BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

MODUL
MORFOLOGI

BMM3109
NAMA:___________________________ AMBILAN:_______________________ KURSUS:_________________________

1

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

TAJUK 1
SINOPSIS

MORFOLOGI BAHASA MELAYU

Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep Morfologi Bentuk kata Bahasa Melayu Golongan kata Bahasa Melayu

Nik Safiah Karim (1996) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan, struktur kata dan penggolongan kata. Dengan struktur kata dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit tatabahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada bentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk dan fungsi dengan anggota lain dalam kumpulan yang sama. Kesimpulannya, morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata dalam bahasa Melayu. Abdullah Hassan (2006) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan. Istilah ini dipinjam daripada biologi yang bermaksud kajian tentang bentuk tubuh haiwan dan tumbuhan. Konsep bentuk ini diterapkan kepada bentuk perkataan bahasa manusia. Raminah Hj. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfologi ialah satu bidang dalam kajian bahasa yang mengkaji tentang perkataan dan cara-cara pembentukkannya. Unit-unit tatabahasa yang menjadi unsur perkataan disebut morfem. Morfem ialah unit yang terkecil dalam bahasa yang berfungsi gramatis

2

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU atau yang menjalankan tugas nahu. Perkataan ialah bentuk bahasa yang terkecil juga tetapi mengandungi makna yang lengkap dan dapat berdiri sendiri.

Perubahan Struktur Kata Perubahan Golongan Kata Contoh : Maksud Perubahan tupai – tupai-tupai Kata

Contoh :
beri – pemberian

MORFOLOGI

Contoh :
cari – pencarian

Rajah 1.1 : Huraian tentang morfologi mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan

Pembentukan Kata dalam bahasa Melayu mempunyai beberapa cara membentuk perkataannya. Ada bentuk perkataan yang bersifat tunggal, contohnya rumah, tinggal dan putih. Di samping itu terdapat perkataan yang dibentuk hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pengimbuhan ialah meninggal dan meninggalkan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pemajmukan ialah reka bentuk dan surat khabar. Manakala contoh perkataan yang dibentuk secara penggandaan ialah besar – besar dan baju – baju. Pengimbuhan Kata ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Terdapat empat jenis imbuhan iaitu awalan, akhiran dan sisipan. Imbuhan – imbuhan ini apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata nama, kata kerja dan kata adjektif.

3

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemajmukan Kata ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsur lain. Penggandaan Kata dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar. Dalam proses demikian, kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. Kata dasar juga boleh diandakan secara berentak, iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini, anda seharusnya dapat: 1.menjelaskan konsep Imbuhan. 2.menjelaskan jenis-jenis Imbuhan. 3.menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu KERANGKA TAJUK-TAJUK

IMBUHAN

Konsep Imbuhan

Jenis-Jenis Imbuhan

Konsep Pembentukan Kata

Rajah 1.2 Kerangka Tajuk

4

Dalam kebanyakan bahasa. morfem kosong dan bentuk fleksi. 5 . dan kata adjektif. Terdapat empat jenis imbuhan. apitan. proses pembentukan perkataan melibatkan pengimbuhan. kata iaitu kata kerja. Imbuhan yang dimaksudkan ialah unit-unit bahasa tertentu yang ditambah pada bentuk-bentuk lain yang menyebabkan perubahan makna nahunya. Abdullah Hassan (2004) : Pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. akhiran. Tercakup dalam imbuhan ialah bentuk-bentuk berikut : awalan. Nik Safiah Karim dan rakan (1996) : Proses pembentukan kata dalam sesuatu bahasa merupakan proses penyusunan morfem menurut peraturan sistem morfologi bahasa itu. bentuk yang dihasilkan daripada proses memperluas bentuk dasar tadi melalui berbagai-bagai cara pembentukan kata. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbaagai golongan. menjelaskan jenis-jenis Imbuhan dan menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu 1. Imbuhan-imbuhan ini. apitan. sisipan.1 Definisi Imbuhan Apakah yang dimaksudkan dengan imbuhan? Tatabahasa Dewan (2004) : Perkataan-perkataan dalam sesuatu bahasa boleh terdiri daripada bentuk dasar iaitu bentuk kata terkecil yang tidak menerima sebarang imbuhan atau bentuk terbitan. akhiran. dan sisipan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep menjelaskan konsep Imbuhan. iaitu awalan.

1. imbuhan mestilah dirangkaikan dengan perkataan.2. 6 . sisipan dan apitan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Raminah Hj. Di dalam pemakaiannya. 1. akhiran. Proses pengimbuhan ialah satu proses membentuk perkataan dengan cara mengimbuhkan sesuatu perkataan dengan imbuhanimbuhan tertentu supaya dengan demikian akan timbullah satu perkataan yang membawa konsep yang baharu.1 Imbuhan-imbuhan asli dalam bahasa Melayu Imbuhan-imbuhan yang telah sedia ada dalam bahasa Melayu dapat dipecahkan pula kepada empat jenis iaitu awalan. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfem yang tidak boleh berdiri dengan sendiri.2 Jenis-Jenis Imbuhan Imbuhan-imbuhan dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada dua unsur yang besar iaitu imbuhan-imbuhan yang asli dalam bahasa Melayu dan imbuhan-imbuhan yang dipinjam daripada bahasa asing.

1. Misalnya ter-. mem-. di-.dalam di+ambil. ber-. se-. 7 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Awalan • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja Akhiran Apitan Bentuk-Bentuk Imbuhan Sisipan • Kata Nama • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif Tidak Wujud dalam BM Morfem kosong Fleksi Tidak Wujud dalam BM Rajah 1.dalam ber+jalan dan di. meng-. pe-. dan lain-lain. meny. ke-.1 Awalan Imbuhan yang diletakkan di awal perkataan (sebelum kata dasar) dalam pemakaiannya. men-.3 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. me-. per-. Misalnya ber.2.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.1.2 Akhiran Imbuhan yang ditambah pada bahagian belakang kata dasar (sesudah kata dasar) dalam pemakaian. Misalnya – kan dalam jalan+kan dan -i dalam akhir+i. 1.2.1.3 Apitan Imbuhan, yang hadir secara mengepit kata dasar, iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar, misalnya ke-.....-an dalam ke+cantik+an dan di-.....-i dalam di+ikut+i, 1.2.1.4 Sisipan Imbuhan yang hadir di celahan kata dasar. Sisipan terbahagi kepada empat iaitu er-, el-, em- dan in-. Misalnya –el- dalam t+el+unjuk, -in- dalam s+in+ambung,-er- dalam s+er+uling dan –em-, dalam g+em+uruh. 1.2.1.5 Morfem Kosong Tidak Wujud dalam bahasa Melayu. 1.2.1.5 Fleksi Tidak Wujud dalam bahasa Melayu.

8

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.2 Imbuhan-imbuhan Pinjaman dalam bahasa Melayu Umumnya, dapat dibahagikan unsur-unsur imbuhan asing ini kepada tiga kumpulan mengikut asal imbuhan-imbuhan tersebut. tiga kumpulan ini ialah : 1.2.2.1 Imbuhan Sanskrit Imbuhan yang berasal daripada bahasa Sanskrit ialah jenis imbuhan yang telah lama ke dalam sistem tatabahasa bahasa Melayu. Penggunaan imbuhan ini amat produktif dan telah menjadi sebati dengan perkataan-perkataan dasar dalam bahasa Melayu. Namun, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Sanskrit iaitu awalan dan akhiran.

Awalan maha tata pra swa tuna eka dwi tri panca Maharaja Tatabahasa Prakata swadaya tunabusana ekabahasa dwitahunan tribulan pancaindera man man wan wan wati wati nita nita

Akhiran seniman budiman angkawan jelitawan olahragawati seniwati karyanita biduanita

1.2.2.2 Imbuhan Arab Parsi

9

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pengaruh bahasa Arab-Parsi terhadap bahasa Melayu bermula sejak

kedatangan Islam ke alam Melayu kira-kira abad ke-13 masihi. Sebagai bahasa rasmi agama Islam, bahasa Arab telah mendapat tempat dalam kalangan orang Melayu dan ini memudahkan proses asimilasi unsur-unsur bahasa Arab ke dalam bahasa Melayu, terutamanya dari segi pengambilan bentuk-bentuk katanya. Namun demikian, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Arab-Parsi iaitu awalan dan akhiran.

Awalan biBiadap Bilazim binormal -wi -i -iah -in -at -ah

Akhiran duniawi abadi lahiriah hadirin munafikin hadirat munafikat qariah solehah

1.2.2.3 Imbuhan Yunani – Latin - Inggeris Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu berasal daripada imbuhan bahasa Yunani – Latin – Inggeris. Tetapi umumnya tersebut tidak berfungsi sebagai imbuhan dalam bahasa Melayu kecuali beberapa imbuhan awalan seperti pro-,anti-, mono-, poli-, auto- dan supra-.

Awalan proantipoliautoprobarat antikerajaan poliklinik autograf -isme -isme -ik -ik 10

Akhiran sosialisme nasionalisme prolifik saintifik

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

subsupraheteroheksahidrohomohiperkilomakroinfrainter-

subbidang supranasional heterograf heksagon hidrolisis homogen hiperbola kilometer makrolinguistik intrajabatan intervokal

-si -si -al -al -is -is

sensasi revolusi praktikal klinikal potensi praktis

11

pemajmukan.3 Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Dalam bahasa Melayu terdapat empat bentuk kata.5 : Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 12 . tetapi tiga bentuk kata lain melibatkan proses-proses tertentu. kata terbitan.4 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Pinjaman dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. penggandaan dan akronim Proses Pembentukan Kata Pengimbuhan Pemajmukan Penggandaan Akronim Rajah 1. kata majmuk. iaitu kata tunggal.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 1. dan kata ganda. Proses-proses ini ialah pengimbuhan. Kata tunggal tidak melibatkan apa-apa proses pembentukan.

Kata terbitan yang dihasilkan oleh proses pengimbuhan boleh menjadi kata dasar bagi proses pengimbuhan kali kedua...+ tapa ( bertapa ). misalnya.. misalnya ber.... akhiran. Sebahagian besar proses pengimbuhan berlaku pada kata dasar...BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Pengarang pula dapat menerima apitan ke-. Berikut ialah beberapa contoh lain : 13 . dan sisipan.+ tawa ( ketawa ) dan ke... apitan.. Imbuhan (Awalan) PemMemper-isme -i Peng-... dan kata adjektif. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata kerja. Berikut diperlihatkan beberapa contoh proses pengimbuhan.-i Ke-. menerbitkan kepengarangan.. Terdapat empat jenis imbuhan. Imbuhan-imbuhan ini. iaitu awalan.-an Ber-.1 Proses Pengimbuhan Proses pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Pengimbuhan boleh berlaku pada sejumlah kecil kata akar. yang menghasilkan kata terbitan. dapat dilahirkan pengarang melalui imbuhan peN-.-an.3..-an -er-emKata dasar bawa kuat nasional dekat isytihar ikut sihat lari gigi gilang Kata terbitan pembawa memperkuat nasionalisme dekati pengisytiharan mengikuti kesihatan berlarian gerigi gemilang Proses pengimbuhan boleh berlaku pada pelbagai tahap.+ mudi ( kemudi ).-an Men-. Daripada kata dasar karang. ke.

tetapi apabila dirangkaikan membentuk kata majmuk kerusi malas. maksudnya. iaitu : 1. dalam bahasa Melayu tidak terdapat ungkapan * kerusi yang malas atau * kerusi dan malas atau * kerusi untuk malas.1.3.1Pengimbuhan Kata Majmuk Kata majmuk boleh menerima imbuhan seperti kata dasar lain. ejaannya menjadi bercantum.mencari gali reka bentuk . Cara pengimbuhan kata majmuk terdapat dalam dua bentuk.2.2 Apabila kata majmuk menerima apitan.2 PROSES PEMAJMUKAN Kata Dasar libat lanjur balik sambung Imbuhan terlibat terlanjur terbalik sinambung Kata Terbitan keterlibatan keterlanjuran menterbalikkan kesinambungan Proses pemajmukan ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. ejaannya tetap terpisah. Contohnya : urus niaga .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.daya serapan 1.direka bentuk daya serap . Sebagai contoh. Tidak dapat diselitkan apaapa unsur antara dua kata dasar ini. 1.1. Contohnya : 14 .3.2.3.2.berurus niaga cari gali .1 Apabila kata majmuk menerima awalan atau akhiran.3. kerusi dan malas masing-masing mempunyai makna tersendiri.

Penggandaan berentak. penggandaan berlaku kepada keseluruhan perkataan.2. Dengan kata lain. Contohnya : setiausaha jawatankuasa tanggungjawab setiausaha-setiausaha jawatankuasa-jawatankuasa tanggungjawabtanggungjawab 1. Penggandaan separa.3 PROSES PENGGANDAAN Proses penggandaan ialah proses yang mengulangi kata dasar. Penggandaan kata majmuk melibatkan penggandaan unsur pertama sahaja.3. separa atau berentak iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. iaitu .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lipat ganda surat khabar urus niaga ibu bapa 1. terdapat tiga jenis penggandaan. 2. Dalam hal ini. Penggandaan penuh. dan 3. Contohnya : rumah sakit guru besar Raja Muda Timbalan Naib Canselor rumah-rumah sakit guru-guru besar Raja-raja Muda Timbalan-timbalan Naib Canselor melipatgandakan persuratkhabaran diurusniagakan keibubapaan Satu kekecualian ialah penggandaan yang melibatkan perkataan yang telah mantap. sama ada secara penuh. 15 .3.1 Penggandaan Kata Majmuk Kata majmuk boleh mengalami proses penggandaan. 1.

Contohnya : Sekolah makan besar baju • • • • • sekolah-sekolah makan-makan besar-besar baju-baju Yang melibatkan kata dasar yang menerima imbuhan.3.3. Penggandaan separa berlaku pada dua jenis kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Terdapat dua jenis penggandaan penuh. Contohnya : 1.3. Vokal dalam bentuk gandaan ini mengalami 16 .2 Penggandaan separa Penggandaan separa ialah proses yang mengulangi sebahagian kata pelari • pelari-pelari perbualan • perbualan-perbualan kekasih • kekasih-kekasih kejadian • kejadian-kejadian dasar sahaja. iaitu : • Yang melibatkan kata dasar yang tidak menerima apa-apa imbuhan.1 Penggandaan penuh Penggandaan penuh ialah proses yang mengulangi seluruh kata dasar.3. iaitu : • pada kata dasar tunggal dan lazimnya melibatkan pengulangan suku kata pertamanya serta letak pengulangan itu pada bahagian hadapan kata dasar.

Penggandaan separa yang berlaku hanya mengulangi kata dasar dan tidak melibatkan imbuhan. Penggandaan ini berlaku pada kata kerja dan kata adjektif. dan boleh terletak di bahagian belakang kata dasar atau di bahagian hadapan kata dasar. Kata Dasar Berimbuhan tersenyum bercakap setinggi membantu mencuit menari mengejar Imbuhan tersenyum-senyum bercakap-cakap setinggi-tinggi bantu-membantu cuit-mencuit tari-menari kejar-mengejar 1.3.3.3 Penggandaan Berentak 17 . Proses ini dapat digambarkan seperti yang berikut : jari siku sungut pohon laki • jejari sisiku susungut popohon lalaki jejari sesiku sesungut pepohon lelaki pada kata dasar yang berimbuhan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU proses pelemahan. menjadikannya vokal e pepet.

misalnya.4 KATA AKRONIM Mengikut Tatabahasa Dewan. Salah. iaitu : 1 2 3 Penggandaan Berentak Pengulangan Vokal Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Penggandaan Berentak Bebas • Penggandaan Berentak Pengulangan Bebas Dalam penggandaan ini. Contohnya : sayur ramah cerai sayur-mayur ramah-tamah cerai-berai • Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Dalam penggandaan ini. 1. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim. Contohnya : kayu tanah simpang kayu-kayan tanah-tanih simpang-siur Perhatian: Kata ganda mesti dieja dengan sempang.3. seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. jika ditulis *ipar duai. iaitu yang mempunyai ciri-ciri keharmonian vokal. Dalam penggandaan berentak. Berdasarkan perubahan dan pengulangan bunyi demikian. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk 18 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Penggandaan berentak ialah proses yang mengulangi kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu. penggandaan berlaku pada persamaan bunyi-bunyi konsonan tertentu. bunyi yang diulang ialah vokal. penggandaan berentak terbahagi kepada tiga jenis.

jika kata nama khas.pukul rata kugiran . keseluruhannya ditulis dengan huruf besar. bergantung pada cara pembentukkannya.Berita Nasional Malaysia .kumpulan gitar rancak 1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar. 1.3.3. jika bukan kata nama khas.4. Contohnya : ABIM Bernama Kugiran .2 Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya.4.kumpulan gitar rancak Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu.3.Angkatan Belia Islam Malaysia .1 Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan.2 Ditulis bermula dengan huruf besar 19 .taman bimbingan kanak-kanak purata .4. Contohnya : tabika . Contohnya : ABIM UMNO Angkatan Belia Islam Malaysia United Malay National Organisation 1.

Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas. BACAAN TAMBAHAN Nik Safiah dan rakan-rakan. (2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. Kuala Lumpur : PTS Profesional. (2006). anda juga dikehendaki mengumpul maklumat tentang Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu. Selain itu. Tatabahasa Dewan Edisi Baharu . Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Sabran dan Rahim Sham. Secara individu anda dikehendaki melayari internet untuk mendapat bahan tentang definisi morfologi bahasa Melayu. 2. Morfologi Bahasa Melayu. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu. 1. Oleh itu. Abdullah Hassan. (1985). Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. Raminah Hj. kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar. 20 .

kata majmuk dan kata majmuk.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 2 PERKATAAN DAN BENTUK PERKATAAN BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan kata dan bentuk tunggal. kata terbitan. HASIL PEMBELAJARAN (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Terbitan Mengenal pasti Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Mengenal pasti Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Mengenal pasti Golongan Kata Tunggal Mengenal pasti Golongan Kata Terbitan KERANGKA TAJUK-TAJUK BENTUK KATA BENTUK KATA TUNGGAL DAN TERBITAN BENTUK KATA MAJMUK DAN KATA GANDA Rajah 2. Selain itu.1: Kerangka Tajuk 1 GOLONGAN KATA TUNGGAL DAN TERBITAN 21 . tumpuan juga diberi untuk mengenal pasti golongan kata tunggal dan kata terbitan.

skru dia. mahasiswa. laksana. sayembara. UMNO.Akronim (Gabungan Huruf Awal dan/ Suku Kata . purata. pemajmukan dan penggandaan. 2. am.cas. trak. Dalam bahasa Melayu. cat.Akronim (Gabungan Suku Kata) Kata Tunggal . bulat. jauh. sana bahaya. almari.Nama Khas) had. cenderamata. asal. Contohnya : Kata Tunggal Satu Suku Kata Kata Tungga Dua Suku Kata Kata Tunggal Tiga Suku Kata Kata Tunggal Empat Suku Kata dan lebih Kata Tunggal . cam. cahaya. gembira.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata tunggal. ADUN.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. isyarat universiti. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. rak. mengenal pasti golongan kata tunggal dan mengenal pasti golongan kata terbitan. mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata terbitan. zink. meja. mengenal pasti kata majmuk dan bentuk kata majmuk. dram.1 Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan. taska. sini. suka. tadika.Akronim (Gabungan Huruf Awal) Kata Tunggal . cereka Intan (Institut Tadbiran Awam Negara) Mara (Majlis Amanah Rakyat) Pernas (Perbadanan Nasional) 22 . wang. berita. akan. dekat. teks. personifikasi ABIM. bom. skrip. cerpen. MAS. das. mengenal pasti kata ganda dan bentuk kata ganda. golf.

makro-. dwi-. maha. -em-.2 Kata Terbitan dan Bentuk Kata Terbitan Kata terbitan ialah kata yang terhail daripada proses pengimbuhan iaitu proses mengandingkan imbuhan pada kata dasar. sub-. -er-. mikro-. pro-. di-…. diper-…-kan. pra-. pel-…-an. ber-…. -is. di-…kan. sisipan dan apitan. eka-. per-. infra-. ber. semi-.. ke-. akhiran. di-. meN-…. tata-.imbuhan itu pula terdiri daripada kata nama. memper-…-kan. Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Nama) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Kerja) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Adjektif) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Nama) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Nama) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Adjektif) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Nama) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Adjektif) peN-. telemeN-. -isme. diperter-. juru. -in- 23 .bel-. -man. -wan. -ah. Contoh bentuk imbuhan adalah seperti di bawah yang merangkumi awalan. -at. memper-. -ita. ke-…-an meN-…-kan. kata kerja dan lain-lain. -in. -an. diper--. pel-. ber-…-kan. -wati. te-an.. -an. ko-. -em-el-. memper-…ke-…-an -el-.anti. per-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. peN-. ter-. -an. -kan. se-.

berat mulut. kaki ayam. warganegara. pertubuhan. tanggungjawab alat-alat tulis. cakera padat. dicampur aduk. para. Kata majmuk bertindak sebagai satu unit dan kebanyakkannya dieja terpisah. matahari. kenal pasti contohcontoh kata terbitan dan senaraikan dalam lajur yang berasingan 2. Kata Majmuk Istilah Khusus Kata Majmuk Kiasan/Simpulan Bahasa Kata Majmuk yang Mantap Kata Majmuk Jamak (Gandaan kata pertama) Kata Majmuk Jamak (Penada Jamak . guru-guru besar. olahraga. Persatuan Bekas Perajurit. pengenalpastian. lut sinar. banyak. sekumpulan. pesuruhjaya. dikenal pasti. bumiputera. Perdana Menteri. lebuh raya. sukarela. beritahu. terima kasih. suruhanjaya.semua. tandatangan. Duta Besar model linear. tengah hari. kaki bola antarabangsa. barisan. Kata Majmuk Bebas bandar raya. kerjasama. Contohnya seperti di bawah. buah tangan. kereta lembu. sebahagian) Kata Majmuk Terbitan (Awalan dan Akhiran) Kata Majmuk Terbitan (Apitan) 24 . telefon dail terus anak emas. Naib Canselor.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk setiap bentuk imbuhan di atas. kapalkapal terbang. mengambil alih. jawatankuasa.3 Kata Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Kata Majmuk ialah kata yang terbentuk dengan merangkaikan kata dasar atau lebih dan membawa makna yang tertentu (baharu). persatuan. setiausaha. garis pusat. kakitangan. daya serapan mencampuradukkan. Ketua Menteri. semua Ketua Setiausaha. sekumpulan guru penolong kanan. pengambilalihan.

Kata Ganda Penuh Kata Ganda Separa Kata Ganda Berentak rama-rama. tertanya-tanya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Senaraikan contoh-contoh kesalahan penulisan kata majmuk di kampus anda yang kerap dilakukan oleh pengguna bahasa. 2. kalau-kalau. pulau-pulau lelaki. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. Contohnya seperti di bawah. tolong-menolong berlari-lari. kupu-kupu. kusut-masai. lauk-pauk. 25 . simpangperenang. Pengulangan kata dasar itu boleh melibatkan seluruh kata dasar atau digandakan secara berima. Dalam bahasa Melayu. lelayang. gunung-ganang 2. pemajmukan dan penggandaan.5 Golongan Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan.4 Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Kata ganda ialah kata yang terhasil melalui proses mengulang kata dasar. elok-elok.lintang-pukang. jangan-jangan. cantik-cantik.

kamu. engkau. tuan hamba Kata Ganti Nama (Diri Ketiga) baginda.Bukan Manusia) Kata Nama Khas (Tak Hidup) baju. kehendak. dia. saya Kata Ganti Nama (Diri Kedua) anda. Sudirman Sang Kancil. seluar. Alya Nabila. situ LATIHAN : Dengan merujuk akhbar. perasaan. itu apa. keadaan kemahuan. Tompok. Rafeah. berapa sana. 26 . mana.5. tuanku. daku. Proton Waja. ia. sini. mereka Kata Ganti Nama (Tunjuk) Kata Ganti Nama (Tanya) Kata Ganti Nama (Tempat) ini. hamba. Kementah Kata Ganti Nama (Diri Pertama) aku. beta. dikau. Si Belang.Manusia) Kata Nama Khas (Hidup . YAB Datuk Seri Dr. patik. kami.1 Penggolongan Kata: Kata Nama Kata Nama Am (Konkrit) Kata Nama Am (Abstrak) Kata Nama Khas (Hidup . Allahyarham Tun Abdul Razak. Proton Perdana V6.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. awak. kelompokkan kata ganti mengikut jenisnya. kucing. Jin. Bangunan Pentadbiran Kerajaan Persekutuan. beliau. Mahathir. masjid mimpi. Comel. kalian. Vanda Diana (orkid) Jibrail. idaman. siapa.

membesar. halus Baru. hapak. putih. kerkibaran. disiram bangun. menyiram dibeli.3 Penggolongan Kata: Kata Adjektif Kata Adjektif Sifat/Keadaan Kata Adjektif Warna Kata Adjektif Ukuran Kata Adjektif Bentuk Kata Adjektif Pancaindera Kata Adjektif Waktu Kata Adjektif Cara Kata Adjektif Perasaan berani. tinggal. gopoh hitam. didiami. menguning. perlahan benci. lazat. cerdik.5. kecil. menggunakan. bundar. datang. cinta. basah.5. biru cetek. nipis. bulat. berbantalkan LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. segera cepat. diabaikan. bising. digunakan.2 Golongan Kata Terbitan Penggolongan Kata: Kata Kerja Kata Kerja Transitif (Aktif) Kata Kerja Transitif (Pasif) Kata Kerja Tak Transitif (Tak Berpelengkap) Kata Kerja Tak Transitif (Berpelengkap) membeli. terduduk. deras. lama. dipererat. mempererat. tersenyum. ingin 27 . manis. merdu. buruk. kelompokkan jenis-jenis kata kerja mengikut kumpulannya. spontan. mengabaikan. merah. dalam. laju. beransur. cerdas. ghairah. tebal bukur. mersik.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. 2. leper ayu. mendiami.

syahadan 2. untuk 2. bila. klausa dan ayat. kata praklausa. serta. frasa kerja ataupun frasa adjektif. tolong. kata tugas dapat dikelompokkan kepada : kata penyambung ayat.1 Kata Penyambung Ayat Kata Penyambung Ayat Kata Hubung Gabungan Kata Hubung Pancangan Relatif Kata Hubung Pancangan Komplemen dan. malahan.5. baik predikat frasa nama.4. atau. aduh bagaimana.4 Penggolongan Kata: Kata Tugas Kata tugas tidak berfungsi sebagai unsur inti dalam sebarang predikat.3 Prafrasa 28 .5. sambil. benar. jemput.5. harap. Kata tugas mempunyai tugas-tugas tertentu dalam pembinaan sesuatu frasa. kelompokkan jenis-jenis kata adjektif mengikut jenisnya.2 Kata Praklausa Kata Praklausa Kata Seru Kata Tanya Kata Perintah Kata Pembenar Kata Pangkal Ayat wah.4. semoga. lalu.5. prafrasa dan kata pascakata 2. amboi. tetapi. ya. berapa sila. jangan. betul. usah. siapa. alkisah.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. yang bahawa. Berdasarkan kriteria kedudukan dan fungsi dalam binaan ayat.4. 2. hatta. Maka. kemudian.

kah. Dengan merujuk keratan akhbar. masih. garisi fungsi ‘nya’ sebagai kata pascakata.4 Kata Pascakata Kata Pascakata Kata Pembenda Kata Penekan akan. belum amat. pernah. banyak. dalam yang. hendak. tah. paling juga. dalam. adalah di.5. BACAAN TAMBAHAN 29 . ke. tiga. kelima atas. ramai. sedang.4. situ. sangat. mahu. lah. pun tidak.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata Prafrasa Kata Bantu Kata Penguat Kata Penegas Kata Nafi Kata Pemeri Kata Sendi Nama Kata Bilangan Kata Arah 2.dua. -nya -nya LATIHAN : 1. pada beberapa. bukan ialah. dari.

Raminah Hj. TAJUK 3 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Tunggal • Kata Terbitan 30 . Morfologi Bahasa Melayu. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. (2006). Abdullah Hassan. Tatabahasa Dewan Edisi Baharu. (2006). Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Nik Safiah dan rakan-rakan. Kuala Lumpur : PTS Profesional. Sabran dan Rahim Sham. (1985). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

1: Kerangka Tajuk 3 3. ii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan proses pembentukan kata bahasa Melayu yang menumpukan kepada kata tunggal dan kata terbitan. Mengenalpasti definisi Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu. KERANGKA TAJUK-TAJUK PROSES PEMBENTUKAN KATA DEFINISI DAN JENIS KATA KATA TUNGGAL KATA TERBITAN Rajah 3. Mengenalpasti jenis-jenis Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu. HASIL PEMBELAJARAN i.0 KANDUNGAN ISI 31 .

Kata tunggal mengandungi satu suku kata atau lebih daripada satu suku kata. Satu Suku Kata KV VK KVK 32 . iaitu tidak menerima apa-apa bentuk imbuhan atau kata dasar yang lain. 3. Kata tunggal ialah bentuk kata yang terdiri daripada hanya satu bentuk dasar. Empat Suku Kata dan Akronim. Tiga Suku Kata.1.1 Definisi Kata Tunggal Perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu yang tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses penggandaan dan perangkaian (Tatabahasa Dewan. Tahukah anda.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi. 2004). apa yang dimaksudkan akronim sebagai Kata Tunggal ? Akronim sebagai Kata tunggal itu adalah akronim yang berasal daripada kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata.1 Jenis-Jenis Kata Tunggal Kata Tunggal terdiri daripada Kata Tunggal Satu Suku Kata. 3. Dua Suku Kata. jenis-jenis dan huraian Kata Tunggal dan Kata Terbitan bahasa Melayu. dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar (Tatabahasa Dewan. 1996).

3 Kata Tunggal dalam bahasa Melayu 33 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KKVK KKKV KVKK KKKVK Dua Suku Kata V + KV V+KVK VK+KVK KV+KVK KVK+KVK V+VK VK+KV KV+V KV+KV+VK Kata Tunggal Tiga Suku Kata KV+V+KV V+KV+V KV+V+KVK KV+KV+V KVK+KV+V KV+KV+VK KVK+KV+VK dan lain-lain Empat Suku Kata dan Lebih KV+KV+VK+KV KV+KVK+KV+KV KVK+KV+KV+KV KVK+KV+V+KV dan lain-lain Akronim Mara Kugiran ABIM Bernama Tabika Gapena Rajah 3.2 3.1.

iii. Unit yang bebas dan dapat berdiri sendiri Contoh: i. iii. Berdasarakan rajah 1 di atas.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3.3. Unit yang tidak dapat berdiri sendiri tetapi memerlukan sekurangkurangnya satu unit yang bebas untuk melaksanakan tugas nahunya.1. terutamanya bahasa Arab dan bahasa Inggeris. ii. Contoh: i.5): i. pola gabungan kata tunggal bahasa Melayu adalah seperti berikut : 1. ru. iaitu dipercayai kira-kira 500. di mana? ke Kuala Lumpur dari Terengganu 3. Kamu. Sesetengahnya terdiri daripada kata pinjam asing. ya Contohnya : am 34 .1.1 Kata Tunggal Dengan berasaskan pelaksanaan tatabahasa. Sudah? Ini? ii. KV 2.1.1 Kata Tunggal Satu Suku Kata Jumlah kata tunggal dalam bahasa Melayu terhad. VK Contohnya : yu. kata tunggal dapat dibahagikan kepada dua jenis (rujuk Rajah 1. ii.3.

VK + KVK Contohnya : ambil. V + KV Contohnya : aku. asli. dan. bah. krim. blok. brek 5. KVKK Contohnya : bank. VK + KV Contohnya : undi. pasu.1. golf. aib. bin. KVK + KVK Contohnya : sandar. umpan 6.3 Kata Tunggal Tiga Suku Kata 35 . liar. air 3. alat. cap 4. telur dan hiris 10. gred.2 Kata Tunggal Dua Suku Kata Antara pola-pola Kata Tunggal dengan dua suku kata adalah seperti berikut : 1. ulat 4. KKKVK Contohnya : Skrip. V + KVK Contohnya : izin. tin. kuih 8.3. lap. KVK Contohnya : cat. bau. teko 9. draf. acah. KV + KVK Contohnya : jarum. KVK + KV Contohnya : lampu. jemput. iri 2. zink. KKKV Contohnya : skru. Iblis. 6.1. skaf. 3. ini. unta 5. straw 3. KKVK Contohnya : staf. 7. binti.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. sunting # Perhatian: Sebahagian besar daripada perkataan dalam bahasa Melayu terdiri daripada dua suku kata. KV + V Contohnya : dia.3. Terdapat 11 pola suku kata bagi kata tunggal dua suku kata. apa. KV + KV Contohnya : jala. V + VK Contohnya : ais. KV + VK Contohnya : jauh. ria 7. aur.1. senda 11.1.

mentua. Teruna 12. ibarat 10. isteri. tualang 3.4 Kata Tunggal Empat Suku Kata dan Lebih Terdapat sebilangan kecil kata tunggal yang terdiri daripada empat suku kata. iaitu 19. KV + KV + KVK Contohnya : teratak.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jumlah kata tunggal dengan tiga suku kata dalam bahasa Melayu agak kecil. biasa. KV + KVK + KV Contohnya : belanja.1. asasi 9. terumbu keranda 18. elaun 14. KVK + KV + KVK Contohnya : matlamat. kelompok 3. KVK + KV + KV Contohnya : menteri. manfaat 8. Sebahagian besar daripada perkataan tiga suku kata merupakan kata pinjaman. V + KV + KVK Contohnya : ijazah. budaya. KV + KVK + KVK Contohnya : belimbing. KV + KV + V Contohnya : mulia. urea 4. VK + KV + KV Contohnya : almari. belukar. V + KV + V Contohnya : usia. soldadu 13. KVK + KV + VK Contohnya : sekian. V + KV + KV Contohnya : utara. amaran. KV + V + KV Contohnya : cuaca. ilahi.1. hikayat 16. Kebanyakkan merupakan kata pinjaman. tetapi pola suku katanya agak banyak. akaun. haluan 7. KV + KV + VK Contohnya : tempua. seluar 6. V + KV + VK Contohnya : mendiang. Antaranya seperti berikut : 36 . akliah 15. biola 2. KVK + KVK + KV Contohnya : sempurna 19. KV + V + KVK Contohnya : siuman. 1. KV + KV + KV Contohnya : seteru. mesteri. tempias. barua 5. idea. sembilan 17. VK + KV + VK Contohnya : ilmiah.3. cendawan. umpama 11. V + KV + VK Contohnya : ideal.

Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan.1. KV + KV + KV + KV + KV + KV Contohnya .3. bijaksana 3.1. sanubari. selesema 6. singgahsana 9. maharajalela 3. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim.5. KV + KV + V + KVK Contohnya : mesyuarat. KV + KV + KV + KV Contohnya : bidadari.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.1. KVK + KV + KV + KV + KVK Contohnya : kosmopolitan 12. KVK + KV + KV + KV Contohnya : laksamana. KVK + KV + V + KV Contohnya : sentiasa 5.1. a. kelemumur 7. Contohnya : ABIM .5 Kata Akronim Mengikut Tatabahasa Dewan. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar. KV + KVK + KV + KV Contohnya : belantara.1 Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu. biduanda 2. KVK + KVK + KV + KV Contohnya : dispensari. KVK + KV + KV + KVK Contohnya : sentimeter 8. KV + KV + KV + KVK Contohnya : muzakarah.kumpulan gitar rancak 3. keseluruhannya ditulis dengan huruf besar. V + KV + KVK + KV + KV Contohnya : universiti 11.Berita Nasional Malaysia Kugiran . bergantung pada cara pembentukkannya. jika kata nama 37 . KV + KV + VK + KV Contohnya : keluarga. nasional 10.Angkatan Belia Islam Malaysia Bernama . sandiwara 4.

Oleh itu. Contohnya : ABIM Angkatan Belia Islam Malaysia b.taman bimbingan kanak-kanak purata . Contohnya : tabika . Ditulis bermula dengan huruf besar Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu 3. 38 . Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya. iaitu proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar. Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas. jika bukan kata nama khas.2 Kata Terbitan Kata terbitan ialah bentuk perkatan yang dihasilkan melalui proses pengimbuhan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU khas. kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar.kumpulan gitar rancak c.pukul rata kugiran .

. sejumlah besar perkataannya wujud dalam bentuk kata terbitan dan jumlah imbuhan yang membentuk kata terbitan ini juga banyak. sisipan.. apitan. yang hadir secara mengepit kata dasar.1. yang hadir sebelum kata dasar. 3.dalam diambil. yang hadir sesudah kata dasar. Awalan kata kerja 3.. misalnya –el. awalan kata nama 2.dalam telunjuk dan -in. 39 . iaitu: 1.1 Awalan Kata Nama Awalan kata nama ialah awalan yang. membentuk kata nama. Imbuhan. yang hadir di celahan kata dasar..2.2..dalam berjalan dan di. apabila bergabung dengan kata dasar. 4. misalnya – kan dalam jalankan dan -i dalam ikuti. Terdapat empat jenis imbuhan .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Imbuhan terdiri daripada morfem terikat sementara kata dasar ialah bentuk morfem bebas yang dapat menerima imbuhan..an dalam keindahan dan di-.dalam sinambung. akhiran..-i dalam diikuti. Awalan kata adjektif 3. 2. misalnya ber.. awalan.imbuhan ini dihuraikan di bawah ini. 3.1 Imbuhan awalan Dalam bahasa melayu terdapat tiga jenis imbuhan awalan. iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar. misalnya ke-. Dalam bahasa melayu. iaitu : 1.

kehendak. ekahala dwibahasa. pengukur pengebom. juruterbang mahasiswa. penyanyi pembalut. prasangka subbidang. tatanama prasejarah. 40 . dwifungsi. kelepek jurubahasa.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : peN= Awalan pepempenpengpengePerkataan pelukis.2 Awalan Kata Kerja Awalan kata kerja ialah yang. maharaja tatabahasa. pemberi pendatang. pekedai. pertapa pesara. suprasistem. prakata. pengecat perasap. pengayuh.2. jurujual. pewangi. mahaguru. apabila bergabung dengan kata dasar akan membentuk kata kerja. subkategori suprakelas. tatanegara. suprakategori ekabahasa. pengetin. pembeli. peguam ketua. pencari. penjual pengguna. ekasuku. dwibudaya perpekejurumahatataprasubsupraekadwi- 3.1. subsistem. perbara.

diperbesar. memperbesar. apabila bergabung dengan kata dasar. iaitu : 1.2. merasa membeli. mentadbir mengaji. sehalus. sejernih 3. mengecat memperberterdidiper- memperisteri. mengasuh.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Awalan meN= mememmenmengmengePerkataan melukis. tersenyum diatur. memberi. menari.5 Akhiran Kata Nama Akhiran kata nama ialah akhiran yang. dan 2. disuruh diperisteri. menghasut mengebom. apabila bergabung dengan kata dasar. terpanjang seputih.1. membentuk kata nama. bersetuju. terasa. menduga. membentuk kata adjektif .1. 41 . akhiran kata nama. diperoleh 3. memperoleh berkata. berbangga terkata.2. akhiran kata kerja 3.1. membalut mendaki.3 Awalan Kata Adjektif Awalan kata adjektif ialah awalan yang. terdapat hanya dua awalan adjektif .4 Imbuhan Akhiran Dalam bahasa Melayu terdapat hanya dua jenis imbuhan akhiran. iaitu : Awalan ter sePerkataan terpandai. termerah.2. dibeli. mengetin.

komunisme hadirin. hulurkan ikuti. apitan kata kerja 3. usahawan budiman.1.8 Apitan Kata Nama Apitan kata nama ialah apitan yang.2. Perkataan lahirkan. peragawati nasionalisme. sosialisme. iaitu : 1. silaan. apitan kata adjektif.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Akhiran -an -wan -man -wati -isme --in -at -ah Perkataan ajaran. apabila bergabung dengan kata dasar. seniman seniwati. apitan kata nama 2. jalani. ambilkan. muslimin hadirat. 42 . Contohnya : Akhiran -kan -i 3.2. membentuk kata kerja. sultanah 3. sertai 3.2. muslimat ustazah. apabila bergabung dengan kata dasar.6 Akhiran Kata Kerja Akhiran kata kerja ialah.7 Imbuhan Apitan Dalam bahasa Melayu terdapat tiga jenis apitan. iaitu –kan dan –i . bacaan ilmuwan.1. akan membentuk kata nama. budayawan. Terdapat hanya dua akhiran kata kerja.1.

....-an: pe-..2. kepanasan.... berjudulkan bertaburan.1..-an peng-.... dianuti diperdengarkan..-kan diper-....-kan meN-.. mengkhianati dianugerahi.. diperlihatkan.. digulingkan melalui.-i diper-.. kebijakan.......-i di-.... diperbahaskan diperingati memperdengarkan.-kan memper-. memperingati kehujanan..... kelurusan 3... pengkhayalan pengesahan.. mengepinkan beralaskan..-an per-. membelakangi..-an pem-.. mengesyorkan. pesisiran..-kan mem-.kan menge-..-kan meng-...-an pe-.-an ke-. penggandaan.. mensyaratkan menggulingkan.. mengawasi.-an perkataan memajukan. penyuluhan pembukaan... memperlihatkan. memfatwakan. pemburuan.....-i men-.-an di-.....-kan ber-.-an penge-.. perusuhan..... pengeboman. membasahi menghendaki.. bergantungan.-i ke-... didorongkan.kan men-... pengekodan pendalaman. pentauliahan penguduran..kan me-. menjauhi membanjiri.. mengelakkan...... mencucuri.-i memper-... berbekalkan. pemfitnahan pendakian.. pencucian. melakukan.-i me-. membentuk kata kerja... memberikan mendirikan. perlumbaan kecantikan. petempatan perjumpaan....-i meng-. mentakrifkan....... mewarnai mendahului.-an Perkataan pelaksanaan.... Contohnya: Apitan meN-.. mengkhususkan mengehadkan.ka n ber-.-i mem-. apabila bergabungan dengan kata dasar..9 Apitan Kata Kerja Apitan kata kerja ialah apitan yang. beratapan ditaburkan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Apitan peN-. persamaan.. didekati.-an pen-... kecurian 43 ... menyedari.... menanyakan membezakan.

iaitu: 1. Maksudnya. membentuk kata adjektif.2. Hanya terdapat satu apitan kata adjektif ..11 Imbuhan Sisipan Bentuk sisipan tidak lagi produktif dalam bahasa Melayu sebagai satu cara membentuk perkataan.. apabila hadir di celahan kata dasar.. keruping kemuning.. sisipan kata nama.-an Perkataan kemelayuan keinggerisan kearaban 3.1.2..2. Contohnya : Apitan ke-. Terdapat dua sisipan yang masih wujud.. apabial hadir di celahan kata dasar. kemuncup 3. 3. tidak ada perkataan baharu yang dibentuk dengan sisipan. iaitu ke-.. 44 . kecuali dalam beberapa istilah yang baru dicipta. apabila digabungkan dengan kata dasar.. membentuk kata nama. kelemumur seruling.1... membentuk kata adjektif.10 Apitan Kata Adjektif Apitan kata adjektif ialah apitan yang. Contohnya : sisipan -el-er-emperkataan telunjuk.12 Sisipan Kata Nama Sisipan kata nama ialah sisipan yang...-an ke-.13 Sisipan Kata Adjektif Sisipan kata adjektif ialah sisipan yang..1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3.-an ke-. Bentuk-bentuk kata sisipan sudah membeku dalam kata terbitan dan tidak dapat hadir dala m perkataan-perkataan lain. dan 2. telapak... sisipan kata adjektif.an.1.2..

LATIHAN 45 . sementara sinambung AKTIVITI Secara berkumpulan. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata tunggal mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. gerodak gemilang. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata terbitan mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. gelembung serabut.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Sisipan -el-er-em-inPerkataan selerak. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. AKTIVITI Secara berkumpulan. gemuruh.

Tatabahasa Dewan. (1980). Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Al (1996). Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. (1985). Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Raminah Sabran dan Rahim Syam. BAHAN BACAAN Abdullah Hassan. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. (2006). Nik Safiah et. Beri satu contoh perkataan untuk keempat-empat jenis kata terbitan yang telah anda pelajari. TAJUK 4 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Majmuk • Kata Ganda 46 .Bhd. Nyatakan jenis kata Tunggal untuk perkataan yang bergaris berikut: (i) ghairah (vi) balai (vii) laut (viii) sepoi (ix) tekukur (x) sarat (ii) cabar (iii) masyhur (iv) dekad (v) pulau 2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Abdullah Hassan.

Setiap kata majmuk dan kata ganda pula dihuraikan kepada definisi.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan definisi dan jenis-jenis kata majmuk dan kata ganda yang terdapat dalam Bahasa Melayu.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi.1: Kerangka Tajuk 4 4. jenis-jenis Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu. (ii) Menghuraikan jenis-jenis kata majmuk Kata Ganda dalam bahasa Melayu. HASIL PEMBELAJARAN (i) Mengenal pasti definisi Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam bahasa Melayu. KERANGKA TAJUK-TAJUK Proses Pembentukan kata Definisi dan Jenis-jenis kata Kata Majmuk Kata Ganda Rajah 4. jenis dan perinciannya. Perbincangan juga turut 47 .

Ini berbeza dengan rumah besar. yang boleh menerima yang (rumah yang besar) atau dengan frasa pinggan mangkuk.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ditumpukan kepada perincian jenis-jenis kata majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu.2. yang boleh menerima dan (pinggan mangkuk ). iii. ii. Antara rumah batu. Berdasarkan jenisnya. jumlah kata majmuk adalah besar.2 Jenis-Jenis Kata Majmuk Dalam bahasa Melayu. terima kasih. dengan maksud tidak boleh menerima sebarang penyisipan. biru laut. iaitu : i. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit. Dua perkataan digabungkan menjadi kata majmuk bertindak sebagai satu unit. dan telefon dail terus. 1996). (Tatabahasa Dewan. 4.sebuah frasa. Contoh kata majmuk : kerusi malas. misalnya tidak dapat disisipkan perkataan yang ( *rumah yang batu) atau perkataan dan (*rumah dan batu ). Kata majmuk hendaklah dibezakan daripada frasa. kata majmuk dapat digolongkan kepada tiga kategori.1 Kata Majmuk yang Terdiri daripada Rangkaian Kata Bebas Contohnya : bandar hijau hijau daun terima kasih 48 bom tangan kuning langsat campuk aduk .1 Definisi Kata Majmuk Bahasa Melayu Proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna. iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan. 4. yang sebahagiannya besar terdiri daripada kata nama. Kata Majmuk Rangkaian bebas Kata Majmuk Pengimbuhan Kata Majmuk Penggandaan 4.

2.2 Kata Majmuk yang Berbentuk Istilah khusus Contohnya : deria rasa telefon dail terus segi tiga pita suara medan sinaran segi empat panjang Ketua Setiausaha Timbalan Ketua Perpustakaan Timbalan Naib Canselor 4. iaitu Simpulan Bahasa Contohnya : kaki ayam rabun ayam panjang tangan pilih kasih anak emas tumbuk rusuk 4. terdapat sebilangan kecil kata majmuk yang penggunaannya sudah dianggap mantap sebagai satu perkataan yang utuh.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU guru besar segi empat panjang dalam kategori ini juga termasuk bentuk kata yang digunakan sebagai gelaran. contohnya : Duta Besar Setiausaha Politik Profesor Madya 4.3 Kata Majmuk yang Mendukung Maksud Kiasan. Perkataan-perkataan sedemikian (sebanyak 15) tetap dieja sebagai satu perkataann. Namun. iaitu : antarabangsa sukarela jawatankuasa tanggungjawab olahraga setiausaha bumiputera tandatangan kerjasama pesuruhjaya beritahu suruhanjaya kakitangan warganegara matahari 49 .1 Bentuk Kata Majmuk yang Telah Mantap Lazimnya kata majmuk dieja secara terpisah.2.2.3. misalnya kertas kerja dan urus setia. walaupun bentuk kata tersebut ternyata mempunyai dua kata dasar.

3 Pengimbuhan Kata Majmuk tandatangan-tandatangan. Contohnya : Warganegara-warganegara.2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Selain itu. hulubalang Contohnya : sukacita. Guru-guru Besar Namun. kekecuali berlaku iaitu penggandaan yang melibatkan benntuk yang telah mantap dan melibatkan penggandaan keseluruhan unsur.2. setiausaha- 50 .2 Penggandaan Kata Majmuk Dalam penggandaan kata majmuk. 5.3. barangkali Contohnya : bagaimana 4. kepada Contohnya : manakala. 4. setiausaha 4. pada kebiasaannya melibatkan penggandaan unsur pertama kata sahaja. Antaranya : 1. terdapat sejumlah perkataan yang secara lazimnya dianggap satu perkataan dan dieja secara bercantum walaupun kelihatan terdiri daripada gabungan perkataan. 3. gambar-gambar rajah. Naib-naib Canselor. Contohnya : Alat-alat tulis. walhal. Menteri-menteri besar. Kata Nama Kata Adjektif Kata Sendi Nama Kata Hubung Kata Tanya Contohnya : peribadi. dukalara Contohnya : daripada. 2.3.

Contohnya : campur aduk ambil alih satu padu menjadi menjadi menjadi mencampuradukan pengambilalihan menyatupadukan 4. Terdapat dua kata majmuk yang melibatkan pengimbuhan. 1996). 51 . Kata majmuk yang menerima imbuhan merupakan awalan dan akhiran sahaja dan dieja terpisah. Kata Ganda dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada tiga jenis. Contohnya : campur aduk ambil alih daya serap menjadi menjadi menjadi bercampur aduk mengambil alih daya serapan b. Kata ganda penuh boleh terdiri daripada : 1. 2. dan 3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata majmuk juga dapat menerima imbuhan untuk membentuk kata terbitan. Kata majmuk menerima imbuhan yang merupakan apitan dan ejaannya bercantum.kata ganda penuh.1 Kata Ganda Penuh Kata ganda penuh ialah kata ganda yang mengalami ulangan secara keseluruhan.3. iaitu : 1.3 Kata Ganda Kata ganda ialah perkataan yang mengalami proses pengulangan pada kata dasar (Tatabahasa Dewan. kata ganda penuh yang tediri daripada kata dasar. iaitu : a. kata ganda berentak 4. kata ganda separa.

Bentuk gandaan boleh terletak di belakang kata dasar atau dibahagian hadapan. kata ganda yang berasal daripada kata dasar tunggal yang penggulangannya berlaku pada suku kata pertama sahaja disertai pelemahan vokal dalam suku kata tersebut kepada vokal e pepet. Contohnya : Di Bahagian Belakang Kata Dasar Di bahagian Hadapan Kata Dasar berlari-lari cinta-mencintai mencari-cari bantu-membantu sepandai-pandai kejar-mengejar 52 . kata ganda penuh yang terdiri daripada kata berimbuhan.2 Kata Ganda Separa Kata ganda separa ialah kata ganda yang terbentuk melalui penggandaan sebahagian kata dasar sahaja. Contohnya : pelajar-pelajar ajaran-ajaran kementerian-kementerian 4.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : rumah-rumah buku-buku masjid-masjid 2. Pengganda separa jenis ini berlaku hanya pada golongan kata kerja dan kata adjektif. tetapi yang penggandaan berlaku hanya pada kata dasar dan tidak melibatkan imbuhannya. Contohnya : Laki-laki Siku-siku Jari-jari menjadi menjadi menjadi lalaki sisiku jajari lalangit menjadi menjadi menjadi menjadi lelaki sesiku jejari lelangit Langit-langit menjadi 2. kata ganda yang berasal daripada kata berimbuhan. Kata ganda separa boleh terdiri daripada : 1.3.

tetapi tidak melibatkan ciri-ciri persamaan bunyi.4 Kata Ganda Berentak Kata ganda berentak ialah kata ganda yang mengalami penggulangan kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar. Berdasarkan pengubahan dan pengulangan bunyi-bunyi tertentu. Contohnya : kusut-masai ipar-duai rempah-ratus lintang-pukang AKTIVITI 53 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 4. kata ganda berentak yang terbentuk melalui pengulangan vokal. Contohnya : Sayur-mayur Calar-balar Saki-baki 2.3. kata ganda berentak bebas. kata ganda berentak melalui pengulangan konsonan Contohnya . mundar-mandir tanah-tanih kayu-kayan 3. iaitu yang terbentuk berdasarkan rentak bunyi. Seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. kata ganda berentak terbahagi kepada tiga jenis iaitu : 1.

c. Teliti kata majmuk dalam Bahasa Melayu berdasarkan contoh di beri. c.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Secara berpasangan. teliti kata majmuk dan kata terbitan vokal dalam Bahasa Melayu. Kemudian. e. Nyatakan jenis kata majmuk tersebut. a. Kemudian senaraikan lima perkataan untuk setiap jenis kata majmuk dan kata terbitan tersebut. 2. b. b. d. nyatakan kata terbitan tersebut. e. d. Simpang siur Mengadu domba Penyahtaksaan Melatih tubi Pengambilalihan Teliti kata terbitan dalam bahasa Melayu berdasarkan contoh diberi. Gunung-ganang Lintang pukang Lelabi Pokok-pokok Anak beranak BAHAN BACAAN 54 . LATIHAN 1. a. Kemudian.

(2006). Tatabahasa Dewan. Nik Safiah Karim et. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. TAJUK 5 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: 55 .al.Bhd. (1980). (1985). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Raminah Sabran dan Rahim Syam. (2006). Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. Abdullah Hassan.

Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. menghuraikan konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa 56 . kriteria struktur morfem. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. manakala frasa predikat dibentuk oleh empat jenis frasa. anda seharusnya dapat: 1. iaitu ayat. Sehubungan itu. menjelaskan konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. iaitu klausa dan frasa. Binaan sintaksis merujuk kepada konstruksi yang dibentuk oleh perkataan yang berfungsi sebagai ayat ataupun sebagai konstituen dalam ayat. klausa dan ayat. iaitu frasa subjek dan frasa predikat. perbincangan dalam topik ini menjurus kepada Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et. Oleh itu. 2. kriteria struktur fonologi atau bunyi. Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Tahukah anda bahawa perkataan dalam sesuatu bahasa boleh digolongkan ke dalam golongan tertentu berdasarkan beberapa kriteria misalnya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU • • • • Konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. klausa dan frasa. frasa subjek dibentuk oleh frasa nama. frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FS).al. 1996) yang menggolongkan perkataan berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik sebagai satu bentuk bebas yang menjadi unsur dalam binaan tatabahasa. iaitu frasa nama (FN). iaitu frasa. Walaupun demikian. frasa kerja (FK). perkataan daripada sudut binaan sintaksis ialah bentuk bebas yang minimum yang menjadi unsur setiap konstruksi sintaksis. kriteria sintaksis dan kriteria semantik?. Ayat dan klausa mengandungi dua konstituen utama.

Seterusnya.al. 3. 4. KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5. mencerakinkan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. (1996) menggolongkan perkataan Bahasa Melayu berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik namun.1 Konsep Golongan Kata Bahasa Melayu Walaupun Nik Safiah Karim et. ahli-ahli 57 . mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata berdasarkan pendapat ahli-ahli bahasa yang berbeza.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Melayu.0 KANDUNGAN ISI Anda perlu mengetahui bahawa. 5. perbincangan ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu.

Golongan Kata Menurut Marsden (1812): Rajah 5.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU bahasa lain pula membahagikannya berdasarkan pemahaman masing-masing (Ali Mahmood et. Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) Rajah 5. 2010) seperti berikut: a.2: Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) c.al.1: Golongan Kata Menurut Marsden (1812) b. Golongan Kata Menurut Asmah (1968): 58 .

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 5.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Bahasa Melayu 59 .3: Golongan Kata Menurut Asmah (1968) d. Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996): Rajah 5.4: Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996) 5.

namun perbincangan dalam topik 5 dan topik 6 hanya menjurus kepada empat golongan perkataan.1 Jenis-Jenis Golongan Kata Nama 60 .2. iaitu perincian kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja. tempat atau benda. kata adjektif dan kata tugas. 5. Rajah 5.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Walaupun terdapat pelbagai pendapat tentang golongan kata Bahasa Melayu.3. kata kerja. kata nama am dan kata ganti nama seperti rajah di bawah.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Bahasa Melayu Bahagian ini pula membincangkan jenis-jenis golongan kata Bahasa Melayu.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Nama 5.1 Ciri-Ciri Golongan Kata Nama Golongan kata nama merangkumi sejumlah perkataan yang boleh menjadi unsur inti kepada binaan frasa nama dan lazimnya perkataan ini menamakan orang. Golongan kata nama ini boleh dibahagikan pula kepada sub golongan berdasarkan ciri-ciri semantik. iaitu kata nama khas. iaitu kata nama. perbincangan seterusnya ditumpukan kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5. Sehubungan itu.

kata nama khas ialah kata yang digunakan untuk rujukan khusus pada sesuatu nama orang. a. Huruf pertama kata nama khas ditulis dengan huruf besar dalam tulisan. Kata nama khas pula dibahagikan kepada dua. perkara atau konsep yang umum sifatnya. kata nama am dan kata ganti nama. benda. Nik Safiah Karim et al. Kata nama am boleh dibahagikan kepada 61 .6: Kata nama khas b. jenis-jenis golongan kata nama terdiri daripada kata nama khas. perbadanan (institusi). pangkat. kata nama am dan kata ganti nama (Rajah 2. Nama khas hidup dibahagikan kepada dua. iaitu nama khas hidup dan nama khas tidak hidup. bangsa. bahasa.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Seperti yang telah dibincangkan. Kata Nama Khas Kata nama dapat dibahagikan kepada tiga kumpulan. undang-undang. Kata Nama Am Kata nama am ialah perkataan yang merujuk benda. Rajah 5. haiwan.1).(1996) menyatakan. iaitu kata nama khas. dan seumpamanya. iaitu manusia dan bukan manusia.

62 . (ii) manusia atau bukan manusia. iaitu kata ganti nama diri orang dan kata ganti nama diri tanya. Seterusnya.al (1996).7: Kata Nama Am c. iaitu kata ganti nama diri orang pertama. iaitu (i) Kata ganti nama diri.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kumpulan-kumpulan kecil berdasarkan ciri makna perkataannya. Kata ganti nama diri pula dibahagikan kepada dua. kata ganti nama diri orang dibahagikan kepada tiga. Kata Ganti Nama Menurut Nik Safiah et. (iv) konkrit atau abstrak dan (v) berbilang atau tak berbilang seperti berikut: Rajah 5. kata ganti nama sebagai perkataan yang menjadi pengganti kata nama khas dan kata nama am. dan (ii) kata ganti nama tunjuk. iaitu (i) hidup atau tidak hidup. (iii) Institusi atau bukan institusi. Kata ganti nama dibahagikan kepada dua golongan kecil.

3.al.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja Golongan kata kerja pula merangkumi sejumlah kata dasar yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa kerja. Penggolongan kata ganti nama ditunjukkan seperti berikut: Rajah 5. Kata kerja transitif pula boleh dibahagikan kepada kata kerja transitif aktif dan kata kerja transitif pasif (Nik Safiah Karim et.8: Kata Ganti Nama 5.2006) seperti berikut: 63 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kedua dan ketiga. Golongan kata kerja dapat dibahagikan kepada dua kumpulan. iaitu kata kerja transitif dan kata kerja tak transitif.

memper-…i atau akhiran –i dengan menduduki kedudukan kata kerja dalam rangkai kata predikat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KATA KERJA KATA KERJA TRANSITIF KATA KERJA TAK TRANSITIF AKTIF PASIF BERPELENGKAP TAK BERPELENGKAP Rajah 5. memper-…kan. sama ada sebagai awalan yang tersendiri atau sebagai sebahagian daripada apitan me-…kan. 64 . Contoh: i) Samad membacakan ayahnya surat. (a) Kata kerja aktif transitif Kata kerja aktif transitif adalah kata kerja yang boleh menerima objek tepat dan objek tak tepat (sipi) dalam ayat aktif transitif yang predikatnya mengandungi kata kerja. ii) Pengarang itu menulis buku.3.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja 5. iaitu (i) kata kerja aktif transitif.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Kerja Perkataan-perkataan golongan kata kerja bahasa Melayu terbahagi kepada empat jenis. me-…i. kata kerjanya hendaklah menerima awalan me-. (ii) kata kerja aktif tak transitif dan (iii) kata kerja pasif. Dalam ayat transitif ini.

Kata kerja pasif berawalan ter. Kata kerja aktif tak transitif boleh dibahagikan kepada dua kumpulan iaitu kumpulan kata kerja yang tidak menerima sebarang imbuhan seperti perkataan-perkataan tidur. ber-…an dan ter seperti perkataan menangis. berlipat. Contoh : i) ii) iii) iv) v) vi) Pegawai itu berkereta ke pejabat.seperti terangkat. datang dan pergi dan kumpulan yang menerima salah satu daripada imbuhanimbuhan : me-. Padi sedang menguning.seperti berasah. Terdapat tiga jenis kata kerja pasif. iaitu (i) (ii) Kata kerja pasif berawalan ber. Gadis itu tersenyum. iv) Ibu sedang menggoreng ikan di dapur. terjatuh. Pemuda itu sedang berbual. tercapai dan sebagainya. terbunuh. Pelajar-pelajar itu pergi ke Pulau Besar semalam. ber-. (b) Kata kerja aktif tak transitif Kata kerja tak transitif adalah kata kerja yang tidak boleh menerima objek dalam ayat-ayat yang predikatnya mengandungi kata kerja. (c) Kata kerja pasif Kata kerja pasif ialah kata kerja untuk ayat pasif sebagai lawan ayat aktif transitif. jatuh. (iii) Kata kerja pasif ke …. dan bersendirian. Anak Pak Mat menangis di dalam bilik. kedinginan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii) Aminah sedang mencuci pakaian.. duduk. kehujanan dan sebagainya. berkereta.an seperti kecurian. bertulis dan sebagainya. 65 .

pilih satu petikan akhbar yang sesuai dan jalankan aktiviti berikut: i. ii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. LATIHAN 66 . kata nama khas dan kata ganti nama berdasarkan senarai perkataan yang berikut: Tugu Negara Cangkul Sepet Siti Meja Sedih Kamu Dia Cantik Hospital Mereka Kuala Lumpur Komputer Tun Ali 2. kenal pasti kata nama am. Kenal pasti jenis-jenis kata kerja yang terdapat dalam petikan tersebut.Secara berpasangan. Secara berkumpulan (tiga hingga empat orang).Bina ayat yang tepat berdasarkan kata kerja tersebut.

v. Kata kerja ialah perkataan yang menunjukkan ____________ vi. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. perbadanan dan sebagainya serta dieja dengan huruf beasr. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. (1980) . haiwan. iaitu kata kerja ________dan kata kerja ____ ____________. Abdullah Hassan (penyunting) (1983).al. iii. (2006). Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . Ali Mahmood et. iaitu nama khas ________dan nama khas_______ ___________. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Abdullah Hassan. benda. Dewan Bahasa dan Pustaka. (2007). ii. iv. i. Kata nama ialah kata yang digunakan untuk nama_______. Kuala Lumpur: 67 . Kata ganti nama ialah kata yang menggantikan _____ ______. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. nama______ nama _____dan nama_______. _______ialah kata yang merujuk khusus kepada nama orang. Kata kerja dibahagikan kepada dua kumpulan. Kata nama khas dibahagikan kepada dua. BAHAN BACAAN Abdullah Hassan. Rencana Linguistik.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Isi tempat kosong di bawah ini dengan jawapan yang tepat tentang golongan kata nama dan kata kerja.

al (1996. 2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Ali Mahmood et. Tatabahasa Dewan. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et.Sabran dan Rahim Syam. Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Raminah Hj. (1985).al. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan:Penerbit Fajar Bakti. (2010). 68 .

kata adjektif boleh disertai oleh kata keterangan amat. Sehubungan itu. pemeri dan tugas-tugas lain. penentu. penguat. anda seharusnya dapat: 1. pembenar. Kata tugas pula hadir dalam ayat. Oleh itu. Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Untuk pengetahuan anda. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas sintaksis tertentu sama ada sebagai penghubung. kata adjektif boleh berdiri sendiri sebagai frasa adjektif untuk memenuhi tugas predikat sesuatu ayat. menghuraikan konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 6 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. penerang. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. 2. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. sungguh dan sangat. pendepan. penegas. 3. kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan sesuatu benda atau kata nama. klausa. penafi. Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. mencerakinkan golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 69 . pembantu.

Perbincangan selanjutnya pula ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 6. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. 6. 70 .0 KANDUNGAN ISI Untuk pengetahuan anda. Frasa adjektif pula boleh terdiri daripada satu atau beberapa perkataan yang mengandungi kata adjektif dan unsur lain seperti kata bantu atau kata penguat.1 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Adjektif Tahukah anda bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa adjektif?.al (1996. Ayat yang mempunyai kata adjektif adalah seperti contoh yang berikut: Ahmad sangat pandai bermain muzik. seperti yang dikemukakan khususnya berdasarkan pendapat Nik Safiah Karim et. 2006) dan ahli-ahli bahasa yang lain.

Kata adjektif boleh terbentuk berdasarkan kata itu sendiri atau terbentuk secara menerima imbuhan. 6. (viii) kata adjektif perasaan. sungguh. atau sisipan (Ali Mahmood et. (vi) kata adjektif jarak. (iii) kata adjektif ukuran. (2006) kata adjektif terbahagi kepada sekurang-kurangnya sembilan jenis. (vii) kata adjektif cara.al.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemuda itu baik sungguh. 2007) Menurut Nik Safiah Karim et. Budak nakal selalu kena marah ii. Buah cempedak itu enak sekali. (ii) kata adjektif warna. seperti contoh berikut: kuat keras bijak Contoh ayat: pintar lemah cergas nakal sihat jahat i. sudah lama sungguh.2 Jenis-Jenis Golongan Kata Adjektif Anda tentu telah mengetahui bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam frasa adjektif seperti manis sekali. sekali. Dia lemah dalam matematik 71 . Kata adjektif mudah dikenali jika kata berkenaan didahului oleh kata penguat seperti amat. paling. Kata dalam golongan kata adjektif menerangkan keadaan atau sifat sesuatu nama atau frasa nama. sangat. masih lebat lagi. sama ada imbuhan awalan. (v) kata adjektif waktu. iaitu (i) kata adjektif sifatan atau keadaan. benar. agak. (iv) kata adjektif bentuk. dan (ix) kata adjektif pancaindera Kata adjektif sifatan atau keadaan ialah perkataan yang digunakan bagi menerangkan sifat atau keadaan sebagai unsur keterangan kepada kata nama.al. apitan.

Kata adjektif warna sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian warna. Kereta merah itu kepunyaan abang. Peserta itu berdiri dengan cergas. Baju kesukaan saya berwarna kuning. Kubu pertahanan pemberontak itu amat kuat. perang biru hitam kelabu Adik suka pakai baju hijau. Dia memiliki mata berwarna biru. seperti contoh berikut: jingga putih Contoh ayat: i. Anak Pak Kamar bijak sekali. Kata adjektif ukuran sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian ukuran. ii. gemuk kurus rendah panjang pendek kecil Buku tebal itu sudah saya baca. Anaknya masih kecil lagi. seperti contoh yang berikut: tebal nipis tinggi Contoh ayat: i. v. Kertas nipis itu tidak boleh digunakan lagi. iv. v. ii. seperti contoh berikut: 72 . iv. iii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. iv. Badannya semakin kurus. iii. Pokok itu semakin hari semakin tinggi. v. Kata adjektif bentuk sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi maksud rupa bentuk. Pakaian pelajar sekolah berwarna putih.

seperti contoh yang berikut: kerap jarang baharu Contoh ayat: i. iv. ii. ii. iv. Cikgu menasihatkan kami supaya datang awal Kata adjektif jarak sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi makna konsep ruang seperti contoh yang berikut: nyaris hampir Contoh ayat: i. 73 . Pinggan leper itu untuk pinggan makan. Dia berada di kampus sehari suntuk. Bentuk buah kelapa itu lonjong. Matanya tajam memandang ke hadapan Kata adjektif waktu sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian konsep masa.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lurus bengkok lonjong Contoh ayat: i. dekat jauh Rumahnya tidak jauh dari Pejabat Pos. iii. ii. bulat leper buncit bujur bundar tajam Jalan lurus mudah dilalui. v. Nenek masih menyimpan barang-barang lama. v. awal lewat dahulu sering silam lampau Kedatangannya lewat hari ini. Kenangan silam sukar dilupakan. iii. Universiti itu dekat dengan lebuhraya. Mukanya bujur sirih.

Dia berdiri hampir dengan kereta saya. Nenek itu terlalu kasih akan cucunya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. Kata adjektif cara sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian keadaan kelakuan atau ragam. seperti contoh yang berikut: kasih sayang cinta Contoh ayat: i. iii. Kanak-kanak itu takut akan kucing. deras gopoh cermat ligat perlahan cepat Kereta itu dipandu dengan laju. v. Siapa cepat dia dapat. Gasing itu berpusing ligat. ii. v. takut hendak rindu malu geram marah Dia masih marah kepada saya. Mereka amat rindu akan kampung halaman. iv. seperti contoh yang berikut: pantas lambat laju Contoh ayat: i. Arus sungai itu sangat deras. ii. iii. iv. Kata adjektif perasaan ialah perkataan yang digunakan sebagai unsur keterangan kepada kata nama yang memberi pengertian atau konsep perasaan. Dia cermat apabila berbelanja. Pemuda itu masih malu untuk bersuara 74 .

Kulit mukanya sangat halus. v. hodoh buruk molek segak lembut garau mersik serak kasar kesat licin keras Lantai itu licin kerana baru dicuci.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata adjektif pancaindera sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang membawa konsep sentuh. bau. Pemuda segak itu guru saya. ♣ Indera pandang comel cantik i. dan rasa seperti contoh yang berikut: ♣ Indera sentuh lembik halus i. Kain yang kesat itu ialah kain lap. ii. ♣ Indera dengar nyaring merdu i. dengar. iv. Suaranya merdu bagai buluh perindu. Teriakannya nyaring sungguh. v. Saya suka mendengar suaranya yang lembut. Buku itu berkulit keras. 75 . iii. pandang. Dawai kasar itu untuk dibuat ampaian. iii. iv. Kebanyakan lelaki bersuara garau. Alunan musik itu mersik. ii.

3 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Tugas 76 . iv. Bangkai ikan itu menyebabkan bau hanyir. 6. vi. Nasi tengik itu tidak boleh dimakan. Semua orang suka makanan lazat. kelat payau masam lazat hanyir hancing harum tengik Kakaknya suka berpakaian cantik. Pakaian pengantin itu molek sungguh. iv. Buah limau masam rasanya. ♣ Indera bau wangi busuk i. v. Setiap hari dia memakai minyak wangi.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ii. iii. v. iii. Saya tidak suka minum ubat pahit. Setiap hari kita minum air tawar. Bau busuk itu datangnya dari lori sampah. Bunga ros itu harum baunya. Dia ingin mengahwini pemuda tampan. Kuih tradisional itu terlalu manis. Rumah buruk itu tidak berpenghuni. iii. ii. iv. ♣ Indera rasa manis masin i. ii.

penguat. syahadan akan. atau. segala. Kata tugas juga menjadi salah satu unsur dalam ayat. betul. adalah di. pernah sangat. frasa kerja. berfungsi sebagai kata praklausa. fungsi kata tugas dalam ayat adalah sebagai pemeri. daripada ya. iaitu tidak boleh menjadi unsur inti untuk frasa nama. tolong. tepi 6. Berikut disenaraikan kelompok kata tugas dan contoh-contoh perkataan yang berfungsi untuk mendukung sesuatu tugas dalam sintaksis tertentu. paling juga. penegas. penentu. dan frasa adjektif. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas tertentu seperti kata penyambung ayat.cis apa. Sehubungan itu. banyak atas. bawah. amat. atau sebagai kata pascakata. sudah. tah. benar dua. klausa atau frasa untuk mendukung maksud sesuatu tugas sintaksis tertentu. penerang. lah. kah. kata hubung kata seru kata tanya kata perintah kata pangkal ayat kata bantu kata penguat kata penegas kata nafi kata pemeri kata sendi nama kata pembenar kata bilangan kata arah : : : : : : : : : : : : : : dan. pembenar.4 Jenis-Jenis Golongan Kata Tugas Kata tugas ialah sejenis perkataan yang hadir dalam ayat. pun tidak. golongan kata tugas bukan sahaja mengandungi golongan kecil yang berbeza malah turut menunjukkan sifat yang sama.amboi.al. Sila rujuk jadual yang berikut untuk huraian tentang jenis-jenis kata tugas (Ali Mahmood et. dan sebagainya. Dengan perkataan lain. bukan ialah.2010) 77 . harap hatta. maka. klausa. prafrasa. penghubung.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Golongan kata tugas merupakan golongan kata yang bersifat pelbagai jenis (keterangan). berapa. dari. dalam. tetapi wah. siapa sila.

Menyambungkan klausa tak setara atau klausa pancangan pada klausa utama atau klausa induk. Sampah itu dipungutnya kemudian dicampakkannya ke dalam tong sampah.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jenis Kata Tugas (i) Kata Hubung Gabungan Kata Tugas Ayat 1. atau. • • Komplemen bahawa • • • Keterangan kerana. malahan. sambil. • 78 Pertandingan badminton akan ditangguhkan . jikalau. agar. • Gabungan dan. sekiranya. tetapi. kendatipun. hingga. meskipun. serta. Guru itu menyatakan bahawa muridnya sangat rajin. supaya. andai kata. Menghubungkan klausa yang sama tara sifatnya. • Relatif yang • Budaya hidup yang bertoleransi dapat menjamin kesejahteraan. lalu. Mereka beramairamai pergi ke sekolah yang menawarkan kursus komputer. Mereka mungkin pergi ke Johor atau ke Perak. kemudian • • Aminah mengemas rumah dan ibunya membasuh kain. kalau. semoga. Semua pihak harus menyedari bahawa perkara yang dihadapi adalah amat mencabar. • (ii) Kata Hubung Pancangan 1.

iaitu (i). Secara berpasangan. catatkan dua contoh kata adjektif untuk setiap jenis kata adjektif. kenal pasti jenis-jenis kata tugas yang berbeza. (v) kata adjektif waktu. (vii) kata adjektif cara. (ii) kata adjektif warna. (vi) kata adjektif jarak. Berdasarkan petikan di bawah. (iii) kata praklausa. (ii) kata hubung pancangan. (iii) kata adjektif ukuran. kata adjektif sifatan atau keadaan. (iv) kata adjektif bentuk. dan (ix) kata adjektif pancaindera. 2. (viii) kata adjektif perasaan. (iv) kata prakfrasa dan kata pascakata.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. 79 . iaitu (i) kata hubung gabungan.

pendidikan dan di tempat awam. krisis pembudayaan dalam hal taraf dan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dan bahasa ilmu. Pelestarian bahasa Melayu dari sudut taraf dan fungsinya serta penggunaannya penting untuk menyuburkan amalan komunikasi yang baik dan berkesan. Dalam ucapan perasmiannya. Haji Awang Sariyan ketika membentangkan kertas utama yang bertajuk Melestarikan Bahasa Melayu dalam Komunikasi dalam Seminar Kesantunan Berbahasa Peringkat Kebangsaan pada 28 hingga 29 Mac 2007 di Hotel Grand Continental.gov. Tuan Haji Nik Arif Raja Yusof. dan krisis pembudayaan tentang mutu penggunaan bahasa Melayu dalam pelbagai ranah seperti pentadbiran. “krisis pembudayaan bahasa Melayu dapat diperhatikan dalam dua bentuk. Oleh itu. bakal pendidik.pdf 80 . Profesor Dr. apatah lagi komunikasi yang bersifat rasmi. seminar ini diharapkan dapat memberikan input dan maklumat baharu kepada para ilmuwan dan pentadbir sekolah agar dapat menerapkan aspek kesantunan berbahasa dalam Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) sekali gus memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi. penggiat bahasa dan masyarakat umum ini telah dirasmikan oleh Pengarah Institut Perguruan Sultan Mizan. beliau berharap agar seminar ini dapat menyemarakkan rasa cinta terhadap bahasa kebangsaan. iaitu.my/klikdbp/klikdbp1apr7.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Masyarakat kita sedang menghadapi krisis pembudayaan bahasa Melayu dalam komunikasi. Dewan Bahasa dan Pustaka Wilayah Timur dan Kerajaan Negeri Terengganu ini bertujuan untuk menghayati dan menerapkan bentuk serta strategi komunikasi yang bersopan dan beretika bagi mengatasi kepincangan aspek penghayatan nilai serta adab ke-sopanan dan kesantunan berbahasa yang semakin diabaikan dalam kalangan masyarakat. Di samping itu. sekali gus dapat mengangkat martabat bahasa Melayu sebagai bahasa tonggak tamadun bangsa. pegawai kerajaan. mengangkat martabat bahasa Melayu dan menyuntik semangat para peserta. guru. media massa. Sumber: http://www.” Seminar anjuran Institut Perguruan Sultan Mizan. beliau menegaskan bahawa “penerapan kesantunan dan budi bahasa dalam komunikasi amat penting untuk membentuk generasi yang berkualiti dan berkeperibadian tinggi. Tegas beliau.dbp. bahasa komunikasi dan bahasa perpaduan. Kian ketara ialah pengabaian sejumlah anggota masyarakat pelbagai lapisan terhadap bahasa sebagai unsur teras kebudayaan dan tamadun.” Demikian ditegaskan oleh tokoh bahasa. Kuala Terengganu. Seminar yang dihadiri oleh 200 orang peserta yang terdiri daripada pensyarah.

" balasnya. "Buat apa aku nak bertekak tentang persoalan yang kau sendiri telah punya jawapan dan pilihan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN Berdasarkan petikan cerpen di bawah. lalu menyuapkannya ke mulut. mengoyakkan bucunya lalu mencurahkan isinya ke dalam cawan putih bermulut heksagon. Aku masih diam. "Kenapa kau diam? Tak betulkah apa yang aku katakan?".. Pandangannya menuntut jawapan." "Aku bukan mengajak bertekak. Menarik nafas. Kemudian kenal pasti jenis-jenis kata adjektif tersebut. kau marah?" Aku menggetis donat di dalam piring." Aku menjawab acuh tidak acuh. Dia mengorak senyum. kenal pasti dan gariskan golongan kata adjektif yang terdapat. Kopi yang masih panas kucicip perlahan. dan tidak. Rasa terhina! BAHAN BACAAN 81 . Hilwah.. Aku mencapai satu paket gula.. Tanganku mengacau sudu sambil mata merenung jauh. Hakikatnya pantai hatiku sedang diamuk gelora. Tapi berkongsi pandangan. betullah kau bersetuju bila aku katakan profesion perguruan itu serendah-rendah karier dalam kelas profesional? Aku teguk lagi kopi yang masih hangat. tapi maksud kau. "Hilwah. Persoalan yang dihamburkan membuat aku malas mahu melayan. Dia turut menghirup teh manis di dalam cawan di hadapannya.. "Ya. "Err. Kurang manis.

Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. Abdullah Hassan (penyunting) (1983).al. Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Kuala Lumpur: 82 . Dewan Bahasa dan Pustaka.al. (2007). Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka.Nik Safiah Karim et. 2006). Rencana Linguistik. Abdullah Hassan (2006). Tatabahasa Dewan. Ali Mahmood et. Abdullah Hassan (2008). Tatabahasa Dewan. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. (1980) . Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia .Bhd. (2010). Tatabahasa Pedagogi untuk Sekolah Menengah.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti.al (1996. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. 2006). Ali Mahmood et.Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu.al (1996.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful