2012

PEJABAT KESIHATAN DAERAH BATU PAHAT

INCREASING THE SUCCESS RATE OF QUIT SMOKING CLINIC AMONG ADOLESCENTS

KANDUNGAN UNIT MODUL LATIHAN PBMDS KANDUNGAN A) PROGRAM BERHENTI MEROKOK DI SEKOLAH 1. Pengenalan program 2. Objektif program 3. Strategi program 4. Analisa SWOT 5. Rumusan B) KATA ALUAN PEGAWAI KESIHATAN DAERAH C) PANDUAN PENGGUNAAN MODUL D) PENGENALAN MODUL PROGRAM BERHENTI MEROKOK DI SEKOLAH (PBMDS) E) PELAKSANAAN PBMDS F) LAMPIRAN Lampiran 1: Carta Gantt Lampiran 2: Kaedah intervensi Lampiran 3: Jadual interpretasi skor fagerstrom Lampiran B1: Borang saringan intervensi 3A Lampiran B2:Borang Jadual pelaksanaan PBMDS Lampiran B3:Borang penilaian awal PBMDS Lampiran B4:Borang ujian skor Fagerstrom Lampiran B5: Borang pemantauan individu PBMDS Lampiran B6: Borang penilaian akhir PBMDS Lampiran B7: Buku daftar PBMDS Lampiran B8: Rekod aktiviti PBMDS i ii – v vi vii viii ix – xii xiii xiv xv – xvii xviii xix i ii iii iv iv v 1 2–4 MUKA SURAT

5 - 11

Lampiran B9: Format Reten PBMDS G) NOTA FASILITATOR: MINGGU 2: MINGGU 3: MINGGU 4 MINGGU 5: MINGGU 6: MINGGU 7: MINGGU 8: H) RUJUKAN I) SENARAI PENYEDIAAN MODUL NAMA

xx 1 2–5 6 – 11 12 – 13 14 – 16 17 – 18 19 – 23 24 - 26 27 PENYUMBANG 27 - 28

Mungkin ini disebabkan kurang pelaporan.2 Kajian NHMS III (2006) menunjukkan pengurangan prevalens merokok dalam kalangan remaja berumur 13 – 18 berbanding dengan NHMS II ( 8. Walau bagaimanapun hanya 26% sahaja daripada kumpulan umur 15-24 ini mempunyai akses ke fasiliti kesihatan jika dibandingkan dengan kumpulan umur lebih tua 45 -64 tahun yang lebih akses (38. Pahat menunjukkan Kajian pada tahun 2008 daerah Batu faktor penyebab keciciran golongan pelajar ke klinik berhenti i . Hasil daripada kempen kesedaran ini. adakah kita sudah melakukan yang terbaik untuk memastikan anak-anak kita bebas dari masalah merokok? 1.A)PROGRAM BERHENTI MEROKOK DI SEKOLAH (PBMDS) 1 1. dan lebih kurang 250 wanita dari 7 NGO berkaitan wanita. Data terkini menunjukkan kumpulan umur antara 15 -24 tahun merupakan kumpulan tertinggi (60. Maka. guru-guru mula menghantar pelajar mereka ke klinik berhenti merokok di klinik-klinik kesihatan.7% vs. 16. Walau bagaimanapun min mula merokok untuk remaja lelaki ialah 13.1 tahun. 1500 guru sekolah.8%) membuat percubaan untuk berhenti merokok berbanding dengan mereka yang berumur 45-64 iaitu 46%.9%) ke fasiliti kesihatan.6 tahun dan remaja perempuan ialah 14. 1. Antara kumpulan sasar ialah bilal dan imam. 1. Petugas industri rokok sentiasa memerhati dan membuat kajian terhadap tingkahlaku remaja bagi membentuk strategi supaya lebih ramai remaja merokok dan kekal merokok.3 Pejabat Kesihatan Daerah Batu Pahat giat menjalankan program kesedaran bahaya merokok sejak tahun 2007. tindakan segera perlu diambil untuk mencegah remaja daripada mula merokok dan menjadi statistik perokok tegar dan berpenyakit kronik di Malaysia.1 Pengenalan Remaja menjadi sasaran industri rokok untuk kesinambungan perniagaan mereka. Persoalannya.4 Kajian NHMS 2011 mendapati perokok remaja ingin berhenti merokok tapi tiada akses kepada kemudahan ini.0%).

3 Strategi yang digunakan: Strategi 1:.Meningkatkan kesedaran bahaya merokok Aktiviti-aktiviti i. sosial & ekonomi Strategi 2:. anggota kesihatan & pergigian Melaksana & memantau program berhenti merokok di sekolah-sekolah terpilih Memurnikan modul & penambahbaikan perjalanan program bersama dengan jabatan pendidikan.3 Untuk mengurangkan prevalens merokok di kalangan remaja dan seterusnya prevelens masalah kronik akibat dari merokok rakyat Malaysia. 2.2 Untuk menyediakan kemudahan berhenti merokok di sekolah agar pelajar tidak tercicir dari program ini 2. industri rokok dan kesan rokok pada kesihatan.Mewujudkan perkhidmatan berhenti merokok di sekolah Aktiviti-aktiviti i.merokok di klinik kesihatan adalah kekangan masa & masalah pengangkutan. Melatih anggota kesihatan. ii .1 Untuk meningkatkan kesedaran bahaya rokok pada warga sekolah amnya dan pelajar sekolah khasnya. 2 Objektif 2. pergigian & guru-guru akan fakta-fakta mengenai bahaya rokok. Maka bermulalah program berhenti merokok di sekolah dengan objektif berikut. Membentuk modul berhenti merokok di sekolah melibatkan anggota kesihatan dan guru kaunseling sekolah berdasarkan 2 bahan rujukan iaitu a) ‘NOT(Not On Tobacco oleh American Lung Association (ALA)’ dan b) Modul berhenti merokok di klinik kesihatan oleh KKM ii iii iv Melatih fasilitator dari kalangan guru-guru.

4 Analisa Analisa SWOT Program Berhenti Merokok di sekolah Penyelesaian/cadangan penambaikan Strength/Kekuatan Kumpulan fasilitator yang ramai & boleh dilatih Tidak memerlukan belanja yang banyak Dijalankan waktu sekolah dalam kawasan sekolah Komitmen ’stakeholders’ tinggi Modul mudah dijalankan Weakness/ Kelemahan Kumpulan guru yang merokok Kenalpasti guru yang merokok & rujuk ke klinik berhenti merokok terdekat kerjasama Penglibatan PPD & guru dari awal. Melatih lebih ramai fasilitator di sekolah-sekolah daerah Batu Pahat.Perluasan program Aktiviti-aktiviti i. – ‘Celebrate Kurang pemantauan – reten yang tidak successes Pemurnian modul secara berkala Pembentukan & permurnian melibatkan pihak pendidikan mengurangkan komitmen Program bergantung pada guru-guru & pasukan sekolah penghargaan bukan sahaja pada pelajar yang berjaya berhenti bahkan kepada iii .Strategi 3:. Jadikan ia program bersama Buat ‘updates’ small pada fasilitator. Perluasan secara berperingkat – mengikut kesesuaian & kemampuan daerah. Di bimbangi perluasan secara cepat & mendadak. Ini sangat penting supaya program ini dapat bergerak dengan secara pasti & berterusan. ke daerah lain di negeri Johor & KIV latihan ke negeri lain. akan mendapat tentangan hebat daripada industri rokok kerana remaja merokok adalah masa depan industri mereka. ii.

Maklumbalas yang positif telah diberikan dan mereka bersetuju program ini diperluaskan ke negeri lain menggunakan modul daerah Batu Pahat. negeri & beberapa wakil dari KKM.sistematik guru & staff kesihatan yang aktif dan giat menjalankan program Libatkan PPKP unit KPAS Opportunities/Peluang Latihan fasilitator boleh dijalankan di Instituit Perguruan Perluasan ke daerah dan negeri lain Telah melibatkan IPTHO. Buku modul ini boleh digunakan sebagai panduan bagi mana-mana sekolah dan Pejabat Kesihatan Daerah yang berminat untuk melaksanakan Program Berhenti Merokok Di Sekolah (PBMDS) bagi membantu perokok remaja untuk berhenti merokok. Akan latih pelajar perguruan mulai tahun 2013 PKD/FMS daerah perlu mainkan peranan yang aktif Threat/Ancaman Industri tembakau akan cuba Program perlu dijalankan secara berperingkat dan berterusan dengan meningkatkan komitmen semua peringkat. Jika program adalah ‘TOPBOTTOM” dikhuatiri industry rokok akan mencari jalan atasan melalui untuk ‘stakeholders’ menggagalkannya menggagalkan program kerana kumpulan sasar mereka terancam 5. iv . Rumusan kumpulan kecil mengenai Modul Program Berhenti Merokok di Sekolah Perbincangan (PBMDS) telah dijalankan di peringkat daerah.

Penerbitan buku ini menjadi titik tolak dalam meningkatkan kesedaran kepada semua pihak untuk menganding bahu menggalas tanggungjawab bagi mempastikan remaja akan datang yang diwarisi dari sekolah daerah Batu Pahat tidak merokok malahan beliau dapat menjauhi asap rokok. DR. dan banyak penyakit lain berkaitan dengan rokok. ARBAIAH BTE OTHMAN Pegawai Kesihatan Daerah. Prevalens merokok di Malaysia ialah 21.perniagaan mereka akan terjejas. Mereka memerlukan pelapis penagih dan pembeli rokok mereka KERANA tanpa remaja yang mula merokok .8% adalah wanita . Prevalens Merokok di Johor pula 25% dimana 48. Perokok aktif dan pasif hampir separuh akan mati awal kesan dari rokok dan ada juga akan berhenti.7% adalah lelaki dan 3. Apakah industri tembakau akan berdiam diri? Mereka – Industri tembakau telah merancang lebih awal untuk menjadikan remaja lelaki dan remaja wanita pelanggan setia mereka.W. Apakah kita masih berdiam diri? Ayuh. 1. iaitu 200 juta adalah perokok wanita dengan satu billion lelaki yang merokok . Kita kerja berpasukan dalam satu daerah tidak kira latar belakang agensi kita. jantung. Mereka maut akibat kanser. Jika TIADA tindakan tegas dari sekarang tembakau akan membunuh 8 juta manusia pada 2030 dimana 2. Yang menyedihkan dari lebih 5 juta kematian sebab rokok. Penerbitan buku ini amat bertepatan memandangkan senario hari ini menunjukan kita harus berhati-hati untuk mempastikan remaja kita tidak ditipu oleh industri tembakau. kita ada kemahiran dan kita ada semangat juang yang tinggi.T kerana buku Program Berhenti Rokok Sekolah telah berjaya diterbitkan . emphysema.5 juta adalah wanita.B) KATA-KATA ALUAN PEGAWAI KESIHATAN DAERAH BATU PAHAT Saya amat bersyukur ke hadrat Allah S. kita ada fakta. KITA akan mempastikan anak remaja kita TIDAK menjadi perokok dan mati awal disebabkan tembakau. Fakta merokok didunia – hanya 9 % wanita berbanding 40 % lelaki yang merokok. HJH. Pejabat Kesihatan Daerah Batu Pahat v .5 juta adalah wanita. serangan sakit.7%.

1 . semasa dan selepas intervensi dijalankan. Fasilitator perlu menilai tahap perubahan tingkahlaku pelajar sebelum. Fasilitator perlu menggunakan kreativiti dan kemahiran kaunseling sedia ada dalam penyampaian dan pelaksanaan aktiviti.Program Berhenti Merokok Di Sekolah C) PANDUAN PENGGUNAAN MODUL TUJUAN Modul ini dihasilkan bagi melatih fasilitator mengenai intervensi berhenti merokok di sekolah KANDUNGAN MODUL Modul Di ini Sekolah mengandungi (PBMDS) yang perlu tatacara dan pelaksanaan nota fasilitator kepada Program yang pelajar Berhenti Merokok skop minggu mencakupi mengikut pembelajaran disampaikan intervensi selama 8 minggu. Fasilitator perlu memahami skop pembelajaran yang akan disampaikan mengikut minggu intervensi. PANDUAN PENGGUNAAN MODUL Fasilitator perlu dilatih dengan menggunakan modul dan kemahiran melaksanakan intervensi berhenti merokok di sekolah.

Meningkatkan bilangan pelajar yang berjaya berhenti merokok 2 . bertindak dalam lingkungan sekolah sekolah sebagai fasilitator dengan dibantuselia anggota kesihatan sepanjang pelaksanaannya. Memberi kesedaran bahaya merokok kepada pelajar sekolah ii.4 OBJEKTIF i.2 KONSEP ”intervensi sesi yang PBMDS yang oleh berkonsepkan semasa berhenti merokok untuk pelajar itu sekolah sendiri oleh dijalankan guru persekolahan.Program Berhenti Merokok Di Sekolah D) PENGENALAN MODUL PROGRAM BERHENTI MEROKOK DI SEKOLAH (PBMDS) 1. 1. 1.3 SKOP Modul seterusnya merokok di latihan ini akan memberi tumpuan kepada menjalankan kesedaran tentang kaedah intervensi bahaya pelaksanaan berhenti merokok membentuk sekolah kemahiran supaya dapat fasilitator memberi dalam kalangan pelajar sekolah. disease) dalam 1. Mendapatkan prevalens pelajar yang merokok dan pernah merokok iii. 1 PENDAHULUAN Program membendung mempromosi itu sendiri Berhenti amalan budaya agar Merokok merokok merokok di sekolah dalam di (PBMDS) pelajar iaitu di merupakan (remaja) peringkat berjangkit yang sihat usaha dan sekolah (Non dan kalangan awal tidak dapat peringkat risiko generasi mengurangkan melahirkan penyakit masa tidak hadapan communicable cergas.

iii) Penyelaras peringkat daerah dan sekolah PBMDS boleh dimasukkan peringkat aktiviti. strategi berikut digunakan: i) Penggunaan sekolah sebagai tempat menjalankan PBMDS: Menggunakan remaja.Program Berhenti Merokok Di Sekolah 1. ii) Pembangunan Sumber Manusia: Meningkatkan dijalankan awal di pengetahuan peringkat dengan dan daerah. sebagai daerah. kemahiran fasilitator latihan yang melalui ini latihan dijalankan yang pada (Rujuk Sebaik-baiknya modul tahun menggunapakai disediakan.6 STRATEGI Bagi mencapai objektif program. dan dan tidak rawatan memudahkan sesi ke kaunseling mendapatkan (dalam memudahkan perlu hadir dijalankan klinik). lampiran 1: Carta Gantt’s) Fasilitator yang dilatih terdiri daripada: a) Guru kaunseling sekolah b) Pasukan kesihatan yang terdiri daripada pegawai perubatan. penyelaras salah Bagi peringkat satu tujuan daerah agenda dalam mesyuarat dan yang permuafakatan pemantauan penyelarasan perlu dilantik terdiri daripada: a) Pegawai yang Pegawai dilantik dari Pejabat Pen. seterusnya memudahkan pemantauan susulan dijalankan. Ia fasiliti sekolah sebagai proses medan interaksi secara remaja kawasan proses langsung yang sekolah dengan merokok.5 KUMPULAN SASARAN: Pelajar sekolah rendah dan menengah: a) Pelajar tahun 4 & 5 bagi sekolah rendah b) Pelajar tingkatan 1 & 2 bagi sekolah menengah 1. Kesihatan Pegawai Daerah (PKD): / Dicadangkan Perubatan/ Perubatan 3 . penolong pegawai perubatan dan jururawat. .

b) Pegawai Bimbingan kaunseling & kerjaya murid di Pejabat Pelajaran Daerah (PPD) Jawatankuasa pelaksana peringkat sekolah: o Pengerusi: Pengetua/ Guru Besar o Timb.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Penolong Pegawai Kesihatan Persekitaran (PPKP) unit Kesihatan Persekitaran Alam Sekitar (KPAS). Rajah 3: Model Transtheoretical Prochaska) v) Pelaksanaan program secara berperingkat Program sumber ini sedia perlu ada dilaksanakan (contoh: secara bilangan berperingkat kaunselor ke dan sekolah anggota lain berdasarkan yang kesihatan mencukupi) bagi memastikan kesinambungan program. lampiran 2. 4 . Pengerusi: GPK HEM o Penyelaras: Guru Kaunseling o Setiausaha: Guru kaunseling (jika lebih seorang)/ Guru kesihatan o AJK:         Guru kaunseling lain (melibatkan sesi pagi dan petang) Guru sukan Guru disiplin Guru anti-dadah Wakil PIBG Wakil klinik kesihatan Wakil klinik pergigian Lain-lain yang dilantik iv) Penekanan terhadap perubahan tingkahlaku Fungsi PBMDS dan menekankan perubahan kepada laku modifikasi (behavioural status tingkahlaku change) bagi (behavioural mencapai (Rujuk modification) status tidak tingkah merokok seterusnya mengekalkan tidak merokok.

Perbincangan antara pasukan kesihatan dengan pengetua/guru besar dan guru kaunseling perlu dibuat terlebih dahulu untuk memastikan kelancaran program. 2. 5 . Merokok: ”berjaya Perbuatan berhenti menghisap merokok”: rokok /bahan hasil tembakau walaupun satu sedutan dalam tempoh 6 bulan lalu. Klien: Pelajar yang dikenalpasti merokok dan dimasukkan dalam program berhenti merokok di sekolah ii. Jika klien dapat mengekalkan status tidak merokok selama 6 bulan dan lebih dari tarikh mula berhenti merokok.Program Berhenti Merokok Di Sekolah 2. PELAKSANAAN PBMDS Program ini akan menggunapakai modul latihan yang standard dan dijalankan selama 8 minggu diikuti dengan pemantauan susulan sehingga 6 bulan. iii. Merokok semula (relapse): Klien yang menghisap rokok semula walaupun hanya satu sedutan selepas dikategorikan sebagai ’berjaya berhenti merokok’.1 DEFINISI: i. iv.

Program Berhenti Merokok Di Sekolah Rajah 1: Carta Alir Klien dalam PBMDS: 6 .

3. Dapatkan mengikut merokok) PBMDS PBMDS) jumlah bilangan kategori (merokok dan dan masukkan dalam (Lampiran B9: Format dalam pergigian / guru pelajar Pasukan sekolah tidak reten reten Buku Guru kaunseling kaunseling / 5. 6. Pasukan 2. Membuat (optional) Menentukan berdasarkan saringan karbon 7. tahap ketagihan (skor Fagerstrom) dan tahap pengetahuan. 4. guru disiplin dan disiplin lain-lain. b) kepada kohort pelajar yang telah mengikuti program ini pada tahun sebelumnya. Daftar butiran klien merokok Daftar PBMDS (Lampiran B7) Edarkan borang soalselidik (Lampiran B3 Guru dan B4) untuk mendapat maklumat jururawat peribadi. Rujukan dari pasukan pergigian. Kenalpasti klien baru dan klien yang merokok Pasukan kesihatan semula (jika telah menjalankan program ini pada kaunseling tahun sebelumnya): 1. 1. tabiat merokok. tingkatan 1 & 2). Pasukan Kesihatan kaunseling / Guru 2. Edarkan borang (Lampiran B1): saringan intervensi 3A /guru a) kepada semua pelajar dalam kumpulan sasaran ( tahun 4 & 5. Aktiviti Pemilihan sekolah dan memberi latihan kepada fasilitator peringkat sekolah Mengatur jadual perjalanan program bersama pengetua/guru besar (Lampiran B2: Borang Jadual Pelaksanaan PBMDS) bagi mengelakkan pertindihan dengan peperiksaan dan program sekolah yang lain. monoksida Pasukan kesihatan tahap ketagihan setiap klien Pasukan kesihatan interpretasi skor fagerstrom 7 . Pegawai bertanggungjawab Pegawai dilantik di peringkat daerah dan fasilitator peringkat daerah. 8.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Jadual 1: Proses kerja PBMDS: Bil . Rujuk takwim sekolah.

12.Program Berhenti Merokok Di Sekolah dan bacaan karbon monoksida (jika ada). Menjalankan aktiviti di berjadual selama 8 minggu: sekolah kaunseling secara Guru Pasukan kesihatan / Aktiviti dijalankan selama ½ jam sehingga 1 jam setiap minggu semasa sesi persekolahan (Rujuk jadual pelaksanaan PBMDS yang telah dibuat (Lampiran B2) 10. 9. Daftar tarikh mula buku daftar PBMDS 11. berhenti dalam Guru kaunseling Pasukan kesihatan / kaunseling / kesihatan Melakukan saringan semula menggunakan borang penilaian akhir PBMDS (Lampiran B6) bagi menilai tahap pengetahuan dan perubahan tingkahlaku klien. Daftarkan klien sebagai berjaya berhenti Guru kaunseling merokok selepas 6 bulan kekal tidak Pasukan kesihatan merokok dalam Buku Daftar PBMDS Laporan setiap 3 bulan kepada PKD (Lampiran B9:Reten PBMDS) Penghargaan kepada yang Berjaya (‘optional’) sekolah berhenti PPD dan dan Guru kaunseling Pasukan kesihatan / 13. / klien Penyelaras daerah merokok JADUAL 2 : KURIKULUM PENGAJARAN DAN PELAKSANAAN PBMDS 8 . Membuat penilaian individu secara Guru berkala sepanjang 8 minggu dan 6 Pasukan bulan seterusnya bagi sekolah mengenalpasti klien yang berhenti merokok. 14.

Program Berhenti Merokok Di Sekolah MIN GGU TAJUK OBJEKTIF SPESIFIK 1.Penilaian tahap ketagihan 2 Pengenalan: -Kandungan kimia dalam rokok -Merokok menyebabkan ketagihan 3 -Padah merokok 1. Penilaian status merokok 3.Mengetahui kesan nikotin dan ketagihannya 1. soalan pre post & -penilaian kefahaman individu/ kumpulan -Illustrasi kesihatan akibat merokok 4 -Kebaikan tidak merokok/ -Informasi perbincangan dan Powerpoint. Masalah kesihatan. borang biodata Borang ujian Fagerstrom Tabiat merokok Individu Tahap ketagihan individu 2. risalah poster & Penilaian individu/ kumpulan -Persepsi remaja tentang merokok Informasi perbincangan dan Powerpoint Penilaian individu/ kumpulan 5 Peruntukan undangundang Pandangan Islam mengenai merokok informasi. Buku KBM latihan Daftar PENILAIAN 1 Pengenalan /isi borang biodata & fagerstrom score Individu 2.Mengetahui penyakit yang dikaitkan dengan merokok 1. keluarga dan psikososial.Mengetahui dengan jelas hukum merokok dalam Islam Informasi perbincangan dan Flipchart. pamphelet.Memahami kandungan rokok Fail peribadi.Mengenalpasti persepsi yang betul tentang tabiat merokok dalam kalangan remaja 1.Mengetahui kebaikan yang diperolehi jika tidak merokok 2.Memahami kesan buruk merokok kepada pelajar/individu 2. poster. perbincangan kumpulan kecil Powerpoint Penilaian individu 9 . faktor risiko -Mengambil sejarah tabiat merokok -Menjalankan ujian Fagerstrom PERALATA N Modul . peserta Penilaian AKTIVITI FASILITATOR -Penilaian sejarah peserta.Mengetahui undang-undang berkaitan 2.

2 PERSIAPAN TEMPAT DAN PERALATAN PBMDS: 1) Tempat Atau Bilik Yang Sesuai (Privacy) untuk kaunseling individu/ berkumpulan.Kaedah mengekalkan status merokok Perbincangan Powerpoint Penilaian individu/ kumpulan 7 Persiapan kaedah berhenti merokok Perbincangan: sebab mengapa saya ingin berhenti merokok dan apa faedah yang saya akan perolehi Powerpoint Perbincangan kaedah yang digunakan Penilaian individu/ kumpulan boleh 8 Mengatasi keinginan untuk merokok (gian) Mengekalkan status tidak merokok -Perbincangan Powerpoint Penilaian individu/ kumpulan tidak Fasa pemantauan setiap 2 minggu selama 2 bulan . lakukan penilaian individu 2.Program Berhenti Merokok Di Sekolah 6 Faedah berhenti merokok 1. lakukan penilaian individu Fasa pemantauan setiap bulan selama 4 bulan.Membantu peserta membuat persiapan awal untuk berhenti merokok 2. 2) Peralatan seperti berikut Buku Modul Latihan Program Berhenti Merokok Di Sekolah (PBMDS) Risalah kesihatan) Alat Karbon monoksida (CO) analyser (’optional’) bahaya rokok dan poster (disediakan oleh pasukan 10 . Dicadangkan bilik kaunseling sekolah.Mengetahui faedah yang akan diperolehi dengan berhenti merokok dan 1. Memberi pengetahuan tentang kaedah yang betul berhenti merokok 1.Memahami tanda-tanda gian dan cara mengatasinya 2.

11 .3 PENGUMPULAN DATA DAN PENILAIAN Untuk penilaian menentukan yang keberkesanan berterusan perlu dan kemajuan Ini PBMDS.lampiran B2 Borang soalselidik : Penilaian awal PBMDS– lampiran B3 Borang ujian skor Fagerstrom – lampiran B4 Borang pemantauan individu PBMDS. dengan melengkapkan borang-borang / rekod yang perlu seperti di bawah.lampiran B7 Rekod aktiviti PBMDS – lampiran B8 C) Reten PBMDS setiap 3 bulan: (Lampiran B9) Jan-Mac Bil.Disember Bilangan pelajar yang berhenti merokok Bilangan pelajar yang berhenti merokok Bil. Pelajar yang ”berjaya berhenti merokok” Bil. Sekolah terlibat Bil. fasilitator dan sekolah yang aktif serta komited menjalankan program ini.Program Berhenti Merokok Di Sekolah 2. Fasilitator dilatih (guru dan pasukan kesihatan) Prevalens pelajar yang merokok dan pernah merokok April-Jun Julai-Sept Oktober.4 PENGHARGAAN Dicadangkan penghargaan diberi kepada pelajar yang berjaya berhenti merokok. akan pemantauan dilakukan dan dijalankan. Pelajar yang merokok semula (’relapse’) 2. A) Borang saringan/ pemantauan: Borang intervensi 3A – lampiran B1 Borang Jadual Pelaksanaan PBMDS.lampiran B5 Borang soalselidik: Penilaian akhir PBMDS – lampiran B6 B) Buku Rekod Buku daftar PBMDS.

1 Aktiviti Melatih fasilitator di peringkat daerah Membuat jadual perancangan program Menjalankan ujian saringan intervensi 3A Mendapatkan maklumat pelajar merokok dan ujian fagerstrom Daftar butiran klien merokok dalam Buku Daftar PBMDS Menjalankan aktiviti di sekolah secara berjadual selama 8 minggu Daftar tarikh mula berhenti merokok dalam buku daftar PBMDS Buat pemantauan berjadual selama 6 bulan Melakukan penilaian akhir menggunakan borang penilaian akhir PBMDS Daftarkan klien sebagai berjaya berhenti selepas 6 bulan kekal tidak merokok dalam Buku Daftar Laporan kepada PPD dan PKD Maklumbalas kepada secretariat QA dan JKNJ oleh PKD Tanggungjawab Pegawai dilantik di peringkat daerah Guru kaunseling/ pasukan sekolah dan pengetua /guru besar Jururawat kesihatan/ guru kelas Guru kaunseling/ pasukan sekolah Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug LAMPIRAN 1 Sep Oct Nov Dec 2 3 4 5 Guru kaunseling 6 Guru kaunseling 7 Guru kaunseling 8 Guru kaunseling & pasukan sekolah Pasukan kesihatan 9 10 Guru kaunseling 11 Guru kaunseling 12 PKD i .Program Berhenti Merokok Di Sekolah Carta Gantt pelaksanaan aktiviti PBMDS: No.

Advise. semua klien yang merokok perlu dimasukkan dalam program ini walaupun tiada keinginan untuk berhenti). Arrange : Mengatur rawatan susulan mengikut jadual yang ditetapkan rujukan kepada doktor sekiranya perlu. Assist : Membantu dan sokongan berterusan untuk terus berhenti merokok. Assess : Menilai status ketagihan (rujuk skor Fagerstrom) dan tahap mengubah tingkahlaku (berdasarkan transtheoretical model oleh Prochaska): Rujuk rajah 3. Ask : Tanya status merokok 2. 4.Program Berhenti Merokok Di Sekolah LAMPIRAN 2 KAEDAH-KAEDAH YANG DIGUNAKAN DALAM PENGENDALIAN PBMDS: A) AKTIVITI SARINGAN PELAJAR MENGGUNAKAN BORANG SARINGAN INTERVENSI 3A (Ask. 5. Act): Ask : Bertanya tentang status merokok Advise: Nasihat untuk berhenti Act : Bertindak (Bagi pelajar sekolah. ii . B) INTERVENSI KHUSUS: INTERVENSI 5 A’s digunakan sepanjang pengendalian klien PBMDS 1. Advice : Nasihat untuk berhenti merokok 3.

preparation. maintenance.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Rujuk Rajah 2: CARTA ALIR PENGURUSAN KLIEN MENGGUNAKAN INTERVENSI 5A‟s C) PENILAIAN TAHAP PERUBAHAN TINGKAH LAKU Tahap dan kesediaan klien membuat perubahan tingkahlaku perlu dinilai dari semasa ke semasa dengan menggunapakai PROCHASCKA’s TRANSTHEORETICAL MODEL sepanjang program ini dilaksanakan. contemplation. Tahap tingkahlaku semasa perlu direkodkan dalam pengendalian klien supaya penilaian dapat dilakukan ke atas status perubahan tingkahlaku secara individu. iii . established change atau relapse” supaya tindakan lanjut yang bersesuaian dapat diambil. Nyatakan sama ada klien berada dalam fasa “precontemplation. action.

Program Berhenti Merokok Di Sekolah Rajah 3: PROCHASCKA’s TRANSTHEORETICAL MODEL Established change (Berubah sepenuhnya) Action Maintenance Preparation Relapse (Kembali merokok) Contemplation (Berazam berhenti) Pre Contemplation (Tidak sedia berhenti) b) Rajah 4: CARTA ALIR PENILAIAN TAHAP PERUBAHAN TINGKAH LAKU PEROKOK: iv .

v .Program Berhenti Merokok Di Sekolah Bagi klien yang tiada keinginan untuk berhenti. gunakan strategi 5R untuk meningkatkan motivasi untuk berhenti pada masa akan datang  Relevance: nyatakan apakah relevannya untuk beliau berhenti sama ada pada diri atau orang sekelilingnya. lebih sihat)  Roadblocks: Minta klien kenalpasti apa halangan untuk beliau berhenti merokok  Repetition: Intervensi ini perlu diulang-ulang setiap kali klien hadir untuk meningkatkan motivasi beliau untuk mula berhenti.  Risks: Nyatakan risiko yang bakal dihadapi jika meneruskan tabiat merokok  Rewards:Minta klien kenalpasti apa faedah yang boleh didapati jika berhenti merokok (Cth: jimat wang.

4-6 markah Ketagihan sederhana kepada nikotin Kaunselor/fasilitator memberi kaunseling dan sokongan untuk klien membuang tabiat merokok Dapatkan sokongan daripada ahli keluarga dan kawan-kawan Perlukan terapi kaunseling lebih kerap mengikut jadual yang ditetapkan atau kaunseling individu jika perlu.Program Berhenti Merokok Di Sekolah LAMPIRAN 3 JADUAL INTERPRETASI UJIAN FAGERSTROM DAN TINDAKAN SUSULAN Markah ujian Fagerstrom Tahap ketagihan Tindakan Kaunselor/fasilitator memberi kaunseling dan 0-3 markah Ketagihan rendah kepada nikotin sokongan untuk klien membuang tabiat merokok. Dapatkan sokongan daripada ahli keluarga dan kawan-kawan Jika perlu rujuk kepada doktor. Rujuk kepada doktor jika perlu 7-10 markah Ketagihan tinggi kepada nikotin (mungkin mengalami gejala ketagihan /gian yang kuat jika berhenti merokok). Kaunselor/fasilitator memberi kaunseling dan sokongan untuk klien membuang tabiat merokok Kaunseling secara individu Perlukan kaunseling mengikut jadual yang ditetapkan atau lebih kerap jika perlu Dapatkan sokongan daripada ahli keluarga dan kawan-kawan Rujuk kepada doktor untuk rawatan lanjut vi .

Ya b. Tidak pasti vii . Jika masih merokok.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Lampiran B1 Borang Saringan Intervensi 3 A Nama :_____________________________ Kelas :_____________________________ Bulatkan jawapan anda: 1. Merokok (Setiap hari/ kadang-kadang/ pernah merokok dalam tempoh 6 bulan) c. Adakah anda merokok a. adakah anda ingin berhenti merokok? a. Tidak pernah Merokok b. Telah berhenti merokok (tidak pernah merokok lagi dalam tempoh 6 bulan) 2. Tidak c.

........ Guru kelas dan mata pelajaran diminta memberi pelepasan kepada murid/pelajar yang terlibat dalam program ini untuk mengikuti sesi kaunseling pada tarikh dalam jadual di atas.....Program Berhenti Merokok Di Sekolah LAMPIRAN B2 BORANG JADUAL PELAKSANAAN PBMDS: Sekolah: ______________________ Minggu 1 2 3 4 5 6 7 8 10 12 14 16 20 24 28 32 Tarikh Aktiviti Tanggungjawab Masa yang akan digunakan untuk sesi kaunseling individu/ kelompok: ........................... Disediakan oleh: Disahkan oleh: (Pengetua/Guru besar) viii ....

kad pengenalan (jika ada) : ________________________ 4. Bangsa: a) Melayu b) Cina c) India d) Lain-lain: ____________________ (nyatakan) a) Lelaki b) Perempuan 8. No. Jenis rokok yang biasa dihisap (nyatakan jenama) :_____________________ PERHATIAN: Bagi soalan berikutnya yang bertanda (*). Berapa batang rokok yang anda hisap dalam sehari? Nyatakan: ____________ batang rokok sehari. No. Nama:_____________________________________________ 2. Umur: __________ tahun 7. 3. anda boleh memilih lebih daripada satu jawapan *4. Berapa lama anda telah merokok? Nyatakan: ___________ bulan / tahun 2. Alamat: _________________________________________________________ ____________________________________________________________ 5. Jantina: 8. Pekerjaan ibu bapa/penjaga: a) Bapa/ Penjaga (nyatakan): _______________________ b) Ibu/ penjaga (nyatakan) : ________________________ B) TABIAT MEROKOK 1.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Lampiran B3 BORANG PENILAIAN AWAL PROGRAM BERHENTI MEROKOK DI SEKOLAH (PBMDS) A) BIODATA: 1. telefon: _________________________ 6. Kelas: __________________ 3. Sumber mendapat bekalan rokok a) beli sendiri 1 kotak rokok dari kedai b) beli sendiri beberapa batang rokok dari kedai c) melalui kawan d) melalui ahli keluarga e) Lain-lain (nyatakan) ______________________ ix .

nyatakan: ___________________________ c) Dengan kawan d) Lain-lain: ____________________ (nyatakan) x . Di manakah biasanya anda merokok? a) Di rumah (nyatakan) ______________________ b) Di sekolah (nyatakan) ______________________ c) Di kompleks membeli belah d) Surau/masjid/ rumah ibadat e) Kedai makan f) Perhentian bas g) Lain-lain tempat : __________________________________ (nyatakan) *7. Bilakah anda biasanya merokok? a) ketika stress (meghadapi tekanan) b) ketika „boring‟/ tiada aktiviti c) selepas makan d) sewaktu belajar e) Ketika menonton televisyen f) sewaktu menghadiri kelas tambahan/tiusyen g) Ketika melepak/ bersantai bersama kawan-kawan h) Lain-lain (nyatakan): __________________________________ *8. Apakah faktor yang menyebabkan anda mula menghisap rokok? a) Pengaruh kawan b) Pengaruh daripada ahli keluarga lain yang merokok c) Stress d) Ingin mencuba e) Lain-lain: _____________________________________ (nyatakan) *6.Program Berhenti Merokok Di Sekolah *5. Dengan siapakah biasanya anda merokok? a) Bersendirian b) Dengan ahli keluarga.

Pernahkah anda cuba berhenti merokok? a) Ya b) Tidak pernah Jika “Ya”. nyatakan siapa: ___________________________ 10. Adakah anda perlukan bantuan untuk berhenti merokok? a) Ya b) Tidak 13. Selain dari merokok. Adakah anda mahu berhenti merokok sekarang? a) Ya b) Tidak 12. berapa kali? ______________ kali. 11. Adakah ahli keluarga yang serumah dengan anda merokok? a) Ya b) Tidak jika ya. adakah anda mengambil sebarang jenis dadah lain? a) Ya b) Tidak *14. apakah jenis dadah tersebut: a) Heroin b) Pil kuda: Syabu /ice/ecstasy c) Hidu gam d) Syisya e) Lain-lain: _____________________ (nyatakan) xi .Program Berhenti Merokok Di Sekolah 9. Jika “ Ya”.

Program Berhenti Merokok Di Sekolah C) TAHAP PENGETAHUAN Tandakan ( / ) di ruangan kosong bagi jawapan yang dipilih: 1) Tempat/kawasan larangan merokok: Tempat Tandas awam Panggung wayang Taman bunga Kenderaan awam Kafe internet Ya Tidak 2) Kesan-kesan merokok: Kesan Bibir kemerahan Meningkatkan keupayaan mental Mati pucuk Kecacatan bayi dalam kandungan 3) Kandungan dalam asap rokok: Kandungan Tar Oksigen Nikotin Karsinogen Karbon monoksida 4) Kesan merokok kepada kesihatan Kesan merokok Angin ahmar Menjejaskan kesuburan Kanser perut Meningkatkan stamina 5) Berikut adalah maklumat mengenai merokok: Kenyataan Perokok pasif berisiko tinggi untuk mendapat penyakit berkaitan dengan merokok Merokok tidak menjejaskan prestasi pembelajaran Asap rokok tidak menjejaskan kesihatan orang lain Ya Tidak Ya Tidak Ya Tidak Ya Tidak xii .

Berapa batang rokok yang anda hisap dalam sehari? 10 atau kurang (0) 11 hingga 20 (1) 21 hingga 30 (2) 31 atau lebih (3) 5.Adakah anda masih merokok walaupun anda sakit teruk dan terpaksa berbaring di atas katil untuk kebanyakan masa? YA (1) TIDAK (0) -TAMAT- xiii .Berapa cepatkah anda menghisap rokok yang pertama selepas bangun dari tidur? Dalam masa 5 minit (3) 6 hingga 30 minit (2) 31 hingga 60 minit (1) Selepas 60 minit (0) Lampiran B4 2. kompleks membeli belah.Program Berhenti Merokok Di Sekolah BORANG SKOR FAGERSTROM 1..Adakah anda berasa sukar untuk tidak merokok di tempat-tempat larangan merokok? Contohnya di sekolah.Menghisap rokok yang manakah yang paling sukar untuk anda tinggalkan? Yang pertama di sebelah pagi (1) Yang lain (0) 4.Adakah anda lebih kerap merokok dalam jam pertama selepas bangun tidur berbanding masa-masa lain sepanjang hari? YA (1) TIDAK (0) 6. perhentian bas YA (1) TIDAK (0) 3.

... KES BARU / KES ULANGAN (nyatakan) Minggu Tarikh Kehadiran Y= Ya........... SKOR FAGERSTROM: ............Program Berhenti Merokok Di Sekolah LAMPIRAN B5 BORANG PEMANTAUAN INDIVIDU PBMDS NAMA: . Catatan xiv ....................... ANALISA CO: ..... Status selepas 6 bulan a) Kekal berhenti merokok b) Masih merokok* c) Merokok semula* *Nota: teruskan pemantauan kedua dan seterusnya sebagai kes ulangan Ya Tidak Skor fagerstrom Analisa CO Status semasa MM=masih merokok BM=berhenti merokok TARIKH: ........................................................... T= tidak M1 M2 M3 M4 M5 M6 M7 M8 M10 M12 M14 M16 M20 M24 M28 M32 Status pelajar 6 bulan selepas program berlangsung/ selepas berhenti merokok............................................ KELAS: ......

3 dan (C) Tahap pengetahuan. d) Saya masih merokok e) Selain jawapan di atas. Bulatkan salah satu jawapan di bawah: a) Saya telah berhenti merokok kurang daripada 6 bulan b) Saya telah berhenti merokok lebih daripada 6 bulan c) Saya cuba berhenti merokok. dan C) Ujian Fagerstrom) 4. nyatakan: __________________________________________ Bagi jawapan a & b. Bagi jawapan c & d. Saya berazam untuk terus kekal tidak merokok Ya / Tidak *Bagi perokok/ telah merokok semula. nyatakan ___________________________________________ 3.Program Berhenti Merokok Di Sekolah BORANG PENILAIAN AKHIR PBMDS A) BIODATA: 1. No. Kelas : _____________________ 3. Faktor utama menyebabkan saya terus merokok/ merokok semula adalah (Pilih satu jawapan sahaja): a) Merokok menyeronokkan b) Kawan-kawan rapat saya masih merokok xv . sila jawab soalan di bawah (4. Jantina: a) Lelaki 6. 5. 5. Nama:_____________________________________________ 2. telefon: _________________________ 4. Faktor utama yang mendorong saya berhenti merokok (pilih satu jawapan sahaja) ialah: a) Merokok membahayakan kesihatan saya b) Merokok perbuatan membazir c) Merokok dilarang dalam agama d) Ibu bapa melarang saya merokok e) Guru/ kaunselor telah membimbing saya untuk berhenti merokok f) Kawan-kawan saya telah memberi dorongan untuk saya berhenti merokok g) Selain jawapan di atas. tetapi telah merokok semula. (C) Tahap pengetahuan dan (D) ujian Fagerstrom 2. B) TABIAT MEROKOK 1. Umur: __________ tahun 5. terus ke soalan 4. terus ke soalan 2 . Bangsa: a) Melayu b) Cina b) Perempuan c) India d) Lain-lain (nyatakan) ________________ LAM PIRAN B6 TARIKH: ………………….

Saya mahu berhenti merokok satu masa nanti Ya / Tidak C) TAHAP PENGETAHUAN Tandakan ( / ) di ruangan kosong bagi jawapan yang dipilih: 1) Tempat/kawasan larangan merokok: Tempat Tandas awam Panggung wayang Taman bunga Kenderaan awam Kafe internet 2) Kesan-kesan merokok: Kesan Bibir kemerahan Meningkatkan keupayaan mental Mati pucuk Kecacatan bayi dalam kandungan 3) Kandungan dalam asap rokok: Kandungan Tar Oksigen Nikotin Karsinogen Karbon monoksida 4) Kesan merokok kepada kesihatan Kesan merokok Angin ahmar Menjejaskan kesuburan Kanser perut Meningkatkan stamina Ya Tidak Ya Tidak Ya Tidak Ya Tidak xvi . nyatakan __________________________________________ 5.Program Berhenti Merokok Di Sekolah c) Keluarga saya tidak kisah jika saya merokok d) Merokok dapat menghilangkan tekanan/ stress yang saya hadapi e) Saya tidak kisah bahaya merokok kepada saya f) Selain jawapan di atas.

.Adakah anda berasa sukar untuk tidak merokok di tempat-tempat larangan merokok? Contohnya di sekolah.Menghisap rokok yang manakah yang paling sukar untuk anda tinggalkan? Yang pertama di sebelah pagi (1) Yang lain (0) 4.Program Berhenti Merokok Di Sekolah 5) Berikut adalah maklumat mengenai merokok: Kenyataan Perokok pasif berisiko tinggi untuk mendapat penyakit berkaitan dengan merokok Merokok tidak menjejaskan prestasi pembelajaran Asap rokok tidak menjejaskan kesihatan orang lain Ya Tidak D) UJIAN FAGERSTROM 1.Adakah anda lebih kerap merokok dalam jam pertama selepas bangun tidur berbanding masa-masa lain sepanjang hari? YA (1) TIDAK (0) 6.Berapa cepatkah anda menghisap rokok yang pertama selepas bangun dari tidur? Dalam masa 5 minit (3) 6 hingga 30 minit (2) 31 hingga 60 minit (1) Selepas 60 minit (0) 2.Adakah anda masih merokok walaupun anda sakit teruk dan terpaksa berbaring di atas katil untuk kebanyakan masa? YA (1) TIDAK (0) xvii .Berapa batang rokok yang anda hisap dalam sehari? 10 atau kurang (0) 11 hingga 20 (1) 21 hingga 30 (2) 31 atau lebih (3) 5. perhentian bas YA (1) TIDAK (0) 3. kompleks membeli belah.

Berhenti Umur Jantina Bangsa Jum. Daftar (Bil. K/P@ Surat beranak (E) (C.Program Berhenti Merokok Di Sekolah BUKU DAFTAR PBMDS SEKOLAH:……………………………………………….) (B) D Tarikh berjaya Masih merokok Merokok Semula berhenti merokok Skor Skor ( / ) fagerst ( / ) fagers rom trom (O) Kelas Catatan Berhenti xviii .) Nama No. Skor Merokok Tarikh / Rokok fagerstro minggu sehari m Mula (Semasa Ya Tidak berhenti (F) (G) (H) (I) Daftar) (L) (K) (J) (M) Lampiran B7 Tahun: ……………… Status selepas 6 bulan (N) Tarikh daftar (A) No.

. 4) ………………………………………. 3) ………………………………………..Program Berhenti Merokok Di Sekolah Lampiran B8 REKOD AKTIVITI PROGRAM BERHENTI MEROKOK DI SEKOLAH (PBMDS) Tarikh: …………………………. Bil Nama Kelas Catatan xix . Aktiviti(bulatkan) : Ceramah / Kaunseling individu / kaunseling kelompok Tajuk ceramah / aktiviti: ………………………………… Fasilitator: 1) ……………………………………… 2) …………………………………….

TAHUN : ……… AprilJun Bil. Pelajar didaftar Bil. Fasilitator dilatih Bil Sekolah Guru Anggota kesihatan Bil.Mac Jumlah pelajar Tidak pernah merokok JulaiSeptemb er OktoberDisember Bil. Pelajar berhenti merokok 1 2 Reten ini perlu dihantar oleh PKD setiap 3 bulan xx . Pelajar Disaring Jan. Pelajar 'berjaya berhenti merokok ' Bil. Perokok yang ingin berhenti merokok (Penilaian tingkahlaku) Telah berhenti >6 bulan Ya Tidak Tidak Pasti BULAN Bil... Pelajar yang relapse Masih merokok Bil.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Lampiran B9 RETEN PROGRAM BERHENTI MEROKOK DI SEKOLAH (PBMDS) DAERAH ……………………………….

Program Berhenti Merokok Di Sekolah xxi .

Program Berhenti Merokok Di Sekolah xxii .

7 TAJUK: PERSIAPAN DAN KAEDAH BERHENTI MEROKOK MINGGU KE.5 TAJUK: PERUNTUKAN UNDANG-UNDANG DAN PANDANGAN ISLAM MENGENAI MEROKOK MINGGU KE.Program Berhenti Merokok Di Sekolah G) NOTA UNTUK FASILITATOR MINGGU KE-2: TAJUK: ROKOK DAN KETAGIHAN MINGGU KE-3 TAJUK: BAHAYA MEROKOK & PEROKOK PASIF MINGGU KE-4 TAJUK: KEBAIKAN TIDAK MEROKOK DAN PERSEPSI REMAJA TENTANG ROKOK MINGGU KE.6 TAJUK: FAEDAH BERHENTI MEROKOK MINGGU KE.8 TAJUK: MENGATASI KEINGINAN UNTUK MEROKOK (GIAN) DAN MENGEKALKAN STATUS TIDAK MEROKOK 1 .

cerut. Tidak terbakar (smokeless tobacco) : e-cigarette. Terbakar : rokok. Pengetahuan mengenai produk tembakau yang terdapat dalam pasaran : a. bidis Rokok Rokok Gulung Cerut Bidis Tembakau kunyah Shisha 2 . JENIS ROKOK DAN KANDUNGANNYA: 1. shisha.Program Berhenti Merokok Di Sekolah PENGISIAN MINGGU KE – 2 TAJUK: ROKOK DAN KETAGIHAN A. tembakau kunyah b.

200 racun 3. KANDUNGAN DALAM SEBATANG ROKOK. 69 penyebab kanser 3 . 4000 bahan kimia 2.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Tobacco snuf e-cigarette rokok paip B. 1.

kebergantungan akan berlaku dimana perokok akan terus merokok untuk mengatasi masalah ketagihan 4 . Kesan fizikal: ● Meningkatkan degupan jantung ● Meningkatkan tekanan darah ● Meningkatkan paras kolesterol dalam darah (LDL) ● Pernafasan menjadi cepat dan pendek ii. Lama kelamaan. Kesan Psikologi: Pada peringkat awal. BAHAN-BAHAN MERBAHAYA DALAM ROKOK: D. merokok memberi kesan selesa dan seronok akibat dari rangsangan Dopamin yang dikeluarkan oleh otak. NIKOTIN DAN KESAN KETAGIHAN: NIKOTIN: • • • • Adalah sejenis dadah yang terdapat dalam tembakau Bahan yang menyebabkan perokok sukar untuk berhenti merokok Sampai ke otak dlm masa 7-10 saat selepas disedut Menyebabkan “ kebergantungan fizikal dan psikologi” i.Program Berhenti Merokok Di Sekolah C.

RAJAH PUTARAN KETAGIHAN iv.Program Berhenti Merokok Di Sekolah iii. 5 . pekerjaan dan pergaulan. Tahu tentang bahaya rokok tetapi tidak mampu berhenti kerana kebergantungan yang kuat terhadap nikotin.  Perokok akan terus menambah jumlah rokok yang dihisap untuk meningkatkan keperluan ketagihan nikotin. Sanggup menghabiskan wang dan masa bagi memenuhi keperluan. Rokok perlu diambil dalam jumlah yang lebih banyak dan lebih kerap berbanding sebelumnya. KONSEP KETAGIHAN Seseorang akan ketagih merokok jika : Toleran  Keperluan untuk meningkatkan pengambilan rokok bagi mendapatkan kesan yang sama dengan yang sebelumnya. Menjejaskan pelajaran.  Perokok perlu merokok bagi meningkatkan semula jumlah nikotin dalam badan. keresahan atau cepat marah akibat kekurangan jumlah nikotin dalam badan. Keinginan merokok adalah di luar kawalan perokok. Sindrom Tarikan  Timbul tanda-tanda seperti kegelisahan.

Menghidap penyakit-penyakit akut Penyakit radang gusi Jangkitan saluran pernafasan 10.Program Berhenti Merokok Di Sekolah PENGISIAN MINGGU KE-3 TAJUK: BAHAYA MEROKOK & PEROKOK PASIF A) BAHAYA MEROKOK 1.90% penagih dadah bermula dengan rokok Pengambilan alkohol 2. Stamina menurun: Kurang minat dalam aktiviti sukan sekolah 5. Pendek umur Secara purata. Merokok adalah langkah pertama ke arah: Penyalahgunaan dadah ---. Menghidap penyakit-penyakit kronik (keterangan lanjut di mukasurat seterusnya) 6 ---.70% penyalahgunaan alkohok bermula dengan rokok . perokok kehilangan 20-22 tahun jangka hayat biasa 9. Mempercepatkan proses penuaan Kelihatan lebih tua: Kulit cepat berkedut Rambut cepat beruban 7. Menjejaskan penampilan diri: Selekeh/comot Nafas berbau Bibir lebam/birat Gigi kuning Batuk 6. Menjejaskan kesuburan perempuan dan lelaki (mati pucuk) 8. Masalah disiplin sekolah Ponteng Vandalisma Gangsterisma 3. Menjejaskan prestasi akademik dan ko-kurikulum 4.

PENYAKIT KRONIK YANG DIKAITKAN DENGAN MEROKOK 1. Penyakit kanser: Paru – paru (7-15 kali ganda risiko) Mulut (3-15 kali ganda risiko) pangkal rahim (servik) Perut (2 kali ganda risiko) Oesophagus Buah pinggang dan pundi kencing Hati 7 .Program Berhenti Merokok Di Sekolah B) PENYAKIT.

Program Berhenti Merokok Di Sekolah 2.5 .3 kali ganda risiko) Kebutaan Angin ahmar Kerosakan buah pinggang PUSAT DIALISIS 8 . Penyakit-penyakit kronik: Penyakit paru-paru kronik seperti ‘emphysema’ (10-20 kali ganda risiko) Serangan sakit jantung (1.

Di antaranya  2 X ganda kandungan Nikotin  3 X ganda konsentrasi kandungan Tar  5 X lebih tinggi konsentrasi karbon monoksida (CO)  50 X lebih tinggi konsentrasi bahan kimia yang boleh menyebabkan kanser 9 . Asap rokok basi: Rokok yang menyala mengeluarkan 2 jenis asap iaitu: Asap aliran utama (main-stream) : asap yang dihembus keluar oleh perokok Asap aliran sisi (side-stream smoke) terbakar : asap yang dibebaskan di hujung puntung rokok yang Kedua-dua ini dikenali sebagai asap rokok basi 20% asap rokok dihisap oleh perokok manakala 80% akan dilepaskan di persekitaran.Program Berhenti Merokok Di Sekolah C) PEROKOK PASIF ATAU SECOND HAND SMOKER i. (Seseorang yang terdedah kepada asap rokok basi selama 15 minit dalam masa 2 hari dalam masa 1 minggu)-WHO ii. Asap rokok sisi tidak tertapis dan terhasil oleh proses pembakaran yang tidak sempurna. Definisi perokok pasif Individu yang tidak merokok tetapi menyedut asap rokok basi. Konsentrasi bahan kimia dalam asap rokok sisi umumnya lebih tinggi berbanding asap rokok aliran utama.

Meninggikan risiko serangan jantung.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Gambarajah asap rokok yang dikeluarkan oleh perokok: ASAP ROKOK BASI ADALAH SANGAT BERBAHAYA DAN TIADA TAHAP SELAMAT iii. 10 . terutamanya bagi golongan berisiko tinggi berpenyakit jantung. Risiko kesihatan perokok pasif 30% lebih tinggi mendapat Kanser paru-paru 25% lebih tinggi mendapat sakit jantung Asma bertambah teruk Merencatkan perkembangan dan tumbesaran bayi di dalam kandungan Ibu melahirkan bayi yang mempunyai kurang berat badan Kanak-kanak terdedah kepada penyakit seperti jangkitan salur pernafasan dan jangkitan kuman di telinga Mengganggu pertumbuhan paru-paru kanak-kanak. Kajian mendapati bahawa: • • Mereka yang tinggal bersama perokok lebih daripada 30 tahun. adalah 30% lebih mudah mendapat demensia (nyanyuk) berbanding dengan golongan yang tidak pernah tinggal bersama perokok. Orang-orang di sekeliling perokok akan mengalami impak negatif apabila mereka menghisap asap rokok basi.

Program Berhenti Merokok Di Sekolah Kandungan laporan WHO pada bulan November 2010: Anggaran kematian akibat terdedah kepada asap basi di seluruh dunia pada tahun 2004 Dewasa Kanak-kanak kurang 15 tahun Kanser paru-paru Asma Jangkitan telinga tengah Asma Sakit jantung Jangkitan salur pernafasan 11 .

remaja akan mendapat ramai kawan yang baik kerana majoriti remaja adalah tidak merokok. Merokok boleh mengekalkan kelangsingan badan -Merokok bukanlah cara untuk mengekalkan kelangsingan badan.Apa guna mendapat kawan sekiranya memberi pengaruh negatif terhadap anda. 12 . -Remaja yang merokok sebenarnya kurang yakin pada diri sendiri. 2. -Dengan tidak merokok. 3. Persepsi salah Merokok melambangkan kedewasaan Fakta sebenar -Ramai remaja yang tidak merokok didapati lebih matang dan dewasa.Program Berhenti Merokok Di Sekolah PENGISIAN MINGGU KE-4 TAJUK: KEBAIKAN TIDAK MEROKOK DAN PERSEPSI REMAJA TENTANG ROKOK A) KEBAIKAN TIDAK MEROKOK Lebih segak Matang Berketerampilan Keyakinan diri tinggi Perawakan yang menarik Kecemerlangan akademik Lebih cergas dan berstamina Sihat dan terhindar daripada pelbagai risiko penyakit Sentiasa ceria Lebih disenangi orang lain Lebih wang saku dan dapat berjimat cermat B) PERSEPSI TENTANG MEROKOK Bil 1. -Cara yang betul ialah dengan bersenam dan mengamalkan pemakanan yang sihat. Dengan merokok seseorang itu mudah dapat kawan .

Program Berhenti Merokok Di Sekolah -Ini akan menjadi kan remaja lebih sihat dan terhindar daripada berbagai jenis penyakit seperti penyakit jantung. kanser dll. -Merokok sebenarnya tidak mencetuskan ilham tetapi hanya sekadar meredakan ketagihan. Merokok merupakan sumber ilham -Imej macho dan trendy ini sebenarnya adalah ciptaan palsu yang diketengahkan oleh pengeluar rokok melalui iklan. -Ketagihan inilah yang menyebabkan seseorang itu tidak dapat berfikir secara produktif. 13 . -Sebenarnya perokok kelihatan lebih selekeh. nampak tua dan nafas berbau. Merokok melambangkan kehebatan (macho) bagi lelaki dan bergaya (trendy) untuk perempuan 5. 4.

Mereka yang berumur di bawah 18 tahun dilarang merokok. membeli atau mempunyai hasil tembakau iii.00.5 TAJUK: PERUNTUKAN UNDANG-UNDANG DAN PANDANGAN ISLAM MENGENAI MEROKOK A. Melarang penjualan rokok kepada mereka yang berumur di bawah 18 tahun ii. PERUNTUKAN UNDANG-UNDANG MENGENAI MEROKOK: Di bawah Peraturan Kawalan Hasil Tembakau (2004) Pindaan 2009: i. mengunyah.Program Berhenti Merokok Di Sekolah PENGISIAN MINGGU KE. KAWASAN-KAWASAN LARANGAN MEROKOK Beberapa kawasan telah diwartakan sebagai kawasan larangan merokok di bawah Peraturan-Peraturan Kawalan Hasil Tembakau 2004 pin 2009 iaitu: Hospital dan klinik (Kerajaan dan Swasta) Pusat hiburan dan teater Lif awam Tempat makan berhawa dingin Kenderaan awam Sekolah dan Institusi Pendidikan (Kerajaan dan Swasta) Lapangan terbang Premis kerajaan Dewan Orang Ramai Bas Sekolah 14 . Perokok dinasihatkan agar tidak merokok di kawasan larangan merokok dan sebaiknya berhenti merokok. B. Remaja-remaja yang di dapati bersalah di bawah peraturan ini boleh dikenakan denda sehingga RM 1000. Larangan merokok di kawasan-kawasan yang diwartakan sebagai kawasan larangan merokok.

. Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam Malaysia kali ke 37 yang bersidang pada 23 Mac 1995 bersetuju membuat keputusan bahawa:” Merokok adalah haram dari pandangan Islam kerana padanya terdapat kemudaratan”. C.” Sheikh Abdul Aziz Abdullah bin Bazz. Kem PLKN Kafe internet Perpustakaan Bangunan tujuan keagamaan. Berikut adalah fatwa dan nas yang menyokong pandangan ini: i.... maka merokok diputuskan sebagai haram.”Al Baqarah:195 ”.. taman asuhan kanak-kanak Hentian pengangkutan awam Kaunter perkhidmatan awam:  Bank atau institusi kewangan  Tenaga Nasional Berhad  Pos Malaysia Berhad  Telekom Malaysia Berhad Kompleks membeli-belah serta kaki limanya Kompleks sukan Stadium Stesen minyak.. PANDANGAN ISLAM MENGENAI MEROKOK Hukum merokok adalah haram. Pengerusi J/kuasa Tetap Akademi Penyelidikan dan Fatwa Arab Saudi 15 iii. ii.Dan janganlah kamu mencampakkan diri kamu ke dalam kebinasaan. Setiap benda yang apabila digunakan mendatangkan kemudaratan kepada manusia adalah diharamkan seperti firman Allah: ”. Islam menekankan kepada setiap umatnya supaya memelihara kesihatan jasmani dan rohani..Program Berhenti Merokok Di Sekolah Tadika.Memandangkan bahaya yang berpunca daripada tembakau.

16 .. merokok mestilah diharamkan.”. vi.menghisap rokok adalah haram dalam Islam. ”. mengeluarkannya dan menjalankan perniagaan di dalamnya. Hukum agama boleh menjadi satu faktor dorongan untuk berhenti merokok. mengimportnya. Ulama Al-Azhar Lujnah( fatwa di Al-Azhar) ”. v....Kami berpendapat haram merokok.Program Berhenti Merokok Di Sekolah iv. Imam Besar Masjid Al-Azhar.. Justeru itu berasaskan bukti berkenaan. Dr Nasr Farid Wasil. Ia juga menjadi punca pelbagai penyakit. ”.” Fatwa oleh Bekas Mufti Mesir.”Sheikh Gadul Haq Ali Gadul Haq. lambat laun merokok dalam bentuk dan tujuan apa pun akan merosakkan kesihatan dan merugikan wang perokok..Adalah cukup jelas.

Program Berhenti Merokok Di Sekolah PENGISIAN MINGGU KE- 6 TAJUK: FAEDAH BERHENTI MEROKOK FAEDAH BERHENTI MEROKOK: A. KESAN POSITIF PADA FISIOLOGI SELEPAS BERHENTI MEROKOK Selepas 12 jam anda berhenti merokok, badan anda akan mula pulih secara spontan. Paras karbon

monoksida dan nikotin dalam sistem badan anda akan turun secara mendadak, dan jantung serta paru-paru anda akan membaikpulih kerosakan yang disebabkan oleh rokok.

Carta di bawah menerangkan perubahan drastik yang berlaku dalam badan anda selepas anda berhenti merokok:

TEMPOH BERHENTI Hari 1

PERUBAHAN DALAM BADAN Beberapa jam selepas berhenti merokok, semua kesan karbon monoksida telah disingkirkan daripada badan anda.

Hari 2

Semua hasil sampingan rokok disingkirkan dari sistem badan. Deria rasa dan bau anda juga bertambah peka

2 hingga 3 minggu 3 minggu

Kesan gian rokok telah hilang. Lapisan silia, unjuran berupa rerambut dalam peparu anda mula menyingkirkan tar dan lendir yang terkumpul di dalam paru-paru . Ini menyebabkan anda batuk untuk mengeluarkan bahan-bahan tersebut

4 minggu

Anda berasa lebih mudah untuk bersenam dan mendaki anak tangga kerana pengaliran udara ke dalam peparu anda telah bertambah baik.

2 bulan

Pengaliran darah ke anggota kaki dan tangan bertambah baik , maka suhunya dinaikkan semula ke suhu badan normal.

1 tahun

Risiko mendapat penyakit jantung telah berkurang separuh berbanding dengan seseorang yang masih merokok.

10 hingga 15 tahun

Selepas 10 hingga 15 tahun, risiko kematian awal diminimumkan seperti mereka yang tidak pernah merokok. 10 tahun selepas berhenti merokok, risiko kematian akibat kanser paru-paru adalah 30 hingga 50 peratus lebih rendah daripada golongan yang masih merokok

17

Program Berhenti Merokok Di Sekolah B. KESAN PSIKOSOSIAL Terlepas daripada belenggu ketagihan Keyakinan pada diri akan meningkat Prestasi sekolah sama ada akademik mahupun ko-kurikulum akan meningkat Kehidupan akan lebih ceria Kelihatan lebih tampan dan kemas Terbentuk imej baru yang lebih matang dan bergaya Menjadi contoh teladan yang baik kepada seisi keluarga dan juga rakan-rakan Tidak lagi dipinggirkan oleh rakan-rakan lain yang kebanyakannya tidak merokok

C. FAEDAH EKONOMI Banyak wang dapat dijimatkan Batang rokok Kos rokok sehari 1 minggu(RM) 95.20 Satu bulan(RM) 1,142.40 Satu tahun(RM) 5,712.00 5 tahun(RM) 11,424.00 10 tahun(RM) 22,848.00 34,272.00 45,696.00 11,424.00 17,136.00 22,848.00 2,284.80 3,427.20 4,569.60 190.40 285.60 380.80 10 3.40 23.80 20 6.80 47.60 30 10.20 71.40 40 13.60 95.20

-

Dengan berhenti merokok, risiko mendapat penyakit dapat dikurangkan dan kos rawatan.penyakit akibat merokok dapat dijimatkan.

-

Dengan berhenti merokok, risiko kebakaran dapat dikurangkan. 10% daripada kebakaran rumah berpunca daripada puntung rokok yang menyala.

18

Program Berhenti Merokok Di Sekolah PENGISIAN MINGGU KE- 7

TAJUK: PERSIAPAN DAN KAEDAH BERHENTI MEROKOK

A. PERSIAPAN AWAL BERHENTI MEROKOK

1.

Cara untuk berhenti merokok o Berhenti merokok secara serta-merta o Berhenti secara beransur-ansur

Terdapat 2 cara untuk berhenti merokok:

2.

Hari berhenti Tentukan tarikh untuk berhenti merokok – catat dalam diari Pilih hari yang penting, contohnya tarikh hari lahir

3.

Bantuan untuk hari-hari menjelang tarikh berhenti (fading day)

Bagi yang memilih untuk berhenti secara beransur-ansur, perkara berikut boleh dilakukan dalam masa 2 -4 minggu sebelum tarikh berhenti : A) Pelan berhenti- gunakan STAR a) Set - Menentukan tarikh berhenti merokok Sebaik-baiknya tarikh berhenti dalam tempoh 2 minggu selepas membuat keputusan untuk berhenti b) Tell –memberitahu; Dapatkan sokongan dari ahli keluarga dan kawan-kawan dengan memaklumkan tarikh klien akan berhenti merokok c) Anticipate challenges – Menjangka cabaran/rintangan yang akan dihadapi apabila berhenti merokok Memahami cara-cara untuk menangani hari-hari sebelum berhenti Memahami tanda-tanda dan cara untuk mengatasi masalah gian apabila berhenti merokok d) Remove- Buang semua perkara yang boleh mengingatkan anda kepada rokok o Buang rokok yang ada dalam simpanan,

19

beliau mungkin akan mengalami tanda-tanda berikut: Pening atau ringan kepala. Bantuan untuk hari berhenti Klien dinasihatkan untuk melakukan perkara-perkara berikut pada hari berhenti: Buang semua rokok.Program Berhenti Merokok Di Sekolah o Sembunyikan atau buangkan saja bekas abu rokok dan pemetik api yang ada di dalam rumah. tempat habuk rokok Tukar rutin yang berkaitan dengan rokok seperti:  Tukar minum kopi kepada minuman lain yang tiada kafein contohnya susu/air suam Jangan kunjungi kedai di mana anda sering membeli rokok Jangan bersama kawan-kawan yang merokok Basuh semua baju yang berbau rokok Jauhi tempat di mana ramai orang merokok Berada di kawasan larangan merokok Sibukkan diri dengan aktiviti yang berfaedah seperti bersenam. Tanda-tanda awal apabila berhenti merokok Apabila klien berhenti merokok. Kebas di tangan dan kaki yang disebabkan oleh pengaliran darah yang lebih baik. dalam kereta dan tempat kerja B) Aktiviti lain yang perlu dilakukan : Kurangkan jumlah rokok yang dihisap dalam sehari Minum lebih banyak air (air masak) Mulakan bersenam Senaraikan semua sebab anda ingin berhenti merokok dan baca setiap malam sebelum tidur Dapatkan kawan atau kumpulan sokongan untuk berhenti merokok Wujudkan rumah . hadiahkan diri sendiri dengan sesuatu yang anda suka Jumpa doktor gigi untuk membersihkan kesan merokok pada gigi 5. sekolah atau persekitaran bebas asap rokok 4. mancis. Jika berjaya. Ini disebabkan oleh penurunan paras karbon monoksida dan peningkatan paras oksigen dalam darah / otak . 20 .

Bagaimana menangani masalah gian Perkara-perkara berikut boleh dilakukan untuk mengurangkan perasaan gian terhadap rokok: Ingat bahawa perasaan ini akan hilang dalam masa beberapa minit sahaja. cepat marah dan kurang tumpuan disebabkan oleh kesan ketiadaan rangsangan nikotin dan pertukaran tabiat. Membuat pekerjaan di mana merokok adalah menyusahkan seperti membasuh kenderaan. Lihat jam dan anda akan menyedari perasaan gian ini akan hilang selepas 3 – 5 minit sahaja. Sembelit – tembakau mempunyai kesan laksatif. Semua tanda-tanda di atas adalah sementara semasa di peringkat awal berhenti merokok. Mulut menjadi tawar atau payau dan terjadi luka-luka kecil kerana pertukaran organisma di dalam mulut. Perasaan gian kerana paras nikotin ke otak berkurangan Gelisah. Tanda-tanda ini menunjukkan bahawa kesihatan perokok akan menjadi bertambah baik dan ianya adalah sebagai proses permulihan dan penyesuaian kepada gaya hidup sihat tanpa rokok. Selera makan bertambah kerana deria bau dan rasa yang semakin baik. 6.Program Berhenti Merokok Di Sekolah Batuk – berfungsi untuk membuang lendir di salur pernafasan. bermain komputer. buah-buahan dan lain-lain Membuat sesuatu dengan tangan seperti menaip. Mengunyah sesuatu seperti gula-gula getah tanpa gula. Tanda-tanda gian Kegelisahan Cepat marah Kurang tumpuan Hilang sifat sabar Susah tidur Nadi menjadi perlahan 7. melukis dan sebagainya. makanan ringan tanpa lemak. mengait. mandi 21 .

herba. penyakit paru-paru kronik Mewujudkan rumah dan tempat kerja tanpa pencemaran asap rokok Sikap dan tauladan yang baik Menjimatkan kewangan Melindungi orang sekitar anda dari penyakit akibat asap rokok basi 2. Banyak manfaat diperolehi dengan membuat keputusan berhenti merokok. Pemikiran positif Ingatkan diri. Melakukan teknik-teknik relaksasi seperti bersolat. • • • • • • Meningkatkan kesihatan badan. akupunktur. stamina dan tenaga Menurunkan risiko mendapat kanser. terapi tingkah laku dan sebagainya. Ini termasuk cara agama.Program Berhenti Merokok Di Sekolah atau beriadah Jangan duduk diam tanpa melakukan sesuatu atau menonton TV terlalu lama.Escape (melepaskan diri) Contoh melakukan aktiviti di kawasan larangan merokok atau menghindarkan diri dari kumpulan yang sedang merokok 22 . penyakit jantung. berwirid dan lain-lain. KAEDAH UNTUK BERHENTI MEROKOK a) KAEDAH BUKAN MENGGUNAKAN UBATAN/ NON-FARMAKOLOGI Kaedah bukan farmakologi merangkumi semua kaedah selain daripada penggunaan ubatan. B. DEAD pointer: D – Delay (melengahkan) Sengaja melengah-lengahkan masa untuk menyalakan / menghisap rokok dengan melakukan kerja lain sehingga rasa gian hilang E . Beberapa cara boleh diguna pakai seperti: 1.

Avoid (mengelak) Mengelak dari apa-apa kaitan dengan rokok Tidak mengelak pekara yang dapat membantu berhenti merokok D – Distract (mengalihkan fikiran) Teknik relaksasi Fokus minda Melakukan perkara lain b) KAEDAH MENGGUNAKAN UBATAN/ FARMAKOLOGI Kaedah ini akan digunapakai di bawah pengawasan Pegawai Perubatan.Program Berhenti Merokok Di Sekolah A . Walau bagaimanapun rawatan farmakologi hanya diberikan kepada perokok berumur 18 tahun ke atas sahaja 23 .

.Tarik nafas dalam – dalam (deep breathing). . 2.Program Berhenti Merokok Di Sekolah PENGISIAN MINGGU KE. tahan selama 5 minit dan lepaskan perlahan – lahan. gula-gula getah tanpa gula di rumah / sekolah.Melambat-lambatkan mencari rokok atau tunggu sekurangkurangnya 5 minit sebelum menyalakan rokok.Basuh tangan setiap kali terasa ingin merokok 6. Melengahkan .Simpan bahan gantian (makanan .Buat sesuatu yang boleh mengalihkan fikiran daripada rokok. 4. . Membuat sesuatu . Mandi dan Membasuh tangan . 24 . epal. 5. Mengunyah sesuatu .Elakkan minuman berkafein atau beralkohol.oral substitutes) seperti kuaci. Minum Air.8 TAJUK: MENGATASI KEINGINAN UNTUK MEROKOK (GIAN) DAN MENGEKALKAN STATUS TIDAK MEROKOK A. CARA MENGATASI KEINGINAN UNTUK MEROKOK SEMULA/GIAN GUNAKAN PETUA 12 M : 1. kismis. Menarik nafas panjang .Bila terasa ingin merokok – kunyah sesuatu menggantikan rokok.Minum banyak air kosong dan jus buah – buahan. 3.

Mendapatkan sokongan dan pemerhatian dari keluarga. Melakukan senaman regangan 8.Berjanji tidak merokok lagi walaupun sebatang . Faktor sekitaran : Di kelilingi ahli keluarga dan rakan yang merokok Mudah mendapatkan bekalan rokok Sukar mengatakan ’tidak’ kepada rokok. tiada matlamat kukuh. Faktor diri sendiri : lemah jati diri.Mengelakkan diri dari merokok semula .Jangan mudah berputus asa .Meditasi B. tidak tegas dan mudah terpengaruh Tiada keyakinan diri Tiada kemahiran menangani stress Ketagihan yang tinggi b. kawan dan guru/fasilitator 11. MENGEKALKAN STATUS TIDAK MEROKOK/TINGKAHLAKU BERULANG (RELAPSE PREVENTION) 1.Menjauhkan diri 10. 25 . KENALPASTI SEBAB-SEBAB MEROKOK SEMULA a.Program Berhenti Merokok Di Sekolah 7. Memohon doa 9. Menyibukkan diri 12.

b.Program Berhenti Merokok Di Sekolah 2. Imej baru. berekreasi c. Meningkatkan aktiviti fizikal.senaman e. Mengurus stress – senaman regangan . Bina keyakinan diri-katakan ’TIDAK’ pada rokok Bersikap positif terhadap cabaran Libatkan diri dalam aktiviti berfaedah: Bersukan Berekreasi Berpersatuan Sentiasa patuh ajaran agama Tidak terpedaya dengan promosi dan iklan rokok “SEMOGA BERJAYA” 26 . Mengurus emosi –teknik relaksasi d. MENCEGAH ULANGAN a. Mengawal berat badan f. MELINDUNGI DIRI DARIPADA TABIAT MEROKOK Kaedah yang boleh digunakan untuk melindungi diri dan menjauhi daripada merokok: Ketahui fakta-fakta tentang bahaya merokok. Kemahiran mengatakan “TIDAK” (Assertive) dengan tegas. 3. menjauhi kenalan yang merokok / tidak boleh memberi sokongan. mengubah gaya hidup.

KJK Hayati bt Sahadan. Zaini bin Mansur. Denise B. En. Hu. Malaysia. Otoh. Smoking among Secondary School Students in Negeri Sembilan. Jaafar bin Sami. Dr Hjh Zaleha bt Jailani. Aishah bt. En. Maarop 27 .C Kam. http://wpro. NOT(Not On Tobacco oleh American Lung Association (ALA): http://www. KJK Hasnah bt Ambolok. JK Fauziah bt. Musa bin Md Tahir. Hamida bt Ahmad. 130-136 7. JK Nora bt Arshad.Boo Choon Keng. 2005. Rozaidi bin Yaacob. En.. Pn. 17 (2). Wong Huey Ling. JK Asfalila bt Muhammad. Pn. Dr Hj Yunos bin Sharif. 1989: Glynn et al. Zainal Abidin bin Redzuan. KJK Hariyraton bt Rahmat. Pn. Vimala Devi A/P Arunasalam. Pn Jamaton bt Hasbi. KJK Baesah bt Gasar. KJK Dewi Murni bt. Asia Pacific Journal Of Public Health. Rose Dewi bt. L. World Health Organisation/ Western Pacific Region. Jamnah bt. 1990 6. C.who. Glynn & Manley. Malaysia Third National Health and Mortality Survey (NMHS III) 2006 report 3. Moksin bin Imam.int/media_centre/fact_sheets/fs_20020528. Paul. Tn Hj Shahberan b. Mesran. Pp.Smoking statistics. Kahar. Epidemiology and correlates of daily smoking and nicotine dependence among young adults in the United States. Izuddin bin Ismail. Pn. PhD. Mohd Yusof. En. Dr Hjh Rosdina bt. Jamaluddin. JK Mariyaton bt Marshikin b) Guru Kaunselor & Guru Kesihatan Sekolah-Sekolah Daerah Batu Pahat: En. Davies.W. American Public Health Association. C.Y. Mark MPH. Tn. Pn. Lee.Program Berhenti Merokok Di Sekolah H) Rujukan: 1.K. Mei-Chen PhD. Marina bt Mohd Said. 5. Hasanah bt. 2006.com 4. Pn. En.htm 2. Inc 96(2): 299-308 I) SENARAI NAMA PENYUMBANG PENYEDIAAN MODUL PBMDS SEKALUNG PENGHARGAAN: Dr Hjh Arbaiah bt Othman: Pegawai Kesihatan Daerah Batu Pahat PESERTA BENGKEL PENYEDIAAN MODUL: EDISI PERTAMA (2009): a) Anggota Pejabat Kesihatan Batu Pahat: Dr. Hj. Pn. Clinical Practice Guidelines on treatment of tobacco use and dependence 2003. Kandel.notontobacco. Abd. En. Slamat. Mohd Zain.

Institut Perguruan Tun Hussein Onn Batu Pahat) Hj Aezyl Syuheary (PPPD Perhubungan PPD Batu Pahat) Pn. Johor) Dr Marina Mohd Said (Pakar Perubatan Keluarga. Unit NCD. Primer. Ibrahim bin Yaakub (Guru Kaunseling. PKD Batu Pahat) Dr Noorhaida Ujang (Pegawai Epidemiologi Pejabat Kesihatan Muar) Dr Rosdina Abd Kahar (Pakar Perubatan Keluarga. KK Batu Pahat) Dr Zaleha Jailani (Pegawai Perubatan & Kesihatan. SK Pintas Puding) En. KK Kota Tinggi) Dr Azhani Ismail (Pegawai Pergigian. BPKK. Hjh Jamnah bt Mohamed Zain (Guru Kaunseling. SMK Linggiu.Program Berhenti Merokok Di Sekolah PESERTA BENGKEL PEMURNIAN MODUL 2013: Dr Hjh Arbaiah Othman (Pakar Kesihatan Awam. JKNJ) Cik Nizatuledayu (Kaunselor. Pengarah Kesihatan Caw. KKM) En Marzuki Muhammad (Pen. KK Parit Raja) Dr Yunus bin Sharif (Pakar Perubatan Keluarga. Mustaffa Ibrahim (Pen. JPN Johor) En. JKNJ) Pn Hariyraton Rahmat (KJK KK Batu Pahat) Pn Siti Rahanah Abdullah (JK KK Senggarang. Pegaai Kesihatan Persekitaran. Pegawai perubatan. BPKK. SM Tun Ismail) Pn Wahidah bt Hamidon (Guru Bimbingan & Kaunseling.KKM) En. SK Pintas Puding) Pn Noorlaila Janamin (Guru Bimbingan & Kaunseling. Kota Tinggi) Pn Nur Amalin Ishak (Pegawai Farmasi KK Batu Pahat) Pn Fatihah Hj Mustafa (KPJK Caw. Pengarah PPDa. KK Batu Pahat) En Zainalabidin bin Redzuan (Pen. Primer. Klinik Pergigian Batu Pahat) Dr Sasikumar AL Silvaretnam (Pegawai Perubatan KK Parit Raja) Pn Faezah Jurimi (Pegawai Pendidikan Kesihatan.PKD Batu Pahat. Kamarudin Yusop (Penyelia JPN Johor) Dr Fazilahton Rajulin (Pegawai Perubatan & Kesihatan. Batu Pahat) Pn Tumijah Ausol (JK KK Pt Sulong. Batu Pahat) 28 . KK Sg Mati Ledang) Dr Nazma Salleh(Ketua Pen.