BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

MODUL
MORFOLOGI

BMM3109
NAMA:___________________________ AMBILAN:_______________________ KURSUS:_________________________

1

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

TAJUK 1
SINOPSIS

MORFOLOGI BAHASA MELAYU

Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep Morfologi Bentuk kata Bahasa Melayu Golongan kata Bahasa Melayu

Nik Safiah Karim (1996) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan, struktur kata dan penggolongan kata. Dengan struktur kata dimaksudkan susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit tatabahasa yang bermakna. Bentuk kata pula ialah rupa unit tatabahasa, sama ada bentuk tunggal atau hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Penggolongan kata ialah proses menjeniskan perkataan berdasarkan keserupaan bentuk dan fungsi dengan anggota lain dalam kumpulan yang sama. Kesimpulannya, morfologi bahasa Melayu ialah bidang yang mengkaji struktur, bentuk dan penggolongan kata dalam bahasa Melayu. Abdullah Hassan (2006) : Morfologi ialah satu bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan. Istilah ini dipinjam daripada biologi yang bermaksud kajian tentang bentuk tubuh haiwan dan tumbuhan. Konsep bentuk ini diterapkan kepada bentuk perkataan bahasa manusia. Raminah Hj. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfologi ialah satu bidang dalam kajian bahasa yang mengkaji tentang perkataan dan cara-cara pembentukkannya. Unit-unit tatabahasa yang menjadi unsur perkataan disebut morfem. Morfem ialah unit yang terkecil dalam bahasa yang berfungsi gramatis

2

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU atau yang menjalankan tugas nahu. Perkataan ialah bentuk bahasa yang terkecil juga tetapi mengandungi makna yang lengkap dan dapat berdiri sendiri.

Perubahan Struktur Kata Perubahan Golongan Kata Contoh : Maksud Perubahan tupai – tupai-tupai Kata

Contoh :
beri – pemberian

MORFOLOGI

Contoh :
cari – pencarian

Rajah 1.1 : Huraian tentang morfologi mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan

Pembentukan Kata dalam bahasa Melayu mempunyai beberapa cara membentuk perkataannya. Ada bentuk perkataan yang bersifat tunggal, contohnya rumah, tinggal dan putih. Di samping itu terdapat perkataan yang dibentuk hasil daripada proses pengimbuhan, pemajmukan dan penggandaan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pengimbuhan ialah meninggal dan meninggalkan. Contoh perkataan yang dibentuk secara pemajmukan ialah reka bentuk dan surat khabar. Manakala contoh perkataan yang dibentuk secara penggandaan ialah besar – besar dan baju – baju. Pengimbuhan Kata ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Terdapat empat jenis imbuhan iaitu awalan, akhiran dan sisipan. Imbuhan – imbuhan ini apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata nama, kata kerja dan kata adjektif.

3

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemajmukan Kata ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan unsur lain. Penggandaan Kata dalam bahasa Melayu ialah proses yang menggandakan kata dasar. Dalam proses demikian, kata dasar boleh mengalami penggandaan penuh atau penggandaan separa. Kata dasar juga boleh diandakan secara berentak, iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini, anda seharusnya dapat: 1.menjelaskan konsep Imbuhan. 2.menjelaskan jenis-jenis Imbuhan. 3.menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu KERANGKA TAJUK-TAJUK

IMBUHAN

Konsep Imbuhan

Jenis-Jenis Imbuhan

Konsep Pembentukan Kata

Rajah 1.2 Kerangka Tajuk

4

1 Definisi Imbuhan Apakah yang dimaksudkan dengan imbuhan? Tatabahasa Dewan (2004) : Perkataan-perkataan dalam sesuatu bahasa boleh terdiri daripada bentuk dasar iaitu bentuk kata terkecil yang tidak menerima sebarang imbuhan atau bentuk terbitan. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbaagai golongan. Terdapat empat jenis imbuhan. 5 . menjelaskan jenis-jenis Imbuhan dan menjelaskan konsep Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu 1. iaitu awalan. akhiran. dan sisipan. Nik Safiah Karim dan rakan (1996) : Proses pembentukan kata dalam sesuatu bahasa merupakan proses penyusunan morfem menurut peraturan sistem morfologi bahasa itu. apitan. bentuk yang dihasilkan daripada proses memperluas bentuk dasar tadi melalui berbagai-bagai cara pembentukan kata. Tercakup dalam imbuhan ialah bentuk-bentuk berikut : awalan. Imbuhan-imbuhan ini. sisipan. morfem kosong dan bentuk fleksi. dan kata adjektif. Dalam kebanyakan bahasa. apitan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Abdullah Hassan (2004) : Pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep menjelaskan konsep Imbuhan. proses pembentukan perkataan melibatkan pengimbuhan. Imbuhan yang dimaksudkan ialah unit-unit bahasa tertentu yang ditambah pada bentuk-bentuk lain yang menyebabkan perubahan makna nahunya. akhiran. kata iaitu kata kerja.

sisipan dan apitan.1 Imbuhan-imbuhan asli dalam bahasa Melayu Imbuhan-imbuhan yang telah sedia ada dalam bahasa Melayu dapat dipecahkan pula kepada empat jenis iaitu awalan.2 Jenis-Jenis Imbuhan Imbuhan-imbuhan dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada dua unsur yang besar iaitu imbuhan-imbuhan yang asli dalam bahasa Melayu dan imbuhan-imbuhan yang dipinjam daripada bahasa asing. Sabran dan Rahim Syam (1985) : Morfem yang tidak boleh berdiri dengan sendiri. akhiran.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Raminah Hj. Di dalam pemakaiannya. Proses pengimbuhan ialah satu proses membentuk perkataan dengan cara mengimbuhkan sesuatu perkataan dengan imbuhanimbuhan tertentu supaya dengan demikian akan timbullah satu perkataan yang membawa konsep yang baharu. 1. imbuhan mestilah dirangkaikan dengan perkataan. 6 .2. 1.

me-.3 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. dan lain-lain. di-. 7 . mem-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Awalan • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja Akhiran Apitan Bentuk-Bentuk Imbuhan Sisipan • Kata Nama • Kata Adjektif • Kata Nama • Kata Kerja • Kata Adjektif Tidak Wujud dalam BM Morfem kosong Fleksi Tidak Wujud dalam BM Rajah 1.2. ke-. Misalnya ter-.1.dalam ber+jalan dan di. se-. Misalnya ber. per-.1 Awalan Imbuhan yang diletakkan di awal perkataan (sebelum kata dasar) dalam pemakaiannya.dalam di+ambil. pe-. ber-. meny. meng-. men-.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.1.2 Akhiran Imbuhan yang ditambah pada bahagian belakang kata dasar (sesudah kata dasar) dalam pemakaian. Misalnya – kan dalam jalan+kan dan -i dalam akhir+i. 1.2.1.3 Apitan Imbuhan, yang hadir secara mengepit kata dasar, iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar, misalnya ke-.....-an dalam ke+cantik+an dan di-.....-i dalam di+ikut+i, 1.2.1.4 Sisipan Imbuhan yang hadir di celahan kata dasar. Sisipan terbahagi kepada empat iaitu er-, el-, em- dan in-. Misalnya –el- dalam t+el+unjuk, -in- dalam s+in+ambung,-er- dalam s+er+uling dan –em-, dalam g+em+uruh. 1.2.1.5 Morfem Kosong Tidak Wujud dalam bahasa Melayu. 1.2.1.5 Fleksi Tidak Wujud dalam bahasa Melayu.

8

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.2.2 Imbuhan-imbuhan Pinjaman dalam bahasa Melayu Umumnya, dapat dibahagikan unsur-unsur imbuhan asing ini kepada tiga kumpulan mengikut asal imbuhan-imbuhan tersebut. tiga kumpulan ini ialah : 1.2.2.1 Imbuhan Sanskrit Imbuhan yang berasal daripada bahasa Sanskrit ialah jenis imbuhan yang telah lama ke dalam sistem tatabahasa bahasa Melayu. Penggunaan imbuhan ini amat produktif dan telah menjadi sebati dengan perkataan-perkataan dasar dalam bahasa Melayu. Namun, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Sanskrit iaitu awalan dan akhiran.

Awalan maha tata pra swa tuna eka dwi tri panca Maharaja Tatabahasa Prakata swadaya tunabusana ekabahasa dwitahunan tribulan pancaindera man man wan wan wati wati nita nita

Akhiran seniman budiman angkawan jelitawan olahragawati seniwati karyanita biduanita

1.2.2.2 Imbuhan Arab Parsi

9

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pengaruh bahasa Arab-Parsi terhadap bahasa Melayu bermula sejak

kedatangan Islam ke alam Melayu kira-kira abad ke-13 masihi. Sebagai bahasa rasmi agama Islam, bahasa Arab telah mendapat tempat dalam kalangan orang Melayu dan ini memudahkan proses asimilasi unsur-unsur bahasa Arab ke dalam bahasa Melayu, terutamanya dari segi pengambilan bentuk-bentuk katanya. Namun demikian, terdapat dua jenis imbuhan pinjaman daripada bahasa Arab-Parsi iaitu awalan dan akhiran.

Awalan biBiadap Bilazim binormal -wi -i -iah -in -at -ah

Akhiran duniawi abadi lahiriah hadirin munafikin hadirat munafikat qariah solehah

1.2.2.3 Imbuhan Yunani – Latin - Inggeris Imbuhan asing yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu berasal daripada imbuhan bahasa Yunani – Latin – Inggeris. Tetapi umumnya tersebut tidak berfungsi sebagai imbuhan dalam bahasa Melayu kecuali beberapa imbuhan awalan seperti pro-,anti-, mono-, poli-, auto- dan supra-.

Awalan proantipoliautoprobarat antikerajaan poliklinik autograf -isme -isme -ik -ik 10

Akhiran sosialisme nasionalisme prolifik saintifik

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

subsupraheteroheksahidrohomohiperkilomakroinfrainter-

subbidang supranasional heterograf heksagon hidrolisis homogen hiperbola kilometer makrolinguistik intrajabatan intervokal

-si -si -al -al -is -is

sensasi revolusi praktikal klinikal potensi praktis

11

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 1.4 : Bentuk-Bentuk Imbuhan Pinjaman dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 1. pemajmukan. Kata tunggal tidak melibatkan apa-apa proses pembentukan. dan kata ganda.3 Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Dalam bahasa Melayu terdapat empat bentuk kata. Proses-proses ini ialah pengimbuhan. kata terbitan. kata majmuk.5 : Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu Mengikut Tatabahasa Bahasa Dewan 12 . tetapi tiga bentuk kata lain melibatkan proses-proses tertentu. penggandaan dan akronim Proses Pembentukan Kata Pengimbuhan Pemajmukan Penggandaan Akronim Rajah 1. iaitu kata tunggal.

akhiran. yang menghasilkan kata terbitan. Berikut ialah beberapa contoh lain : 13 . Pengarang pula dapat menerima apitan ke-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. apitan.3.-i Ke-. Berikut diperlihatkan beberapa contoh proses pengimbuhan. menerbitkan kepengarangan...+ tawa ( ketawa ) dan ke..-an Men-.+ tapa ( bertapa ). Imbuhan-imbuhan ini... iaitu awalan. ke.1 Proses Pengimbuhan Proses pengimbuhan ialah proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar untuk membentuk kata terbitan. Daripada kata dasar karang. Imbuhan (Awalan) PemMemper-isme -i Peng-. apabila digandingkan dengan kata dasar membentuk kata terbitan daripada pelbagai golongan kata iaitu kata kerja.. Sebahagian besar proses pengimbuhan berlaku pada kata dasar.... Terdapat empat jenis imbuhan. Pengimbuhan boleh berlaku pada sejumlah kecil kata akar..-an. misalnya..-an -er-emKata dasar bawa kuat nasional dekat isytihar ikut sihat lari gigi gilang Kata terbitan pembawa memperkuat nasionalisme dekati pengisytiharan mengikuti kesihatan berlarian gerigi gemilang Proses pengimbuhan boleh berlaku pada pelbagai tahap.+ mudi ( kemudi ).-an Ber-.. dan kata adjektif. dapat dilahirkan pengarang melalui imbuhan peN-... misalnya ber. Kata terbitan yang dihasilkan oleh proses pengimbuhan boleh menjadi kata dasar bagi proses pengimbuhan kali kedua. dan sisipan..

3.2 PROSES PEMAJMUKAN Kata Dasar libat lanjur balik sambung Imbuhan terlibat terlanjur terbalik sinambung Kata Terbitan keterlibatan keterlanjuran menterbalikkan kesinambungan Proses pemajmukan ialah proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna tertentu.direka bentuk daya serap .2.mencari gali reka bentuk .2 Apabila kata majmuk menerima apitan. Contohnya : urus niaga .1 Apabila kata majmuk menerima awalan atau akhiran. ejaannya menjadi bercantum. Contohnya : 14 .3.3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1.1Pengimbuhan Kata Majmuk Kata majmuk boleh menerima imbuhan seperti kata dasar lain. dalam bahasa Melayu tidak terdapat ungkapan * kerusi yang malas atau * kerusi dan malas atau * kerusi untuk malas.1. maksudnya. kerusi dan malas masing-masing mempunyai makna tersendiri.3. 1.2. Cara pengimbuhan kata majmuk terdapat dalam dua bentuk.daya serapan 1. ejaannya tetap terpisah.2. tetapi apabila dirangkaikan membentuk kata majmuk kerusi malas. Sebagai contoh.1. iaitu : 1.berurus niaga cari gali . Tidak dapat diselitkan apaapa unsur antara dua kata dasar ini.

3. 1. Dengan kata lain. Penggandaan penuh.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lipat ganda surat khabar urus niaga ibu bapa 1. Penggandaan separa. Contohnya : rumah sakit guru besar Raja Muda Timbalan Naib Canselor rumah-rumah sakit guru-guru besar Raja-raja Muda Timbalan-timbalan Naib Canselor melipatgandakan persuratkhabaran diurusniagakan keibubapaan Satu kekecualian ialah penggandaan yang melibatkan perkataan yang telah mantap. sama ada secara penuh.2. 2.3. separa atau berentak iaitu berdasarkan rentak bunyi tertentu. Penggandaan berentak. 15 . Dalam hal ini. iaitu .1 Penggandaan Kata Majmuk Kata majmuk boleh mengalami proses penggandaan. dan 3. terdapat tiga jenis penggandaan. Contohnya : setiausaha jawatankuasa tanggungjawab setiausaha-setiausaha jawatankuasa-jawatankuasa tanggungjawabtanggungjawab 1.3 PROSES PENGGANDAAN Proses penggandaan ialah proses yang mengulangi kata dasar. Penggandaan kata majmuk melibatkan penggandaan unsur pertama sahaja. penggandaan berlaku kepada keseluruhan perkataan.

3. Contohnya : Sekolah makan besar baju • • • • • sekolah-sekolah makan-makan besar-besar baju-baju Yang melibatkan kata dasar yang menerima imbuhan.3. Penggandaan separa berlaku pada dua jenis kata dasar. Vokal dalam bentuk gandaan ini mengalami 16 .3. Contohnya : 1.1 Penggandaan penuh Penggandaan penuh ialah proses yang mengulangi seluruh kata dasar.3. iaitu : • pada kata dasar tunggal dan lazimnya melibatkan pengulangan suku kata pertamanya serta letak pengulangan itu pada bahagian hadapan kata dasar. iaitu : • Yang melibatkan kata dasar yang tidak menerima apa-apa imbuhan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Terdapat dua jenis penggandaan penuh.2 Penggandaan separa Penggandaan separa ialah proses yang mengulangi sebahagian kata pelari • pelari-pelari perbualan • perbualan-perbualan kekasih • kekasih-kekasih kejadian • kejadian-kejadian dasar sahaja.

3. Penggandaan separa yang berlaku hanya mengulangi kata dasar dan tidak melibatkan imbuhan. Penggandaan ini berlaku pada kata kerja dan kata adjektif. dan boleh terletak di bahagian belakang kata dasar atau di bahagian hadapan kata dasar. Kata Dasar Berimbuhan tersenyum bercakap setinggi membantu mencuit menari mengejar Imbuhan tersenyum-senyum bercakap-cakap setinggi-tinggi bantu-membantu cuit-mencuit tari-menari kejar-mengejar 1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU proses pelemahan.3 Penggandaan Berentak 17 .3. Proses ini dapat digambarkan seperti yang berikut : jari siku sungut pohon laki • jejari sisiku susungut popohon lalaki jejari sesiku sesungut pepohon lelaki pada kata dasar yang berimbuhan. menjadikannya vokal e pepet.

misalnya. jika ditulis *ipar duai. Contohnya : kayu tanah simpang kayu-kayan tanah-tanih simpang-siur Perhatian: Kata ganda mesti dieja dengan sempang.3. Salah. seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah. Dalam penggandaan berentak.4 KATA AKRONIM Mengikut Tatabahasa Dewan. penggandaan berlaku pada persamaan bunyi-bunyi konsonan tertentu. Berdasarkan perubahan dan pengulangan bunyi demikian. iaitu yang mempunyai ciri-ciri keharmonian vokal. Contohnya : sayur ramah cerai sayur-mayur ramah-tamah cerai-berai • Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Dalam penggandaan ini. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim. 1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Penggandaan berentak ialah proses yang mengulangi kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu. penggandaan berentak terbahagi kepada tiga jenis. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk 18 . iaitu : 1 2 3 Penggandaan Berentak Pengulangan Vokal Penggandaan Berentak Pengulangan Konsonan Penggandaan Berentak Bebas • Penggandaan Berentak Pengulangan Bebas Dalam penggandaan ini. bunyi yang diulang ialah vokal.

3. jika kata nama khas. Contohnya : ABIM Bernama Kugiran .pukul rata kugiran .1 Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan. Contohnya : ABIM UMNO Angkatan Belia Islam Malaysia United Malay National Organisation 1.kumpulan gitar rancak 1.4. 1. jika bukan kata nama khas.3.2 Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar.kumpulan gitar rancak Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu. Contohnya : tabika . keseluruhannya ditulis dengan huruf besar.Angkatan Belia Islam Malaysia . bergantung pada cara pembentukkannya.3.4.taman bimbingan kanak-kanak purata .2 Ditulis bermula dengan huruf besar 19 .4.Berita Nasional Malaysia .

Tatabahasa Dewan Edisi Baharu . Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd. Selain itu. 2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. Secara individu anda dikehendaki melayari internet untuk mendapat bahan tentang definisi morfologi bahasa Melayu. kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. 20 . Abdullah Hassan. Raminah Hj. BACAAN TAMBAHAN Nik Safiah dan rakan-rakan. 1. (1985). Sabran dan Rahim Sham. anda juga dikehendaki mengumpul maklumat tentang Proses Pembentukan Kata dalam Bahasa Melayu. Morfologi Bahasa Melayu. Kuala Lumpur : PTS Profesional. (2006). Oleh itu. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu. Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. (2006). Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas.

Selain itu. kata terbitan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 2 PERKATAAN DAN BENTUK PERKATAAN BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan kata dan bentuk tunggal. tumpuan juga diberi untuk mengenal pasti golongan kata tunggal dan kata terbitan.1: Kerangka Tajuk 1 GOLONGAN KATA TUNGGAL DAN TERBITAN 21 . HASIL PEMBELAJARAN (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Mengenal pasti Kata Tunggal dan Bentuk Kata Terbitan Mengenal pasti Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Mengenal pasti Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Mengenal pasti Golongan Kata Tunggal Mengenal pasti Golongan Kata Terbitan KERANGKA TAJUK-TAJUK BENTUK KATA BENTUK KATA TUNGGAL DAN TERBITAN BENTUK KATA MAJMUK DAN KATA GANDA Rajah 2. kata majmuk dan kata majmuk.

tadika.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. gembira. MAS. das.Akronim (Gabungan Huruf Awal) Kata Tunggal . isyarat universiti. ADUN. purata. UMNO.Akronim (Gabungan Suku Kata) Kata Tunggal . rak. laksana. bom. 2. cat. cahaya.1 Kata Tunggal dan Bentuk Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan. am. almari. cerpen. trak. sana bahaya.Nama Khas) had. sini. jauh. taska. bulat. Contohnya : Kata Tunggal Satu Suku Kata Kata Tungga Dua Suku Kata Kata Tunggal Tiga Suku Kata Kata Tunggal Empat Suku Kata dan lebih Kata Tunggal . cenderamata.Akronim (Gabungan Huruf Awal dan/ Suku Kata . mengenal pasti kata majmuk dan bentuk kata majmuk. mengenal pasti kata ganda dan bentuk kata ganda. mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata terbitan. zink. dram.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang mengenal pasti kata tunggal dan bentuk kata tunggal. cereka Intan (Institut Tadbiran Awam Negara) Mara (Majlis Amanah Rakyat) Pernas (Perbadanan Nasional) 22 . wang. cam. berita. asal. skrip. golf. suka. pemajmukan dan penggandaan. mengenal pasti golongan kata tunggal dan mengenal pasti golongan kata terbitan.cas. meja. sayembara. dekat. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. skru dia. mahasiswa. akan. personifikasi ABIM. teks. Dalam bahasa Melayu.

-em-. pel-…-an. -em-el-. juru. dwi-. memper-…ke-…-an -el-. telemeN-. ber-…-kan. -ita.imbuhan itu pula terdiri daripada kata nama. sisipan dan apitan. Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Nama) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Kerja) Kata Terbitan Berawalan (Awalan Kata Adjektif) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Nama) Kata Terbitan Berakhiran (Akhiran Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Nama) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Kerja) Kata Terbitan Berapitan (Apitan Kata Adjektif) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Nama) Kata Terbitan Bersisipan (Sisipan Kata Adjektif) peN-. te-an. memper-…-kan. -wan. pro-.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. -man. semi-. -ah.anti. -er-.2 Kata Terbitan dan Bentuk Kata Terbitan Kata terbitan ialah kata yang terhail daripada proses pengimbuhan iaitu proses mengandingkan imbuhan pada kata dasar. -isme. diperter-. per-. di-…kan. pra-. ber.. mikro-. eka-. Contoh bentuk imbuhan adalah seperti di bawah yang merangkumi awalan. -at. diper--. -wati. ter-. kata kerja dan lain-lain. sub-. ke-. makro-. di-. akhiran. diper-…-kan. -an. pel-. -is.. peN-. -in- 23 . infra-. ko-. -kan. per-. meN-…. -an. se-. -in. tata-.bel-. ke-…-an meN-…-kan. memper-. ber-…. di-…. maha. -an.

Duta Besar model linear. banyak. lut sinar. kenal pasti contohcontoh kata terbitan dan senaraikan dalam lajur yang berasingan 2. garis pusat. tandatangan. Kata Majmuk Istilah Khusus Kata Majmuk Kiasan/Simpulan Bahasa Kata Majmuk yang Mantap Kata Majmuk Jamak (Gandaan kata pertama) Kata Majmuk Jamak (Penada Jamak . cakera padat. kaki ayam. dicampur aduk. tengah hari. jawatankuasa. sekumpulan guru penolong kanan. dikenal pasti. Kata majmuk bertindak sebagai satu unit dan kebanyakkannya dieja terpisah. kapalkapal terbang. kakitangan. guru-guru besar. kereta lembu. sebahagian) Kata Majmuk Terbitan (Awalan dan Akhiran) Kata Majmuk Terbitan (Apitan) 24 . pengambilalihan. beritahu. olahraga. telefon dail terus anak emas. para. sukarela.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk setiap bentuk imbuhan di atas. berat mulut.3 Kata Kata Majmuk dan Bentuk Kata Majmuk Kata Majmuk ialah kata yang terbentuk dengan merangkaikan kata dasar atau lebih dan membawa makna yang tertentu (baharu). buah tangan. kaki bola antarabangsa. suruhanjaya. Perdana Menteri. pertubuhan.semua. Kata Majmuk Bebas bandar raya. bumiputera. tanggungjawab alat-alat tulis. barisan. Persatuan Bekas Perajurit. Ketua Menteri. daya serapan mencampuradukkan. mengambil alih. matahari. pengenalpastian. sekumpulan. persatuan. Contohnya seperti di bawah. Naib Canselor. semua Ketua Setiausaha. terima kasih. warganegara. lebuh raya. setiausaha. pesuruhjaya. kerjasama.

kusut-masai. tertanya-tanya. pemajmukan dan penggandaan. simpangperenang. kalau-kalau. gunung-ganang 2. tolong-menolong berlari-lari. lauk-pauk. jangan-jangan. Pengulangan kata dasar itu boleh melibatkan seluruh kata dasar atau digandakan secara berima. 2. 25 . Dalam bahasa Melayu. kupu-kupu.4 Kata Ganda dan Bentuk Kata Ganda Kata ganda ialah kata yang terhasil melalui proses mengulang kata dasar. cantik-cantik. pulau-pulau lelaki.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Senaraikan contoh-contoh kesalahan penulisan kata majmuk di kampus anda yang kerap dilakukan oleh pengguna bahasa.lintang-pukang. elok-elok. lelayang. Contohnya seperti di bawah. kata tunggal boleh terdiri hanya satu suku kata atau mempunyai lebih daripada satu suku kata. Kata Ganda Penuh Kata Ganda Separa Kata Ganda Berentak rama-rama.5 Golongan Kata Tunggal Kata Tunggal ialah kata yang tidak mengalami proses pengimbuhan.

Kementah Kata Ganti Nama (Diri Pertama) aku. idaman.5. Comel. daku. itu apa. seluar. Mahathir. Vanda Diana (orkid) Jibrail. Sudirman Sang Kancil. dikau. ia. tuanku. YAB Datuk Seri Dr. situ LATIHAN : Dengan merujuk akhbar.1 Penggolongan Kata: Kata Nama Kata Nama Am (Konkrit) Kata Nama Am (Abstrak) Kata Nama Khas (Hidup . hamba. beliau. sini.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. mana. keadaan kemahuan. beta. dia. kalian. Alya Nabila. Rafeah. berapa sana. saya Kata Ganti Nama (Diri Kedua) anda. Proton Waja. kami. kucing. masjid mimpi. tuan hamba Kata Ganti Nama (Diri Ketiga) baginda.Bukan Manusia) Kata Nama Khas (Tak Hidup) baju. Allahyarham Tun Abdul Razak. awak. perasaan. Proton Perdana V6.Manusia) Kata Nama Khas (Hidup . 26 . patik. kamu. engkau. Si Belang. kelompokkan kata ganti mengikut jenisnya. siapa. Bangunan Pentadbiran Kerajaan Persekutuan. kehendak. Jin. mereka Kata Ganti Nama (Tunjuk) Kata Ganti Nama (Tanya) Kata Ganti Nama (Tempat) ini. Tompok.

spontan. biru cetek. digunakan. membesar. mersik. kecil.5. menggunakan. berbantalkan LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. segera cepat. deras. hapak. bulat. dalam. cerdas. ghairah. didiami. terduduk. 2. buruk.3 Penggolongan Kata: Kata Adjektif Kata Adjektif Sifat/Keadaan Kata Adjektif Warna Kata Adjektif Ukuran Kata Adjektif Bentuk Kata Adjektif Pancaindera Kata Adjektif Waktu Kata Adjektif Cara Kata Adjektif Perasaan berani. mengabaikan. dipererat. manis. ingin 27 . mendiami. tersenyum. leper ayu. lazat. cinta. kelompokkan jenis-jenis kata kerja mengikut kumpulannya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 2. merdu. menyiram dibeli. datang. nipis. diabaikan. tinggal. kerkibaran. cerdik. disiram bangun. lama. beransur. bundar. laju. putih. basah. perlahan benci. mempererat. menguning. gopoh hitam.2 Golongan Kata Terbitan Penggolongan Kata: Kata Kerja Kata Kerja Transitif (Aktif) Kata Kerja Transitif (Pasif) Kata Kerja Tak Transitif (Tak Berpelengkap) Kata Kerja Tak Transitif (Berpelengkap) membeli. merah. bising. tebal bukur.5. halus Baru.

berapa sila. siapa.4. bila. klausa dan ayat.4. Berdasarkan kriteria kedudukan dan fungsi dalam binaan ayat. malahan. betul. untuk 2. kata praklausa. ya. lalu.2 Kata Praklausa Kata Praklausa Kata Seru Kata Tanya Kata Perintah Kata Pembenar Kata Pangkal Ayat wah. harap. jangan. Kata tugas mempunyai tugas-tugas tertentu dalam pembinaan sesuatu frasa.5.5. syahadan 2.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN : Dengan merujuk keratan akhbar. tetapi. sambil.5. baik predikat frasa nama. semoga.1 Kata Penyambung Ayat Kata Penyambung Ayat Kata Hubung Gabungan Kata Hubung Pancangan Relatif Kata Hubung Pancangan Komplemen dan. kata tugas dapat dikelompokkan kepada : kata penyambung ayat. hatta. kemudian.5. frasa kerja ataupun frasa adjektif. jemput. yang bahawa. kelompokkan jenis-jenis kata adjektif mengikut jenisnya. alkisah. prafrasa dan kata pascakata 2.4 Penggolongan Kata: Kata Tugas Kata tugas tidak berfungsi sebagai unsur inti dalam sebarang predikat. Maka. benar. tolong. usah.4. 2. aduh bagaimana. atau. amboi. serta.3 Prafrasa 28 .

pernah.4 Kata Pascakata Kata Pascakata Kata Pembenda Kata Penekan akan. dalam yang. belum amat. tiga. situ. lah. BACAAN TAMBAHAN 29 .5. -nya -nya LATIHAN : 1. kah. Dengan merujuk keratan akhbar. masih. sedang.4. tah.dua. adalah di. pun tidak. hendak. ramai. dari. bukan ialah. garisi fungsi ‘nya’ sebagai kata pascakata. sangat. paling juga. ke. banyak. dalam.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata Prafrasa Kata Bantu Kata Penguat Kata Penegas Kata Nafi Kata Pemeri Kata Sendi Nama Kata Bilangan Kata Arah 2. mahu. kelima atas. pada beberapa.

Morfologi Bahasa Melayu. (2006). Kuala Lumpur : PTS Profesional. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. (1985). Kajian Bahasa Untuk Pelatih Maktab Perguruan. Raminah Hj. Tatabahasa Dewan Edisi Baharu. Sabran dan Rahim Sham. (2006).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Nik Safiah dan rakan-rakan. TAJUK 3 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Tunggal • Kata Terbitan 30 . Abdullah Hassan. Petaling Jaya: Fajar Bakti Sdn Bhd.

Mengenalpasti definisi Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu.0 KANDUNGAN ISI 31 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan proses pembentukan kata bahasa Melayu yang menumpukan kepada kata tunggal dan kata terbitan. Mengenalpasti jenis-jenis Kata Tunggal dan Kata terbitan dalam bahasa Melayu. ii. KERANGKA TAJUK-TAJUK PROSES PEMBENTUKAN KATA DEFINISI DAN JENIS KATA KATA TUNGGAL KATA TERBITAN Rajah 3. HASIL PEMBELAJARAN i.1: Kerangka Tajuk 3 3.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi.1 Definisi Kata Tunggal Perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu yang tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak menerima sebarang imbuhan atau tidak mengalami proses penggandaan dan perangkaian (Tatabahasa Dewan. dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar (Tatabahasa Dewan.1. iaitu tidak menerima apa-apa bentuk imbuhan atau kata dasar yang lain. 2004). Dua Suku Kata. Kata tunggal mengandungi satu suku kata atau lebih daripada satu suku kata. jenis-jenis dan huraian Kata Tunggal dan Kata Terbitan bahasa Melayu. Kata tunggal ialah bentuk kata yang terdiri daripada hanya satu bentuk dasar. Empat Suku Kata dan Akronim. apa yang dimaksudkan akronim sebagai Kata Tunggal ? Akronim sebagai Kata tunggal itu adalah akronim yang berasal daripada kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan kombinasi huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata. 3. Satu Suku Kata KV VK KVK 32 .1 Jenis-Jenis Kata Tunggal Kata Tunggal terdiri daripada Kata Tunggal Satu Suku Kata. Tiga Suku Kata. 3. Tahukah anda. 1996).

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KKVK KKKV KVKK KKKVK Dua Suku Kata V + KV V+KVK VK+KVK KV+KVK KVK+KVK V+VK VK+KV KV+V KV+KV+VK Kata Tunggal Tiga Suku Kata KV+V+KV V+KV+V KV+V+KVK KV+KV+V KVK+KV+V KV+KV+VK KVK+KV+VK dan lain-lain Empat Suku Kata dan Lebih KV+KV+VK+KV KV+KVK+KV+KV KVK+KV+KV+KV KVK+KV+V+KV dan lain-lain Akronim Mara Kugiran ABIM Bernama Tabika Gapena Rajah 3.3 Kata Tunggal dalam bahasa Melayu 33 .1.2 3.

ru.3. ii.1. Kamu. pola gabungan kata tunggal bahasa Melayu adalah seperti berikut : 1. ya Contohnya : am 34 .3. iii. di mana? ke Kuala Lumpur dari Terengganu 3. Berdasarakan rajah 1 di atas. Unit yang tidak dapat berdiri sendiri tetapi memerlukan sekurangkurangnya satu unit yang bebas untuk melaksanakan tugas nahunya.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. iaitu dipercayai kira-kira 500. VK Contohnya : yu.1.1. KV 2.1 Kata Tunggal Dengan berasaskan pelaksanaan tatabahasa. Sudah? Ini? ii. Unit yang bebas dan dapat berdiri sendiri Contoh: i.5): i. terutamanya bahasa Arab dan bahasa Inggeris. Contoh: i. ii.1 Kata Tunggal Satu Suku Kata Jumlah kata tunggal dalam bahasa Melayu terhad. Sesetengahnya terdiri daripada kata pinjam asing. kata tunggal dapat dibahagikan kepada dua jenis (rujuk Rajah 1. iii.

telur dan hiris 10. brek 5. zink. blok. krim. aib. VK + KVK Contohnya : ambil. asli. KKKVK Contohnya : Skrip. teko 9. apa. cap 4.3. ini. pasu. KV + V Contohnya : dia. KVK + KV Contohnya : lampu. skaf. sunting # Perhatian: Sebahagian besar daripada perkataan dalam bahasa Melayu terdiri daripada dua suku kata. ria 7. VK + KV Contohnya : undi. KV + KV Contohnya : jala. bau. aur. draf. KVK Contohnya : cat. kuih 8. ulat 4.1.2 Kata Tunggal Dua Suku Kata Antara pola-pola Kata Tunggal dengan dua suku kata adalah seperti berikut : 1.3. binti.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3. Terdapat 11 pola suku kata bagi kata tunggal dua suku kata.1. umpan 6. KV + KVK Contohnya : jarum.3 Kata Tunggal Tiga Suku Kata 35 . unta 5. golf. senda 11. 7. V + VK Contohnya : ais. straw 3. V + KVK Contohnya : izin. bin. KKVK Contohnya : staf. air 3. KVKK Contohnya : bank. KKKV Contohnya : skru. 3.1. liar. V + KV Contohnya : aku. dan. Iblis. 6.1. jemput. tin. alat. acah. bah. iri 2. lap. KVK + KVK Contohnya : sandar. gred. KV + VK Contohnya : jauh.

idea. ibarat 10. KV + KV + KVK Contohnya : teratak. V + KV + KVK Contohnya : ijazah. akaun. mesteri. KV + KVK + KVK Contohnya : belimbing. budaya. asasi 9. elaun 14. urea 4. KV + V + KV Contohnya : cuaca. KVK + KV + KV Contohnya : menteri. terumbu keranda 18. akliah 15.4 Kata Tunggal Empat Suku Kata dan Lebih Terdapat sebilangan kecil kata tunggal yang terdiri daripada empat suku kata. hikayat 16.1. manfaat 8. tetapi pola suku katanya agak banyak. barua 5.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jumlah kata tunggal dengan tiga suku kata dalam bahasa Melayu agak kecil. amaran. V + KV + VK Contohnya : ideal. biasa.1. KV + KV + KV Contohnya : seteru. belukar. V + KV + V Contohnya : usia. KV + KV + V Contohnya : mulia. KVK + KVK + KV Contohnya : sempurna 19. KV + KV + VK Contohnya : tempua. 1. V + KV + KV Contohnya : utara. umpama 11. Sebahagian besar daripada perkataan tiga suku kata merupakan kata pinjaman. soldadu 13. VK + KV + KV Contohnya : almari. KV + V + KVK Contohnya : siuman. Kebanyakkan merupakan kata pinjaman. tualang 3. ilahi. KV + KVK + KV Contohnya : belanja. Teruna 12. cendawan. Antaranya seperti berikut : 36 . KVK + KV + VK Contohnya : sekian. biola 2. mentua. seluar 6. haluan 7. isteri. V + KV + VK Contohnya : mendiang.3. VK + KV + VK Contohnya : ilmiah. tempias. sembilan 17. iaitu 19. kelompok 3. KVK + KV + KVK Contohnya : matlamat.

KV + KV + VK + KV Contohnya : keluarga. selesema 6.1.1. KVK + KV + V + KV Contohnya : sentiasa 5. sanubari.3. turut tergolong ke dalam bentuk kata tunggal ialah kata akronim. KVK + KV + KV + KV Contohnya : laksamana. sandiwara 4.3.kumpulan gitar rancak 3.5 Kata Akronim Mengikut Tatabahasa Dewan. KV + KV + KV + KVK Contohnya : muzakarah.1 Cara Menulis Kata Akronim Terdapat tiga cara menulis kata akronim dalam bahasa Melayu. KV + KVK + KV + KV Contohnya : belantara.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. KV + KV + KV + KV + KV + KV Contohnya .1. maharajalela 3. a. Contohnya : ABIM . nasional 10. Kata akronim ialah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awal suku kata atau gabungan huruf awal dan suku kata daripada satu rangkai kata dan ditulis serta dilafazkan sebagai kata yang wajar. KVK + KV + KV + KVK Contohnya : sentimeter 8. KV + KV + V + KVK Contohnya : mesyuarat.Angkatan Belia Islam Malaysia Bernama . bijaksana 3. jika kata nama 37 . KVK + KVK + KV + KV Contohnya : dispensari.Berita Nasional Malaysia Kugiran . Ditulis dengan huruf besar seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan beberapa huruf awal rangkai kata yang disingkatkan.1. singgahsana 9. V + KV + KVK + KV + KV Contohnya : universiti 11. bergantung pada cara pembentukkannya. biduanda 2. kelemumur 7. KVK + KV + KV + KV + KVK Contohnya : kosmopolitan 12.5. KV + KV + KV + KV Contohnya : bidadari. keseluruhannya ditulis dengan huruf besar.

Contohnya : tabika . Oleh itu. kata akronim itu ditulis bermula dengan huruf besar. Ditulis bermula dengan huruf besar Jika akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku katanya itu menjadi kata nama khas. iaitu proses yang menggandingkan imbuhan pada kata dasar.kumpulan gitar rancak c.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU khas. 38 .2 Kata Terbitan Kata terbitan ialah bentuk perkatan yang dihasilkan melalui proses pengimbuhan.pukul rata kugiran . Contohnya : ABIM Angkatan Belia Islam Malaysia b. Contohnya : Bernama Intan Proton # Berita Nasional Malaysia Institut Tadbir Awam Negara Perusahaan Otomobil Nasional Perhatian: Lazimnya kata akronim terbentuk untuk kata nama khas dan pembentukannya agak longgar serta tidakberdasarkan prinsip yang jelas. Ditulis dengan huruf kecil seluruhnya Akronim yang terbentuk daripada gabungan huruf awal dan / atau suku kata ditulis dengan huruf kecil keseluruhannya. proses pembentukan kata seperti ini tidak digalakan sebagai satu kaedah pembentukan kata bagi membentuk perkataan baharu atau kata istilah dalam bahasa Melayu 3.taman bimbingan kanak-kanak purata . jika bukan kata nama khas.

1 Imbuhan awalan Dalam bahasa melayu terdapat tiga jenis imbuhan awalan. yang hadir secara mengepit kata dasar.2. Terdapat empat jenis imbuhan . Awalan kata adjektif 3. Imbuhan.imbuhan ini dihuraikan di bawah ini.dalam telunjuk dan -in.-i dalam diikuti. yang hadir di celahan kata dasar.1.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Imbuhan terdiri daripada morfem terikat sementara kata dasar ialah bentuk morfem bebas yang dapat menerima imbuhan. 3. Dalam bahasa melayu. awalan kata nama 2...an dalam keindahan dan di-. sejumlah besar perkataannya wujud dalam bentuk kata terbitan dan jumlah imbuhan yang membentuk kata terbitan ini juga banyak..dalam berjalan dan di. 4... iaitu dua bahagian imbuhan hadir serentak di awal dan diakhir kata dasar. misalnya ke-. 2.. misalnya – kan dalam jalankan dan -i dalam ikuti. membentuk kata nama. awalan. yang hadir sebelum kata dasar. misalnya ber.2. apabila bergabung dengan kata dasar. apitan. iaitu: 1...1 Awalan Kata Nama Awalan kata nama ialah awalan yang. 3.dalam sinambung. sisipan. iaitu : 1.dalam diambil. Awalan kata kerja 3. yang hadir sesudah kata dasar. 39 . misalnya –el. akhiran.

kehendak. dwibudaya perpekejurumahatataprasubsupraekadwi- 3. mahaguru. juruterbang mahasiswa. suprasistem. pengukur pengebom. jurujual.2 Awalan Kata Kerja Awalan kata kerja ialah yang.2. subkategori suprakelas. pewangi. subsistem. ekahala dwibahasa. dwifungsi. peguam ketua. pencari. pertapa pesara. pengetin. pekedai. pembeli.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : peN= Awalan pepempenpengpengePerkataan pelukis. pengayuh. pemberi pendatang. tatanama prasejarah. perbara. suprakategori ekabahasa. apabila bergabung dengan kata dasar akan membentuk kata kerja. 40 .1. maharaja tatabahasa. penyanyi pembalut. tatanegara. kelepek jurubahasa. prakata. prasangka subbidang. penjual pengguna. pengecat perasap. ekasuku.

disuruh diperisteri. termerah. terasa.1. diperbesar. mentadbir mengaji.3 Awalan Kata Adjektif Awalan kata adjektif ialah awalan yang. apabila bergabung dengan kata dasar. terdapat hanya dua awalan adjektif .2. mengasuh. bersetuju. dan 2.2. apabila bergabung dengan kata dasar. iaitu : Awalan ter sePerkataan terpandai. membentuk kata adjektif . sehalus. menari.2. mengecat memperberterdidiper- memperisteri. menduga. membentuk kata nama. terpanjang seputih. mengetin. membalut mendaki. tersenyum diatur. 41 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Awalan meN= mememmenmengmengePerkataan melukis.1. iaitu : 1. sejernih 3. menghasut mengebom. memperbesar.5 Akhiran Kata Nama Akhiran kata nama ialah akhiran yang. akhiran kata kerja 3. diperoleh 3. dibeli. memberi. akhiran kata nama. merasa membeli. memperoleh berkata.4 Imbuhan Akhiran Dalam bahasa Melayu terdapat hanya dua jenis imbuhan akhiran. berbangga terkata.1.

apabila bergabung dengan kata dasar. akan membentuk kata nama. apitan kata kerja 3. peragawati nasionalisme. apitan kata nama 2. budayawan.1. sultanah 3. iaitu –kan dan –i . bacaan ilmuwan. komunisme hadirin. sertai 3. silaan.2. muslimin hadirat. membentuk kata kerja.6 Akhiran Kata Kerja Akhiran kata kerja ialah.2. apabila bergabung dengan kata dasar. iaitu : 1. apitan kata adjektif.2. sosialisme. muslimat ustazah. Contohnya : Akhiran -kan -i 3.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Akhiran -an -wan -man -wati -isme --in -at -ah Perkataan ajaran. seniman seniwati. Terdapat hanya dua akhiran kata kerja. jalani. usahawan budiman.8 Apitan Kata Nama Apitan kata nama ialah apitan yang. ambilkan.1. Perkataan lahirkan. 42 .7 Imbuhan Apitan Dalam bahasa Melayu terdapat tiga jenis apitan.1. hulurkan ikuti.

.. didorongkan.kan me-. pengeboman.... beratapan ditaburkan. digulingkan melalui.. pentauliahan penguduran.-an ke-.. mengepinkan beralaskan.-i me-. persamaan. kebijakan.. memperlihatkan....-an Perkataan pelaksanaan. mencucuri. bergantungan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Apitan peN-.... pencucian. memfatwakan.ka n ber-..-i di-. penggandaan.-i memper-.. mensyaratkan menggulingkan.. didekati. mentakrifkan... perlumbaan kecantikan...-i ke-. pengekodan pendalaman.-kan diper-. mengesyorkan....... pemburuan....-kan meN-.. berbekalkan.-i meng-. dianuti diperdengarkan..-an per-...-kan mem-..-an peng-.-an penge-......... apabila bergabungan dengan kata dasar. mengkhianati dianugerahi.. mengkhususkan mengehadkan...-kan memper-..1.. kepanasan.kan men-..-an: pe-...... menjauhi membanjiri.... memperingati kehujanan...... Contohnya: Apitan meN-.-i men-. mengelakkan...-i mem-.....-an perkataan memajukan. kecurian 43 ....... diperbahaskan diperingati memperdengarkan..kan menge-. melakukan. mengawasi. kelurusan 3.. berjudulkan bertaburan. pengkhayalan pengesahan.. membasahi menghendaki.-kan meng-.2. membentuk kata kerja.... mewarnai mendahului.-an pe-. membelakangi..-an pen-. petempatan perjumpaan....-an pem-.. perusuhan....-kan ber-.. diperlihatkan. penyuluhan pembukaan.-an di-.... pesisiran.9 Apitan Kata Kerja Apitan kata kerja ialah apitan yang... menanyakan membezakan..... pemfitnahan pendakian.. memberikan mendirikan.-i diper-. menyedari.

-an Perkataan kemelayuan keinggerisan kearaban 3.-an ke-.2. membentuk kata adjektif....12 Sisipan Kata Nama Sisipan kata nama ialah sisipan yang... iaitu: 1.13 Sisipan Kata Adjektif Sisipan kata adjektif ialah sisipan yang.-an ke-. 3.. membentuk kata nama. iaitu ke-.1.. Hanya terdapat satu apitan kata adjektif . telapak. sisipan kata adjektif.2.2.. dan 2.. Contohnya : Apitan ke-.. Contohnya : sisipan -el-er-emperkataan telunjuk. membentuk kata adjektif. 44 .11 Imbuhan Sisipan Bentuk sisipan tidak lagi produktif dalam bahasa Melayu sebagai satu cara membentuk perkataan. Bentuk-bentuk kata sisipan sudah membeku dalam kata terbitan dan tidak dapat hadir dala m perkataan-perkataan lain.2.. apabial hadir di celahan kata dasar. tidak ada perkataan baharu yang dibentuk dengan sisipan. apabila digabungkan dengan kata dasar. kemuncup 3. keruping kemuning.1.1.an.. kelemumur seruling. apabila hadir di celahan kata dasar.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 3..10 Apitan Kata Adjektif Apitan kata adjektif ialah apitan yang. sisipan kata nama...1. kecuali dalam beberapa istilah yang baru dicipta.. Terdapat dua sisipan yang masih wujud. Maksudnya.

AKTIVITI Secara berkumpulan. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata tunggal mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. gerodak gemilang. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. LATIHAN 45 . sementara sinambung AKTIVITI Secara berkumpulan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : Sisipan -el-er-em-inPerkataan selerak. Pastikan contoh perkataan tersebut berada pada posisi yang berbeza. berikan lima contoh perkataan yang mengandungi setiap kata terbitan mengikut jenisnya dalam bahasa Melayu seperti yang telah anda pelajari. gemuruh. gelembung serabut.

TAJUK 4 Proses Pembentukan Kata Bahasa Melayu • Kata Majmuk • Kata Ganda 46 . (1980).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 1. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan. (2006). Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . BAHAN BACAAN Abdullah Hassan. Abdullah Hassan. (1985). Tatabahasa Dewan. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Beri satu contoh perkataan untuk keempat-empat jenis kata terbitan yang telah anda pelajari.Bhd. Nik Safiah et. Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Raminah Sabran dan Rahim Syam. Al (1996). Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Nyatakan jenis kata Tunggal untuk perkataan yang bergaris berikut: (i) ghairah (vi) balai (vii) laut (viii) sepoi (ix) tekukur (x) sarat (ii) cabar (iii) masyhur (iv) dekad (v) pulau 2.

1: Kerangka Tajuk 4 4. KERANGKA TAJUK-TAJUK Proses Pembentukan kata Definisi dan Jenis-jenis kata Kata Majmuk Kata Ganda Rajah 4. Setiap kata majmuk dan kata ganda pula dihuraikan kepada definisi. Perbincangan juga turut 47 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini membincangkan definisi dan jenis-jenis kata majmuk dan kata ganda yang terdapat dalam Bahasa Melayu. HASIL PEMBELAJARAN (i) Mengenal pasti definisi Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam bahasa Melayu. jenis dan perinciannya.0 KANDUNGAN ISI Kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang definisi. (ii) Menghuraikan jenis-jenis kata majmuk Kata Ganda dalam bahasa Melayu. jenis-jenis Kata Majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu.

4. iaitu bentuknya tidak boleh menerima sebarang penyisipan. ii.2 Jenis-Jenis Kata Majmuk Dalam bahasa Melayu.sebuah frasa. kata majmuk dapat digolongkan kepada tiga kategori. Contoh kata majmuk : kerusi malas. yang sebahagiannya besar terdiri daripada kata nama. Antara rumah batu. iaitu : i. (Tatabahasa Dewan. Kata majmuk hendaklah dibezakan daripada frasa.2. jumlah kata majmuk adalah besar. terima kasih. biru laut.1 Definisi Kata Majmuk Bahasa Melayu Proses yang merangkaikan dua kata dasar atau lebih dan bentuk yang terhasil membawa makna. dan telefon dail terus.1 Kata Majmuk yang Terdiri daripada Rangkaian Kata Bebas Contohnya : bandar hijau hijau daun terima kasih 48 bom tangan kuning langsat campuk aduk . misalnya tidak dapat disisipkan perkataan yang ( *rumah yang batu) atau perkataan dan (*rumah dan batu ). yang boleh menerima dan (pinggan mangkuk ). dengan maksud tidak boleh menerima sebarang penyisipan. Dua perkataan digabungkan menjadi kata majmuk bertindak sebagai satu unit. 1996). Kata Majmuk Rangkaian bebas Kata Majmuk Pengimbuhan Kata Majmuk Penggandaan 4. yang boleh menerima yang (rumah yang besar) atau dengan frasa pinggan mangkuk.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ditumpukan kepada perincian jenis-jenis kata majmuk dan Kata Ganda dalam Bahasa Melayu. Kata majmuk dieja terpisah dan bertindak sebagai satu unit. 4. Berdasarkan jenisnya. iii. Ini berbeza dengan rumah besar.

2.3. terdapat sebilangan kecil kata majmuk yang penggunaannya sudah dianggap mantap sebagai satu perkataan yang utuh. iaitu Simpulan Bahasa Contohnya : kaki ayam rabun ayam panjang tangan pilih kasih anak emas tumbuk rusuk 4.1 Bentuk Kata Majmuk yang Telah Mantap Lazimnya kata majmuk dieja secara terpisah.3 Kata Majmuk yang Mendukung Maksud Kiasan. walaupun bentuk kata tersebut ternyata mempunyai dua kata dasar. Namun.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU guru besar segi empat panjang dalam kategori ini juga termasuk bentuk kata yang digunakan sebagai gelaran.2.2. iaitu : antarabangsa sukarela jawatankuasa tanggungjawab olahraga setiausaha bumiputera tandatangan kerjasama pesuruhjaya beritahu suruhanjaya kakitangan warganegara matahari 49 .2 Kata Majmuk yang Berbentuk Istilah khusus Contohnya : deria rasa telefon dail terus segi tiga pita suara medan sinaran segi empat panjang Ketua Setiausaha Timbalan Ketua Perpustakaan Timbalan Naib Canselor 4. Perkataan-perkataan sedemikian (sebanyak 15) tetap dieja sebagai satu perkataann. contohnya : Duta Besar Setiausaha Politik Profesor Madya 4. misalnya kertas kerja dan urus setia.

3 Pengimbuhan Kata Majmuk tandatangan-tandatangan. Menteri-menteri besar.2. kekecuali berlaku iaitu penggandaan yang melibatkan benntuk yang telah mantap dan melibatkan penggandaan keseluruhan unsur. walhal.3. kepada Contohnya : manakala. setiausaha- 50 . pada kebiasaannya melibatkan penggandaan unsur pertama kata sahaja.2 Penggandaan Kata Majmuk Dalam penggandaan kata majmuk.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Selain itu. 2. Contohnya : Alat-alat tulis.2. Naib-naib Canselor.3. 3. terdapat sejumlah perkataan yang secara lazimnya dianggap satu perkataan dan dieja secara bercantum walaupun kelihatan terdiri daripada gabungan perkataan. 5. Contohnya : Warganegara-warganegara. Antaranya : 1. Kata Nama Kata Adjektif Kata Sendi Nama Kata Hubung Kata Tanya Contohnya : peribadi. setiausaha 4. hulubalang Contohnya : sukacita. dukalara Contohnya : daripada. barangkali Contohnya : bagaimana 4. 4. gambar-gambar rajah. Guru-guru Besar Namun.

Kata majmuk menerima imbuhan yang merupakan apitan dan ejaannya bercantum. 2. 51 . Kata ganda penuh boleh terdiri daripada : 1. 1996).3 Kata Ganda Kata ganda ialah perkataan yang mengalami proses pengulangan pada kata dasar (Tatabahasa Dewan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata majmuk juga dapat menerima imbuhan untuk membentuk kata terbitan. Contohnya : campur aduk ambil alih daya serap menjadi menjadi menjadi bercampur aduk mengambil alih daya serapan b.kata ganda penuh. kata ganda penuh yang tediri daripada kata dasar. dan 3. iaitu : a. Terdapat dua kata majmuk yang melibatkan pengimbuhan.3. kata ganda separa. Contohnya : campur aduk ambil alih satu padu menjadi menjadi menjadi mencampuradukan pengambilalihan menyatupadukan 4. Kata majmuk yang menerima imbuhan merupakan awalan dan akhiran sahaja dan dieja terpisah. Kata Ganda dalam bahasa Melayu dapat dibahagikan kepada tiga jenis. kata ganda berentak 4. iaitu : 1.1 Kata Ganda Penuh Kata ganda penuh ialah kata ganda yang mengalami ulangan secara keseluruhan.

Bentuk gandaan boleh terletak di belakang kata dasar atau dibahagian hadapan. Pengganda separa jenis ini berlaku hanya pada golongan kata kerja dan kata adjektif. kata ganda yang berasal daripada kata berimbuhan.2 Kata Ganda Separa Kata ganda separa ialah kata ganda yang terbentuk melalui penggandaan sebahagian kata dasar sahaja. tetapi yang penggandaan berlaku hanya pada kata dasar dan tidak melibatkan imbuhannya. kata ganda penuh yang terdiri daripada kata berimbuhan. kata ganda yang berasal daripada kata dasar tunggal yang penggulangannya berlaku pada suku kata pertama sahaja disertai pelemahan vokal dalam suku kata tersebut kepada vokal e pepet.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Contohnya : rumah-rumah buku-buku masjid-masjid 2.3. Contohnya : pelajar-pelajar ajaran-ajaran kementerian-kementerian 4. Contohnya : Laki-laki Siku-siku Jari-jari menjadi menjadi menjadi lalaki sisiku jajari lalangit menjadi menjadi menjadi menjadi lelaki sesiku jejari lelangit Langit-langit menjadi 2. Kata ganda separa boleh terdiri daripada : 1. Contohnya : Di Bahagian Belakang Kata Dasar Di bahagian Hadapan Kata Dasar berlari-lari cinta-mencintai mencari-cari bantu-membantu sepandai-pandai kejar-mengejar 52 .

Contohnya : Sayur-mayur Calar-balar Saki-baki 2. kata ganda berentak terbahagi kepada tiga jenis iaitu : 1. Berdasarkan pengubahan dan pengulangan bunyi-bunyi tertentu. kata ganda berentak bebas.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU 4.3. tetapi tidak melibatkan ciri-ciri persamaan bunyi. Contohnya : kusut-masai ipar-duai rempah-ratus lintang-pukang AKTIVITI 53 . Seluruh kata dasar digandakan dan bunyi-bunyi tertentu diulang atau diubah.4 Kata Ganda Berentak Kata ganda berentak ialah kata ganda yang mengalami penggulangan kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar. mundar-mandir tanah-tanih kayu-kayan 3. iaitu yang terbentuk berdasarkan rentak bunyi. kata ganda berentak yang terbentuk melalui pengulangan vokal. kata ganda berentak melalui pengulangan konsonan Contohnya .

LATIHAN 1. b. e. d. teliti kata majmuk dan kata terbitan vokal dalam Bahasa Melayu. Simpang siur Mengadu domba Penyahtaksaan Melatih tubi Pengambilalihan Teliti kata terbitan dalam bahasa Melayu berdasarkan contoh diberi. a. a. c. e.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Secara berpasangan. Kemudian. b. Teliti kata majmuk dalam Bahasa Melayu berdasarkan contoh di beri. d. c. Kemudian senaraikan lima perkataan untuk setiap jenis kata majmuk dan kata terbitan tersebut. Kemudian. nyatakan kata terbitan tersebut. 2. Nyatakan jenis kata majmuk tersebut. Gunung-ganang Lintang pukang Lelabi Pokok-pokok Anak beranak BAHAN BACAAN 54 .

Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . (2006). SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: 55 .Bhd. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Abdullah Hassan. Nik Safiah Karim et. Raminah Sabran dan Rahim Syam. (1980). (2006). Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.al. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. TAJUK 5 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. (1985). Linguistik Am Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Tatabahasa Dewan.

frasa kerja (FK). anda seharusnya dapat: 1. manakala frasa predikat dibentuk oleh empat jenis frasa. kriteria struktur fonologi atau bunyi. Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Tahukah anda bahawa perkataan dalam sesuatu bahasa boleh digolongkan ke dalam golongan tertentu berdasarkan beberapa kriteria misalnya. iaitu frasa. kriteria struktur morfem. menghuraikan konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa 56 . Oleh itu. Ayat dan klausa mengandungi dua konstituen utama. klausa dan ayat.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU • • • • Konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. perkataan daripada sudut binaan sintaksis ialah bentuk bebas yang minimum yang menjadi unsur setiap konstruksi sintaksis. klausa dan frasa. iaitu frasa nama (FN). kriteria sintaksis dan kriteria semantik?. Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. Sehubungan itu. Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. perbincangan dalam topik ini menjurus kepada Tatabahasa Dewan (Nik Safiah Karim et.al. 2. iaitu klausa dan frasa. frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FS). iaitu ayat. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. menjelaskan konsep golongan kata Bahasa Melayu secara umum. Binaan sintaksis merujuk kepada konstruksi yang dibentuk oleh perkataan yang berfungsi sebagai ayat ataupun sebagai konstituen dalam ayat. 1996) yang menggolongkan perkataan berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik sebagai satu bentuk bebas yang menjadi unsur dalam binaan tatabahasa. Walaupun demikian. iaitu frasa subjek dan frasa predikat. frasa subjek dibentuk oleh frasa nama.

(1996) menggolongkan perkataan Bahasa Melayu berdasarkan kriteria sintaksis dan kriteria semantik namun.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Melayu.0 KANDUNGAN ISI Anda perlu mengetahui bahawa. ahli-ahli 57 .1 Konsep Golongan Kata Bahasa Melayu Walaupun Nik Safiah Karim et. mencerakinkan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. 5. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5. 3. Seterusnya.al. 4. perbincangan ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu. kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata berdasarkan pendapat ahli-ahli bahasa yang berbeza.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU bahasa lain pula membahagikannya berdasarkan pemahaman masing-masing (Ali Mahmood et. Golongan Kata Menurut Marsden (1812): Rajah 5.al. Golongan Kata Menurut Asmah (1968): 58 . Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) Rajah 5.1: Golongan Kata Menurut Marsden (1812) b.2: Golongan Kata Menurut Winstedt (1927) c. 2010) seperti berikut: a.

3: Golongan Kata Menurut Asmah (1968) d. Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996): Rajah 5.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Bahasa Melayu 59 .4: Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan (1996) 5.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Rajah 5.

namun perbincangan dalam topik 5 dan topik 6 hanya menjurus kepada empat golongan perkataan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Walaupun terdapat pelbagai pendapat tentang golongan kata Bahasa Melayu. kata kerja. 5.3. perbincangan seterusnya ditumpukan kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja Bahasa Melayu 5. Sehubungan itu.1 Jenis-Jenis Golongan Kata Nama 60 .2. kata adjektif dan kata tugas. kata nama am dan kata ganti nama seperti rajah di bawah. tempat atau benda. Golongan kata nama ini boleh dibahagikan pula kepada sub golongan berdasarkan ciri-ciri semantik. iaitu kata nama.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Nama 5. Rajah 5.1 Ciri-Ciri Golongan Kata Nama Golongan kata nama merangkumi sejumlah perkataan yang boleh menjadi unsur inti kepada binaan frasa nama dan lazimnya perkataan ini menamakan orang.3 Jenis-Jenis Golongan Kata Bahasa Melayu Bahagian ini pula membincangkan jenis-jenis golongan kata Bahasa Melayu. iaitu kata nama khas. iaitu perincian kepada ciri-ciri golongan kata nama dan kata kerja.

kata nama am dan kata ganti nama (Rajah 2. a. haiwan. undang-undang. pangkat. Kata Nama Khas Kata nama dapat dibahagikan kepada tiga kumpulan.(1996) menyatakan. Rajah 5. iaitu kata nama khas. bangsa. iaitu manusia dan bukan manusia. bahasa. dan seumpamanya. Kata Nama Am Kata nama am ialah perkataan yang merujuk benda. iaitu nama khas hidup dan nama khas tidak hidup.1). kata nama khas ialah kata yang digunakan untuk rujukan khusus pada sesuatu nama orang. kata nama am dan kata ganti nama. Huruf pertama kata nama khas ditulis dengan huruf besar dalam tulisan. benda.6: Kata nama khas b. Nik Safiah Karim et al.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Seperti yang telah dibincangkan. Nama khas hidup dibahagikan kepada dua. perkara atau konsep yang umum sifatnya. Kata nama khas pula dibahagikan kepada dua. Kata nama am boleh dibahagikan kepada 61 . perbadanan (institusi). jenis-jenis golongan kata nama terdiri daripada kata nama khas.

62 . iaitu (i) Kata ganti nama diri. kata ganti nama sebagai perkataan yang menjadi pengganti kata nama khas dan kata nama am. (iv) konkrit atau abstrak dan (v) berbilang atau tak berbilang seperti berikut: Rajah 5. iaitu (i) hidup atau tidak hidup. Seterusnya. Kata ganti nama diri pula dibahagikan kepada dua. iaitu kata ganti nama diri orang pertama. Kata ganti nama dibahagikan kepada dua golongan kecil. iaitu kata ganti nama diri orang dan kata ganti nama diri tanya. (ii) manusia atau bukan manusia. Kata Ganti Nama Menurut Nik Safiah et.7: Kata Nama Am c.al (1996). (iii) Institusi atau bukan institusi. kata ganti nama diri orang dibahagikan kepada tiga. dan (ii) kata ganti nama tunjuk.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kumpulan-kumpulan kecil berdasarkan ciri makna perkataannya.

8: Kata Ganti Nama 5. iaitu kata kerja transitif dan kata kerja tak transitif.2 Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja Golongan kata kerja pula merangkumi sejumlah kata dasar yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa kerja.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU kedua dan ketiga.2006) seperti berikut: 63 . Kata kerja transitif pula boleh dibahagikan kepada kata kerja transitif aktif dan kata kerja transitif pasif (Nik Safiah Karim et. Golongan kata kerja dapat dibahagikan kepada dua kumpulan. Penggolongan kata ganti nama ditunjukkan seperti berikut: Rajah 5.3.al.

3 Jenis-Jenis Golongan Kata Kerja Perkataan-perkataan golongan kata kerja bahasa Melayu terbahagi kepada empat jenis. Contoh: i) Samad membacakan ayahnya surat. memper-…i atau akhiran –i dengan menduduki kedudukan kata kerja dalam rangkai kata predikat. (ii) kata kerja aktif tak transitif dan (iii) kata kerja pasif. ii) Pengarang itu menulis buku.5:Ciri-Ciri Golongan Kata Kerja 5. kata kerjanya hendaklah menerima awalan me-.3. memper-…kan. (a) Kata kerja aktif transitif Kata kerja aktif transitif adalah kata kerja yang boleh menerima objek tepat dan objek tak tepat (sipi) dalam ayat aktif transitif yang predikatnya mengandungi kata kerja. me-…i. 64 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KATA KERJA KATA KERJA TRANSITIF KATA KERJA TAK TRANSITIF AKTIF PASIF BERPELENGKAP TAK BERPELENGKAP Rajah 5. iaitu (i) kata kerja aktif transitif. sama ada sebagai awalan yang tersendiri atau sebagai sebahagian daripada apitan me-…kan. Dalam ayat transitif ini.

dan bersendirian. (iii) Kata kerja pasif ke …. berkereta. Kata kerja aktif tak transitif boleh dibahagikan kepada dua kumpulan iaitu kumpulan kata kerja yang tidak menerima sebarang imbuhan seperti perkataan-perkataan tidur. Pemuda itu sedang berbual..seperti terangkat. terbunuh. ber-…an dan ter seperti perkataan menangis. datang dan pergi dan kumpulan yang menerima salah satu daripada imbuhanimbuhan : me-. berlipat.seperti berasah. duduk. kehujanan dan sebagainya. (b) Kata kerja aktif tak transitif Kata kerja tak transitif adalah kata kerja yang tidak boleh menerima objek dalam ayat-ayat yang predikatnya mengandungi kata kerja. jatuh.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii) Aminah sedang mencuci pakaian. bertulis dan sebagainya. (c) Kata kerja pasif Kata kerja pasif ialah kata kerja untuk ayat pasif sebagai lawan ayat aktif transitif. Terdapat tiga jenis kata kerja pasif. tercapai dan sebagainya. ber-. Anak Pak Mat menangis di dalam bilik.an seperti kecurian. iaitu (i) (ii) Kata kerja pasif berawalan ber. terjatuh. iv) Ibu sedang menggoreng ikan di dapur. Padi sedang menguning. Kata kerja pasif berawalan ter. Contoh : i) ii) iii) iv) v) vi) Pegawai itu berkereta ke pejabat. Pelajar-pelajar itu pergi ke Pulau Besar semalam. Gadis itu tersenyum. 65 . kedinginan.

LATIHAN 66 . kenal pasti kata nama am. kata nama khas dan kata ganti nama berdasarkan senarai perkataan yang berikut: Tugu Negara Cangkul Sepet Siti Meja Sedih Kamu Dia Cantik Hospital Mereka Kuala Lumpur Komputer Tun Ali 2.Secara berpasangan. ii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. Kenal pasti jenis-jenis kata kerja yang terdapat dalam petikan tersebut. Secara berkumpulan (tiga hingga empat orang). pilih satu petikan akhbar yang sesuai dan jalankan aktiviti berikut: i.Bina ayat yang tepat berdasarkan kata kerja tersebut.

Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Isi tempat kosong di bawah ini dengan jawapan yang tepat tentang golongan kata nama dan kata kerja. Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Ali Mahmood et. i. Kata nama ialah kata yang digunakan untuk nama_______. Rencana Linguistik. v. (2007). Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. Kata kerja dibahagikan kepada dua kumpulan. Kata ganti nama ialah kata yang menggantikan _____ ______. nama______ nama _____dan nama_______. Kuala Lumpur: 67 . iaitu kata kerja ________dan kata kerja ____ ____________. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Kata nama khas dibahagikan kepada dua. _______ialah kata yang merujuk khusus kepada nama orang. iaitu nama khas ________dan nama khas_______ ___________. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia . Kata kerja ialah perkataan yang menunjukkan ____________ vi. benda. Abdullah Hassan (penyunting) (1983). BAHAN BACAAN Abdullah Hassan.al. perbadanan dan sebagainya serta dieja dengan huruf beasr. iv. iii. (1980) . ii. Dewan Bahasa dan Pustaka. haiwan. (2006). Abdullah Hassan.

Tatabahasa Dewan.Sabran dan Rahim Syam. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Raminah Hj. Kajian Bahasa untuk Pelatih Maktab Perguruan:Penerbit Fajar Bakti. 2006).al (1996. (2010). 68 . (1985).BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Ali Mahmood et.al.

Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. pembantu. pemeri dan tugas-tugas lain. HASIL PEMBELAJARAN Pada akhir unit ini. Sehubungan itu. Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Untuk pengetahuan anda. kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan sesuatu benda atau kata nama. menghuraikan konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. klausa. kata adjektif boleh berdiri sendiri sebagai frasa adjektif untuk memenuhi tugas predikat sesuatu ayat. penentu. anda seharusnya dapat: 1. 3. sungguh dan sangat. Kata tugas pula hadir dalam ayat. Oleh itu. penegas. mengklasifikasikan ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. 2. pembenar. pendepan. mencerakinkan golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 69 . penguat. penerang. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas sintaksis tertentu sama ada sebagai penghubung. kata adjektif boleh disertai oleh kata keterangan amat. penafi.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU TAJUK 6 GOLONGAN KATA BAHASA MELAYU SINOPSIS Tajuk ini akan membolehkan anda mengetahui perkara-perkara berikut: • • • Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.

kandungan isi untuk topik ini meliputi huraian tentang konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu. 70 . Frasa adjektif pula boleh terdiri daripada satu atau beberapa perkataan yang mengandungi kata adjektif dan unsur lain seperti kata bantu atau kata penguat. seperti yang dikemukakan khususnya berdasarkan pendapat Nik Safiah Karim et. 6. 2006) dan ahli-ahli bahasa yang lain. Perbincangan selanjutnya pula ditumpukan kepada ciri-ciri dan jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu.1 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Adjektif Tahukah anda bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam binaan frasa adjektif?.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU KERANGKA TAJUK-TAJUK Golongan Kata Bahasa Melayu Konsep golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Ciri-ciri golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu Jenis-jenis golongan kata adjektif dan kata tugas Bahasa Melayu 6.al (1996. Ayat yang mempunyai kata adjektif adalah seperti contoh yang berikut: Ahmad sangat pandai bermain muzik.0 KANDUNGAN ISI Untuk pengetahuan anda.

iaitu (i) kata adjektif sifatan atau keadaan. sudah lama sungguh. 6.al. sungguh. dan (ix) kata adjektif pancaindera Kata adjektif sifatan atau keadaan ialah perkataan yang digunakan bagi menerangkan sifat atau keadaan sebagai unsur keterangan kepada kata nama. (iv) kata adjektif bentuk. Buah cempedak itu enak sekali. masih lebat lagi. (iii) kata adjektif ukuran. (vi) kata adjektif jarak. paling. Kata adjektif mudah dikenali jika kata berkenaan didahului oleh kata penguat seperti amat. agak.2 Jenis-Jenis Golongan Kata Adjektif Anda tentu telah mengetahui bahawa kata adjektif yang juga dikenali sebagai kata sifat merupakan perkataan yang menjadi unsur inti dalam frasa adjektif seperti manis sekali. 2007) Menurut Nik Safiah Karim et. sama ada imbuhan awalan. apitan. Kata dalam golongan kata adjektif menerangkan keadaan atau sifat sesuatu nama atau frasa nama. (2006) kata adjektif terbahagi kepada sekurang-kurangnya sembilan jenis. (vii) kata adjektif cara. Dia lemah dalam matematik 71 . sekali. (viii) kata adjektif perasaan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Pemuda itu baik sungguh. sangat. (ii) kata adjektif warna.al. Kata adjektif boleh terbentuk berdasarkan kata itu sendiri atau terbentuk secara menerima imbuhan. benar. atau sisipan (Ali Mahmood et. seperti contoh berikut: kuat keras bijak Contoh ayat: pintar lemah cergas nakal sihat jahat i. Budak nakal selalu kena marah ii. (v) kata adjektif waktu.

v. iv. seperti contoh yang berikut: tebal nipis tinggi Contoh ayat: i. Kata adjektif ukuran sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian ukuran. Anak Pak Kamar bijak sekali. iv. Badannya semakin kurus. seperti contoh berikut: jingga putih Contoh ayat: i. Kubu pertahanan pemberontak itu amat kuat. seperti contoh berikut: 72 . Pokok itu semakin hari semakin tinggi. Kertas nipis itu tidak boleh digunakan lagi. Kata adjektif warna sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian warna. v. iv. Anaknya masih kecil lagi. iii. Pakaian pelajar sekolah berwarna putih. v. iii. Peserta itu berdiri dengan cergas. perang biru hitam kelabu Adik suka pakai baju hijau. gemuk kurus rendah panjang pendek kecil Buku tebal itu sudah saya baca. Dia memiliki mata berwarna biru. ii. ii. Baju kesukaan saya berwarna kuning.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. Kata adjektif bentuk sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi maksud rupa bentuk. Kereta merah itu kepunyaan abang.

awal lewat dahulu sering silam lampau Kedatangannya lewat hari ini. iv. bulat leper buncit bujur bundar tajam Jalan lurus mudah dilalui. Bentuk buah kelapa itu lonjong. ii.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU lurus bengkok lonjong Contoh ayat: i. v. iv. Pinggan leper itu untuk pinggan makan. Universiti itu dekat dengan lebuhraya. Dia berada di kampus sehari suntuk. Matanya tajam memandang ke hadapan Kata adjektif waktu sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian konsep masa. seperti contoh yang berikut: kerap jarang baharu Contoh ayat: i. iii. v. dekat jauh Rumahnya tidak jauh dari Pejabat Pos. Mukanya bujur sirih. Kenangan silam sukar dilupakan. Nenek masih menyimpan barang-barang lama. ii. ii. 73 . iii. Cikgu menasihatkan kami supaya datang awal Kata adjektif jarak sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi makna konsep ruang seperti contoh yang berikut: nyaris hampir Contoh ayat: i.

iv. deras gopoh cermat ligat perlahan cepat Kereta itu dipandu dengan laju. Arus sungai itu sangat deras. seperti contoh yang berikut: pantas lambat laju Contoh ayat: i. iv. seperti contoh yang berikut: kasih sayang cinta Contoh ayat: i. Pemuda itu masih malu untuk bersuara 74 . Gasing itu berpusing ligat. Mereka amat rindu akan kampung halaman.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU iii. Siapa cepat dia dapat. Nenek itu terlalu kasih akan cucunya. Kata adjektif perasaan ialah perkataan yang digunakan sebagai unsur keterangan kepada kata nama yang memberi pengertian atau konsep perasaan. ii. iii. v. takut hendak rindu malu geram marah Dia masih marah kepada saya. Kanak-kanak itu takut akan kucing. iii. Dia cermat apabila berbelanja. ii. Kata adjektif cara sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang memberi pengertian keadaan kelakuan atau ragam. v. Dia berdiri hampir dengan kereta saya.

Kebanyakan lelaki bersuara garau. dengar. Buku itu berkulit keras. iii. ii. Dawai kasar itu untuk dibuat ampaian. Saya suka mendengar suaranya yang lembut. ii. v. 75 .BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Kata adjektif pancaindera sebagai unsur keterangan kepada kata nama ialah perkataan yang membawa konsep sentuh. iv. dan rasa seperti contoh yang berikut: ♣ Indera sentuh lembik halus i. Kulit mukanya sangat halus. pandang. Suaranya merdu bagai buluh perindu. ♣ Indera pandang comel cantik i. v. iv. hodoh buruk molek segak lembut garau mersik serak kasar kesat licin keras Lantai itu licin kerana baru dicuci. Alunan musik itu mersik. bau. Teriakannya nyaring sungguh. iii. Kain yang kesat itu ialah kain lap. ♣ Indera dengar nyaring merdu i. Pemuda segak itu guru saya.

BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU ii. Bunga ros itu harum baunya.3 Konsep dan Ciri-Ciri Golongan Kata Tugas 76 . iii. Kuih tradisional itu terlalu manis. Bangkai ikan itu menyebabkan bau hanyir. iii. Semua orang suka makanan lazat. Setiap hari dia memakai minyak wangi. Pakaian pengantin itu molek sungguh. Dia ingin mengahwini pemuda tampan. v. ii. Bau busuk itu datangnya dari lori sampah. 6. Setiap hari kita minum air tawar. iii. vi. Nasi tengik itu tidak boleh dimakan. Buah limau masam rasanya. ♣ Indera rasa manis masin i. Saya tidak suka minum ubat pahit. iv. v. ♣ Indera bau wangi busuk i. kelat payau masam lazat hanyir hancing harum tengik Kakaknya suka berpakaian cantik. iv. ii. Rumah buruk itu tidak berpenghuni. iv.

adalah di. frasa kerja. atau. harap hatta. dari. Sila rujuk jadual yang berikut untuk huraian tentang jenis-jenis kata tugas (Ali Mahmood et.4 Jenis-Jenis Golongan Kata Tugas Kata tugas ialah sejenis perkataan yang hadir dalam ayat. siapa sila. Sehubungan itu.al. tepi 6.cis apa. bawah. maka. pun tidak. kata hubung kata seru kata tanya kata perintah kata pangkal ayat kata bantu kata penguat kata penegas kata nafi kata pemeri kata sendi nama kata pembenar kata bilangan kata arah : : : : : : : : : : : : : : dan. penerang.2010) 77 . klausa. banyak atas.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Golongan kata tugas merupakan golongan kata yang bersifat pelbagai jenis (keterangan). dan sebagainya. dalam. Berikut disenaraikan kelompok kata tugas dan contoh-contoh perkataan yang berfungsi untuk mendukung sesuatu tugas dalam sintaksis tertentu. tetapi wah. bukan ialah. tolong. berapa. kah. iaitu tidak boleh menjadi unsur inti untuk frasa nama. syahadan akan. daripada ya. Dengan perkataan lain. pembenar. golongan kata tugas bukan sahaja mengandungi golongan kecil yang berbeza malah turut menunjukkan sifat yang sama. penentu. dan frasa adjektif. segala. atau sebagai kata pascakata. amat. berfungsi sebagai kata praklausa. tah. penegas. penghubung. lah. atau frasa untuk mendukung sesuatu tugas tertentu seperti kata penyambung ayat. penguat. sudah. Kata tugas juga menjadi salah satu unsur dalam ayat. pernah sangat. prafrasa. fungsi kata tugas dalam ayat adalah sebagai pemeri. benar dua. betul. paling juga. klausa atau frasa untuk mendukung maksud sesuatu tugas sintaksis tertentu.amboi.

kalau. Guru itu menyatakan bahawa muridnya sangat rajin. meskipun. atau. Semua pihak harus menyedari bahawa perkara yang dihadapi adalah amat mencabar. kemudian • • Aminah mengemas rumah dan ibunya membasuh kain. lalu. Mereka mungkin pergi ke Johor atau ke Perak. Menghubungkan klausa yang sama tara sifatnya. supaya. tetapi. malahan. andai kata. Menyambungkan klausa tak setara atau klausa pancangan pada klausa utama atau klausa induk. sambil. serta. kendatipun. • Relatif yang • Budaya hidup yang bertoleransi dapat menjamin kesejahteraan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Jenis Kata Tugas (i) Kata Hubung Gabungan Kata Tugas Ayat 1. hingga. • (ii) Kata Hubung Pancangan 1. Sampah itu dipungutnya kemudian dicampakkannya ke dalam tong sampah. • Gabungan dan. jikalau. • • Komplemen bahawa • • • Keterangan kerana. semoga. • 78 Pertandingan badminton akan ditangguhkan . sekiranya. agar. Mereka beramairamai pergi ke sekolah yang menawarkan kursus komputer.

kenal pasti jenis-jenis kata tugas yang berbeza. (iv) kata prakfrasa dan kata pascakata. Berdasarkan petikan di bawah. (iii) kata praklausa. (ii) kata adjektif warna. (vii) kata adjektif cara. iaitu (i) kata hubung gabungan.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU AKTIVITI 1. iaitu (i). kata adjektif sifatan atau keadaan. Secara berpasangan. dan (ix) kata adjektif pancaindera. (ii) kata hubung pancangan. (vi) kata adjektif jarak. (iii) kata adjektif ukuran. (v) kata adjektif waktu. (viii) kata adjektif perasaan. (iv) kata adjektif bentuk. 2. 79 . catatkan dua contoh kata adjektif untuk setiap jenis kata adjektif.

Tegas beliau. Haji Awang Sariyan ketika membentangkan kertas utama yang bertajuk Melestarikan Bahasa Melayu dalam Komunikasi dalam Seminar Kesantunan Berbahasa Peringkat Kebangsaan pada 28 hingga 29 Mac 2007 di Hotel Grand Continental. apatah lagi komunikasi yang bersifat rasmi. Pelestarian bahasa Melayu dari sudut taraf dan fungsinya serta penggunaannya penting untuk menyuburkan amalan komunikasi yang baik dan berkesan. penggiat bahasa dan masyarakat umum ini telah dirasmikan oleh Pengarah Institut Perguruan Sultan Mizan.my/klikdbp/klikdbp1apr7. bakal pendidik. Dalam ucapan perasmiannya. Kuala Terengganu. Tuan Haji Nik Arif Raja Yusof. beliau berharap agar seminar ini dapat menyemarakkan rasa cinta terhadap bahasa kebangsaan. dan krisis pembudayaan tentang mutu penggunaan bahasa Melayu dalam pelbagai ranah seperti pentadbiran. “krisis pembudayaan bahasa Melayu dapat diperhatikan dalam dua bentuk.gov. media massa. Profesor Dr.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Masyarakat kita sedang menghadapi krisis pembudayaan bahasa Melayu dalam komunikasi.” Seminar anjuran Institut Perguruan Sultan Mizan.” Demikian ditegaskan oleh tokoh bahasa. seminar ini diharapkan dapat memberikan input dan maklumat baharu kepada para ilmuwan dan pentadbir sekolah agar dapat menerapkan aspek kesantunan berbahasa dalam Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) sekali gus memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi. pegawai kerajaan. guru. Di samping itu. mengangkat martabat bahasa Melayu dan menyuntik semangat para peserta. iaitu. Oleh itu.pdf 80 . krisis pembudayaan dalam hal taraf dan kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dan bahasa ilmu. Kian ketara ialah pengabaian sejumlah anggota masyarakat pelbagai lapisan terhadap bahasa sebagai unsur teras kebudayaan dan tamadun. Seminar yang dihadiri oleh 200 orang peserta yang terdiri daripada pensyarah. bahasa komunikasi dan bahasa perpaduan. Dewan Bahasa dan Pustaka Wilayah Timur dan Kerajaan Negeri Terengganu ini bertujuan untuk menghayati dan menerapkan bentuk serta strategi komunikasi yang bersopan dan beretika bagi mengatasi kepincangan aspek penghayatan nilai serta adab ke-sopanan dan kesantunan berbahasa yang semakin diabaikan dalam kalangan masyarakat. pendidikan dan di tempat awam. beliau menegaskan bahawa “penerapan kesantunan dan budi bahasa dalam komunikasi amat penting untuk membentuk generasi yang berkualiti dan berkeperibadian tinggi. sekali gus dapat mengangkat martabat bahasa Melayu sebagai bahasa tonggak tamadun bangsa.dbp. Sumber: http://www.

Menarik nafas." "Aku bukan mengajak bertekak... Kopi yang masih panas kucicip perlahan. Kemudian kenal pasti jenis-jenis kata adjektif tersebut. tapi maksud kau. Dia mengorak senyum. lalu menyuapkannya ke mulut. Aku mencapai satu paket gula. Persoalan yang dihamburkan membuat aku malas mahu melayan." balasnya. Hilwah. "Kenapa kau diam? Tak betulkah apa yang aku katakan?".. "Hilwah. Kurang manis. betullah kau bersetuju bila aku katakan profesion perguruan itu serendah-rendah karier dalam kelas profesional? Aku teguk lagi kopi yang masih hangat. Aku masih diam." Aku menjawab acuh tidak acuh. dan tidak.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU LATIHAN Berdasarkan petikan cerpen di bawah. "Err.. Pandangannya menuntut jawapan. Tapi berkongsi pandangan. Dia turut menghirup teh manis di dalam cawan di hadapannya. kau marah?" Aku menggetis donat di dalam piring. Tanganku mengacau sudu sambil mata merenung jauh. mengoyakkan bucunya lalu mencurahkan isinya ke dalam cawan putih bermulut heksagon. Rasa terhina! BAHAN BACAAN 81 . kenal pasti dan gariskan golongan kata adjektif yang terdapat. "Ya. "Buat apa aku nak bertekak tentang persoalan yang kau sendiri telah punya jawapan dan pilihan. Hakikatnya pantai hatiku sedang diamuk gelora.

Rencana Linguistik.BMM3109 MORFOLOGI BAHASA MELAYU Abdullah Hassan. (2010). (1980) . 2006). (2007). Petaling Jaya: Penerbit Fajar Bakti. Tatabahasa Dewan.Bhd. Petaling Jaya:Penerbit Fajar Bakti. Abdullah Hassan (penyunting) (1983). Ali Mahmood et.al.al.Nik Safiah Karim et. Linguistik Am untuk Guru Bahasa Malaysia .al (1996. Abdullah Hassan (2006). Dewan Bahasa dan Pustaka.Kuala Lumpur:PTS Professional Publishing Sdn. Modul Morfologi dan Sintaksis Bahasa Melayu :Kuala Lumpur:Open University Malaysia Nik Safiah Karim et. Ali Mahmood et. Modul Pembelajaran Morfo Sintaksis Bahasa Melayu:Kuala Lumpur:Open University Malaysia. Abdullah Hassan (2008). Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka. Tatabahasa Pedagogi untuk Sekolah Menengah. 2006). Tatabahasa Dewan. Morfologi:Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Kuala Lumpur:Dewan Bahasa dan Pustaka Kuala Lumpur: 82 .al (1996.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful