. seluar 6. barua 5. biasa. tetapi pola suku katanya agak banyak. tualang 3. cendawan. kelompok 3. urea 4. KVK + KV + VK Contohnya : sekian. sembilan 17. 1. manfaat 8. mesteri. KV + KV + V Contohnya : mulia. akaun. belukar. KVK + KV + KV Contohnya : menteri. V + KV + KVK Contohnya : ijazah.1. biola 2. asasi 9. KV + KVK + KV Contohnya : belanja. VK + KV + VK Contohnya : ilmiah. Kebanyakkan merupakan kata pinjaman. terumbu keranda 18. umpama 11. tempias. VK + KV + KV Contohnya : almari. KVK + KV + KVK Contohnya : matlamat. KV + KV + KVK Contohnya : teratak. KVK + KVK + KV Contohnya : sempurna 19. KV + V + KV Contohnya : cuaca. V + KV + VK Contohnya : ideal. hikayat 16. iaitu 19. mentua.4 Kata Tunggal Empat Suku Kata dan Lebih Terdapat sebilangan kecil kata tunggal yang terdiri daripada empat suku kata. Sebahagian besar daripada perkataan tiga suku kata merupakan kata pinjaman. soldadu 13. ibarat 10. KV + KV + KV Contohnya : seteru. akliah 15. budaya. idea.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jumlah kata tunggal dengan tiga suku kata dalam bahasa Melayu agak kecil. isteri. elaun 14. V + KV + VK Contohnya : mendiang. KV + V + KVK Contohnya : siuman. haluan 7. V + KV + V Contohnya : usia. Teruna 12. KV + KV + VK Contohnya : tempua.

KVK + KV + KV + KV Contohnya : laksamana.5 Kata Akronim Mengikut Tatabahasa Dewan. keseluruhannya ditulis dengan huruf besar. Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan. KVK + KV + KV + KV + KVK Contohnya : kosmopolitan 12. singgahsana 9. KV + KV + KV + KVK Contohnya : muzakarah. sanubari.5. KVK + KV + KV + KVK Contohnya : sentimeter 8. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar.1.Berita Nasional Malaysia Kugiran .Angkatan Belia Islam Malaysia Bernama . sandiwara 4. V + KV + KVK + KV + KV Contohnya : universiti 11. a. KVK + KV + V + KV Contohnya : sentiasa 5.1.1. Contohnya : ABIM . maharajalela 3.3. jika kata nama 37 . KV + KV + V + KVK Contohnya : mesyuarat. KV + KV + KV + KV + KV + KV Contohnya .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.1. selesema 6.3. KV + KV + KV + KV Contohnya : bidadari.kumpulan gitar rancak 3. biduanda 2. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim. bergantung pada cara pembentukkannya. kelemumur 7. bijaksana 3.1 Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu. KVK + KVK + KV + KV Contohnya : dispensari. nasional 10. KV + KV + VK + KV Contohnya : keluarga. KV + KVK + KV + KV Contohnya : belantara.

kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu 3.kumpulan gitar rancak c. Ditulis bermula dengan huruf besar Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. 38 .pukul rata kugiran . Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU khas. Oleh itu.taman bimbingan kanak-kanak purata . iaitu proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar. Contohnya : tabika . Contohnya : ABIM Angkatan Belia Islam Malaysia b.2 Kata Terbitan Kata terbitan ialah bentuk perkatan yang dihasilkan melalui proses pengimbuhan. Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya. jika bukan kata nama khas.

membentuk kata nama. Terdapat empat jenis imbuhan ..1. 4. 3.dalam berjalan dan di. Dalam bahasa melayu.. 3. sisipan. yang hadir di celahan kata dasar. awalan kata nama 2.dalam diambil. sejumlah besar perkataannya wujud dalam bentuk kata terbitan dan jumlah imbuhan yang membentuk kata terbitan ini juga banyak.. misalnya –el...imbuhan ini dihuraikan di bawah ini. Awalan kata adjektif 3.. awalan.. apabila bergabung dengan kata dasar. misalnya ke-. yang hadir sesudah kata dasar.dalam sinambung.. Awalan kata kerja 3.1 Awalan Kata Nama Awalan kata nama ialah awalan yang. misalnya ber. 2. iaitu: 1. 39 . akhiran. misalnya – kan dalam jalankan dan -i dalam ikuti.2.-i dalam diikuti. iaitu : 1.1 Imbuhan awalan Dalam bahasa melayu terdapat tiga jenis imbuhan awalan. Imbuhan.2.dalam telunjuk dan -in. yang hadir secara mengepit kata dasar. iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Imbuhan terdiri daripada morfem terikat sementara kata dasar ialah bentuk morfem bebas yang dapat menerima imbuhan.an dalam keindahan dan di-. apitan. yang hadir sebelum kata dasar.

prakata.2. pemberi pendatang. pengecat perasap. pengayuh. subsistem. penyanyi pembalut. dwibudaya perpekejurumahatataprasubsupraekadwi- 3.2 Awalan Kata Kerja Awalan kata kerja ialah yang. pencari. pembeli. kelepek jurubahasa. tatanama prasejarah. prasangka subbidang. pengetin. jurujual. peguam ketua. ekasuku. 40 . apabila bergabung dengan kata dasar akan membentuk kata kerja.1. juruterbang mahasiswa. kehendak. ekahala dwibahasa. dwifungsi. suprakategori ekabahasa. maharaja tatabahasa.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : peN= Awalan pepempenpengpengePerkataan pelukis. penjual pengguna. suprasistem. pertapa pesara. pekedai. perbara. pewangi. subkategori suprakelas. mahaguru. pengukur pengebom. tatanegara.

termerah. dan 2. membalut mendaki.3 Awalan Kata Adjektif Awalan kata adjektif ialah awalan yang. iaitu : Awalan ter sePerkataan terpandai. membentuk kata adjektif . sehalus.4 Imbuhan Akhiran Dalam bahasa Melayu terdapat hanya dua jenis imbuhan akhiran. apabila bergabung dengan kata dasar. terasa.2. memperoleh berkata. mengasuh.1. mengecat memperberterdidiper- memperisteri. bersetuju.1. disuruh diperisteri. terpanjang seputih. sejernih 3. iaitu : 1. akhiran kata nama.2. menari. memperbesar. menduga.2. menghasut mengebom. membentuk kata nama.1. tersenyum diatur. diperoleh 3. merasa membeli. 41 . dibeli. terdapat hanya dua awalan adjektif . berbangga terkata. apabila bergabung dengan kata dasar. mengetin. mentadbir mengaji.5 Akhiran Kata Nama Akhiran kata nama ialah akhiran yang. akhiran kata kerja 3. diperbesar. memberi.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Awalan meN= mememmenmengmengePerkataan melukis.

2.1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Akhiran -an -wan -man -wati -isme --in -at -ah Perkataan ajaran. sosialisme. peragawati nasionalisme.6 Akhiran Kata Kerja Akhiran kata kerja ialah. iaitu : 1. apitan kata adjektif. ambilkan. sultanah 3.2. Contohnya : Akhiran -kan -i 3.1. jalani.7 Imbuhan Apitan Dalam bahasa Melayu terdapat tiga jenis apitan. komunisme hadirin. iaitu –kan dan –i . membentuk kata kerja. Terdapat hanya dua akhiran kata kerja. apitan kata kerja 3. silaan.8 Apitan Kata Nama Apitan kata nama ialah apitan yang. bacaan ilmuwan.2. seniman seniwati. akan membentuk kata nama. apitan kata nama 2. usahawan budiman.1. sertai 3. 42 . apabila bergabung dengan kata dasar. muslimat ustazah. Perkataan lahirkan. apabila bergabung dengan kata dasar. hulurkan ikuti. muslimin hadirat. budayawan.

-an peng-. pengkhayalan pengesahan. melakukan... beratapan ditaburkan...-i di-...... diperlihatkan. mengkhususkan mengehadkan. mengkhianati dianugerahi....-i memper-. persamaan... memperlihatkan. pesisiran.... pemburuan. memberikan mendirikan. diperbahaskan diperingati memperdengarkan... petempatan perjumpaan.-an pe-. penyuluhan pembukaan. membentuk kata kerja.-i men-.kan menge-...... menyedari... menjauhi membanjiri........ menanyakan membezakan.-kan meng-.. pengekodan pendalaman...-an penge-.-an perkataan memajukan.. mengelakkan..... didekati. membelakangi.-an pen-. memfatwakan.-i mem-.-i me-.....kan me-...-an ke-. berjudulkan bertaburan.-kan diper-.... membasahi menghendaki.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Apitan peN-.-an di-. kecurian 43 .-an Perkataan pelaksanaan... dianuti diperdengarkan..... perusuhan. apabila bergabungan dengan kata dasar.. pentauliahan penguduran..-an per-.. perlumbaan kecantikan........-i diper-. pemfitnahan pendakian... mengawasi.ka n ber-.... digulingkan melalui. mencucuri.. pencucian. kebijakan........-i meng-. kepanasan. memperingati kehujanan. pengeboman.. mentakrifkan.. Contohnya: Apitan meN-. mewarnai mendahului. didorongkan. penggandaan.-an pem-.... mengesyorkan.-kan meN-...-kan mem-..kan men-.. mengepinkan beralaskan. kelurusan 3.-kan ber-.. berbekalkan.9 Apitan Kata Kerja Apitan kata kerja ialah apitan yang.-kan memper-. bergantungan.. mensyaratkan menggulingkan..-an: pe-..-i ke-...1..2.....

. membentuk kata adjektif.2. apabila hadir di celahan kata dasar..-an Perkataan kemelayuan keinggerisan kearaban 3.-an ke-.2.. sisipan kata nama. Maksudnya. telapak.. membentuk kata nama. Terdapat dua sisipan yang masih wujud.an..2.12 Sisipan Kata Nama Sisipan kata nama ialah sisipan yang..10 Apitan Kata Adjektif Apitan kata adjektif ialah apitan yang. 44 . iaitu ke-. membentuk kata adjektif.1. Bentuk-bentuk kata sisipan sudah membeku dalam kata terbitan dan tidak dapat hadir dala m perkataan-perkataan lain. Hanya terdapat satu apitan kata adjektif . kecuali dalam beberapa istilah yang baru dicipta...13 Sisipan Kata Adjektif Sisipan kata adjektif ialah sisipan yang..1. 3. Contohnya : sisipan -el-er-emperkataan telunjuk. Contohnya : Apitan ke-. apabila digabungkan dengan kata dasar. tidak ada perkataan baharu yang dibentuk dengan sisipan...1.. apabial hadir di celahan kata dasar.. iaitu: 1.-an ke-... sisipan kata adjektif..2. dan 2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3.1. kemuncup 3. keruping kemuning. kelemumur seruling.11 Imbuhan Sisipan Bentuk sisipan tidak lagi produktif dalam bahasa Melayu sebagai satu cara membentuk perkataan.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Sisipan -el-er-em-inPerkataan selerak. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. sementara sinambung AKTIVITI Secara berkumpulan. AKTIVITI Secara berkumpulan. gemuruh. gerodak gemilang. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata tunggal mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata terbitan mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. gelembung serabut. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. LATIHAN 45 .

Al (1996). Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . TAJUK 4 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Majmuk • Kata Ganda 46 .Bhd.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Nik Safiah et. (1980). BAHAN BACAAN Abdullah Hassan. (1985). Tatabahasa Dewan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. Nyatakan jenis kata Tunggal untuk perkataan yang bergaris berikut: (i) ghairah (vi) balai (vii) laut (viii) sepoi (ix) tekukur (x) sarat (ii) cabar (iii) masyhur (iv) dekad (v) pulau 2. Raminah Sabran dan Rahim Syam. Beri satu contoh perkataan untuk keempat-empat jenis kata terbitan yang telah anda pelajari. Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. (2006). Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Abdullah Hassan. Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn.

Setiap kata majmuk dan kata ganda pula dihuraikan kepada definisi. (ii) Menghuraikan jenis-jenis kata majmuk Kata Ganda dalam bahasa Melayu. jenis dan perinciannya.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi. jenis-jenis Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu. KERANGKA TAJUK-TAJUK Proses Pembentukan kata Definisi dan Jenis-jenis kata Kata Majmuk Kata Ganda Rajah 4. Perbincangan juga turut 47 .1: Kerangka Tajuk 4 4.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan definisi dan jenis-jenis kata majmuk dan kata ganda yang terdapat dalam Bahasa Melayu. HASIL PEMBELAJARAN (i) Mengenal pasti definisi Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam bahasa Melayu.

Berdasarkan jenisnya. misalnya tidak dapat disisipkan perkataan yang ( *rumah yang batu) atau perkataan dan (*rumah dan batu ). 4.1 Kata Majmuk yang Terdiri daripada Rangkaian Kata Bebas Contohnya : bandar hijau hijau daun terima kasih 48 bom tangan kuning langsat campuk aduk .2. Ini berbeza dengan rumah besar. yang sebahagiannya besar terdiri daripada kata nama. 4. (Tatabahasa Dewan. Contoh kata majmuk : kerusi malas. ii. kata majmuk dapat digolongkan kepada tiga kategori. terima kasih. yang boleh menerima yang (rumah yang besar) atau dengan frasa pinggan mangkuk.1 Definisi Kata Majmuk Bahasa Melayu Proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna. 1996).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ditumpukan kepada perincian jenis-jenis kata majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu. Dua perkataan digabungkan menjadi kata majmuk bertindak sebagai satu unit. jumlah kata majmuk adalah besar. iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan. yang boleh menerima dan (pinggan mangkuk ). Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit. iaitu : i. biru laut. dan telefon dail terus.sebuah frasa. dengan maksud tidak boleh menerima sebarang penyisipan.2 Jenis-Jenis Kata Majmuk Dalam bahasa Melayu. iii. Kata Majmuk Rangkaian bebas Kata Majmuk Pengimbuhan Kata Majmuk Penggandaan 4. Kata majmuk hendaklah dibezakan daripada frasa. Antara rumah batu.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU guru besar segi empat panjang dalam kategori ini juga termasuk bentuk kata yang digunakan sebagai gelaran.2 Kata Majmuk yang Berbentuk Istilah khusus Contohnya : deria rasa telefon dail terus segi tiga pita suara medan sinaran segi empat panjang Ketua Setiausaha Timbalan Ketua Perpustakaan Timbalan Naib Canselor 4. contohnya : Duta Besar Setiausaha Politik Profesor Madya 4. terdapat sebilangan kecil kata majmuk yang penggunaannya sudah dianggap mantap sebagai satu perkataan yang utuh.2.3 Kata Majmuk yang Mendukung Maksud Kiasan. Namun. Perkataan-perkataan sedemikian (sebanyak 15) tetap dieja sebagai satu perkataann. walaupun bentuk kata tersebut ternyata mempunyai dua kata dasar. iaitu : antarabangsa sukarela jawatankuasa tanggungjawab olahraga setiausaha bumiputera tandatangan kerjasama pesuruhjaya beritahu suruhanjaya kakitangan warganegara matahari 49 . iaitu Simpulan Bahasa Contohnya : kaki ayam rabun ayam panjang tangan pilih kasih anak emas tumbuk rusuk 4.1 Bentuk Kata Majmuk yang Telah Mantap Lazimnya kata majmuk dieja secara terpisah.2. misalnya kertas kerja dan urus setia.2.3.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Selain itu. walhal. setiausaha- 50 . Kata Nama Kata Adjektif Kata Sendi Nama Kata Hubung Kata Tanya Contohnya : peribadi. 5. dukalara Contohnya : daripada.3 Pengimbuhan Kata Majmuk tandatangan-tandatangan. pada kebiasaannya melibatkan penggandaan unsur pertama kata sahaja.2. Guru-guru Besar Namun. hulubalang Contohnya : sukacita. 2. Naib-naib Canselor. kekecuali berlaku iaitu penggandaan yang melibatkan benntuk yang telah mantap dan melibatkan penggandaan keseluruhan unsur. Contohnya : Alat-alat tulis. 4. terdapat sejumlah perkataan yang secara lazimnya dianggap satu perkataan dan dieja secara bercantum walaupun kelihatan terdiri daripada gabungan perkataan. Menteri-menteri besar. Contohnya : Warganegara-warganegara. barangkali Contohnya : bagaimana 4. setiausaha 4. Antaranya : 1.2 Penggandaan Kata Majmuk Dalam penggandaan kata majmuk.3.2. 3. kepada Contohnya : manakala.3. gambar-gambar rajah.

kata ganda penuh. Contohnya : campur aduk ambil alih daya serap menjadi menjadi menjadi bercampur aduk mengambil alih daya serapan b. Kata ganda penuh boleh terdiri daripada : 1. 51 . 2. iaitu : a. Contohnya : campur aduk ambil alih satu padu menjadi menjadi menjadi mencampuradukan pengambilalihan menyatupadukan 4. Kata majmuk yang menerima imbuhan merupakan awalan dan akhiran sahaja dan dieja terpisah. kata ganda berentak 4. kata ganda penuh yang tediri daripada kata dasar.3 Kata Ganda Kata ganda ialah perkataan yang mengalami proses pengulangan pada kata dasar (Tatabahasa Dewan. Kata Ganda dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada tiga jenis. Terdapat dua kata majmuk yang melibatkan pengimbuhan. kata ganda separa.1 Kata Ganda Penuh Kata ganda penuh ialah kata ganda yang mengalami ulangan secara keseluruhan.3. 1996).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata majmuk juga dapat menerima imbuhan untuk membentuk kata terbitan. Kata majmuk menerima imbuhan yang merupakan apitan dan ejaannya bercantum. iaitu : 1. dan 3.

Contohnya : pelajar-pelajar ajaran-ajaran kementerian-kementerian 4. kata ganda yang berasal daripada kata dasar tunggal yang penggulangannya berlaku pada suku kata pertama sahaja disertai pelemahan vokal dalam suku kata tersebut kepada vokal e pepet. Kata ganda separa boleh terdiri daripada : 1.2 Kata Ganda Separa Kata ganda separa ialah kata ganda yang terbentuk melalui penggandaan sebahagian kata dasar sahaja. Contohnya : Di Bahagian Belakang Kata Dasar Di bahagian Hadapan Kata Dasar berlari-lari cinta-mencintai mencari-cari bantu-membantu sepandai-pandai kejar-mengejar 52 . Pengganda separa jenis ini berlaku hanya pada golongan kata kerja dan kata adjektif. kata ganda penuh yang terdiri daripada kata berimbuhan.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : rumah-rumah buku-buku masjid-masjid 2. kata ganda yang berasal daripada kata berimbuhan. tetapi yang penggandaan berlaku hanya pada kata dasar dan tidak melibatkan imbuhannya. Contohnya : Laki-laki Siku-siku Jari-jari menjadi menjadi menjadi lalaki sisiku jajari lalangit menjadi menjadi menjadi menjadi lelaki sesiku jejari lelangit Langit-langit menjadi 2. Bentuk gandaan boleh terletak di belakang kata dasar atau dibahagian hadapan.

Berdasarkan pengubahan dan pengulangan bunyi-bunyi tertentu. kata ganda berentak yang terbentuk melalui pengulangan vokal. mundar-mandir tanah-tanih kayu-kayan 3. Contohnya : kusut-masai ipar-duai rempah-ratus lintang-pukang AKTIVITI 53 . Contohnya : Sayur-mayur Calar-balar Saki-baki 2.3. iaitu yang terbentuk berdasarkan rentak bunyi. kata ganda berentak terbahagi kepada tiga jenis iaitu : 1.4 Kata Ganda Berentak Kata ganda berentak ialah kata ganda yang mengalami penggulangan kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar. tetapi tidak melibatkan ciri-ciri persamaan bunyi. kata ganda berentak bebas.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 4. kata ganda berentak melalui pengulangan konsonan Contohnya . Seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah.

Kemudian. 2. a. e. Nyatakan jenis kata majmuk tersebut. Teliti kata majmuk dalam Bahasa Melayu berdasarkan contoh di beri. e. b. a. Simpang siur Mengadu domba Penyahtaksaan Melatih tubi Pengambilalihan Teliti kata terbitan dalam bahasa Melayu berdasarkan contoh diberi. nyatakan kata terbitan tersebut. Kemudian senaraikan lima perkataan untuk setiap jenis kata majmuk dan kata terbitan tersebut. d. Kemudian. b. c. c. Gunung-ganang Lintang pukang Lelabi Pokok-pokok Anak beranak BAHAN BACAAN 54 . d. LATIHAN 1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Secara berpasangan. teliti kata majmuk dan kata terbitan vokal dalam Bahasa Melayu.

Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. (2006). Abdullah Hassan. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . (1985). (1980). TAJUK 5 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: 55 . Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn.al. Tatabahasa Dewan.Bhd. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Nik Safiah Karim et. Raminah Sabran dan Rahim Syam. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. (2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan.

menjelaskan konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. kriteria sintaksis dan kriteria semantik?. Walaupun demikian. Binaan sintaksis merujuk kepada konstruksi yang dibentuk oleh perkataan yang berfungsi sebagai ayat ataupun sebagai konstituen dalam ayat. 2. Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Tahukah anda bahawa perkataan dalam sesuatu bahasa boleh digolongkan ke dalam golongan tertentu berdasarkan beberapa kriteria misalnya. iaitu frasa nama (FN). Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU • • • • Konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. iaitu frasa subjek dan frasa predikat. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. anda seharusnya dapat: 1. iaitu frasa. 1996) yang menggolongkan perkataan berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik sebagai satu bentuk bebas yang menjadi unsur dalam binaan tatabahasa. menghuraikan konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa 56 . Sehubungan itu. klausa dan ayat. perkataan daripada sudut binaan sintaksis ialah bentuk bebas yang minimum yang menjadi unsur setiap konstruksi sintaksis. kriteria struktur fonologi atau bunyi. perbincangan dalam topik ini menjurus kepada Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et. frasa subjek dibentuk oleh frasa nama. iaitu ayat. frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FS).al. kriteria struktur morfem. manakala frasa predikat dibentuk oleh empat jenis frasa. Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. Ayat dan klausa mengandungi dua konstituen utama. klausa dan frasa. iaitu klausa dan frasa. Oleh itu. frasa kerja (FK).

perbincangan ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. ahli-ahli 57 .0 KANDUNGAN ISI Anda perlu mengetahui bahawa. 4. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. 3. mencerakinkan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. (1996) menggolongkan perkataan Bahasa Melayu berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik namun. Seterusnya. KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5. 5. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata berdasarkan pendapat ahli-ahli bahasa yang berbeza.1 Konsep Golongan Kata Bahasa Melayu Walaupun Nik Safiah Karim et.al.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Melayu.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU bahasa lain pula membahagikannya berdasarkan pemahaman masing-masing (Ali Mahmood et. Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) Rajah 5. 2010) seperti berikut: a. Golongan Kata Menurut Marsden (1812): Rajah 5.al. Golongan Kata Menurut Asmah (1968): 58 .2: Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) c.1: Golongan Kata Menurut Marsden (1812) b.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 5.4: Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996) 5.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Bahasa Melayu 59 .3: Golongan Kata Menurut Asmah (1968) d. Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996): Rajah 5.

namun perbincangan dalam topik 5 dan topik 6 hanya menjurus kepada empat golongan perkataan. Sehubungan itu. perbincangan seterusnya ditumpukan kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Walaupun terdapat pelbagai pendapat tentang golongan kata Bahasa Melayu.3.2.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Nama 5.1 Jenis-Jenis Golongan Kata Nama 60 . Rajah 5. tempat atau benda. iaitu perincian kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja. kata kerja. iaitu kata nama khas. kata adjektif dan kata tugas.1 Ciri-Ciri Golongan Kata Nama Golongan kata nama merangkumi sejumlah perkataan yang boleh menjadi unsur inti kepada binaan frasa nama dan lazimnya perkataan ini menamakan orang.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Bahasa Melayu Bahagian ini pula membincangkan jenis-jenis golongan kata Bahasa Melayu. kata nama am dan kata ganti nama seperti rajah di bawah. iaitu kata nama. Golongan kata nama ini boleh dibahagikan pula kepada sub golongan berdasarkan ciri-ciri semantik. 5.

Kata nama am boleh dibahagikan kepada 61 .1). kata nama am dan kata ganti nama (Rajah 2. perbadanan (institusi).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Seperti yang telah dibincangkan. Nama khas hidup dibahagikan kepada dua. Rajah 5. undang-undang. dan seumpamanya. pangkat.6: Kata nama khas b. iaitu kata nama khas. Kata nama khas pula dibahagikan kepada dua. Nik Safiah Karim et al. benda. Kata Nama Khas Kata nama dapat dibahagikan kepada tiga kumpulan. iaitu nama khas hidup dan nama khas tidak hidup. kata nama am dan kata ganti nama. iaitu manusia dan bukan manusia. kata nama khas ialah kata yang digunakan untuk rujukan khusus pada sesuatu nama orang. bangsa. Kata Nama Am Kata nama am ialah perkataan yang merujuk benda. bahasa. a. Huruf pertama kata nama khas ditulis dengan huruf besar dalam tulisan. haiwan. perkara atau konsep yang umum sifatnya. jenis-jenis golongan kata nama terdiri daripada kata nama khas.(1996) menyatakan.

iaitu kata ganti nama diri orang dan kata ganti nama diri tanya. Seterusnya. iaitu (i) Kata ganti nama diri. iaitu kata ganti nama diri orang pertama.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kumpulan-kumpulan kecil berdasarkan ciri makna perkataannya.7: Kata Nama Am c. iaitu (i) hidup atau tidak hidup. Kata ganti nama dibahagikan kepada dua golongan kecil. kata ganti nama sebagai perkataan yang menjadi pengganti kata nama khas dan kata nama am.al (1996). (ii) manusia atau bukan manusia. (iv) konkrit atau abstrak dan (v) berbilang atau tak berbilang seperti berikut: Rajah 5. Kata Ganti Nama Menurut Nik Safiah et. dan (ii) kata ganti nama tunjuk. Kata ganti nama diri pula dibahagikan kepada dua. 62 . kata ganti nama diri orang dibahagikan kepada tiga. (iii) Institusi atau bukan institusi.

iaitu kata kerja transitif dan kata kerja tak transitif. Golongan kata kerja dapat dibahagikan kepada dua kumpulan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kedua dan ketiga.al.8: Kata Ganti Nama 5. Penggolongan kata ganti nama ditunjukkan seperti berikut: Rajah 5. Kata kerja transitif pula boleh dibahagikan kepada kata kerja transitif aktif dan kata kerja transitif pasif (Nik Safiah Karim et.2006) seperti berikut: 63 .3.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja Golongan kata kerja pula merangkumi sejumlah kata dasar yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa kerja.

ii) Pengarang itu menulis buku. (ii) kata kerja aktif tak transitif dan (iii) kata kerja pasif. me-…i.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja 5. memper-…kan. 64 . iaitu (i) kata kerja aktif transitif. kata kerjanya hendaklah menerima awalan me-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KATA KERJA KATA KERJA TRANSITIF KATA KERJA TAK TRANSITIF AKTIF PASIF BERPELENGKAP TAK BERPELENGKAP Rajah 5. memper-…i atau akhiran –i dengan menduduki kedudukan kata kerja dalam rangkai kata predikat.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Kerja Perkataan-perkataan golongan kata kerja bahasa Melayu terbahagi kepada empat jenis.3. (a) Kata kerja aktif transitif Kata kerja aktif transitif adalah kata kerja yang boleh menerima objek tepat dan objek tak tepat (sipi) dalam ayat aktif transitif yang predikatnya mengandungi kata kerja. Contoh: i) Samad membacakan ayahnya surat. sama ada sebagai awalan yang tersendiri atau sebagai sebahagian daripada apitan me-…kan. Dalam ayat transitif ini.

datang dan pergi dan kumpulan yang menerima salah satu daripada imbuhanimbuhan : me-. berlipat.seperti terangkat. Kata kerja pasif berawalan ter. terjatuh. kehujanan dan sebagainya.. (c) Kata kerja pasif Kata kerja pasif ialah kata kerja untuk ayat pasif sebagai lawan ayat aktif transitif. Gadis itu tersenyum. iaitu (i) (ii) Kata kerja pasif berawalan ber. (b) Kata kerja aktif tak transitif Kata kerja tak transitif adalah kata kerja yang tidak boleh menerima objek dalam ayat-ayat yang predikatnya mengandungi kata kerja. dan bersendirian. Pemuda itu sedang berbual. Terdapat tiga jenis kata kerja pasif. (iii) Kata kerja pasif ke …. bertulis dan sebagainya. iv) Ibu sedang menggoreng ikan di dapur. Padi sedang menguning. ber-…an dan ter seperti perkataan menangis. terbunuh. Anak Pak Mat menangis di dalam bilik. kedinginan. berkereta. Contoh : i) ii) iii) iv) v) vi) Pegawai itu berkereta ke pejabat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii) Aminah sedang mencuci pakaian. tercapai dan sebagainya.seperti berasah. duduk. Pelajar-pelajar itu pergi ke Pulau Besar semalam. ber-. 65 .an seperti kecurian. jatuh. Kata kerja aktif tak transitif boleh dibahagikan kepada dua kumpulan iaitu kumpulan kata kerja yang tidak menerima sebarang imbuhan seperti perkataan-perkataan tidur.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. ii.Secara berpasangan.Bina ayat yang tepat berdasarkan kata kerja tersebut. kata nama khas dan kata ganti nama berdasarkan senarai perkataan yang berikut: Tugu Negara Cangkul Sepet Siti Meja Sedih Kamu Dia Cantik Hospital Mereka Kuala Lumpur Komputer Tun Ali 2. LATIHAN 66 . kenal pasti kata nama am. Kenal pasti jenis-jenis kata kerja yang terdapat dalam petikan tersebut. Secara berkumpulan (tiga hingga empat orang). pilih satu petikan akhbar yang sesuai dan jalankan aktiviti berikut: i.

i. Kata kerja ialah perkataan yang menunjukkan ____________ vi. _______ialah kata yang merujuk khusus kepada nama orang. Kata nama khas dibahagikan kepada dua. Kata ganti nama ialah kata yang menggantikan _____ ______. iv. iaitu kata kerja ________dan kata kerja ____ ____________. ii. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. BAHAN BACAAN Abdullah Hassan.al. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. Abdullah Hassan (penyunting) (1983). (2006). haiwan. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . Abdullah Hassan. v. Kuala Lumpur: 67 . nama______ nama _____dan nama_______. Dewan Bahasa dan Pustaka. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. perbadanan dan sebagainya serta dieja dengan huruf beasr. Kata kerja dibahagikan kepada dua kumpulan. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. Ali Mahmood et. (1980) . Kata nama ialah kata yang digunakan untuk nama_______. benda. iii. iaitu nama khas ________dan nama khas_______ ___________.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Isi tempat kosong di bawah ini dengan jawapan yang tepat tentang golongan kata nama dan kata kerja. Rencana Linguistik. (2007).

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Ali Mahmood et. (2010).al. 2006).al (1996. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan:Penerbit Fajar Bakti. 68 . (1985). Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Raminah Hj. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et.Sabran dan Rahim Syam. Tatabahasa Dewan.

penegas. kata adjektif boleh disertai oleh kata keterangan amat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 6 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. anda seharusnya dapat: 1. klausa. penguat. Oleh itu. pendepan. Kata tugas pula hadir dalam ayat. mencerakinkan golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 69 . sungguh dan sangat. Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Untuk pengetahuan anda. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. Sehubungan itu. pembenar. kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan sesuatu benda atau kata nama. 2. Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. pemeri dan tugas-tugas lain. menghuraikan konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. 3. penafi. kata adjektif boleh berdiri sendiri sebagai frasa adjektif untuk memenuhi tugas predikat sesuatu ayat. pembantu. penentu. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas sintaksis tertentu sama ada sebagai penghubung. penerang. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.

0 KANDUNGAN ISI Untuk pengetahuan anda. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. seperti yang dikemukakan khususnya berdasarkan pendapat Nik Safiah Karim et. 70 .al (1996.1 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Adjektif Tahukah anda bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa adjektif?. 6. Perbincangan selanjutnya pula ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. Frasa adjektif pula boleh terdiri daripada satu atau beberapa perkataan yang mengandungi kata adjektif dan unsur lain seperti kata bantu atau kata penguat. 2006) dan ahli-ahli bahasa yang lain.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 6. Ayat yang mempunyai kata adjektif adalah seperti contoh yang berikut: Ahmad sangat pandai bermain muzik.

benar. (vii) kata adjektif cara. dan (ix) kata adjektif pancaindera Kata adjektif sifatan atau keadaan ialah perkataan yang digunakan bagi menerangkan sifat atau keadaan sebagai unsur keterangan kepada kata nama. 6. Dia lemah dalam matematik 71 . sudah lama sungguh. (2006) kata adjektif terbahagi kepada sekurang-kurangnya sembilan jenis. iaitu (i) kata adjektif sifatan atau keadaan. paling.al. (vi) kata adjektif jarak. Kata adjektif mudah dikenali jika kata berkenaan didahului oleh kata penguat seperti amat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemuda itu baik sungguh. Buah cempedak itu enak sekali.2 Jenis-Jenis Golongan Kata Adjektif Anda tentu telah mengetahui bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam frasa adjektif seperti manis sekali. sekali. Kata dalam golongan kata adjektif menerangkan keadaan atau sifat sesuatu nama atau frasa nama. (ii) kata adjektif warna.al. 2007) Menurut Nik Safiah Karim et. (iii) kata adjektif ukuran. Budak nakal selalu kena marah ii. Kata adjektif boleh terbentuk berdasarkan kata itu sendiri atau terbentuk secara menerima imbuhan. (iv) kata adjektif bentuk. seperti contoh berikut: kuat keras bijak Contoh ayat: pintar lemah cergas nakal sihat jahat i. (viii) kata adjektif perasaan. apitan. (v) kata adjektif waktu. sangat. masih lebat lagi. agak. sungguh. sama ada imbuhan awalan. atau sisipan (Ali Mahmood et.

v. iv. Badannya semakin kurus. Kata adjektif ukuran sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian ukuran. seperti contoh berikut: 72 . Kata adjektif bentuk sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi maksud rupa bentuk. seperti contoh berikut: jingga putih Contoh ayat: i. ii. Kertas nipis itu tidak boleh digunakan lagi. gemuk kurus rendah panjang pendek kecil Buku tebal itu sudah saya baca. ii. Dia memiliki mata berwarna biru. iv. Kereta merah itu kepunyaan abang. Peserta itu berdiri dengan cergas. Anaknya masih kecil lagi. seperti contoh yang berikut: tebal nipis tinggi Contoh ayat: i. Pakaian pelajar sekolah berwarna putih. Kata adjektif warna sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian warna. v. Anak Pak Kamar bijak sekali. Pokok itu semakin hari semakin tinggi. iv. Kubu pertahanan pemberontak itu amat kuat. v. iii. perang biru hitam kelabu Adik suka pakai baju hijau. Baju kesukaan saya berwarna kuning.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. iii.

iv. bulat leper buncit bujur bundar tajam Jalan lurus mudah dilalui. iii. Bentuk buah kelapa itu lonjong. Cikgu menasihatkan kami supaya datang awal Kata adjektif jarak sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi makna konsep ruang seperti contoh yang berikut: nyaris hampir Contoh ayat: i. Dia berada di kampus sehari suntuk. Nenek masih menyimpan barang-barang lama. dekat jauh Rumahnya tidak jauh dari Pejabat Pos. Kenangan silam sukar dilupakan. v. 73 . ii. ii. Pinggan leper itu untuk pinggan makan. seperti contoh yang berikut: kerap jarang baharu Contoh ayat: i. v. iv.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lurus bengkok lonjong Contoh ayat: i. Matanya tajam memandang ke hadapan Kata adjektif waktu sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian konsep masa. awal lewat dahulu sering silam lampau Kedatangannya lewat hari ini. Universiti itu dekat dengan lebuhraya. iii. Mukanya bujur sirih. ii.

Gasing itu berpusing ligat. Nenek itu terlalu kasih akan cucunya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. v. Mereka amat rindu akan kampung halaman. v. takut hendak rindu malu geram marah Dia masih marah kepada saya. Dia berdiri hampir dengan kereta saya. iv. Kanak-kanak itu takut akan kucing. ii. Arus sungai itu sangat deras. Dia cermat apabila berbelanja. Kata adjektif cara sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian keadaan kelakuan atau ragam. deras gopoh cermat ligat perlahan cepat Kereta itu dipandu dengan laju. Pemuda itu masih malu untuk bersuara 74 . iii. seperti contoh yang berikut: pantas lambat laju Contoh ayat: i. Kata adjektif perasaan ialah perkataan yang digunakan sebagai unsur keterangan kepada kata nama yang memberi pengertian atau konsep perasaan. ii. iv. seperti contoh yang berikut: kasih sayang cinta Contoh ayat: i. iii. Siapa cepat dia dapat.

♣ Indera dengar nyaring merdu i. Pemuda segak itu guru saya. ii. pandang. ii. Saya suka mendengar suaranya yang lembut. Teriakannya nyaring sungguh. Kebanyakan lelaki bersuara garau. v. Alunan musik itu mersik. iv. Buku itu berkulit keras. Suaranya merdu bagai buluh perindu. v. iv. Kulit mukanya sangat halus. 75 . Kain yang kesat itu ialah kain lap. iii. hodoh buruk molek segak lembut garau mersik serak kasar kesat licin keras Lantai itu licin kerana baru dicuci. bau. ♣ Indera pandang comel cantik i. iii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata adjektif pancaindera sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang membawa konsep sentuh. dengar. dan rasa seperti contoh yang berikut: ♣ Indera sentuh lembik halus i. Dawai kasar itu untuk dibuat ampaian.

iii. Bunga ros itu harum baunya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ii. Setiap hari dia memakai minyak wangi. Pakaian pengantin itu molek sungguh. iii. ♣ Indera bau wangi busuk i. Buah limau masam rasanya. Setiap hari kita minum air tawar. kelat payau masam lazat hanyir hancing harum tengik Kakaknya suka berpakaian cantik. Saya tidak suka minum ubat pahit. v. Kuih tradisional itu terlalu manis. Nasi tengik itu tidak boleh dimakan. 6. v.3 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Tugas 76 . ii. iv. Rumah buruk itu tidak berpenghuni. Bau busuk itu datangnya dari lori sampah. vi. Semua orang suka makanan lazat. ♣ Indera rasa manis masin i. iv. Bangkai ikan itu menyebabkan bau hanyir. Dia ingin mengahwini pemuda tampan. iii. ii. iv.

prafrasa. atau. benar dua. bukan ialah. tah. Dengan perkataan lain.cis apa. daripada ya. maka. Kata tugas juga menjadi salah satu unsur dalam ayat. kata hubung kata seru kata tanya kata perintah kata pangkal ayat kata bantu kata penguat kata penegas kata nafi kata pemeri kata sendi nama kata pembenar kata bilangan kata arah : : : : : : : : : : : : : : dan. Sila rujuk jadual yang berikut untuk huraian tentang jenis-jenis kata tugas (Ali Mahmood et. bawah. penerang. berapa. dari. segala. golongan kata tugas bukan sahaja mengandungi golongan kecil yang berbeza malah turut menunjukkan sifat yang sama. lah.2010) 77 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Golongan kata tugas merupakan golongan kata yang bersifat pelbagai jenis (keterangan). atau sebagai kata pascakata. siapa sila. frasa kerja. kah. penghubung. dan sebagainya. pembenar. syahadan akan. penguat. pun tidak. Berikut disenaraikan kelompok kata tugas dan contoh-contoh perkataan yang berfungsi untuk mendukung sesuatu tugas dalam sintaksis tertentu. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas tertentu seperti kata penyambung ayat.al. Sehubungan itu. iaitu tidak boleh menjadi unsur inti untuk frasa nama. fungsi kata tugas dalam ayat adalah sebagai pemeri. paling juga.amboi. penentu. sudah. betul. adalah di. tetapi wah. klausa atau frasa untuk mendukung maksud sesuatu tugas sintaksis tertentu. banyak atas. penegas. tepi 6.4 Jenis-Jenis Golongan Kata Tugas Kata tugas ialah sejenis perkataan yang hadir dalam ayat. pernah sangat. amat. tolong. klausa. dan frasa adjektif. dalam. berfungsi sebagai kata praklausa. harap hatta.

Guru itu menyatakan bahawa muridnya sangat rajin. tetapi. sekiranya. kalau. sambil. jikalau. • (ii) Kata Hubung Pancangan 1. atau. • Gabungan dan. • • Komplemen bahawa • • • Keterangan kerana. kendatipun. serta. hingga. andai kata. • Relatif yang • Budaya hidup yang bertoleransi dapat menjamin kesejahteraan. malahan. kemudian • • Aminah mengemas rumah dan ibunya membasuh kain. lalu. Mereka beramairamai pergi ke sekolah yang menawarkan kursus komputer. Mereka mungkin pergi ke Johor atau ke Perak. Semua pihak harus menyedari bahawa perkara yang dihadapi adalah amat mencabar. agar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jenis Kata Tugas (i) Kata Hubung Gabungan Kata Tugas Ayat 1. supaya. Menghubungkan klausa yang sama tara sifatnya. meskipun. semoga. Menyambungkan klausa tak setara atau klausa pancangan pada klausa utama atau klausa induk. Sampah itu dipungutnya kemudian dicampakkannya ke dalam tong sampah. • 78 Pertandingan badminton akan ditangguhkan .

kata adjektif sifatan atau keadaan. catatkan dua contoh kata adjektif untuk setiap jenis kata adjektif. (vi) kata adjektif jarak. 2. (iv) kata adjektif bentuk. (vii) kata adjektif cara. iaitu (i) kata hubung gabungan. dan (ix) kata adjektif pancaindera.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. (v) kata adjektif waktu. Secara berpasangan. (ii) kata adjektif warna. (iii) kata praklausa. (iv) kata prakfrasa dan kata pascakata. 79 . kenal pasti jenis-jenis kata tugas yang berbeza. (viii) kata adjektif perasaan. (ii) kata hubung pancangan. iaitu (i). (iii) kata adjektif ukuran. Berdasarkan petikan di bawah.

Haji Awang Sariyan ketika membentangkan kertas utama yang bertajuk Melestarikan Bahasa Melayu dalam Komunikasi dalam Seminar Kesantunan Berbahasa Peringkat Kebangsaan pada 28 hingga 29 Mac 2007 di Hotel Grand Continental.pdf 80 . Dalam ucapan perasmiannya. Pelestarian bahasa Melayu dari sudut taraf dan fungsinya serta penggunaannya penting untuk menyuburkan amalan komunikasi yang baik dan berkesan. Seminar yang dihadiri oleh 200 orang peserta yang terdiri daripada pensyarah.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Masyarakat kita sedang menghadapi krisis pembudayaan bahasa Melayu dalam komunikasi. mengangkat martabat bahasa Melayu dan menyuntik semangat para peserta. penggiat bahasa dan masyarakat umum ini telah dirasmikan oleh Pengarah Institut Perguruan Sultan Mizan. Kian ketara ialah pengabaian sejumlah anggota masyarakat pelbagai lapisan terhadap bahasa sebagai unsur teras kebudayaan dan tamadun. beliau berharap agar seminar ini dapat menyemarakkan rasa cinta terhadap bahasa kebangsaan.dbp. Sumber: http://www. sekali gus dapat mengangkat martabat bahasa Melayu sebagai bahasa tonggak tamadun bangsa. bahasa komunikasi dan bahasa perpaduan.my/klikdbp/klikdbp1apr7. Profesor Dr.” Demikian ditegaskan oleh tokoh bahasa. iaitu. pegawai kerajaan. Di samping itu. Kuala Terengganu. dan krisis pembudayaan tentang mutu penggunaan bahasa Melayu dalam pelbagai ranah seperti pentadbiran. seminar ini diharapkan dapat memberikan input dan maklumat baharu kepada para ilmuwan dan pentadbir sekolah agar dapat menerapkan aspek kesantunan berbahasa dalam Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) sekali gus memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi. bakal pendidik. krisis pembudayaan dalam hal taraf dan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dan bahasa ilmu. Oleh itu. guru. pendidikan dan di tempat awam. “krisis pembudayaan bahasa Melayu dapat diperhatikan dalam dua bentuk. Tegas beliau.gov. apatah lagi komunikasi yang bersifat rasmi.” Seminar anjuran Institut Perguruan Sultan Mizan. media massa. beliau menegaskan bahawa “penerapan kesantunan dan budi bahasa dalam komunikasi amat penting untuk membentuk generasi yang berkualiti dan berkeperibadian tinggi. Tuan Haji Nik Arif Raja Yusof. Dewan Bahasa dan Pustaka Wilayah Timur dan Kerajaan Negeri Terengganu ini bertujuan untuk menghayati dan menerapkan bentuk serta strategi komunikasi yang bersopan dan beretika bagi mengatasi kepincangan aspek penghayatan nilai serta adab ke-sopanan dan kesantunan berbahasa yang semakin diabaikan dalam kalangan masyarakat.

" Aku menjawab acuh tidak acuh.." balasnya. "Hilwah. lalu menyuapkannya ke mulut. Tanganku mengacau sudu sambil mata merenung jauh.. Dia mengorak senyum. Persoalan yang dihamburkan membuat aku malas mahu melayan. kau marah?" Aku menggetis donat di dalam piring. Tapi berkongsi pandangan.. Kopi yang masih panas kucicip perlahan. Hilwah. Kurang manis. dan tidak. tapi maksud kau. "Ya. Aku mencapai satu paket gula. kenal pasti dan gariskan golongan kata adjektif yang terdapat. Aku masih diam." "Aku bukan mengajak bertekak.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN Berdasarkan petikan cerpen di bawah. Menarik nafas. Dia turut menghirup teh manis di dalam cawan di hadapannya. "Buat apa aku nak bertekak tentang persoalan yang kau sendiri telah punya jawapan dan pilihan. betullah kau bersetuju bila aku katakan profesion perguruan itu serendah-rendah karier dalam kelas profesional? Aku teguk lagi kopi yang masih hangat. Kemudian kenal pasti jenis-jenis kata adjektif tersebut. "Err. mengoyakkan bucunya lalu mencurahkan isinya ke dalam cawan putih bermulut heksagon. "Kenapa kau diam? Tak betulkah apa yang aku katakan?". Pandangannya menuntut jawapan.. Rasa terhina! BAHAN BACAAN 81 . Hakikatnya pantai hatiku sedang diamuk gelora.

Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Kuala Lumpur: 82 . Tatabahasa Pedagogi untuk Sekolah Menengah.al. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. 2006). Abdullah Hassan (penyunting) (1983). Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Abdullah Hassan (2006). Dewan Bahasa dan Pustaka.al. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia .al (1996.Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. (2010). Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. Tatabahasa Dewan.al (1996. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. Abdullah Hassan (2008). 2006). Tatabahasa Dewan. (2007). Ali Mahmood et.Bhd.Nik Safiah Karim et. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Rencana Linguistik. (1980) . Ali Mahmood et.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful