1.

0 PENGENALAN

Pada 20 Januari 1874, Perjanjian Pangkor telah ditandatangani di antara Sultan Perak dan pihak British di atas Kapal H.M.S Pluto di perairan Pulau Pangkor.Ini melambangkan permulaan proses pemerintahan British di negeri – negeri Melayu. Bagi Cowan campur tangan ini penting bagi mengelak penglibatan kuasa-kuasa eropah yang lain melibatkan diri dalam politik di semenanjung Tanah Melayu yang tidak stabil. 1Campur tangan ini penting bagi mengelak penglibatan kuasa-kuasa eropah yang lain melibatkan diri dalam politik di semenanjung Tanah Melayu yang tidak stabil. Tindakan British adalah bersifat strategik iaitu British cuba mengelak daripada berkonflik dengan Siam. Akibat campur tangan tahun 1874 ini menyebabkan banyak perubahan penting yang berlaku. Cowan juga memberikan komentarnya tentang perjanjian pangkor :

SIR ANDREW CLARKE, who succeeded Sir Harry Ord as Governor of the Straits Settlements at the end of 1873, was a man of action, impatient of procedure by enquiry and report. After making some preliminary enquiries he took it upon himself to initiate a form of intervention in the affairs of some of the Malay States without first consulting the Colonial Office. In January 1874 he called a meeting of some of the Perak chiefs and of the Chinese leaders. ( C. D Cowan, 1961

1

http://www.questia.com/read/91879797/nineteenth-century-malaya-the-origins-of-british

1

.)2 2 Perubahan –perubahan yang dibawa oleh pihak British sangat melemahkan kedudukan.1 Kedudukan Sultan Dalam konteks masyarakat Melayu tradisional.Pembesar Peringkat Daerah dan jajahan dan Penghulu Peringkat Kampung mempunyai kewibawaan dan kuasa di kawasan masing – masing. 2 .2. kadaulatan dan kewibawaan Sultan. (Sheela Abraham. struktur politik dapat dikatakan sebagai sesuatu yang berkaitan dengan segala bentuk pemerintahan dan pentadbiran dalam masyarakat Melayu.Sebelum campur tangan British di Negeri-negeri Melayu pada tahun 1874.struktur politik Melayu berubah dengan begitu ketara sehingga kuasa dan kedaulatan politik Melayu terjejas.1993.0 PERBINCANGAN 2. Rajah 1 : Sistem Pembesar Empat Lipatan Selepas tahun 1874. Sultan. Pembesar Peringkat Negeri.

Sultan menjadi wakil dalam hal – ehwal luar dan dalam negeri dan pentahanan.yang menunjukkan sultan tidak langsung mengambil bahagian yang aktif dalam kerajaan sendiri. Kehilangan hak untuk mengutip cukai menyebabkan sumber pendapatan sultan terjejas. Sebagai tulang belakang kerajaan. Terdapat satu perubahan jelas pada institusi kesultanan ini selepas tahun 1874. Sebagai ganti rugi kerajaan British telah memberi pencen yang nilainya lebih rendah daripada hasil pungutan cukai kepada sultan. Sultan Melayu juga dilarang memungut cukai. secara teorinya sultan atau raja merupakan pentadbir yang mempunyai kuasa mutlak. Sultan hanya berfungsi sebagai pemimpin masyarakat Melayu tanpa kuasa eksekutif atau kuasa perundangan. Selepas tahun 1874. Sultan bertanggungjawab dalam menyatupadukan rakyat dan memelihara keamanan serta kemakmuran negerinya. 3 Baginda mempunyai kuasa dan kewibawaan untuk menjalankan pemerintahan dan pentadbiran di dalam negeri serta seluruh tanah jajahan takluknya.Sebelum Campur tangan British. 3 .Selepas 3 Sultan mempunyai kedudukan yang tinggi dalam hierarki sosial dan memiliki segala hak istimewa yang tidak pernah dimiliki oleh orang lain.sultan mempunyai fungsi politik atau pentadbiran misalnya dalam mengesahkan perlantikan dan kewibawaan Pembesar daerah.Sebelum tahun 1874.sertamenjadi lambang penyatuan dan kebesaran negeri. British telah memperkenalkan kaedah pungutan cukai baru yang lebih sistematik. Sultan dikatakan terpisah terus daripada bidang – bidang politik dan pentadbiran. Institusi sistem beraja juga terancam akibat dasar-dasar yang diperkenalkan oleh British melalui sistem ini.ini kerana Residen lebih berkuasa daripada sultan kerana sultan terpaksa meminta nasihat residen sebelum melaksanakan sesuatu perkara. iaitu selepas campur tangan British sultan dan institusi kesultanan dikekalkan walaupun British telah memperkenalkan Sistem Residen.

Pearson Malaysia. Semua ini dimasukkan dalam adat tradisi tempatan. ( 2004 ).2 SISTEM RESIDEN Sebelum campur tangan British atau sebelum tahun 1874. 4 Mahdi Shuid & Suzani Osman. Fungsi – fungsi kehakiman diambil alih oleh British. sistem residen diperkenalkan. ekonomi dan sosial. hlm 68 4 . undang – undang mahkamah dan tentera. Di sini jelaslah bahawa British telah campur tangan dalam bidang kehakiman tradisi Tanah Melayu dan Shuid & Suzani Osman.1983 ) Dalam institusi raja ini. Sultan telah kehilangan kuasa atau menjatuhkan hukuman bunuh ke atas pesalahpesalah atas kesalahan membunuh kerana kerajaan British telah memperkenalkan undang-undang berdasarkan kehakiman British. PRA –U STPM Sejarah Malaysia. Dalam bidang perundangan jenayah. British hanya mengekalkan mahkamah tempatan dan undang – undang peribadi. Negeri – negeri Melayu mengamalkan sistem pemerintahan beraja. Ini bermakna Sultan dan pembesar kehilangan kuasa kehakiman tetapi Penghulu dan Kadi masih mempunyai mahkamah yang bebas tetapi bidang kuasa mereka adalah terhad.( Mahdi 2. ( 2004 )4 secara ringkasnya.tahun 1874.tidak terdapat satu sistem percukaian. Asas sistem ini ialah undang – undang jenayah British.pihak British telah memperkenalkan dan menubuhkan satu sistem kehakiman dalam mahkamah.M Gullick. malah British yang berpengaruh dalam hal ini. Raja berkuasa penuh dalam bidang politik. Pada tahun 1874.kita dapat gambarkan bahawa sultan menjadi seorang pemerintah boneka. sultan tidak lagi memainkan peranan ini. iaitu raja menjadi ketua kerajaan dan mempunyai kuasa mutlak dalam pemerintahannya.( j.

sultan hanya diberi kuasa dalam adat resam dan agama. Raja Abdullah bersetujui menerima seorang residen yang akan menasihati Sultan dalam segala hal pentadbiran kecuali yang berkaitan dengan agama dan adat istiadat Melayu. Residen ini dan mempunyai mengekalkan keamanan membangunkan negeri.mula diperkenalkan pada tahun 1874 di negeri Perak melalui Perjanjian Pangkor. Sungai Ujong ( 1874 ).Sistem Residen mula . residen telah mengambil alih kuasa sultan sebagai pemerintah negara. Pembesar-pembesar tempatan pula telah kehilangan kuasa mengutip cukai dan mereka hanya diberi jawatan dalam peringkat bawahan pentadbiran British. Keadaan ini telah menimbulkan perasaan tidak puas hati dalam golongan pembesar tempatan dan golongan raja terhadap penjajah British yang mencapai 5 . pemulihan keamanan.negeri Melayu di bawah pentadbiran mereka. Negeri Sembilan ( 1895 ) dan Johor ( 1914 ). Pada asalnya. Sistem residen ini kemudiannya di perluas di Selangor (1874).Pahang ( 1888). residen hanya ditugaskan untuk menasihati sultan dalam urusan pentadbiran. Kejayaan dan kegagalan Sistem Residen bergantung kepada budi bicara Residen berkenaan dan kerjasama yang diterima oleh mereka daripada Sultan dan pembesar. Antara kesan pelaksanaan sistem residen ialah kehilangan kuasa sultan dan golongan pembesar tempatan. Sultan akan memerintah negerinya dengan nasihat seorang pegawai dua British tugas. Sistem Residen merupkan sistem pemerintahan British secara tidak langsung.pembesar negeri. Pada peringkat awal sistem Residen tidak mempunyai garis panduan yang jelas yang boleh digunakan sebagai panduan untuk melaksanakan tugas dan tanggungjawab yang diberikan itu. Akhirnya. memajukan ekonomi dan sistem cukai tetapi sedikit demi sedikit. yang iaitu digelar Residen.

maka kuasa memungut cukai telah dirampas daripada pembesar Melayu. Pada peringkat asal. Walaupun tindakan beliau tidak diikuti oleh negeri-negeri melayu lain. Akibat ketiadaan garis panduan yang jelas untuk diikuti oleh residen demi menjalankan tugasnya. Ketidakseragaman pentadbran ini juga membawa kepada perbezaan undang-undang antara negeri. Di Perak. Dengan ini. setiap negeri melayu di bawah sistem residen telah dikembangkan menurut cara yang berbeza dan terdapat negeir-negeri yang menikmati perkembangan ekonomi yang pesat seperti negeri Sembilan dan Selangor serta negeri seperti Pahang yang sentiasa dilanda masalah kewangan.Ini kerana residen dikehendaki mewujudkan satu sistem pungutan cukai yang cekap dengan menyusun semula sistem pungutan cukai dan hasil dalam negeri Hasil cukai dipungut oleh pegawai Kerajaan Inggeris yang dilantik da akan diserahkan kepada Bendahari Negeri – negeri Selat dan digunakan untuk kemajuan negeri tersebut. kuasa memungut cukai terletak dibawa pembesar melayu.kemuncaknya apabila residen Perak iaitu JWW Birch dibunuh di Pasir Salak. iaitu JWW Birch telah mencampuri adat resam melayu dengan mengharamkan penghambaan.5 Kesan seterusnya ialah ketidakseragaman pentadbiran yang wujud antara negeri-negeri melayu yang melaksanakan sistem residen. Antara masalah yang muncul akibat keadaan ini ialah pembangunan negeri-negeri melayu yang tidak seimbang. penentangan yang dicetuskan di negeri Perak akan merebak ke negeri-negeri lain. 5 Birch ditentang oleh orang Melayu Perak yang diakhiri dengan pembunuhannya di Pasir Salak pada tahun 1875. mereka terpaksa bertugas mengikut budi bicara sendiri. setelah kedatangan sistem residen. 6 . residen pertama. Pembangunan yang tidak seimbang juga membawa kepada masalah keseragaman infrasturktur seperti landasan kereta api yang berbeza-beza serta jalan raya yang tidak dihubungkan antara negeri. Namun.

Dengan ini. Mereka memegang jawatan ini seumur hidup dan akan diwarisi oleh anak mereka setelah mereka meninggal dunia. Residen juga campur tangan dalam sistem kehakiman dengan memiliki kuasa untuk melantik majistret. Tugas pembesar ialah mentadbir negeri dan daerah yang dibawah naungan mereka dan berkuasa penuh di kawasan tersebut.blogspot. Kedatangan sistem residen telah mencemari adat resam tempatan dengan pengaruh barat dan unsur-unsur residen-residen yang berbeza.Para pembesar bertanggungjawab menyediakan pertahanan dan bekalan tentera. pelbagai kelemahan dalam sistem ini telah menyebabkan pihak British memperkenalkan system pentadbiran baru bagi memperbaiki kelemahan sistem residen dengan pengenalan kepada pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu pada tahun 1896. 2. pembesar pembesar merupakan golongan kedua terpenting dalam struktur politik Melayu.3 KEDUDUKAN PEMBESAR – Sebelum campur tangan British.com/2009/04/contoh-soalan-dan-jawapan-sejarah. Namun begitu. 6 http://sejarahstpmkertas2.Amalan hamba abdi pun telah dihapuskan oleh seorang residen di negeri Perak dan tindakan ini ditentang hebat oleh pembesarpembesar tempatan.6Mereka membicarakan kes – kes jenayah kecuali kesalahan hukuman mati kerana hukuman mati hanya diarahkan oleh Sultan sahaja.html 7 . Perlaksanaan sistem residen di negeri Perak mendatangkan pelbagai kesan yang baik dan buruk terhadap tanah melayu. sistem kehakiman tradisional yan terdiri daripada golongan pembesar dan ketua kampung sebagai hakim telah terjejas.

Sistem Kerah masih kekal tetapi dihadkan kepada kerja – kerja kerajaan sahaja.Pihak British telah pun campur tangan dalam sistem tersebut di negeri Perak. Selepas tahun 1874. Sultan Abdullah dilantik oleh pihak British dan bukannya pembesar – pembesar Melayu Perak. Apabila hak memungut cukai dilarang ini menyebabkan sumber pendapatan utama pembesar telah terjejas. Pembesar juga tidak boleh menyimpan hamba atau menjalankan sistem kerah seperti sebelum tahun 1874. Fungsi ini diambil oleh Pegawai Daerah British. Sebelum tahun 1874. British menggunakan kuasa dan pengaruh mereka untuk meletakkan seseorang calon di atas takhta ataupun boleh menyingkirkan calon yang dianggap kurang sesuai untuk menjadi Sultan. kepentingan politik British mula menguasai sistem pengganti raja. ( LPembesar memainkan peranan penting dan berpengaruh dalam pemilihan dan perlantikan Sultan.status dan kekayaan mereka. 8 . kedudukan dan kewibawaan Pembesar semakin lemah. Pembesar tidak lagi berhak menggunakan sistem kerah ini untuk kerja – kerja persendirian ataupun untuk Sultan. Ia hanya digantikan dengan elaun dan pencen yang nilainya sangat rendah. Pembesar tiada kawalan terhadap jawatan Penghulu.Pembesar juga tidak lagi berkuasa penuh di negeri / daerahnya sendiri. Sebahagian daripada cukainya akan disembahkan kepada Sultan sebagai ufti atau tanda taat setia. Selepas tahun 1874. Pungutan cukai telah diambil oleh pegawai British. Residen telah mengambil kuasa dan hak memungut cukai.Kadar cukai ditentukan oleh Pembesar Daerah tersebut dan jumlah hasil yang kutip akan mewakili kekuatan.Pembesar juga bertugas memungut cukai .

Walaupun Residen dilantik sebagai penasihat. tetapi ianya tidak berkuasa menyekat kehendak dan kuasa Residen. pencen. Malah Sultan dan pembesar Melayu terpaksa merujuk kepada Residen dalam menjalankan pentadbiran negeri.Perlaksanaan sistem Residen telah menyebabkan perlantikan Residen di Perak. peranan MMN meliput hanya menjadi penasihat sultan sahaja tetapi peranannya telah bertambah seperti menggubal dan menyusun undang-undang. menjadi mahkamah rayuan yang tertinggi dan badan kerajaan utama yang menguruskan perkara seperti pencukaian. Ahli MMN terdiri daripada 10 orang. MMN akan bersidang sebanyak tujuh kali seminggu. Meskipun terdapat Majlis Mesyuarat Negeri.2. mereka muncul sebagai kuasa paling berkesan kerana segala urusan pentadbiran dijalankan atas arahan Residen. Majlis Mesyuarat Negeri kehilangan fungsi sebagai institusi pentadbiran kerana Residen mempunyai kuasa 9 . pagawai kerajaan dan kadi. Residen berkuasa menamakan ahli-ahli MMN kemudiannya diluluskan oleh gabenor dan dilantik secara rasmi ooleh sultan untuk seumur hidup.4 PENUBUHAN MAJLIS MESYUARAT NEGERI ( MMN). British menubuhkan MMN bagi memperoleh kerjasama Sultan dan Pembesar Melayu. MMN mula – mula memaikan peranan sebagai badan penasihat sahaja. menjadi Mahkamah Rayuan tertinggi kerana setiap hukuman mati mesti mendapat kelulusan Majlis Mesyuarat Negeri dan menguruskan perkara-perkara yang berkaitan penggubalan undangundang. dan perlantikan ketua tempatan. MMN dibentuk untuk membolehkan para pegawai British berunding dengan para pembesar tempatan tentang segala hal yang berkaitan dengan kepentingan masyarakat Melayu. Sultan dan Majlis Negeri tidak dapat menyekat kuasa Residen. Sebaliknya MMN hanya berfungsi sebagai pendengar dan menerima maklumat daripada Inggeris sahaja. Kemudian.

Mukim boleh dikatankan Unit politik paling kecil. Tugas beliau adalah untuk memungut hasil dan mentadbir keadilan selai mengawasi kerja ketu. Seterusnya.Ketua kampung yang membantu penghulu untuk melaksanakan tugasnya di kampung. Dengan ini.5 CORAK PENTADBIRAN DAERAH DAN MUKIM Sistem politik masyarakat Melayu tradisional dibahagikan kepada negeri.ini bermakna bahawa seseorang penghulu 10 . didapati bahawa adanya Residen yang telah melampaui batas seperti di Perak dan desakan bagi mengawal kuasa residen yang kian bertambah. terdapat seorang Kapitan Cina yang bertanggungjawab untuk mengekalkan keamanan.mutlak. 2. Pegawai British ini digelar Pemungut dan Majistret ( kemudian Pegawai Daerah). Sultan tidak berkuasa penuh dalam MMN.ketua jabatan di peringkat daerah.Setiap negeri dibahagikan kepada beberapa daerah yang ditadbir oleh seorang pegawai British. Seseorang penghulu adalah di bawah kawalan seorang pembesar daerah dan bukannya di bawah sultan. Frank Swettanham telah mencadangkan supaya jawatan Residen Jeneral diwujudkan supaya dapat mengawal dan menyeleraskan tugas residen –residen British. Sultan hanya berkuasa dalam hukum syariah dan perlantikan pegawai – pegawai agama. Dalam kalangan orang cina. Gabenor Negeri – negeri selat berada di Singapura dan tidak berupaya mengawal residen kerana terlalu jauh. Sultan hanya mengesahkan pelantikan tersebut melalui pemberian surat tauliah cop mohor. Tugas mentadbir dan mengawal unit politik terkecil ini diserahkan kepada penghulu. Pelantikan penghulu diluluskan oleh pembesar daerah.daerah dan kampung.MMN tidak ada kuasa perundangan yang luas. MMN juga tidak mempunyai kuasa untuk mengawal kuasa residen. Setiap daerah dibahagikan kepada mukim.

2004) daripada rapat dengan kebanyakan masyarakat melayu. Di bawah British.hasil di kampung.bertanggungjawab kepada pembesar daerah.. institusi ini dikawal oleh pegawai daerah British. penghulu memainkan peranan yang tidak kurang pentingnya sebagai orang perantaraan antara pembesar daerah penduduk di kampungnya. seseorang penghulu dipilih berdasarkan keturunan. Ini terletak atas kesedaran British bahawa pengaruh penghulu dalam pentadbiran kerajaan adalah sangat penting demi mencapai Penghlulah perubahan. Sumber kuasa penghulu adalah dari pentadbiran British dan bukan lagi pembesar daerah. institusi ini dikawal oleh Pembesar daerah. penghulu berkuasa menangkap sesiapa yang melanggar peraturan dan mengacau kampung. 11 .Beliaulah yang menyediakan tenaga tentera semasa peperangan. Seseorang penghulu memainkan pelbagai peranan. Selepas campur tangan British. Penghulu juga berkuasa ke atas pungutan cukai dan hasil. penghlu adalah agen atau wakil kerajaan atau wakil kerajaan yang merupakan orang perantara antara kerajaan British dengan orang ramai. Sebelum kedatangan British. Dari segi keamanan kampung. Institusi penghulu telah berubah dari segi kawalannya.7(Mahdi yang sangat Shuid & Suzani Osman. Sebelum kedatangan British. Penghulu lebih merupakan seorang 7 Penghulu adalah ahli kerajaan yang bergaji dan hak serta tanggungjawabnya tertakluk dibawah undangundang negeri. Selepas Kedatangan British. Penghulu mempunyai hubungan yang rapat dengan orang kampung di bawah jagaanya. institusi penghulu masih dikekalkan. Menurut adat. Beliau juga menyediakan buruh kampung di bawah sistem kerah dan memastikan bahawa orang kampung taat setia kepada sultan. Beliau menjaga keamanan kampung dan mesti menyelesaikan sebarang pergaduhan dan perselisihan yang berlaku antara anak buahnya.

Selain itu. adat istiadat dan agama. Beliau berkuasa ke atas sistem perundangan di kampung. 8( Muhd.. Antaranya ialah orang kampung akan membayar sebahagian hasil mereka kepada penghulu. Dapat disimpulkan bahawa banyak perubahan yang berlaku pada institusi penghulu sebaik sahaja British campur tangan dalam hal ehwal Negeri negeri melayu.1997 ) Ini bermakna penghulu mempunyai kuasa terhadap anak buahnya di kampung.penghulu lebih merupakan seorang pegawai yang berpendidikan. Penghulu masih menjaga keamanan dan menyelesaikan sebarang pertikaian orang kampungnya. penghulu dilantik dilantik oleh pegawai daerah British. Hal – hal ini adalah seperti pencalonan. penetapan tugasdan tanggungjawab penghulu. Selepas kedatanga British. Sultan akan memberi surat tauliah bercap mohor kepada penghulu tersebut. penghulu menerima pendapatannya daripada beberapa sumber. Penghulu juga melaksanakan tugas memberi tanah kepada pemohon. pemecatan.kes jenayah yang kecil. Sebelum itu. Tugas dan tanggugjawab penghulu 8 Perlantikan penghulu dicalonkan oleh pembesar daerah dan biasanya mereka ini akan menerima surat tauliah daripada Sultan 12 . Penghulu juga berhak menjadi hakim bagi kes. Penghulu bertindak sebagai agen kerajaan British menjalankan tugas seperti melaksanakan segala undang.pegawai yang dibayar gaji dan akan diberi pencen. penetapan kuasa. Kini. Yusof Ibrahim. pelantikan. seorang penghulu dilantik oleh pembesar daerah dan disahkan jawatan oleh Sultan. Sebelum kedatangan British. segala hal yang berkaiatan dengan institusi penghulu adalah di bawah jagaan residen dalam Majlis Mesyuarat Negeri. pendapatan penghulu juga datang daripada cukai perdagangan.undang kerajaan di kawasan jagaanya dan memungut cukai bagi pihak kerajaan.Beliau juga dibenarkan menyimpan 10% daripada cukai tersebut untuk kegunaan sendiri. Setelah campur tangan British.

setelah campur tangan British dalam sistem politik negeri-negeri Melayu. Semasa sistem residen. Raja – raja Melayu kehilangan kuasa kepada Residen. Hal ini kerana peranan golongan pembesar dan hamba telah mula dihapuskan oleh penjajah British.kedaulatan dan kewibawaan Sultan dan Pembesar Daerah khasnya. dalam masyarakat Melayu mempunyai tugas dan peranan masing-masing. iaitu selepas campur tangan British.Jelaslah bahawa terdapat banyak perubahan dalam sistem politik Melayu tradisional selepas tahun 1874. Semasa pembentukan Negeri – negeri Melayu bersekutu pula. 3.tertakluk kepada perudangan negeri dan tidak lagi berkait rapat dengan adat istiadat dan agama orang kampung. Perubahan – perubahan yang dibawa oleh pihak British melalui Sistem Residen sangat melemahkan kedudukan. Ini akhirnya membawa kepada rasa tidak puas hati dan penentangan tehadap pihak british. Antara tahun.0 KESIMPULAN Kesimpulannya. struktur masyarakat Melayu telah mengalami perubahan yang ketara. yang golongan memerintah Setiap golongan sehinggalah struktur golongan diperintah. terdapat pemusatan kuasa di tangan Residen Jeneral. 13 .Namun. kuasa Raja.raja Melayu semakin hilang nilai-nilai tradisi serta adat masyarakat peribumi tergugat.tahun 1874 hingga 1896. sememangnya kepada struktur masyarakat daripada Melayu sebelum tahun 1874 sistematik..

C.questia. ( 2004 ).html http://www. Pengertian dan Kaedah. 1961.blogspot.1993.com/read/91879797/nineteenth-century-malaya-the-origins-ofbritish 14 . Muhd.D Cowan.com/2009/04/contoh-soalan-dan-jawapansejarah. Dewan Bahasa dan Pustaka. Nineteenth-Century Malaya: The Origins of British Political Control. PRA –U STPM Sejarah Malaysia. Sejarah Perkembangan Negara. New York : Oxford University Press Sumber Internet http://sejarahstpmkertas2. Sheela Abraham. Yusof Ibrahim. Falsafah.. Pearson Malaysia.0 BIBLIOGRAFI Sumber Buku Mahdi Shuid & Suzani Osman.( 1997 ) Ilmu Sejarah..Kuala Lumpur: Penerbit Fajar Bakti.4.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful