BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

MODUL
MORFOLOGI

BMM3109
NAMA:___________________________ AMBILAN:_______________________ KURSUS:_________________________

1

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

TAJUK 1
SINOPSIS

MORFOLOGI BAHASA MELAYU

Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep Morfologi Bentuk kata Bahasa Melayu Golongan kata Bahasa Melayu

Nik Safiah Karim (1996) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan, struktur kata dan penggolongan kata. Dengan struktur kata dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit tatabahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada bentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk dan fungsi dengan anggota lain dalam kumpulan yang sama. Kesimpulannya, morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata dalam bahasa Melayu. Abdullah Hassan (2006) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan. Istilah ini dipinjam daripada biologi yang bermaksud kajian tentang bentuk tubuh haiwan dan tumbuhan. Konsep bentuk ini diterapkan kepada bentuk perkataan bahasa manusia. Raminah Hj. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfologi ialah satu bidang dalam kajian bahasa yang mengkaji tentang perkataan dan cara-cara pembentukkannya. Unit-unit tatabahasa yang menjadi unsur perkataan disebut morfem. Morfem ialah unit yang terkecil dalam bahasa yang berfungsi gramatis

2

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU atau yang menjalankan tugas nahu. Perkataan ialah bentuk bahasa yang terkecil juga tetapi mengandungi makna yang lengkap dan dapat berdiri sendiri.

Perubahan Struktur Kata Perubahan Golongan Kata Contoh : Maksud Perubahan tupai – tupai-tupai Kata

Contoh :
beri – pemberian

MORFOLOGI

Contoh :
cari – pencarian

Rajah 1.1 : Huraian tentang morfologi mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan

Pembentukan Kata dalam bahasa Melayu mempunyai beberapa cara membentuk perkataannya. Ada bentuk perkataan yang bersifat tunggal, contohnya rumah, tinggal dan putih. Di samping itu terdapat perkataan yang dibentuk hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pengimbuhan ialah meninggal dan meninggalkan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pemajmukan ialah reka bentuk dan surat khabar. Manakala contoh perkataan yang dibentuk secara penggandaan ialah besar – besar dan baju – baju. Pengimbuhan Kata ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Terdapat empat jenis imbuhan iaitu awalan, akhiran dan sisipan. Imbuhan – imbuhan ini apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata nama, kata kerja dan kata adjektif.

3

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemajmukan Kata ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsur lain. Penggandaan Kata dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar. Dalam proses demikian, kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. Kata dasar juga boleh diandakan secara berentak, iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini, anda seharusnya dapat: 1.menjelaskan konsep Imbuhan. 2.menjelaskan jenis-jenis Imbuhan. 3.menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu KERANGKA TAJUK-TAJUK

IMBUHAN

Konsep Imbuhan

Jenis-Jenis Imbuhan

Konsep Pembentukan Kata

Rajah 1.2 Kerangka Tajuk

4

menjelaskan jenis-jenis Imbuhan dan menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu 1. Tercakup dalam imbuhan ialah bentuk-bentuk berikut : awalan. Imbuhan-imbuhan ini. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbaagai golongan. dan sisipan. apitan. Terdapat empat jenis imbuhan. morfem kosong dan bentuk fleksi. iaitu awalan. kata iaitu kata kerja.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. akhiran.1 Definisi Imbuhan Apakah yang dimaksudkan dengan imbuhan? Tatabahasa Dewan (2004) : Perkataan-perkataan dalam sesuatu bahasa boleh terdiri daripada bentuk dasar iaitu bentuk kata terkecil yang tidak menerima sebarang imbuhan atau bentuk terbitan.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep menjelaskan konsep Imbuhan. bentuk yang dihasilkan daripada proses memperluas bentuk dasar tadi melalui berbagai-bagai cara pembentukan kata. sisipan. proses pembentukan perkataan melibatkan pengimbuhan. Abdullah Hassan (2004) : Pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. apitan. dan kata adjektif. 5 . Dalam kebanyakan bahasa. akhiran. Imbuhan yang dimaksudkan ialah unit-unit bahasa tertentu yang ditambah pada bentuk-bentuk lain yang menyebabkan perubahan makna nahunya. Nik Safiah Karim dan rakan (1996) : Proses pembentukan kata dalam sesuatu bahasa merupakan proses penyusunan morfem menurut peraturan sistem morfologi bahasa itu.

Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfem yang tidak boleh berdiri dengan sendiri. Proses pengimbuhan ialah satu proses membentuk perkataan dengan cara mengimbuhkan sesuatu perkataan dengan imbuhanimbuhan tertentu supaya dengan demikian akan timbullah satu perkataan yang membawa konsep yang baharu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Raminah Hj. 1. imbuhan mestilah dirangkaikan dengan perkataan. 6 . sisipan dan apitan.2 Jenis-Jenis Imbuhan Imbuhan-imbuhan dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada dua unsur yang besar iaitu imbuhan-imbuhan yang asli dalam bahasa Melayu dan imbuhan-imbuhan yang dipinjam daripada bahasa asing.1 Imbuhan-imbuhan asli dalam bahasa Melayu Imbuhan-imbuhan yang telah sedia ada dalam bahasa Melayu dapat dipecahkan pula kepada empat jenis iaitu awalan. Di dalam pemakaiannya.2. akhiran. 1.

men-. meny. meng-.1.3 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. pe-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Awalan • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja Akhiran Apitan Bentuk-Bentuk Imbuhan Sisipan • Kata Nama • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif Tidak Wujud dalam BM Morfem kosong Fleksi Tidak Wujud dalam BM Rajah 1.dalam ber+jalan dan di. ke-.2.1 Awalan Imbuhan yang diletakkan di awal perkataan (sebelum kata dasar) dalam pemakaiannya. ber-. di-.dalam di+ambil. per-. mem-. 7 . Misalnya ter-. me-. se-. dan lain-lain. Misalnya ber.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.1.2 Akhiran Imbuhan yang ditambah pada bahagian belakang kata dasar (sesudah kata dasar) dalam pemakaian. Misalnya – kan dalam jalan+kan dan -i dalam akhir+i. 1.2.1.3 Apitan Imbuhan, yang hadir secara mengepit kata dasar, iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar, misalnya ke-.....-an dalam ke+cantik+an dan di-.....-i dalam di+ikut+i, 1.2.1.4 Sisipan Imbuhan yang hadir di celahan kata dasar. Sisipan terbahagi kepada empat iaitu er-, el-, em- dan in-. Misalnya –el- dalam t+el+unjuk, -in- dalam s+in+ambung,-er- dalam s+er+uling dan –em-, dalam g+em+uruh. 1.2.1.5 Morfem Kosong Tidak Wujud dalam bahasa Melayu. 1.2.1.5 Fleksi Tidak Wujud dalam bahasa Melayu.

8

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.2 Imbuhan-imbuhan Pinjaman dalam bahasa Melayu Umumnya, dapat dibahagikan unsur-unsur imbuhan asing ini kepada tiga kumpulan mengikut asal imbuhan-imbuhan tersebut. tiga kumpulan ini ialah : 1.2.2.1 Imbuhan Sanskrit Imbuhan yang berasal daripada bahasa Sanskrit ialah jenis imbuhan yang telah lama ke dalam sistem tatabahasa bahasa Melayu. Penggunaan imbuhan ini amat produktif dan telah menjadi sebati dengan perkataan-perkataan dasar dalam bahasa Melayu. Namun, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Sanskrit iaitu awalan dan akhiran.

Awalan maha tata pra swa tuna eka dwi tri panca Maharaja Tatabahasa Prakata swadaya tunabusana ekabahasa dwitahunan tribulan pancaindera man man wan wan wati wati nita nita

Akhiran seniman budiman angkawan jelitawan olahragawati seniwati karyanita biduanita

1.2.2.2 Imbuhan Arab Parsi

9

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pengaruh bahasa Arab-Parsi terhadap bahasa Melayu bermula sejak

kedatangan Islam ke alam Melayu kira-kira abad ke-13 masihi. Sebagai bahasa rasmi agama Islam, bahasa Arab telah mendapat tempat dalam kalangan orang Melayu dan ini memudahkan proses asimilasi unsur-unsur bahasa Arab ke dalam bahasa Melayu, terutamanya dari segi pengambilan bentuk-bentuk katanya. Namun demikian, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Arab-Parsi iaitu awalan dan akhiran.

Awalan biBiadap Bilazim binormal -wi -i -iah -in -at -ah

Akhiran duniawi abadi lahiriah hadirin munafikin hadirat munafikat qariah solehah

1.2.2.3 Imbuhan Yunani – Latin - Inggeris Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu berasal daripada imbuhan bahasa Yunani – Latin – Inggeris. Tetapi umumnya tersebut tidak berfungsi sebagai imbuhan dalam bahasa Melayu kecuali beberapa imbuhan awalan seperti pro-,anti-, mono-, poli-, auto- dan supra-.

Awalan proantipoliautoprobarat antikerajaan poliklinik autograf -isme -isme -ik -ik 10

Akhiran sosialisme nasionalisme prolifik saintifik

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

subsupraheteroheksahidrohomohiperkilomakroinfrainter-

subbidang supranasional heterograf heksagon hidrolisis homogen hiperbola kilometer makrolinguistik intrajabatan intervokal

-si -si -al -al -is -is

sensasi revolusi praktikal klinikal potensi praktis

11

4 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Pinjaman dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. iaitu kata tunggal.3 Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Dalam bahasa Melayu terdapat empat bentuk kata. dan kata ganda. kata terbitan. kata majmuk. Kata tunggal tidak melibatkan apa-apa proses pembentukan. tetapi tiga bentuk kata lain melibatkan proses-proses tertentu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 1. Proses-proses ini ialah pengimbuhan. pemajmukan.5 : Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 12 . penggandaan dan akronim Proses Pembentukan Kata Pengimbuhan Pemajmukan Penggandaan Akronim Rajah 1.

Sebahagian besar proses pengimbuhan berlaku pada kata dasar. Imbuhan (Awalan) PemMemper-isme -i Peng-....+ tapa ( bertapa ). Berikut ialah beberapa contoh lain : 13 . ke.+ tawa ( ketawa ) dan ke.-an Men-.1 Proses Pengimbuhan Proses pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. dapat dilahirkan pengarang melalui imbuhan peN-. dan kata adjektif.. yang menghasilkan kata terbitan. Pengimbuhan boleh berlaku pada sejumlah kecil kata akar.-i Ke-.. Berikut diperlihatkan beberapa contoh proses pengimbuhan. Daripada kata dasar karang. misalnya. Imbuhan-imbuhan ini.. dan sisipan.. Terdapat empat jenis imbuhan. menerbitkan kepengarangan. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata kerja..-an -er-emKata dasar bawa kuat nasional dekat isytihar ikut sihat lari gigi gilang Kata terbitan pembawa memperkuat nasionalisme dekati pengisytiharan mengikuti kesihatan berlarian gerigi gemilang Proses pengimbuhan boleh berlaku pada pelbagai tahap.. iaitu awalan..+ mudi ( kemudi ).. Kata terbitan yang dihasilkan oleh proses pengimbuhan boleh menjadi kata dasar bagi proses pengimbuhan kali kedua. Pengarang pula dapat menerima apitan ke-.-an. akhiran. apitan...-an Ber-.3... misalnya ber.

Tidak dapat diselitkan apaapa unsur antara dua kata dasar ini.direka bentuk daya serap .2. Contohnya : urus niaga .mencari gali reka bentuk . Sebagai contoh.2 Apabila kata majmuk menerima apitan.2. tetapi apabila dirangkaikan membentuk kata majmuk kerusi malas.berurus niaga cari gali . dalam bahasa Melayu tidak terdapat ungkapan * kerusi yang malas atau * kerusi dan malas atau * kerusi untuk malas. iaitu : 1. ejaannya tetap terpisah.1. Cara pengimbuhan kata majmuk terdapat dalam dua bentuk.3.daya serapan 1.2 PROSES PEMAJMUKAN Kata Dasar libat lanjur balik sambung Imbuhan terlibat terlanjur terbalik sinambung Kata Terbitan keterlibatan keterlanjuran menterbalikkan kesinambungan Proses pemajmukan ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. 1.1.3. maksudnya.1 Apabila kata majmuk menerima awalan atau akhiran. ejaannya menjadi bercantum.3.2.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.1Pengimbuhan Kata Majmuk Kata majmuk boleh menerima imbuhan seperti kata dasar lain. kerusi dan malas masing-masing mempunyai makna tersendiri. Contohnya : 14 .

1 Penggandaan Kata Majmuk Kata majmuk boleh mengalami proses penggandaan. dan 3.2. Contohnya : rumah sakit guru besar Raja Muda Timbalan Naib Canselor rumah-rumah sakit guru-guru besar Raja-raja Muda Timbalan-timbalan Naib Canselor melipatgandakan persuratkhabaran diurusniagakan keibubapaan Satu kekecualian ialah penggandaan yang melibatkan perkataan yang telah mantap.3. Penggandaan kata majmuk melibatkan penggandaan unsur pertama sahaja. terdapat tiga jenis penggandaan. Dalam hal ini. separa atau berentak iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu.3. 15 . Penggandaan berentak. 1.3 PROSES PENGGANDAAN Proses penggandaan ialah proses yang mengulangi kata dasar. Penggandaan penuh. sama ada secara penuh. iaitu . Penggandaan separa. 2. penggandaan berlaku kepada keseluruhan perkataan. Dengan kata lain.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lipat ganda surat khabar urus niaga ibu bapa 1. Contohnya : setiausaha jawatankuasa tanggungjawab setiausaha-setiausaha jawatankuasa-jawatankuasa tanggungjawabtanggungjawab 1.

3. Terdapat dua jenis penggandaan penuh.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Vokal dalam bentuk gandaan ini mengalami 16 .3.3. iaitu : • pada kata dasar tunggal dan lazimnya melibatkan pengulangan suku kata pertamanya serta letak pengulangan itu pada bahagian hadapan kata dasar. Contohnya : Sekolah makan besar baju • • • • • sekolah-sekolah makan-makan besar-besar baju-baju Yang melibatkan kata dasar yang menerima imbuhan. Contohnya : 1. Penggandaan separa berlaku pada dua jenis kata dasar.1 Penggandaan penuh Penggandaan penuh ialah proses yang mengulangi seluruh kata dasar.3. iaitu : • Yang melibatkan kata dasar yang tidak menerima apa-apa imbuhan.2 Penggandaan separa Penggandaan separa ialah proses yang mengulangi sebahagian kata pelari • pelari-pelari perbualan • perbualan-perbualan kekasih • kekasih-kekasih kejadian • kejadian-kejadian dasar sahaja.

Penggandaan ini berlaku pada kata kerja dan kata adjektif.3. dan boleh terletak di bahagian belakang kata dasar atau di bahagian hadapan kata dasar.3. Penggandaan separa yang berlaku hanya mengulangi kata dasar dan tidak melibatkan imbuhan. Proses ini dapat digambarkan seperti yang berikut : jari siku sungut pohon laki • jejari sisiku susungut popohon lalaki jejari sesiku sesungut pepohon lelaki pada kata dasar yang berimbuhan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU proses pelemahan. menjadikannya vokal e pepet. Kata Dasar Berimbuhan tersenyum bercakap setinggi membantu mencuit menari mengejar Imbuhan tersenyum-senyum bercakap-cakap setinggi-tinggi bantu-membantu cuit-mencuit tari-menari kejar-mengejar 1.3 Penggandaan Berentak 17 .

penggandaan berentak terbahagi kepada tiga jenis. 1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Penggandaan berentak ialah proses yang mengulangi kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu.3. Contohnya : kayu tanah simpang kayu-kayan tanah-tanih simpang-siur Perhatian: Kata ganda mesti dieja dengan sempang. Salah. bunyi yang diulang ialah vokal. iaitu : 1 2 3 Penggandaan Berentak Pengulangan Vokal Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Penggandaan Berentak Bebas • Penggandaan Berentak Pengulangan Bebas Dalam penggandaan ini. iaitu yang mempunyai ciri-ciri keharmonian vokal. seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. Dalam penggandaan berentak. misalnya.4 KATA AKRONIM Mengikut Tatabahasa Dewan. Contohnya : sayur ramah cerai sayur-mayur ramah-tamah cerai-berai • Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Dalam penggandaan ini. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk 18 . penggandaan berlaku pada persamaan bunyi-bunyi konsonan tertentu. Berdasarkan perubahan dan pengulangan bunyi demikian. jika ditulis *ipar duai. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim.

taman bimbingan kanak-kanak purata .Berita Nasional Malaysia .pukul rata kugiran .3.Angkatan Belia Islam Malaysia . Contohnya : ABIM Bernama Kugiran .3. Contohnya : ABIM UMNO Angkatan Belia Islam Malaysia United Malay National Organisation 1.4.2 Ditulis bermula dengan huruf besar 19 .4. Contohnya : tabika .4.3. jika kata nama khas. keseluruhannya ditulis dengan huruf besar. bergantung pada cara pembentukkannya.kumpulan gitar rancak 1. jika bukan kata nama khas. 1.2 Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar.1 Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan.kumpulan gitar rancak Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu.

(1985). Tatabahasa Dewan Edisi Baharu . kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar. Raminah Hj. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu. (2006). Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas. Secara individu anda dikehendaki melayari internet untuk mendapat bahan tentang definisi morfologi bahasa Melayu. 1. 2. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. (2006). Sabran dan Rahim Sham. Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Abdullah Hassan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. Selain itu. 20 . anda juga dikehendaki mengumpul maklumat tentang Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu. BACAAN TAMBAHAN Nik Safiah dan rakan-rakan. Morfologi Bahasa Melayu. Oleh itu. Kuala Lumpur : PTS Profesional.

HASIL PEMBELAJARAN (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Terbitan Mengenal pasti Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Mengenal pasti Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Mengenal pasti Golongan Kata Tunggal Mengenal pasti Golongan Kata Terbitan KERANGKA TAJUK-TAJUK BENTUK KATA BENTUK KATA TUNGGAL DAN TERBITAN BENTUK KATA MAJMUK DAN KATA GANDA Rajah 2. kata terbitan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 2 PERKATAAN DAN BENTUK PERKATAAN BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan kata dan bentuk tunggal. kata majmuk dan kata majmuk. tumpuan juga diberi untuk mengenal pasti golongan kata tunggal dan kata terbitan. Selain itu.1: Kerangka Tajuk 1 GOLONGAN KATA TUNGGAL DAN TERBITAN 21 .

zink. taska. cerpen. bulat. cam. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata.1 Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan. asal. bom. mengenal pasti golongan kata tunggal dan mengenal pasti golongan kata terbitan. gembira. ADUN. dekat. isyarat universiti. suka. dram. Dalam bahasa Melayu. almari.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata tunggal. teks. mengenal pasti kata majmuk dan bentuk kata majmuk. akan. skrip. UMNO. mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata terbitan. pemajmukan dan penggandaan. purata. tadika. laksana. 2. Contohnya : Kata Tunggal Satu Suku Kata Kata Tungga Dua Suku Kata Kata Tunggal Tiga Suku Kata Kata Tunggal Empat Suku Kata dan lebih Kata Tunggal . sini. rak. cereka Intan (Institut Tadbiran Awam Negara) Mara (Majlis Amanah Rakyat) Pernas (Perbadanan Nasional) 22 .Akronim (Gabungan Suku Kata) Kata Tunggal .cas. sana bahaya. trak. jauh. meja. mengenal pasti kata ganda dan bentuk kata ganda. golf. MAS. am.Akronim (Gabungan Huruf Awal) Kata Tunggal . sayembara. skru dia. das.Nama Khas) had.Akronim (Gabungan Huruf Awal dan/ Suku Kata . mahasiswa. personifikasi ABIM. cat. wang. cenderamata. berita.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. cahaya.

-in. -at. -an. -em-el-. -man. dwi-. -kan. pro-. per-. ber. tata-. Contoh bentuk imbuhan adalah seperti di bawah yang merangkumi awalan. makro-. maha. memper-. te-an. -wan. -in- 23 . diper-…-kan. infra-. eka-. semi-. -ita. memper-…-kan. kata kerja dan lain-lain.. akhiran. sub-. -er-. mikro-. -isme. per-. sisipan dan apitan.2 Kata Terbitan dan Bentuk Kata Terbitan Kata terbitan ialah kata yang terhail daripada proses pengimbuhan iaitu proses mengandingkan imbuhan pada kata dasar. -wati. -is. ke-…-an meN-…-kan.bel-. di-…. di-…kan. -an. telemeN-. ter-. -an. ko-. diper--. memper-…ke-…-an -el-. pel-…-an.anti. -ah. di-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. ber-…-kan. pel-.imbuhan itu pula terdiri daripada kata nama. pra-. meN-…. diperter-. peN-. -em-. juru.. ber-…. ke-. Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Nama) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Kerja) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Adjektif) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Nama) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Nama) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Adjektif) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Nama) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Adjektif) peN-. se-.

garis pusat. kerjasama. telefon dail terus anak emas. kaki ayam. jawatankuasa. persatuan. tengah hari. kaki bola antarabangsa. barisan. sukarela. beritahu. guru-guru besar. terima kasih. pesuruhjaya. Duta Besar model linear. Kata Majmuk Bebas bandar raya. dicampur aduk. suruhanjaya. matahari. Naib Canselor. pengambilalihan. Persatuan Bekas Perajurit. daya serapan mencampuradukkan. tandatangan. Kata Majmuk Istilah Khusus Kata Majmuk Kiasan/Simpulan Bahasa Kata Majmuk yang Mantap Kata Majmuk Jamak (Gandaan kata pertama) Kata Majmuk Jamak (Penada Jamak . Ketua Menteri. sekumpulan. pengenalpastian. mengambil alih. kakitangan. tanggungjawab alat-alat tulis. banyak.3 Kata Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Kata Majmuk ialah kata yang terbentuk dengan merangkaikan kata dasar atau lebih dan membawa makna yang tertentu (baharu). Perdana Menteri. Kata majmuk bertindak sebagai satu unit dan kebanyakkannya dieja terpisah. kereta lembu. semua Ketua Setiausaha. setiausaha.semua. kapalkapal terbang. pertubuhan. lebuh raya. olahraga. buah tangan. para. sebahagian) Kata Majmuk Terbitan (Awalan dan Akhiran) Kata Majmuk Terbitan (Apitan) 24 . kenal pasti contohcontoh kata terbitan dan senaraikan dalam lajur yang berasingan 2. Contohnya seperti di bawah. bumiputera. cakera padat. lut sinar. warganegara.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk setiap bentuk imbuhan di atas. sekumpulan guru penolong kanan. dikenal pasti. berat mulut.

lauk-pauk. 2. Dalam bahasa Melayu. tolong-menolong berlari-lari. Kata Ganda Penuh Kata Ganda Separa Kata Ganda Berentak rama-rama.5 Golongan Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan. Pengulangan kata dasar itu boleh melibatkan seluruh kata dasar atau digandakan secara berima.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Senaraikan contoh-contoh kesalahan penulisan kata majmuk di kampus anda yang kerap dilakukan oleh pengguna bahasa. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata.lintang-pukang. tertanya-tanya.4 Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Kata ganda ialah kata yang terhasil melalui proses mengulang kata dasar. lelayang. 25 . kalau-kalau. kupu-kupu. pemajmukan dan penggandaan. jangan-jangan. gunung-ganang 2. simpangperenang. Contohnya seperti di bawah. elok-elok. cantik-cantik. kusut-masai. pulau-pulau lelaki.

5. masjid mimpi. beta. tuan hamba Kata Ganti Nama (Diri Ketiga) baginda. Kementah Kata Ganti Nama (Diri Pertama) aku. keadaan kemahuan. Si Belang. Proton Perdana V6. awak. 26 .Manusia) Kata Nama Khas (Hidup . kucing. Comel. beliau. Sudirman Sang Kancil. idaman. kami. hamba. sini. Jin. dikau. Allahyarham Tun Abdul Razak. situ LATIHAN : Dengan merujuk akhbar. kehendak.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. mereka Kata Ganti Nama (Tunjuk) Kata Ganti Nama (Tanya) Kata Ganti Nama (Tempat) ini. YAB Datuk Seri Dr. kalian. ia. Vanda Diana (orkid) Jibrail. siapa. perasaan. kamu. kelompokkan kata ganti mengikut jenisnya. Alya Nabila.1 Penggolongan Kata: Kata Nama Kata Nama Am (Konkrit) Kata Nama Am (Abstrak) Kata Nama Khas (Hidup . Mahathir. engkau. Tompok. mana. tuanku. Bangunan Pentadbiran Kerajaan Persekutuan. Proton Waja.Bukan Manusia) Kata Nama Khas (Tak Hidup) baju. patik. berapa sana. Rafeah. itu apa. dia. daku. saya Kata Ganti Nama (Diri Kedua) anda. seluar.

beransur. gopoh hitam. kecil. cerdas. didiami. laju. nipis. spontan. membesar. bising. kerkibaran. deras. mendiami. tebal bukur. menguning. mempererat. menggunakan. ingin 27 . dipererat. digunakan. mersik. basah. tersenyum. diabaikan. lama. ghairah. manis. datang. merah. hapak. terduduk. biru cetek. menyiram dibeli. mengabaikan. kelompokkan jenis-jenis kata kerja mengikut kumpulannya. cinta. bulat. cerdik. berbantalkan LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar.2 Golongan Kata Terbitan Penggolongan Kata: Kata Kerja Kata Kerja Transitif (Aktif) Kata Kerja Transitif (Pasif) Kata Kerja Tak Transitif (Tak Berpelengkap) Kata Kerja Tak Transitif (Berpelengkap) membeli. perlahan benci. buruk.3 Penggolongan Kata: Kata Adjektif Kata Adjektif Sifat/Keadaan Kata Adjektif Warna Kata Adjektif Ukuran Kata Adjektif Bentuk Kata Adjektif Pancaindera Kata Adjektif Waktu Kata Adjektif Cara Kata Adjektif Perasaan berani. putih. tinggal. disiram bangun. dalam. leper ayu. bundar. halus Baru. lazat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. 2. merdu.5.5. segera cepat.

5. yang bahawa. semoga. berapa sila. benar. frasa kerja ataupun frasa adjektif. syahadan 2. sambil. alkisah. baik predikat frasa nama. prafrasa dan kata pascakata 2. kelompokkan jenis-jenis kata adjektif mengikut jenisnya. atau. Kata tugas mempunyai tugas-tugas tertentu dalam pembinaan sesuatu frasa. Berdasarkan kriteria kedudukan dan fungsi dalam binaan ayat. lalu. jangan. tolong.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. bila. untuk 2. 2.4. tetapi. siapa. harap. hatta.4 Penggolongan Kata: Kata Tugas Kata tugas tidak berfungsi sebagai unsur inti dalam sebarang predikat.3 Prafrasa 28 .1 Kata Penyambung Ayat Kata Penyambung Ayat Kata Hubung Gabungan Kata Hubung Pancangan Relatif Kata Hubung Pancangan Komplemen dan. serta.5. amboi.5. jemput. usah.4. kata tugas dapat dikelompokkan kepada : kata penyambung ayat. betul. kata praklausa. aduh bagaimana.4. malahan. kemudian.5. klausa dan ayat. Maka.2 Kata Praklausa Kata Praklausa Kata Seru Kata Tanya Kata Perintah Kata Pembenar Kata Pangkal Ayat wah. ya.

hendak. adalah di. sedang. tiga. bukan ialah. paling juga. dari. situ.5. pada beberapa.dua. dalam yang. banyak. Dengan merujuk keratan akhbar.4. -nya -nya LATIHAN : 1. dalam.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata Prafrasa Kata Bantu Kata Penguat Kata Penegas Kata Nafi Kata Pemeri Kata Sendi Nama Kata Bilangan Kata Arah 2. lah. sangat. ramai. pernah. pun tidak. tah. garisi fungsi ‘nya’ sebagai kata pascakata. BACAAN TAMBAHAN 29 . kelima atas. masih. mahu. ke. kah. belum amat.4 Kata Pascakata Kata Pascakata Kata Pembenda Kata Penekan akan.

(2006). Sabran dan Rahim Sham. Raminah Hj. Tatabahasa Dewan Edisi Baharu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Nik Safiah dan rakan-rakan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Kuala Lumpur : PTS Profesional. TAJUK 3 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Tunggal • Kata Terbitan 30 . Morfologi Bahasa Melayu. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. (1985). (2006). Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. Abdullah Hassan.

Mengenalpasti definisi Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu. HASIL PEMBELAJARAN i. KERANGKA TAJUK-TAJUK PROSES PEMBENTUKAN KATA DEFINISI DAN JENIS KATA KATA TUNGGAL KATA TERBITAN Rajah 3.0 KANDUNGAN ISI 31 . ii.1: Kerangka Tajuk 3 3. Mengenalpasti jenis-jenis Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan proses pembentukan kata bahasa Melayu yang menumpukan kepada kata tunggal dan kata terbitan.

Tiga Suku Kata.1. Satu Suku Kata KV VK KVK 32 . Empat Suku Kata dan Akronim. Kata tunggal mengandungi satu suku kata atau lebih daripada satu suku kata.1 Definisi Kata Tunggal Perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu yang tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses penggandaan dan perangkaian (Tatabahasa Dewan.1 Jenis-Jenis Kata Tunggal Kata Tunggal terdiri daripada Kata Tunggal Satu Suku Kata. Kata tunggal ialah bentuk kata yang terdiri daripada hanya satu bentuk dasar. dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar (Tatabahasa Dewan. 3. Dua Suku Kata. 3. apa yang dimaksudkan akronim sebagai Kata Tunggal ? Akronim sebagai Kata tunggal itu adalah akronim yang berasal daripada kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata. jenis-jenis dan huraian Kata Tunggal dan Kata Terbitan bahasa Melayu. 2004). 1996).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi. iaitu tidak menerima apa-apa bentuk imbuhan atau kata dasar yang lain. Tahukah anda.

3 Kata Tunggal dalam bahasa Melayu 33 .2 3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KKVK KKKV KVKK KKKVK Dua Suku Kata V + KV V+KVK VK+KVK KV+KVK KVK+KVK V+VK VK+KV KV+V KV+KV+VK Kata Tunggal Tiga Suku Kata KV+V+KV V+KV+V KV+V+KVK KV+KV+V KVK+KV+V KV+KV+VK KVK+KV+VK dan lain-lain Empat Suku Kata dan Lebih KV+KV+VK+KV KV+KVK+KV+KV KVK+KV+KV+KV KVK+KV+V+KV dan lain-lain Akronim Mara Kugiran ABIM Bernama Tabika Gapena Rajah 3.1.

iii. ii.5): i.3.1. ya Contohnya : am 34 . terutamanya bahasa Arab dan bahasa Inggeris.1 Kata Tunggal Dengan berasaskan pelaksanaan tatabahasa.1. di mana? ke Kuala Lumpur dari Terengganu 3. Sudah? Ini? ii.1. iaitu dipercayai kira-kira 500. VK Contohnya : yu. kata tunggal dapat dibahagikan kepada dua jenis (rujuk Rajah 1. iii. Sesetengahnya terdiri daripada kata pinjam asing. ru. Unit yang bebas dan dapat berdiri sendiri Contoh: i. Unit yang tidak dapat berdiri sendiri tetapi memerlukan sekurangkurangnya satu unit yang bebas untuk melaksanakan tugas nahunya.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. Kamu. Berdasarakan rajah 1 di atas.1 Kata Tunggal Satu Suku Kata Jumlah kata tunggal dalam bahasa Melayu terhad. Contoh: i. pola gabungan kata tunggal bahasa Melayu adalah seperti berikut : 1. KV 2. ii.

1. unta 5. skaf. umpan 6. straw 3. KKVK Contohnya : staf. KV + VK Contohnya : jauh. KVKK Contohnya : bank. KVK Contohnya : cat. draf. ria 7. jemput. lap. aib. KV + V Contohnya : dia. bah. kuih 8. air 3. VK + KV Contohnya : undi. Terdapat 11 pola suku kata bagi kata tunggal dua suku kata. KV + KVK Contohnya : jarum. KVK + KVK Contohnya : sandar.1. Iblis. gred. sunting # Perhatian: Sebahagian besar daripada perkataan dalam bahasa Melayu terdiri daripada dua suku kata.1. KKKV Contohnya : skru. acah. iri 2.3. KV + KV Contohnya : jala. binti.3 Kata Tunggal Tiga Suku Kata 35 . senda 11. VK + KVK Contohnya : ambil. krim.1. teko 9. dan. V + KV Contohnya : aku. tin. bau. blok. ulat 4. 3. zink. cap 4. aur. liar. brek 5. KKKVK Contohnya : Skrip. asli.2 Kata Tunggal Dua Suku Kata Antara pola-pola Kata Tunggal dengan dua suku kata adalah seperti berikut : 1. V + VK Contohnya : ais. telur dan hiris 10. 7. V + KVK Contohnya : izin. ini. bin. KVK + KV Contohnya : lampu. pasu.3. golf. apa. alat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. 6.

Kebanyakkan merupakan kata pinjaman.4 Kata Tunggal Empat Suku Kata dan Lebih Terdapat sebilangan kecil kata tunggal yang terdiri daripada empat suku kata. idea. KV + V + KV Contohnya : cuaca. V + KV + VK Contohnya : ideal. tetapi pola suku katanya agak banyak. amaran. KV + KVK + KV Contohnya : belanja. mentua. V + KV + VK Contohnya : mendiang.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jumlah kata tunggal dengan tiga suku kata dalam bahasa Melayu agak kecil. sembilan 17. kelompok 3. V + KV + V Contohnya : usia. akliah 15. mesteri. VK + KV + KV Contohnya : almari. 1. akaun. barua 5. tualang 3. VK + KV + VK Contohnya : ilmiah. ibarat 10. belukar. haluan 7.1. terumbu keranda 18. Teruna 12. KV + KVK + KVK Contohnya : belimbing. KVK + KVK + KV Contohnya : sempurna 19. manfaat 8. KV + KV + VK Contohnya : tempua. seluar 6. KV + KV + KV Contohnya : seteru. asasi 9. hikayat 16. KV + V + KVK Contohnya : siuman. biasa. V + KV + KV Contohnya : utara. KV + KV + KVK Contohnya : teratak. biola 2. V + KV + KVK Contohnya : ijazah. KVK + KV + KV Contohnya : menteri.3.1. budaya. umpama 11. ilahi. cendawan. soldadu 13. iaitu 19. KV + KV + V Contohnya : mulia. KVK + KV + KVK Contohnya : matlamat. Antaranya seperti berikut : 36 . tempias. isteri. urea 4. elaun 14. KVK + KV + VK Contohnya : sekian. Sebahagian besar daripada perkataan tiga suku kata merupakan kata pinjaman.

1.1. kelemumur 7. selesema 6. jika kata nama 37 . maharajalela 3. KV + KV + KV + KV Contohnya : bidadari. bergantung pada cara pembentukkannya.kumpulan gitar rancak 3.Angkatan Belia Islam Malaysia Bernama . KV + KV + V + KVK Contohnya : mesyuarat. nasional 10. sandiwara 4. KVK + KV + KV + KVK Contohnya : sentimeter 8.1 Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu. KVK + KVK + KV + KV Contohnya : dispensari. KVK + KV + V + KV Contohnya : sentiasa 5. KV + KV + VK + KV Contohnya : keluarga.5.5 Kata Akronim Mengikut Tatabahasa Dewan. singgahsana 9. keseluruhannya ditulis dengan huruf besar. bijaksana 3.Berita Nasional Malaysia Kugiran . biduanda 2.3. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar. KV + KV + KV + KV + KV + KV Contohnya .1. Contohnya : ABIM . KV + KVK + KV + KV Contohnya : belantara. sanubari. V + KV + KVK + KV + KV Contohnya : universiti 11. Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan.1. KVK + KV + KV + KV Contohnya : laksamana. KVK + KV + KV + KV + KVK Contohnya : kosmopolitan 12. KV + KV + KV + KVK Contohnya : muzakarah. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim. a.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.3.

Ditulis bermula dengan huruf besar Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas.pukul rata kugiran . iaitu proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU khas. jika bukan kata nama khas. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu 3.kumpulan gitar rancak c.2 Kata Terbitan Kata terbitan ialah bentuk perkatan yang dihasilkan melalui proses pengimbuhan.taman bimbingan kanak-kanak purata . 38 . Oleh itu. Contohnya : ABIM Angkatan Belia Islam Malaysia b. Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas. Contohnya : tabika . kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar. Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya.

..1 Awalan Kata Nama Awalan kata nama ialah awalan yang.1 Imbuhan awalan Dalam bahasa melayu terdapat tiga jenis imbuhan awalan. sisipan. Awalan kata kerja 3. iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Imbuhan terdiri daripada morfem terikat sementara kata dasar ialah bentuk morfem bebas yang dapat menerima imbuhan. awalan.2. iaitu: 1. sejumlah besar perkataannya wujud dalam bentuk kata terbitan dan jumlah imbuhan yang membentuk kata terbitan ini juga banyak. 3. yang hadir sebelum kata dasar. 4. awalan kata nama 2. iaitu : 1. yang hadir sesudah kata dasar. yang hadir di celahan kata dasar. akhiran. 2. apitan..dalam diambil. yang hadir secara mengepit kata dasar..-i dalam diikuti. apabila bergabung dengan kata dasar.an dalam keindahan dan di-. misalnya ber.dalam berjalan dan di.1. 3. misalnya ke-. misalnya –el. Awalan kata adjektif 3. membentuk kata nama. Dalam bahasa melayu.imbuhan ini dihuraikan di bawah ini. 39 .dalam telunjuk dan -in..dalam sinambung.... Imbuhan. Terdapat empat jenis imbuhan . misalnya – kan dalam jalankan dan -i dalam ikuti.2.

pengukur pengebom. subsistem. pemberi pendatang. ekasuku. penyanyi pembalut. prasangka subbidang. tatanama prasejarah. pengecat perasap. dwibudaya perpekejurumahatataprasubsupraekadwi- 3. prakata. mahaguru. pewangi. maharaja tatabahasa. penjual pengguna. ekahala dwibahasa. dwifungsi. jurujual. apabila bergabung dengan kata dasar akan membentuk kata kerja. kelepek jurubahasa. 40 . kehendak.1. suprakategori ekabahasa. suprasistem.2 Awalan Kata Kerja Awalan kata kerja ialah yang. pengayuh. pertapa pesara.2. subkategori suprakelas. pekedai. peguam ketua. tatanegara. pembeli. perbara. juruterbang mahasiswa.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : peN= Awalan pepempenpengpengePerkataan pelukis. pencari. pengetin.

akhiran kata kerja 3. termerah. memberi. merasa membeli. akhiran kata nama.4 Imbuhan Akhiran Dalam bahasa Melayu terdapat hanya dua jenis imbuhan akhiran. memperbesar. sejernih 3. terpanjang seputih. apabila bergabung dengan kata dasar. iaitu : 1. mentadbir mengaji. bersetuju. iaitu : Awalan ter sePerkataan terpandai. terdapat hanya dua awalan adjektif . 41 . menduga. diperoleh 3.2. sehalus. berbangga terkata.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Awalan meN= mememmenmengmengePerkataan melukis. membentuk kata adjektif .1. terasa. apabila bergabung dengan kata dasar. mengetin. mengasuh. tersenyum diatur. mengecat memperberterdidiper- memperisteri. disuruh diperisteri. diperbesar.1. membalut mendaki.2.3 Awalan Kata Adjektif Awalan kata adjektif ialah awalan yang.5 Akhiran Kata Nama Akhiran kata nama ialah akhiran yang.1. membentuk kata nama. dan 2. dibeli. menari.2. memperoleh berkata. menghasut mengebom.

sertai 3. iaitu –kan dan –i . ambilkan.8 Apitan Kata Nama Apitan kata nama ialah apitan yang. Terdapat hanya dua akhiran kata kerja. sosialisme. apabila bergabung dengan kata dasar. apabila bergabung dengan kata dasar.6 Akhiran Kata Kerja Akhiran kata kerja ialah. muslimat ustazah.7 Imbuhan Apitan Dalam bahasa Melayu terdapat tiga jenis apitan. usahawan budiman. apitan kata nama 2. muslimin hadirat. silaan. Perkataan lahirkan. iaitu : 1. apitan kata kerja 3. bacaan ilmuwan. jalani. apitan kata adjektif. budayawan. sultanah 3. seniman seniwati.2. 42 . akan membentuk kata nama.1.1. hulurkan ikuti.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Akhiran -an -wan -man -wati -isme --in -at -ah Perkataan ajaran. membentuk kata kerja.1. Contohnya : Akhiran -kan -i 3. peragawati nasionalisme.2.2. komunisme hadirin.

melakukan. mengawasi.-kan meng-.....1...2..... penggandaan..-i diper-.kan men-.....-i mem-..-i me-.. pesisiran... kebijakan. menyedari..... mensyaratkan menggulingkan... diperlihatkan... menjauhi membanjiri.-i meng-. memberikan mendirikan... beratapan ditaburkan.. memfatwakan.-an: pe-.... perusuhan... pentauliahan penguduran.. persamaan. berbekalkan... memperlihatkan.-kan diper-.... petempatan perjumpaan... membelakangi.. mengkhianati dianugerahi.-kan memper-..-kan mem-....-an perkataan memajukan..... memperingati kehujanan.ka n ber-.. penyuluhan pembukaan.-kan ber-. menanyakan membezakan. mengkhususkan mengehadkan.. perlumbaan kecantikan. mewarnai mendahului.-i ke-.... kelurusan 3. membentuk kata kerja.... digulingkan melalui...-i di-...-an per-.. pemburuan. pencucian....-an di-. berjudulkan bertaburan.. pengekodan pendalaman. mengesyorkan. kecurian 43 .-an penge-. mengelakkan...... membasahi menghendaki. pengkhayalan pengesahan.kan me-. mencucuri... bergantungan. kepanasan.. Contohnya: Apitan meN-. pengeboman..-an Perkataan pelaksanaan.-an pem-....-kan meN-.-an pen-. diperbahaskan diperingati memperdengarkan. apabila bergabungan dengan kata dasar.-i men-.-an ke-.......9 Apitan Kata Kerja Apitan kata kerja ialah apitan yang... mengepinkan beralaskan..-an peng-. pemfitnahan pendakian. mentakrifkan.kan menge-.-i memper-.. didorongkan....BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Apitan peN-. didekati.... dianuti diperdengarkan...-an pe-.

Contohnya : Apitan ke-. iaitu ke-. kemuncup 3..BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. telapak.. Hanya terdapat satu apitan kata adjektif . tidak ada perkataan baharu yang dibentuk dengan sisipan...10 Apitan Kata Adjektif Apitan kata adjektif ialah apitan yang.-an ke-..12 Sisipan Kata Nama Sisipan kata nama ialah sisipan yang..1.an. sisipan kata nama. Bentuk-bentuk kata sisipan sudah membeku dalam kata terbitan dan tidak dapat hadir dala m perkataan-perkataan lain. sisipan kata adjektif.13 Sisipan Kata Adjektif Sisipan kata adjektif ialah sisipan yang. membentuk kata adjektif.2.. Terdapat dua sisipan yang masih wujud. kecuali dalam beberapa istilah yang baru dicipta.. Maksudnya. kelemumur seruling...2.11 Imbuhan Sisipan Bentuk sisipan tidak lagi produktif dalam bahasa Melayu sebagai satu cara membentuk perkataan.. keruping kemuning. apabila digabungkan dengan kata dasar. iaitu: 1..1. 3. membentuk kata adjektif..2.1. 44 .-an ke-. membentuk kata nama.2..-an Perkataan kemelayuan keinggerisan kearaban 3.. dan 2. apabial hadir di celahan kata dasar.1. Contohnya : sisipan -el-er-emperkataan telunjuk. apabila hadir di celahan kata dasar..

Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. gemuruh. LATIHAN 45 . sementara sinambung AKTIVITI Secara berkumpulan. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata tunggal mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. gelembung serabut. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. gerodak gemilang. AKTIVITI Secara berkumpulan. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata terbitan mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Sisipan -el-er-em-inPerkataan selerak.

Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Abdullah Hassan. BAHAN BACAAN Abdullah Hassan. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. (2006). Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. (1980). Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Tatabahasa Dewan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Nyatakan jenis kata Tunggal untuk perkataan yang bergaris berikut: (i) ghairah (vi) balai (vii) laut (viii) sepoi (ix) tekukur (x) sarat (ii) cabar (iii) masyhur (iv) dekad (v) pulau 2. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . TAJUK 4 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Majmuk • Kata Ganda 46 . (1985).Bhd. Nik Safiah et. Al (1996). Beri satu contoh perkataan untuk keempat-empat jenis kata terbitan yang telah anda pelajari. Raminah Sabran dan Rahim Syam.

jenis-jenis Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu. (ii) Menghuraikan jenis-jenis kata majmuk Kata Ganda dalam bahasa Melayu. KERANGKA TAJUK-TAJUK Proses Pembentukan kata Definisi dan Jenis-jenis kata Kata Majmuk Kata Ganda Rajah 4. HASIL PEMBELAJARAN (i) Mengenal pasti definisi Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam bahasa Melayu. Setiap kata majmuk dan kata ganda pula dihuraikan kepada definisi.1: Kerangka Tajuk 4 4. jenis dan perinciannya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan definisi dan jenis-jenis kata majmuk dan kata ganda yang terdapat dalam Bahasa Melayu. Perbincangan juga turut 47 .0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi.

Berdasarkan jenisnya. jumlah kata majmuk adalah besar. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit. Kata majmuk hendaklah dibezakan daripada frasa. Contoh kata majmuk : kerusi malas. dengan maksud tidak boleh menerima sebarang penyisipan. kata majmuk dapat digolongkan kepada tiga kategori. 1996). iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan. iaitu : i.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ditumpukan kepada perincian jenis-jenis kata majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu.2. dan telefon dail terus.sebuah frasa. biru laut. yang boleh menerima dan (pinggan mangkuk ). Dua perkataan digabungkan menjadi kata majmuk bertindak sebagai satu unit. ii. 4. misalnya tidak dapat disisipkan perkataan yang ( *rumah yang batu) atau perkataan dan (*rumah dan batu ). Ini berbeza dengan rumah besar.2 Jenis-Jenis Kata Majmuk Dalam bahasa Melayu. terima kasih. 4.1 Kata Majmuk yang Terdiri daripada Rangkaian Kata Bebas Contohnya : bandar hijau hijau daun terima kasih 48 bom tangan kuning langsat campuk aduk . (Tatabahasa Dewan. iii. Antara rumah batu.1 Definisi Kata Majmuk Bahasa Melayu Proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna. Kata Majmuk Rangkaian bebas Kata Majmuk Pengimbuhan Kata Majmuk Penggandaan 4. yang sebahagiannya besar terdiri daripada kata nama. yang boleh menerima yang (rumah yang besar) atau dengan frasa pinggan mangkuk.

2. walaupun bentuk kata tersebut ternyata mempunyai dua kata dasar. iaitu : antarabangsa sukarela jawatankuasa tanggungjawab olahraga setiausaha bumiputera tandatangan kerjasama pesuruhjaya beritahu suruhanjaya kakitangan warganegara matahari 49 . Namun. contohnya : Duta Besar Setiausaha Politik Profesor Madya 4. Perkataan-perkataan sedemikian (sebanyak 15) tetap dieja sebagai satu perkataann.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU guru besar segi empat panjang dalam kategori ini juga termasuk bentuk kata yang digunakan sebagai gelaran.1 Bentuk Kata Majmuk yang Telah Mantap Lazimnya kata majmuk dieja secara terpisah. terdapat sebilangan kecil kata majmuk yang penggunaannya sudah dianggap mantap sebagai satu perkataan yang utuh. iaitu Simpulan Bahasa Contohnya : kaki ayam rabun ayam panjang tangan pilih kasih anak emas tumbuk rusuk 4.2.2 Kata Majmuk yang Berbentuk Istilah khusus Contohnya : deria rasa telefon dail terus segi tiga pita suara medan sinaran segi empat panjang Ketua Setiausaha Timbalan Ketua Perpustakaan Timbalan Naib Canselor 4.2.3 Kata Majmuk yang Mendukung Maksud Kiasan. misalnya kertas kerja dan urus setia.3.

4. walhal. barangkali Contohnya : bagaimana 4.3. 3. terdapat sejumlah perkataan yang secara lazimnya dianggap satu perkataan dan dieja secara bercantum walaupun kelihatan terdiri daripada gabungan perkataan. kepada Contohnya : manakala. 5. Contohnya : Alat-alat tulis. Kata Nama Kata Adjektif Kata Sendi Nama Kata Hubung Kata Tanya Contohnya : peribadi. kekecuali berlaku iaitu penggandaan yang melibatkan benntuk yang telah mantap dan melibatkan penggandaan keseluruhan unsur.3. hulubalang Contohnya : sukacita. Naib-naib Canselor.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Selain itu. setiausaha 4. Contohnya : Warganegara-warganegara.2.2. gambar-gambar rajah. Guru-guru Besar Namun. dukalara Contohnya : daripada. 2. setiausaha- 50 .2 Penggandaan Kata Majmuk Dalam penggandaan kata majmuk. Menteri-menteri besar. Antaranya : 1. pada kebiasaannya melibatkan penggandaan unsur pertama kata sahaja.3 Pengimbuhan Kata Majmuk tandatangan-tandatangan.

kata ganda separa. 2. iaitu : 1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata majmuk juga dapat menerima imbuhan untuk membentuk kata terbitan. kata ganda penuh yang tediri daripada kata dasar. 51 .3 Kata Ganda Kata ganda ialah perkataan yang mengalami proses pengulangan pada kata dasar (Tatabahasa Dewan. kata ganda berentak 4. Kata ganda penuh boleh terdiri daripada : 1. Kata Ganda dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada tiga jenis.kata ganda penuh. iaitu : a. Contohnya : campur aduk ambil alih daya serap menjadi menjadi menjadi bercampur aduk mengambil alih daya serapan b.1 Kata Ganda Penuh Kata ganda penuh ialah kata ganda yang mengalami ulangan secara keseluruhan. Contohnya : campur aduk ambil alih satu padu menjadi menjadi menjadi mencampuradukan pengambilalihan menyatupadukan 4. Kata majmuk menerima imbuhan yang merupakan apitan dan ejaannya bercantum. Kata majmuk yang menerima imbuhan merupakan awalan dan akhiran sahaja dan dieja terpisah. 1996). Terdapat dua kata majmuk yang melibatkan pengimbuhan.3. dan 3.

Pengganda separa jenis ini berlaku hanya pada golongan kata kerja dan kata adjektif. kata ganda yang berasal daripada kata berimbuhan. Kata ganda separa boleh terdiri daripada : 1. Contohnya : Laki-laki Siku-siku Jari-jari menjadi menjadi menjadi lalaki sisiku jajari lalangit menjadi menjadi menjadi menjadi lelaki sesiku jejari lelangit Langit-langit menjadi 2.3. tetapi yang penggandaan berlaku hanya pada kata dasar dan tidak melibatkan imbuhannya. Bentuk gandaan boleh terletak di belakang kata dasar atau dibahagian hadapan. Contohnya : pelajar-pelajar ajaran-ajaran kementerian-kementerian 4.2 Kata Ganda Separa Kata ganda separa ialah kata ganda yang terbentuk melalui penggandaan sebahagian kata dasar sahaja. Contohnya : Di Bahagian Belakang Kata Dasar Di bahagian Hadapan Kata Dasar berlari-lari cinta-mencintai mencari-cari bantu-membantu sepandai-pandai kejar-mengejar 52 . kata ganda penuh yang terdiri daripada kata berimbuhan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : rumah-rumah buku-buku masjid-masjid 2. kata ganda yang berasal daripada kata dasar tunggal yang penggulangannya berlaku pada suku kata pertama sahaja disertai pelemahan vokal dalam suku kata tersebut kepada vokal e pepet.

iaitu yang terbentuk berdasarkan rentak bunyi.4 Kata Ganda Berentak Kata ganda berentak ialah kata ganda yang mengalami penggulangan kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar. Seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. Contohnya : kusut-masai ipar-duai rempah-ratus lintang-pukang AKTIVITI 53 . mundar-mandir tanah-tanih kayu-kayan 3.3. tetapi tidak melibatkan ciri-ciri persamaan bunyi. Berdasarkan pengubahan dan pengulangan bunyi-bunyi tertentu. kata ganda berentak melalui pengulangan konsonan Contohnya . kata ganda berentak yang terbentuk melalui pengulangan vokal. kata ganda berentak bebas. Contohnya : Sayur-mayur Calar-balar Saki-baki 2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 4. kata ganda berentak terbahagi kepada tiga jenis iaitu : 1.

LATIHAN 1. e. e. c. Nyatakan jenis kata majmuk tersebut. c. nyatakan kata terbitan tersebut. teliti kata majmuk dan kata terbitan vokal dalam Bahasa Melayu. a. Kemudian senaraikan lima perkataan untuk setiap jenis kata majmuk dan kata terbitan tersebut. d. Kemudian. Teliti kata majmuk dalam Bahasa Melayu berdasarkan contoh di beri. Kemudian. Simpang siur Mengadu domba Penyahtaksaan Melatih tubi Pengambilalihan Teliti kata terbitan dalam bahasa Melayu berdasarkan contoh diberi. Gunung-ganang Lintang pukang Lelabi Pokok-pokok Anak beranak BAHAN BACAAN 54 . b.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Secara berpasangan. 2. a. d. b.

Raminah Sabran dan Rahim Syam. (2006). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.Bhd. (2006). (1985). SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: 55 . Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. (1980).al. Nik Safiah Karim et. Abdullah Hassan. Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. TAJUK 5 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Tatabahasa Dewan. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia .

HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. klausa dan ayat. iaitu frasa. Binaan sintaksis merujuk kepada konstruksi yang dibentuk oleh perkataan yang berfungsi sebagai ayat ataupun sebagai konstituen dalam ayat. Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. iaitu klausa dan frasa.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU • • • • Konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Tahukah anda bahawa perkataan dalam sesuatu bahasa boleh digolongkan ke dalam golongan tertentu berdasarkan beberapa kriteria misalnya. iaitu ayat. anda seharusnya dapat: 1. kriteria struktur fonologi atau bunyi. Oleh itu. iaitu frasa subjek dan frasa predikat. perkataan daripada sudut binaan sintaksis ialah bentuk bebas yang minimum yang menjadi unsur setiap konstruksi sintaksis. Walaupun demikian. klausa dan frasa. Sehubungan itu. Ayat dan klausa mengandungi dua konstituen utama. 1996) yang menggolongkan perkataan berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik sebagai satu bentuk bebas yang menjadi unsur dalam binaan tatabahasa. perbincangan dalam topik ini menjurus kepada Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et. frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FS). iaitu frasa nama (FN). manakala frasa predikat dibentuk oleh empat jenis frasa. frasa kerja (FK). 2. menjelaskan konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. frasa subjek dibentuk oleh frasa nama. kriteria struktur morfem.al. kriteria sintaksis dan kriteria semantik?. Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. menghuraikan konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa 56 .

al. 3. 5.1 Konsep Golongan Kata Bahasa Melayu Walaupun Nik Safiah Karim et. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata berdasarkan pendapat ahli-ahli bahasa yang berbeza. ahli-ahli 57 . Seterusnya. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. perbincangan ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu.0 KANDUNGAN ISI Anda perlu mengetahui bahawa. (1996) menggolongkan perkataan Bahasa Melayu berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik namun.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Melayu. mencerakinkan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. 4. KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5.

2: Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) c.1: Golongan Kata Menurut Marsden (1812) b. Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) Rajah 5.al. 2010) seperti berikut: a.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU bahasa lain pula membahagikannya berdasarkan pemahaman masing-masing (Ali Mahmood et. Golongan Kata Menurut Asmah (1968): 58 . Golongan Kata Menurut Marsden (1812): Rajah 5.

3: Golongan Kata Menurut Asmah (1968) d.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 5. Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996): Rajah 5.4: Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996) 5.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Bahasa Melayu 59 .

iaitu kata nama khas. iaitu perincian kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja.1 Ciri-Ciri Golongan Kata Nama Golongan kata nama merangkumi sejumlah perkataan yang boleh menjadi unsur inti kepada binaan frasa nama dan lazimnya perkataan ini menamakan orang. namun perbincangan dalam topik 5 dan topik 6 hanya menjurus kepada empat golongan perkataan. Sehubungan itu.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Bahasa Melayu Bahagian ini pula membincangkan jenis-jenis golongan kata Bahasa Melayu.3. perbincangan seterusnya ditumpukan kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5.2.1 Jenis-Jenis Golongan Kata Nama 60 . kata nama am dan kata ganti nama seperti rajah di bawah. tempat atau benda.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Walaupun terdapat pelbagai pendapat tentang golongan kata Bahasa Melayu. kata kerja. kata adjektif dan kata tugas. 5. Golongan kata nama ini boleh dibahagikan pula kepada sub golongan berdasarkan ciri-ciri semantik.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Nama 5. iaitu kata nama. Rajah 5.

kata nama khas ialah kata yang digunakan untuk rujukan khusus pada sesuatu nama orang. Kata nama am boleh dibahagikan kepada 61 .1). pangkat. iaitu manusia dan bukan manusia. Huruf pertama kata nama khas ditulis dengan huruf besar dalam tulisan. perkara atau konsep yang umum sifatnya. dan seumpamanya. a.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Seperti yang telah dibincangkan. Kata Nama Khas Kata nama dapat dibahagikan kepada tiga kumpulan. kata nama am dan kata ganti nama (Rajah 2. iaitu kata nama khas. Kata nama khas pula dibahagikan kepada dua. Rajah 5. bahasa. undang-undang. bangsa. haiwan.(1996) menyatakan. Kata Nama Am Kata nama am ialah perkataan yang merujuk benda. benda. jenis-jenis golongan kata nama terdiri daripada kata nama khas. iaitu nama khas hidup dan nama khas tidak hidup. Nama khas hidup dibahagikan kepada dua. Nik Safiah Karim et al. kata nama am dan kata ganti nama. perbadanan (institusi).6: Kata nama khas b.

Kata ganti nama diri pula dibahagikan kepada dua.7: Kata Nama Am c. (ii) manusia atau bukan manusia. iaitu kata ganti nama diri orang dan kata ganti nama diri tanya. kata ganti nama diri orang dibahagikan kepada tiga. 62 .al (1996). dan (ii) kata ganti nama tunjuk. iaitu (i) Kata ganti nama diri. Seterusnya. (iv) konkrit atau abstrak dan (v) berbilang atau tak berbilang seperti berikut: Rajah 5. Kata Ganti Nama Menurut Nik Safiah et. iaitu (i) hidup atau tidak hidup. iaitu kata ganti nama diri orang pertama. (iii) Institusi atau bukan institusi. Kata ganti nama dibahagikan kepada dua golongan kecil.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kumpulan-kumpulan kecil berdasarkan ciri makna perkataannya. kata ganti nama sebagai perkataan yang menjadi pengganti kata nama khas dan kata nama am.

al. iaitu kata kerja transitif dan kata kerja tak transitif. Kata kerja transitif pula boleh dibahagikan kepada kata kerja transitif aktif dan kata kerja transitif pasif (Nik Safiah Karim et.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kedua dan ketiga.2006) seperti berikut: 63 . Golongan kata kerja dapat dibahagikan kepada dua kumpulan.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja Golongan kata kerja pula merangkumi sejumlah kata dasar yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa kerja. Penggolongan kata ganti nama ditunjukkan seperti berikut: Rajah 5.8: Kata Ganti Nama 5.3.

64 .3. (ii) kata kerja aktif tak transitif dan (iii) kata kerja pasif.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja 5. memper-…i atau akhiran –i dengan menduduki kedudukan kata kerja dalam rangkai kata predikat. sama ada sebagai awalan yang tersendiri atau sebagai sebahagian daripada apitan me-…kan. memper-…kan. Contoh: i) Samad membacakan ayahnya surat. (a) Kata kerja aktif transitif Kata kerja aktif transitif adalah kata kerja yang boleh menerima objek tepat dan objek tak tepat (sipi) dalam ayat aktif transitif yang predikatnya mengandungi kata kerja.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Kerja Perkataan-perkataan golongan kata kerja bahasa Melayu terbahagi kepada empat jenis. Dalam ayat transitif ini. me-…i. kata kerjanya hendaklah menerima awalan me-. ii) Pengarang itu menulis buku. iaitu (i) kata kerja aktif transitif.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KATA KERJA KATA KERJA TRANSITIF KATA KERJA TAK TRANSITIF AKTIF PASIF BERPELENGKAP TAK BERPELENGKAP Rajah 5.

Anak Pak Mat menangis di dalam bilik. 65 . (b) Kata kerja aktif tak transitif Kata kerja tak transitif adalah kata kerja yang tidak boleh menerima objek dalam ayat-ayat yang predikatnya mengandungi kata kerja. Terdapat tiga jenis kata kerja pasif. kedinginan. (iii) Kata kerja pasif ke …. bertulis dan sebagainya. (c) Kata kerja pasif Kata kerja pasif ialah kata kerja untuk ayat pasif sebagai lawan ayat aktif transitif. Contoh : i) ii) iii) iv) v) vi) Pegawai itu berkereta ke pejabat. jatuh. iaitu (i) (ii) Kata kerja pasif berawalan ber. berkereta. berlipat. Kata kerja aktif tak transitif boleh dibahagikan kepada dua kumpulan iaitu kumpulan kata kerja yang tidak menerima sebarang imbuhan seperti perkataan-perkataan tidur. Pelajar-pelajar itu pergi ke Pulau Besar semalam. kehujanan dan sebagainya. datang dan pergi dan kumpulan yang menerima salah satu daripada imbuhanimbuhan : me-.an seperti kecurian.seperti berasah. Kata kerja pasif berawalan ter. Padi sedang menguning. iv) Ibu sedang menggoreng ikan di dapur. Gadis itu tersenyum. tercapai dan sebagainya. terjatuh.. ber-. ber-…an dan ter seperti perkataan menangis.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii) Aminah sedang mencuci pakaian. terbunuh.seperti terangkat. dan bersendirian. duduk. Pemuda itu sedang berbual.

Bina ayat yang tepat berdasarkan kata kerja tersebut. Secara berkumpulan (tiga hingga empat orang).Secara berpasangan. LATIHAN 66 . kenal pasti kata nama am.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. kata nama khas dan kata ganti nama berdasarkan senarai perkataan yang berikut: Tugu Negara Cangkul Sepet Siti Meja Sedih Kamu Dia Cantik Hospital Mereka Kuala Lumpur Komputer Tun Ali 2. Kenal pasti jenis-jenis kata kerja yang terdapat dalam petikan tersebut. ii. pilih satu petikan akhbar yang sesuai dan jalankan aktiviti berikut: i.

_______ialah kata yang merujuk khusus kepada nama orang. Kata ganti nama ialah kata yang menggantikan _____ ______. Abdullah Hassan. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. v. Abdullah Hassan (penyunting) (1983). Rencana Linguistik. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. i. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Kata nama ialah kata yang digunakan untuk nama_______. iaitu nama khas ________dan nama khas_______ ___________. iaitu kata kerja ________dan kata kerja ____ ____________. Kata nama khas dibahagikan kepada dua. Dewan Bahasa dan Pustaka. (1980) . iv. Kata kerja dibahagikan kepada dua kumpulan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. (2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Isi tempat kosong di bawah ini dengan jawapan yang tepat tentang golongan kata nama dan kata kerja.al. Ali Mahmood et. Kuala Lumpur: 67 . haiwan. nama______ nama _____dan nama_______. Kata kerja ialah perkataan yang menunjukkan ____________ vi. ii. (2007). iii. benda. perbadanan dan sebagainya serta dieja dengan huruf beasr. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . BAHAN BACAAN Abdullah Hassan.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Ali Mahmood et. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. 2006). Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Raminah Hj. (1985). Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan:Penerbit Fajar Bakti. (2010). Tatabahasa Dewan.al.al (1996. 68 .Sabran dan Rahim Syam.

penegas. kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan sesuatu benda atau kata nama. mencerakinkan golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 69 . HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. kata adjektif boleh berdiri sendiri sebagai frasa adjektif untuk memenuhi tugas predikat sesuatu ayat. Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. sungguh dan sangat. 2. Oleh itu. penguat. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. pendepan. Kata tugas pula hadir dalam ayat. menghuraikan konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. kata adjektif boleh disertai oleh kata keterangan amat. penentu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 6 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. pemeri dan tugas-tugas lain. pembantu. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas sintaksis tertentu sama ada sebagai penghubung. anda seharusnya dapat: 1. Sehubungan itu. Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Untuk pengetahuan anda. 3. klausa. penafi. penerang. pembenar.

1 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Adjektif Tahukah anda bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa adjektif?. 2006) dan ahli-ahli bahasa yang lain. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.al (1996. Ayat yang mempunyai kata adjektif adalah seperti contoh yang berikut: Ahmad sangat pandai bermain muzik. Frasa adjektif pula boleh terdiri daripada satu atau beberapa perkataan yang mengandungi kata adjektif dan unsur lain seperti kata bantu atau kata penguat.0 KANDUNGAN ISI Untuk pengetahuan anda. 6. seperti yang dikemukakan khususnya berdasarkan pendapat Nik Safiah Karim et. Perbincangan selanjutnya pula ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 6. 70 .

Kata adjektif mudah dikenali jika kata berkenaan didahului oleh kata penguat seperti amat. dan (ix) kata adjektif pancaindera Kata adjektif sifatan atau keadaan ialah perkataan yang digunakan bagi menerangkan sifat atau keadaan sebagai unsur keterangan kepada kata nama. apitan. (iv) kata adjektif bentuk. masih lebat lagi. (viii) kata adjektif perasaan. (v) kata adjektif waktu. Dia lemah dalam matematik 71 . paling. sungguh. (iii) kata adjektif ukuran. sekali. (vi) kata adjektif jarak. 6.al. Buah cempedak itu enak sekali. agak. sudah lama sungguh.2 Jenis-Jenis Golongan Kata Adjektif Anda tentu telah mengetahui bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam frasa adjektif seperti manis sekali.al. (vii) kata adjektif cara. (ii) kata adjektif warna. sama ada imbuhan awalan. seperti contoh berikut: kuat keras bijak Contoh ayat: pintar lemah cergas nakal sihat jahat i. Kata dalam golongan kata adjektif menerangkan keadaan atau sifat sesuatu nama atau frasa nama.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemuda itu baik sungguh. benar. iaitu (i) kata adjektif sifatan atau keadaan. atau sisipan (Ali Mahmood et. Budak nakal selalu kena marah ii. sangat. Kata adjektif boleh terbentuk berdasarkan kata itu sendiri atau terbentuk secara menerima imbuhan. (2006) kata adjektif terbahagi kepada sekurang-kurangnya sembilan jenis. 2007) Menurut Nik Safiah Karim et.

Kubu pertahanan pemberontak itu amat kuat. seperti contoh berikut: jingga putih Contoh ayat: i. Pokok itu semakin hari semakin tinggi. seperti contoh yang berikut: tebal nipis tinggi Contoh ayat: i. v. iv. gemuk kurus rendah panjang pendek kecil Buku tebal itu sudah saya baca. Kata adjektif warna sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian warna. Peserta itu berdiri dengan cergas. ii. Anak Pak Kamar bijak sekali. iv. perang biru hitam kelabu Adik suka pakai baju hijau. Baju kesukaan saya berwarna kuning. Pakaian pelajar sekolah berwarna putih. iii. Kertas nipis itu tidak boleh digunakan lagi. seperti contoh berikut: 72 . Kata adjektif bentuk sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi maksud rupa bentuk. v. Dia memiliki mata berwarna biru. Kereta merah itu kepunyaan abang. v. iii. Kata adjektif ukuran sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian ukuran. iv. Badannya semakin kurus. Anaknya masih kecil lagi.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. ii.

v. iv. awal lewat dahulu sering silam lampau Kedatangannya lewat hari ini.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lurus bengkok lonjong Contoh ayat: i. ii. seperti contoh yang berikut: kerap jarang baharu Contoh ayat: i. Nenek masih menyimpan barang-barang lama. ii. Universiti itu dekat dengan lebuhraya. iii. iii. Bentuk buah kelapa itu lonjong. iv. Matanya tajam memandang ke hadapan Kata adjektif waktu sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian konsep masa. Cikgu menasihatkan kami supaya datang awal Kata adjektif jarak sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi makna konsep ruang seperti contoh yang berikut: nyaris hampir Contoh ayat: i. Dia berada di kampus sehari suntuk. bulat leper buncit bujur bundar tajam Jalan lurus mudah dilalui. 73 . Mukanya bujur sirih. Pinggan leper itu untuk pinggan makan. ii. v. dekat jauh Rumahnya tidak jauh dari Pejabat Pos. Kenangan silam sukar dilupakan.

v. Mereka amat rindu akan kampung halaman. ii. deras gopoh cermat ligat perlahan cepat Kereta itu dipandu dengan laju. iii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. iv. Kanak-kanak itu takut akan kucing. ii. seperti contoh yang berikut: pantas lambat laju Contoh ayat: i. Gasing itu berpusing ligat. Dia cermat apabila berbelanja. Arus sungai itu sangat deras. Kata adjektif perasaan ialah perkataan yang digunakan sebagai unsur keterangan kepada kata nama yang memberi pengertian atau konsep perasaan. iii. takut hendak rindu malu geram marah Dia masih marah kepada saya. Dia berdiri hampir dengan kereta saya. iv. Pemuda itu masih malu untuk bersuara 74 . seperti contoh yang berikut: kasih sayang cinta Contoh ayat: i. Nenek itu terlalu kasih akan cucunya. Siapa cepat dia dapat. v. Kata adjektif cara sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian keadaan kelakuan atau ragam.

Suaranya merdu bagai buluh perindu. Dawai kasar itu untuk dibuat ampaian. dengar. Pemuda segak itu guru saya. 75 . Saya suka mendengar suaranya yang lembut. bau. v. dan rasa seperti contoh yang berikut: ♣ Indera sentuh lembik halus i.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata adjektif pancaindera sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang membawa konsep sentuh. Kulit mukanya sangat halus. Alunan musik itu mersik. ♣ Indera pandang comel cantik i. Kain yang kesat itu ialah kain lap. ii. v. Teriakannya nyaring sungguh. Kebanyakan lelaki bersuara garau. Buku itu berkulit keras. pandang. hodoh buruk molek segak lembut garau mersik serak kasar kesat licin keras Lantai itu licin kerana baru dicuci. iii. iv. iv. iii. ii. ♣ Indera dengar nyaring merdu i.

Setiap hari dia memakai minyak wangi. Saya tidak suka minum ubat pahit. iv. kelat payau masam lazat hanyir hancing harum tengik Kakaknya suka berpakaian cantik.3 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Tugas 76 . iv. ii. Buah limau masam rasanya. ♣ Indera rasa manis masin i. Bangkai ikan itu menyebabkan bau hanyir. Pakaian pengantin itu molek sungguh. ii. v. vi. Rumah buruk itu tidak berpenghuni. Dia ingin mengahwini pemuda tampan. iv. iii. Nasi tengik itu tidak boleh dimakan. Bunga ros itu harum baunya. Setiap hari kita minum air tawar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ii. Bau busuk itu datangnya dari lori sampah. iii. ♣ Indera bau wangi busuk i. v. Semua orang suka makanan lazat. iii. 6. Kuih tradisional itu terlalu manis.

penguat. atau sebagai kata pascakata. penentu. Sehubungan itu. kah.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Golongan kata tugas merupakan golongan kata yang bersifat pelbagai jenis (keterangan).amboi. Sila rujuk jadual yang berikut untuk huraian tentang jenis-jenis kata tugas (Ali Mahmood et. bawah. Kata tugas juga menjadi salah satu unsur dalam ayat. daripada ya. tetapi wah. pun tidak. penegas. golongan kata tugas bukan sahaja mengandungi golongan kecil yang berbeza malah turut menunjukkan sifat yang sama. maka. pembenar.al.cis apa. dari. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas tertentu seperti kata penyambung ayat.2010) 77 . bukan ialah. lah. tah. prafrasa. fungsi kata tugas dalam ayat adalah sebagai pemeri. kata hubung kata seru kata tanya kata perintah kata pangkal ayat kata bantu kata penguat kata penegas kata nafi kata pemeri kata sendi nama kata pembenar kata bilangan kata arah : : : : : : : : : : : : : : dan. dan sebagainya. penghubung. sudah. berfungsi sebagai kata praklausa. syahadan akan. klausa atau frasa untuk mendukung maksud sesuatu tugas sintaksis tertentu. dan frasa adjektif. klausa. Berikut disenaraikan kelompok kata tugas dan contoh-contoh perkataan yang berfungsi untuk mendukung sesuatu tugas dalam sintaksis tertentu. tolong. benar dua. adalah di. frasa kerja. betul. tepi 6. amat. dalam. berapa. paling juga. Dengan perkataan lain. iaitu tidak boleh menjadi unsur inti untuk frasa nama. siapa sila. atau. banyak atas. harap hatta. segala. pernah sangat. penerang.4 Jenis-Jenis Golongan Kata Tugas Kata tugas ialah sejenis perkataan yang hadir dalam ayat.

Menyambungkan klausa tak setara atau klausa pancangan pada klausa utama atau klausa induk. Sampah itu dipungutnya kemudian dicampakkannya ke dalam tong sampah. atau. supaya. agar. tetapi. kendatipun. Mereka mungkin pergi ke Johor atau ke Perak. sekiranya. malahan. • (ii) Kata Hubung Pancangan 1. Menghubungkan klausa yang sama tara sifatnya. • 78 Pertandingan badminton akan ditangguhkan . kemudian • • Aminah mengemas rumah dan ibunya membasuh kain. sambil. kalau. semoga. jikalau.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jenis Kata Tugas (i) Kata Hubung Gabungan Kata Tugas Ayat 1. Mereka beramairamai pergi ke sekolah yang menawarkan kursus komputer. Semua pihak harus menyedari bahawa perkara yang dihadapi adalah amat mencabar. • Gabungan dan. serta. lalu. • • Komplemen bahawa • • • Keterangan kerana. andai kata. Guru itu menyatakan bahawa muridnya sangat rajin. • Relatif yang • Budaya hidup yang bertoleransi dapat menjamin kesejahteraan. meskipun. hingga.

79 . kenal pasti jenis-jenis kata tugas yang berbeza. (vi) kata adjektif jarak. iaitu (i) kata hubung gabungan. (iv) kata prakfrasa dan kata pascakata. (ii) kata hubung pancangan. (iv) kata adjektif bentuk. iaitu (i). Secara berpasangan. Berdasarkan petikan di bawah. (ii) kata adjektif warna. catatkan dua contoh kata adjektif untuk setiap jenis kata adjektif.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. dan (ix) kata adjektif pancaindera. (vii) kata adjektif cara. (viii) kata adjektif perasaan. (v) kata adjektif waktu. (iii) kata adjektif ukuran. 2. kata adjektif sifatan atau keadaan. (iii) kata praklausa.

Profesor Dr. Dewan Bahasa dan Pustaka Wilayah Timur dan Kerajaan Negeri Terengganu ini bertujuan untuk menghayati dan menerapkan bentuk serta strategi komunikasi yang bersopan dan beretika bagi mengatasi kepincangan aspek penghayatan nilai serta adab ke-sopanan dan kesantunan berbahasa yang semakin diabaikan dalam kalangan masyarakat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Masyarakat kita sedang menghadapi krisis pembudayaan bahasa Melayu dalam komunikasi. Oleh itu. dan krisis pembudayaan tentang mutu penggunaan bahasa Melayu dalam pelbagai ranah seperti pentadbiran. “krisis pembudayaan bahasa Melayu dapat diperhatikan dalam dua bentuk. bakal pendidik. Kian ketara ialah pengabaian sejumlah anggota masyarakat pelbagai lapisan terhadap bahasa sebagai unsur teras kebudayaan dan tamadun. Di samping itu. Seminar yang dihadiri oleh 200 orang peserta yang terdiri daripada pensyarah. apatah lagi komunikasi yang bersifat rasmi. mengangkat martabat bahasa Melayu dan menyuntik semangat para peserta. guru.pdf 80 . iaitu.” Demikian ditegaskan oleh tokoh bahasa. bahasa komunikasi dan bahasa perpaduan. sekali gus dapat mengangkat martabat bahasa Melayu sebagai bahasa tonggak tamadun bangsa. seminar ini diharapkan dapat memberikan input dan maklumat baharu kepada para ilmuwan dan pentadbir sekolah agar dapat menerapkan aspek kesantunan berbahasa dalam Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) sekali gus memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi.dbp. krisis pembudayaan dalam hal taraf dan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dan bahasa ilmu. media massa. Sumber: http://www.my/klikdbp/klikdbp1apr7.” Seminar anjuran Institut Perguruan Sultan Mizan. beliau berharap agar seminar ini dapat menyemarakkan rasa cinta terhadap bahasa kebangsaan. Pelestarian bahasa Melayu dari sudut taraf dan fungsinya serta penggunaannya penting untuk menyuburkan amalan komunikasi yang baik dan berkesan. pendidikan dan di tempat awam. Dalam ucapan perasmiannya. penggiat bahasa dan masyarakat umum ini telah dirasmikan oleh Pengarah Institut Perguruan Sultan Mizan. Kuala Terengganu. Tegas beliau. Tuan Haji Nik Arif Raja Yusof. beliau menegaskan bahawa “penerapan kesantunan dan budi bahasa dalam komunikasi amat penting untuk membentuk generasi yang berkualiti dan berkeperibadian tinggi. pegawai kerajaan.gov. Haji Awang Sariyan ketika membentangkan kertas utama yang bertajuk Melestarikan Bahasa Melayu dalam Komunikasi dalam Seminar Kesantunan Berbahasa Peringkat Kebangsaan pada 28 hingga 29 Mac 2007 di Hotel Grand Continental.

Hakikatnya pantai hatiku sedang diamuk gelora. Dia turut menghirup teh manis di dalam cawan di hadapannya. betullah kau bersetuju bila aku katakan profesion perguruan itu serendah-rendah karier dalam kelas profesional? Aku teguk lagi kopi yang masih hangat. "Buat apa aku nak bertekak tentang persoalan yang kau sendiri telah punya jawapan dan pilihan. Aku mencapai satu paket gula." "Aku bukan mengajak bertekak. kau marah?" Aku menggetis donat di dalam piring. "Hilwah. Hilwah.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN Berdasarkan petikan cerpen di bawah. Tanganku mengacau sudu sambil mata merenung jauh.. "Kenapa kau diam? Tak betulkah apa yang aku katakan?". tapi maksud kau. Persoalan yang dihamburkan membuat aku malas mahu melayan.. Tapi berkongsi pandangan. Dia mengorak senyum. lalu menyuapkannya ke mulut. Kemudian kenal pasti jenis-jenis kata adjektif tersebut. kenal pasti dan gariskan golongan kata adjektif yang terdapat. Menarik nafas.." Aku menjawab acuh tidak acuh. "Ya. mengoyakkan bucunya lalu mencurahkan isinya ke dalam cawan putih bermulut heksagon. Kopi yang masih panas kucicip perlahan. Kurang manis. Aku masih diam. Pandangannya menuntut jawapan.. dan tidak." balasnya. Rasa terhina! BAHAN BACAAN 81 . "Err.

(2007). Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka.al (1996.al (1996. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. Abdullah Hassan (penyunting) (1983).Bhd. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Tatabahasa Dewan. 2006).Nik Safiah Karim et. Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Kuala Lumpur: 82 .Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Ali Mahmood et. Ali Mahmood et. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Dewan Bahasa dan Pustaka. Rencana Linguistik. (1980) .al.al. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. Abdullah Hassan (2006). (2010). Tatabahasa Dewan. 2006). Tatabahasa Pedagogi untuk Sekolah Menengah. Abdullah Hassan (2008). Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful