1.

0 PENGENALAN

Pada 20 Januari 1874, Perjanjian Pangkor telah ditandatangani di antara Sultan Perak dan pihak British di atas Kapal H.M.S Pluto di perairan Pulau Pangkor.Ini melambangkan permulaan proses pemerintahan British di negeri – negeri Melayu. Bagi Cowan campur tangan ini penting bagi mengelak penglibatan kuasa-kuasa eropah yang lain melibatkan diri dalam politik di semenanjung Tanah Melayu yang tidak stabil. 1Campur tangan ini penting bagi mengelak penglibatan kuasa-kuasa eropah yang lain melibatkan diri dalam politik di semenanjung Tanah Melayu yang tidak stabil. Tindakan British adalah bersifat strategik iaitu British cuba mengelak daripada berkonflik dengan Siam. Akibat campur tangan tahun 1874 ini menyebabkan banyak perubahan penting yang berlaku. Cowan juga memberikan komentarnya tentang perjanjian pangkor :

SIR ANDREW CLARKE, who succeeded Sir Harry Ord as Governor of the Straits Settlements at the end of 1873, was a man of action, impatient of procedure by enquiry and report. After making some preliminary enquiries he took it upon himself to initiate a form of intervention in the affairs of some of the Malay States without first consulting the Colonial Office. In January 1874 he called a meeting of some of the Perak chiefs and of the Chinese leaders. ( C. D Cowan, 1961

1

http://www.questia.com/read/91879797/nineteenth-century-malaya-the-origins-of-british

1

Sebelum campur tangan British di Negeri-negeri Melayu pada tahun 1874. (Sheela Abraham.1993.1 Kedudukan Sultan Dalam konteks masyarakat Melayu tradisional.Pembesar Peringkat Daerah dan jajahan dan Penghulu Peringkat Kampung mempunyai kewibawaan dan kuasa di kawasan masing – masing. Sultan. 2 .struktur politik Melayu berubah dengan begitu ketara sehingga kuasa dan kedaulatan politik Melayu terjejas. kadaulatan dan kewibawaan Sultan.2. Rajah 1 : Sistem Pembesar Empat Lipatan Selepas tahun 1874. struktur politik dapat dikatakan sebagai sesuatu yang berkaitan dengan segala bentuk pemerintahan dan pentadbiran dalam masyarakat Melayu.)2 2 Perubahan –perubahan yang dibawa oleh pihak British sangat melemahkan kedudukan.0 PERBINCANGAN 2.. Pembesar Peringkat Negeri.

Sultan hanya berfungsi sebagai pemimpin masyarakat Melayu tanpa kuasa eksekutif atau kuasa perundangan. Sebagai tulang belakang kerajaan. Selepas tahun 1874. Terdapat satu perubahan jelas pada institusi kesultanan ini selepas tahun 1874. Sultan dikatakan terpisah terus daripada bidang – bidang politik dan pentadbiran. secara teorinya sultan atau raja merupakan pentadbir yang mempunyai kuasa mutlak. 3 Baginda mempunyai kuasa dan kewibawaan untuk menjalankan pemerintahan dan pentadbiran di dalam negeri serta seluruh tanah jajahan takluknya.yang menunjukkan sultan tidak langsung mengambil bahagian yang aktif dalam kerajaan sendiri. British telah memperkenalkan kaedah pungutan cukai baru yang lebih sistematik.sertamenjadi lambang penyatuan dan kebesaran negeri. 3 . Kehilangan hak untuk mengutip cukai menyebabkan sumber pendapatan sultan terjejas.sultan mempunyai fungsi politik atau pentadbiran misalnya dalam mengesahkan perlantikan dan kewibawaan Pembesar daerah.ini kerana Residen lebih berkuasa daripada sultan kerana sultan terpaksa meminta nasihat residen sebelum melaksanakan sesuatu perkara. Sebagai ganti rugi kerajaan British telah memberi pencen yang nilainya lebih rendah daripada hasil pungutan cukai kepada sultan.Selepas 3 Sultan mempunyai kedudukan yang tinggi dalam hierarki sosial dan memiliki segala hak istimewa yang tidak pernah dimiliki oleh orang lain. iaitu selepas campur tangan British sultan dan institusi kesultanan dikekalkan walaupun British telah memperkenalkan Sistem Residen. Sultan bertanggungjawab dalam menyatupadukan rakyat dan memelihara keamanan serta kemakmuran negerinya. Institusi sistem beraja juga terancam akibat dasar-dasar yang diperkenalkan oleh British melalui sistem ini.Sebelum tahun 1874.Sebelum Campur tangan British. Sultan Melayu juga dilarang memungut cukai. Sultan menjadi wakil dalam hal – ehwal luar dan dalam negeri dan pentahanan.

4 Mahdi Shuid & Suzani Osman.tidak terdapat satu sistem percukaian. Asas sistem ini ialah undang – undang jenayah British. ( 2004 )4 secara ringkasnya. undang – undang mahkamah dan tentera. Raja berkuasa penuh dalam bidang politik. Di sini jelaslah bahawa British telah campur tangan dalam bidang kehakiman tradisi Tanah Melayu dan Shuid & Suzani Osman. sultan tidak lagi memainkan peranan ini. Pearson Malaysia. ekonomi dan sosial. hlm 68 4 . Sultan telah kehilangan kuasa atau menjatuhkan hukuman bunuh ke atas pesalahpesalah atas kesalahan membunuh kerana kerajaan British telah memperkenalkan undang-undang berdasarkan kehakiman British. ( 2004 ).1983 ) Dalam institusi raja ini.( Mahdi 2. malah British yang berpengaruh dalam hal ini. Dalam bidang perundangan jenayah. sistem residen diperkenalkan. Negeri – negeri Melayu mengamalkan sistem pemerintahan beraja. British hanya mengekalkan mahkamah tempatan dan undang – undang peribadi. Semua ini dimasukkan dalam adat tradisi tempatan.2 SISTEM RESIDEN Sebelum campur tangan British atau sebelum tahun 1874. iaitu raja menjadi ketua kerajaan dan mempunyai kuasa mutlak dalam pemerintahannya.kita dapat gambarkan bahawa sultan menjadi seorang pemerintah boneka.tahun 1874. Pada tahun 1874.M Gullick. Ini bermakna Sultan dan pembesar kehilangan kuasa kehakiman tetapi Penghulu dan Kadi masih mempunyai mahkamah yang bebas tetapi bidang kuasa mereka adalah terhad. Fungsi – fungsi kehakiman diambil alih oleh British. PRA –U STPM Sejarah Malaysia.pihak British telah memperkenalkan dan menubuhkan satu sistem kehakiman dalam mahkamah.( j.

Pada asalnya. Raja Abdullah bersetujui menerima seorang residen yang akan menasihati Sultan dalam segala hal pentadbiran kecuali yang berkaitan dengan agama dan adat istiadat Melayu. residen hanya ditugaskan untuk menasihati sultan dalam urusan pentadbiran. Sultan akan memerintah negerinya dengan nasihat seorang pegawai dua British tugas. Pada peringkat awal sistem Residen tidak mempunyai garis panduan yang jelas yang boleh digunakan sebagai panduan untuk melaksanakan tugas dan tanggungjawab yang diberikan itu.pembesar negeri. Kejayaan dan kegagalan Sistem Residen bergantung kepada budi bicara Residen berkenaan dan kerjasama yang diterima oleh mereka daripada Sultan dan pembesar. memajukan ekonomi dan sistem cukai tetapi sedikit demi sedikit. pemulihan keamanan. yang iaitu digelar Residen.Sistem Residen mula .negeri Melayu di bawah pentadbiran mereka. Sistem residen ini kemudiannya di perluas di Selangor (1874). Antara kesan pelaksanaan sistem residen ialah kehilangan kuasa sultan dan golongan pembesar tempatan. Sungai Ujong ( 1874 ).mula diperkenalkan pada tahun 1874 di negeri Perak melalui Perjanjian Pangkor. Pembesar-pembesar tempatan pula telah kehilangan kuasa mengutip cukai dan mereka hanya diberi jawatan dalam peringkat bawahan pentadbiran British. residen telah mengambil alih kuasa sultan sebagai pemerintah negara. Keadaan ini telah menimbulkan perasaan tidak puas hati dalam golongan pembesar tempatan dan golongan raja terhadap penjajah British yang mencapai 5 . Negeri Sembilan ( 1895 ) dan Johor ( 1914 ). sultan hanya diberi kuasa dalam adat resam dan agama. Residen ini dan mempunyai mengekalkan keamanan membangunkan negeri.Pahang ( 1888). Sistem Residen merupkan sistem pemerintahan British secara tidak langsung. Akhirnya.

Ini kerana residen dikehendaki mewujudkan satu sistem pungutan cukai yang cekap dengan menyusun semula sistem pungutan cukai dan hasil dalam negeri Hasil cukai dipungut oleh pegawai Kerajaan Inggeris yang dilantik da akan diserahkan kepada Bendahari Negeri – negeri Selat dan digunakan untuk kemajuan negeri tersebut. iaitu JWW Birch telah mencampuri adat resam melayu dengan mengharamkan penghambaan. Namun.kemuncaknya apabila residen Perak iaitu JWW Birch dibunuh di Pasir Salak. kuasa memungut cukai terletak dibawa pembesar melayu. mereka terpaksa bertugas mengikut budi bicara sendiri. Dengan ini. residen pertama. Walaupun tindakan beliau tidak diikuti oleh negeri-negeri melayu lain. Akibat ketiadaan garis panduan yang jelas untuk diikuti oleh residen demi menjalankan tugasnya. setelah kedatangan sistem residen. setiap negeri melayu di bawah sistem residen telah dikembangkan menurut cara yang berbeza dan terdapat negeir-negeri yang menikmati perkembangan ekonomi yang pesat seperti negeri Sembilan dan Selangor serta negeri seperti Pahang yang sentiasa dilanda masalah kewangan. 6 . Pada peringkat asal. Di Perak. Ketidakseragaman pentadbran ini juga membawa kepada perbezaan undang-undang antara negeri.5 Kesan seterusnya ialah ketidakseragaman pentadbiran yang wujud antara negeri-negeri melayu yang melaksanakan sistem residen. maka kuasa memungut cukai telah dirampas daripada pembesar Melayu. Pembangunan yang tidak seimbang juga membawa kepada masalah keseragaman infrasturktur seperti landasan kereta api yang berbeza-beza serta jalan raya yang tidak dihubungkan antara negeri. 5 Birch ditentang oleh orang Melayu Perak yang diakhiri dengan pembunuhannya di Pasir Salak pada tahun 1875. penentangan yang dicetuskan di negeri Perak akan merebak ke negeri-negeri lain. Antara masalah yang muncul akibat keadaan ini ialah pembangunan negeri-negeri melayu yang tidak seimbang.

Namun begitu. Residen juga campur tangan dalam sistem kehakiman dengan memiliki kuasa untuk melantik majistret. 6 http://sejarahstpmkertas2.6Mereka membicarakan kes – kes jenayah kecuali kesalahan hukuman mati kerana hukuman mati hanya diarahkan oleh Sultan sahaja.Para pembesar bertanggungjawab menyediakan pertahanan dan bekalan tentera.Amalan hamba abdi pun telah dihapuskan oleh seorang residen di negeri Perak dan tindakan ini ditentang hebat oleh pembesarpembesar tempatan. Kedatangan sistem residen telah mencemari adat resam tempatan dengan pengaruh barat dan unsur-unsur residen-residen yang berbeza. Dengan ini. sistem kehakiman tradisional yan terdiri daripada golongan pembesar dan ketua kampung sebagai hakim telah terjejas. pelbagai kelemahan dalam sistem ini telah menyebabkan pihak British memperkenalkan system pentadbiran baru bagi memperbaiki kelemahan sistem residen dengan pengenalan kepada pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu pada tahun 1896.html 7 . Perlaksanaan sistem residen di negeri Perak mendatangkan pelbagai kesan yang baik dan buruk terhadap tanah melayu. Mereka memegang jawatan ini seumur hidup dan akan diwarisi oleh anak mereka setelah mereka meninggal dunia. 2.3 KEDUDUKAN PEMBESAR – Sebelum campur tangan British.blogspot.com/2009/04/contoh-soalan-dan-jawapan-sejarah. Tugas pembesar ialah mentadbir negeri dan daerah yang dibawah naungan mereka dan berkuasa penuh di kawasan tersebut. pembesar pembesar merupakan golongan kedua terpenting dalam struktur politik Melayu.

Apabila hak memungut cukai dilarang ini menyebabkan sumber pendapatan utama pembesar telah terjejas. Pembesar juga tidak boleh menyimpan hamba atau menjalankan sistem kerah seperti sebelum tahun 1874.Kadar cukai ditentukan oleh Pembesar Daerah tersebut dan jumlah hasil yang kutip akan mewakili kekuatan.Pembesar juga bertugas memungut cukai . Selepas tahun 1874. kepentingan politik British mula menguasai sistem pengganti raja. 8 .status dan kekayaan mereka.Pembesar juga tidak lagi berkuasa penuh di negeri / daerahnya sendiri. Residen telah mengambil kuasa dan hak memungut cukai. Sultan Abdullah dilantik oleh pihak British dan bukannya pembesar – pembesar Melayu Perak. Sebelum tahun 1874. Sebahagian daripada cukainya akan disembahkan kepada Sultan sebagai ufti atau tanda taat setia.Pihak British telah pun campur tangan dalam sistem tersebut di negeri Perak. British menggunakan kuasa dan pengaruh mereka untuk meletakkan seseorang calon di atas takhta ataupun boleh menyingkirkan calon yang dianggap kurang sesuai untuk menjadi Sultan. Sistem Kerah masih kekal tetapi dihadkan kepada kerja – kerja kerajaan sahaja. Selepas tahun 1874. Pungutan cukai telah diambil oleh pegawai British. ( LPembesar memainkan peranan penting dan berpengaruh dalam pemilihan dan perlantikan Sultan. Pembesar tidak lagi berhak menggunakan sistem kerah ini untuk kerja – kerja persendirian ataupun untuk Sultan. Fungsi ini diambil oleh Pegawai Daerah British. Pembesar tiada kawalan terhadap jawatan Penghulu. Ia hanya digantikan dengan elaun dan pencen yang nilainya sangat rendah. kedudukan dan kewibawaan Pembesar semakin lemah.

menjadi Mahkamah Rayuan tertinggi kerana setiap hukuman mati mesti mendapat kelulusan Majlis Mesyuarat Negeri dan menguruskan perkara-perkara yang berkaitan penggubalan undangundang. pagawai kerajaan dan kadi. Sultan dan Majlis Negeri tidak dapat menyekat kuasa Residen. British menubuhkan MMN bagi memperoleh kerjasama Sultan dan Pembesar Melayu. Residen berkuasa menamakan ahli-ahli MMN kemudiannya diluluskan oleh gabenor dan dilantik secara rasmi ooleh sultan untuk seumur hidup. mereka muncul sebagai kuasa paling berkesan kerana segala urusan pentadbiran dijalankan atas arahan Residen. tetapi ianya tidak berkuasa menyekat kehendak dan kuasa Residen. MMN akan bersidang sebanyak tujuh kali seminggu. Kemudian.2. Malah Sultan dan pembesar Melayu terpaksa merujuk kepada Residen dalam menjalankan pentadbiran negeri. Meskipun terdapat Majlis Mesyuarat Negeri. Ahli MMN terdiri daripada 10 orang.4 PENUBUHAN MAJLIS MESYUARAT NEGERI ( MMN).Perlaksanaan sistem Residen telah menyebabkan perlantikan Residen di Perak. Majlis Mesyuarat Negeri kehilangan fungsi sebagai institusi pentadbiran kerana Residen mempunyai kuasa 9 . Walaupun Residen dilantik sebagai penasihat. dan perlantikan ketua tempatan. MMN dibentuk untuk membolehkan para pegawai British berunding dengan para pembesar tempatan tentang segala hal yang berkaitan dengan kepentingan masyarakat Melayu. menjadi mahkamah rayuan yang tertinggi dan badan kerajaan utama yang menguruskan perkara seperti pencukaian. Sebaliknya MMN hanya berfungsi sebagai pendengar dan menerima maklumat daripada Inggeris sahaja. peranan MMN meliput hanya menjadi penasihat sultan sahaja tetapi peranannya telah bertambah seperti menggubal dan menyusun undang-undang. MMN mula – mula memaikan peranan sebagai badan penasihat sahaja. pencen.

Tugas mentadbir dan mengawal unit politik terkecil ini diserahkan kepada penghulu. Sultan tidak berkuasa penuh dalam MMN.MMN tidak ada kuasa perundangan yang luas. 2. Tugas beliau adalah untuk memungut hasil dan mentadbir keadilan selai mengawasi kerja ketu. Dengan ini. Pelantikan penghulu diluluskan oleh pembesar daerah. Gabenor Negeri – negeri selat berada di Singapura dan tidak berupaya mengawal residen kerana terlalu jauh.mutlak. terdapat seorang Kapitan Cina yang bertanggungjawab untuk mengekalkan keamanan.ini bermakna bahawa seseorang penghulu 10 . didapati bahawa adanya Residen yang telah melampaui batas seperti di Perak dan desakan bagi mengawal kuasa residen yang kian bertambah.Setiap negeri dibahagikan kepada beberapa daerah yang ditadbir oleh seorang pegawai British. Seterusnya. Sultan hanya berkuasa dalam hukum syariah dan perlantikan pegawai – pegawai agama. Seseorang penghulu adalah di bawah kawalan seorang pembesar daerah dan bukannya di bawah sultan.daerah dan kampung. MMN juga tidak mempunyai kuasa untuk mengawal kuasa residen.5 CORAK PENTADBIRAN DAERAH DAN MUKIM Sistem politik masyarakat Melayu tradisional dibahagikan kepada negeri.Ketua kampung yang membantu penghulu untuk melaksanakan tugasnya di kampung. Dalam kalangan orang cina. Setiap daerah dibahagikan kepada mukim. Frank Swettanham telah mencadangkan supaya jawatan Residen Jeneral diwujudkan supaya dapat mengawal dan menyeleraskan tugas residen –residen British.ketua jabatan di peringkat daerah.Mukim boleh dikatankan Unit politik paling kecil. Pegawai British ini digelar Pemungut dan Majistret ( kemudian Pegawai Daerah). Sultan hanya mengesahkan pelantikan tersebut melalui pemberian surat tauliah cop mohor.

Institusi penghulu telah berubah dari segi kawalannya. 11 .. Selepas Kedatangan British. Sumber kuasa penghulu adalah dari pentadbiran British dan bukan lagi pembesar daerah.7(Mahdi yang sangat Shuid & Suzani Osman. institusi penghulu masih dikekalkan.bertanggungjawab kepada pembesar daerah. Penghulu juga berkuasa ke atas pungutan cukai dan hasil. Sebelum kedatangan British. institusi ini dikawal oleh pegawai daerah British. seseorang penghulu dipilih berdasarkan keturunan. Seseorang penghulu memainkan pelbagai peranan. penghlu adalah agen atau wakil kerajaan atau wakil kerajaan yang merupakan orang perantara antara kerajaan British dengan orang ramai. Dari segi keamanan kampung. Ini terletak atas kesedaran British bahawa pengaruh penghulu dalam pentadbiran kerajaan adalah sangat penting demi mencapai Penghlulah perubahan. Beliau juga menyediakan buruh kampung di bawah sistem kerah dan memastikan bahawa orang kampung taat setia kepada sultan.Beliaulah yang menyediakan tenaga tentera semasa peperangan. Penghulu lebih merupakan seorang 7 Penghulu adalah ahli kerajaan yang bergaji dan hak serta tanggungjawabnya tertakluk dibawah undangundang negeri. penghulu memainkan peranan yang tidak kurang pentingnya sebagai orang perantaraan antara pembesar daerah penduduk di kampungnya. Beliau menjaga keamanan kampung dan mesti menyelesaikan sebarang pergaduhan dan perselisihan yang berlaku antara anak buahnya. Penghulu mempunyai hubungan yang rapat dengan orang kampung di bawah jagaanya. penghulu berkuasa menangkap sesiapa yang melanggar peraturan dan mengacau kampung. Selepas campur tangan British. Sebelum kedatangan British. Di bawah British.hasil di kampung. Menurut adat.2004) daripada rapat dengan kebanyakan masyarakat melayu. institusi ini dikawal oleh Pembesar daerah.

pegawai yang dibayar gaji dan akan diberi pencen. Dapat disimpulkan bahawa banyak perubahan yang berlaku pada institusi penghulu sebaik sahaja British campur tangan dalam hal ehwal Negeri negeri melayu.1997 ) Ini bermakna penghulu mempunyai kuasa terhadap anak buahnya di kampung.Selain itu. 8( Muhd. penghulu dilantik dilantik oleh pegawai daerah British. Penghulu masih menjaga keamanan dan menyelesaikan sebarang pertikaian orang kampungnya.undang kerajaan di kawasan jagaanya dan memungut cukai bagi pihak kerajaan. pemecatan. Yusof Ibrahim.. pelantikan.kes jenayah yang kecil. Setelah campur tangan British. Tugas dan tanggugjawab penghulu 8 Perlantikan penghulu dicalonkan oleh pembesar daerah dan biasanya mereka ini akan menerima surat tauliah daripada Sultan 12 . penetapan tugasdan tanggungjawab penghulu. Sebelum kedatangan British. Hal – hal ini adalah seperti pencalonan.penghulu lebih merupakan seorang pegawai yang berpendidikan. Penghulu juga melaksanakan tugas memberi tanah kepada pemohon. Antaranya ialah orang kampung akan membayar sebahagian hasil mereka kepada penghulu. seorang penghulu dilantik oleh pembesar daerah dan disahkan jawatan oleh Sultan. Kini. Penghulu juga berhak menjadi hakim bagi kes. segala hal yang berkaiatan dengan institusi penghulu adalah di bawah jagaan residen dalam Majlis Mesyuarat Negeri. adat istiadat dan agama. Selepas kedatanga British. penetapan kuasa.Beliau juga dibenarkan menyimpan 10% daripada cukai tersebut untuk kegunaan sendiri. Sultan akan memberi surat tauliah bercap mohor kepada penghulu tersebut. pendapatan penghulu juga datang daripada cukai perdagangan. Sebelum itu. Beliau berkuasa ke atas sistem perundangan di kampung. penghulu menerima pendapatannya daripada beberapa sumber. Penghulu bertindak sebagai agen kerajaan British menjalankan tugas seperti melaksanakan segala undang.

kedaulatan dan kewibawaan Sultan dan Pembesar Daerah khasnya.Namun. yang golongan memerintah Setiap golongan sehinggalah struktur golongan diperintah. Semasa pembentukan Negeri – negeri Melayu bersekutu pula. Antara tahun.. Semasa sistem residen. sememangnya kepada struktur masyarakat daripada Melayu sebelum tahun 1874 sistematik. Perubahan – perubahan yang dibawa oleh pihak British melalui Sistem Residen sangat melemahkan kedudukan. kuasa Raja. Ini akhirnya membawa kepada rasa tidak puas hati dan penentangan tehadap pihak british. 13 .tahun 1874 hingga 1896. struktur masyarakat Melayu telah mengalami perubahan yang ketara. 3.0 KESIMPULAN Kesimpulannya. dalam masyarakat Melayu mempunyai tugas dan peranan masing-masing. Raja – raja Melayu kehilangan kuasa kepada Residen. terdapat pemusatan kuasa di tangan Residen Jeneral.Jelaslah bahawa terdapat banyak perubahan dalam sistem politik Melayu tradisional selepas tahun 1874. Hal ini kerana peranan golongan pembesar dan hamba telah mula dihapuskan oleh penjajah British.raja Melayu semakin hilang nilai-nilai tradisi serta adat masyarakat peribumi tergugat. setelah campur tangan British dalam sistem politik negeri-negeri Melayu.tertakluk kepada perudangan negeri dan tidak lagi berkait rapat dengan adat istiadat dan agama orang kampung. iaitu selepas campur tangan British.

Muhd. C.com/read/91879797/nineteenth-century-malaya-the-origins-ofbritish 14 . New York : Oxford University Press Sumber Internet http://sejarahstpmkertas2..html http://www.com/2009/04/contoh-soalan-dan-jawapansejarah.0 BIBLIOGRAFI Sumber Buku Mahdi Shuid & Suzani Osman.4. Falsafah. ( 2004 ).( 1997 ) Ilmu Sejarah.. Nineteenth-Century Malaya: The Origins of British Political Control. Sejarah Perkembangan Negara. PRA –U STPM Sejarah Malaysia. 1961. Pengertian dan Kaedah.questia.D Cowan. Dewan Bahasa dan Pustaka. Sheela Abraham. Pearson Malaysia. Yusof Ibrahim.Kuala Lumpur: Penerbit Fajar Bakti.blogspot.1993.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful