1.

PENDAHULUAN Allah telah menurunkan al-Quran sebagai panduan dan sumber rujukan kepada manusia untuk menjalani kehidupan di dunia. Selain daripada itu, hadis, ijma‟, dan qias menjadi sumber rujukan seterusnya. Begitu juga sekiranya jika kita membeli peti ais, mesin basuh, dan televisyen, disediakan kepada kita buku manual sebagai panduan dan sumber rujukan untuk menggunakan alat-alat tersebut.

Jadi, menjadi lumrah dan fitrah manusia memerlukan sumber dan panduan dalam setiap perkara yang hendak dilakukan. Justeru, daripada perspektif pendidikan sumber ini dipanggil sumber pengajaran dan pembelajaran yang mana sumber ini digunakan sepanjang proses pengajaran dan pembelajaran. Sumber pengajaran dan pembelajaran ini bukan semestinya perlu disediakan oleh guru, malah murid juga boleh menyediakannya seperti membawa akhbar ke kelas. Akhbar tersebut boleh digunakan oleh guru sebagai sumber pengajaran dan pembelajaran.

Oleh itu, tugasan ini memerlukan saya menghuraikan sumber pengajaran dan pembelajaran, melaksanakan pengajaran mikro, serta mendokumentasikannya.

1

2. SUMBER PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 2.1. DEFINISI SUMBER PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN Menurut istilah bahasa Melayu sumber bermaksud asal, mula, dan punca 1 . Contohnya: Cukai eksport merupakan sumber kewangan negara yang penting. Manakala menurut istilah bahasa Inggeris yang merupakan bahasa kedua kebanyakkan rakyat Malaysia iaitu source yang bermaksud a person, book, or document that provides information2. Jika dilihat daripada perspektif pendidikan, sumber pengajaran dan pembelajaran (P&P) ialah sebarang penerbitan, gambar, carta, objek, alat, radas, perkakas, model atau kemudahan yang berperanan untuk memudahkan atau meningkatkan proses pengajaran dan pembelajaran. Ringkasnya sumber ialah bahan yang digunakan semasa proses pengajaran dan pembelajaran. Antara contoh sumber pengajaran dan pembelajaran termasuklah buku teks, buku rujukan, buku latihan, lampiran nota, dan alat audio visual. Tujuan sumber pengajaran dan pembelajaran ini adalah membantu guru menyampaikan pelajaran supaya murid-murid dapat memperoleh pengetahuan, kemahiran, sikap, dan nilai yang ditetapkan mengikut objektif kurikulum.

2.2. JENIS DAN CIRI-CIRI SUMBER PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 2.2.1. Jenis Sumber Pengajaran dan Pembelajaran Terdapat beberapa jenis sumber atau bahan bantu pengajaran dan pembelajaran yang boleh digunakan untuk membantu guru dalam proses pengajaran. Antaran jenis-jenis sumber pengajaran dan pembelajaran adalah bahan bercetak, bahan teknologi maklumat dan bahan maujud. Semua jenis bahan ini mempunyai ciri-ciri yang berbeza tetapi bertujuan mencapai hasil yang sama iaitu untuk memastikan murid-murid memahami isiisi pelajaran serta mencapai objektif pembelajaran.

Melalui sumber-sumber yang sedia ada mahupun yang direka cipta mengikut kreativiti sendiri, guru perlu peka dalam memilih sumber P&P yang hendak digunakan
1 2

Kamus Dewan Edisi Keempat. (2007). Dewan Bahasa dan Pustaka: Kuala Lumpur. Hlm. 1541 Oxford Advanced Learnerner’s Dictionary International Student’s Edition. (2006). Oxford University Press: New York. Hlm. 1409

2

dalam proses pengajaran. Terdapat banyak sumber-sumber yang boleh digunakan oleh guru-guru untuk mengajar. Antara bahan-bahan yang boleh digunakan ialah buku teks, buku rujukan, buku latihan dan lampiran nota. Kebanyakan sumber ini biasanya digunakan oleh guru-guru di sekolah. Bagi memberi kelainan atau penambahan yang lebih menarik kepada proses P&P, guru boleh menggunakan alat audio visual contohnya LCD, peta, komputer, gambar rajah, dan televisyen. Menerusi penggunaan bahan-bahan ini, murid-murid akan lebih tertarik untuk melihat serta mendengar apa yang hendak disampaikan oleh guru dan secara tidak langsung murid dapat memberikan tumpuan dengan sepenuhnya kepada guru. Melalui cara ini juga, objektif yang hendak dicapai akan menjadi lebih mudah untuk dilaksanakan dan hasilnya akan lebih memuaskan serta memberi manfaat kepada kedua belah pihak iaitu murid-murid dan guru itu sendiri.

2.2.1.1. Bahan Bercetak Bahan bercetak boleh didefinisikan sebagai bahan yang mempunyai tulisan dan wujud secara fizikal. Bahan ini boleh disentuh dan boleh dibaca secara terus. Ciri penting pada bahan bercetak ialah bahan tersebut mestilah dihasilkan melalui cetakan dan bukan hasil daripada tulisan tangan mana-mana individu.

Bahan bercetak meliputi buku, majalah, jurnal, ensiklopedia, surat khabar, kad, katalog, kamus, buku teks, dan sebagainya yang dihasilkan secara bercetak. Bahan bercetak seperti ini banyak disimpan di pusat sumber atau di perpustakaan ataupun di arkib. Semuanya dihasilkan oleh penulis-penulis atau pereka-pereka yang mahir dan terkenal dalam bidang masing-masing. Sumber pengajaran dan pembelajaran ini telah digunakan secara meluas oleh guru-guru di sekolah sejak beberapa lama kerana kelebihan yang terdapat pada bahan ini. Bahan ini murah dan senang didapati di mana-mana. Selain itu bahan bercetak adalah bahan yang kekal dan mudah dirujuk pada bila-bila masa. Kelebihannya yang

3

lain ialah mudah alih dan mudah diakses yang menyebabkannya menjadi sumber pengajaran dan pembelajaran yang terkenal dan selalu digunakan.

Namun begitu terdapat beberapa kelemahan yang ada pada bahan bercetak ini. Kebiasaaannya bahan bercetak selalu didapati dalam bentuk buku yang tebal contohnya buku teks. Jadi sukar untuk dibawa kerana berat selain tidak boleh disunting dan akan menjadi masalah apabila berlakunya peredaran zaman yang mana isi kandungan buku tersebut menjadi ketinggalan dan tidak terkini. Ini kerana buku-buku selalunya perlu disunting terlebih dahulu kemudian dicetak seterusnya diedar yang mana mengambil masa yang agak lama untuk mengikut peredaran zaman.

2.2.1.2. Bahan Teknologi Maklumat Bahan teknologi maklumat merupakan sumber pengajaran dan pembelajaran yang semestinya mendapat perhatian daripada murid-murid. Teknologi Maklumat ataupun Information Technology (IT) adalah teknologi dunia yang terkini dan dapat memberi banyak manfaat jika digunakan secara betul. Penggunaan sumber ini perlulah dikendalikan oleh guru yang berkemahiran kerana pengguanaan IT secara terancang dan bersesuaian dapat meningkatkan kecekapan proses dan keberkesanan P&P itu.

Bagi guru yang menggunakan sumber P&P ini, mereka boleh menggunakan portal pendidikan, internet, rangkaian LAN, dan multimedia. Komputer adalah alat atau bahan utama yang perlu digunakan oleh guru untuk menyampaikan isi pelajaran dalam proses P&P. Dewasa ini guru-guru sudah mempunyai kemudahan kerana terdapat perisian-perisian yang percuma disediakan oleh kerajaan yang mana isi perisian tersebut bertepatan dengan sukatan pelajaran yang sedia ada. Banyak kelebihan bahan ini jika digunakan secara betul. Oleh itu, guru perlu kerap memantau pergerakan murid-murid semasa proses P&P sedang berlangsung. Kelebihan bahan ini ialah murid-murid cepat mudah faham kerana mereka akan tertarik dengan grafik yang ada pada bahan ini dan secara tidak langsung telah menarik perhatian mereka. 4

dan spesimen. Kebiasaannya spesimen seperti ini boleh dilihat dalam bentuk bahan awetan. Bahan yang pertama ialah bahan hidup yang sebenar dalam dunia realiti dan masih hidup contohnya cacing tanah.Selain itu. Manakala daripada segi sumber P&P pula bahan-bahan yang mungkin terlibat ialah alat komputer. Contoh bahan maujud bukan sahaja tergolong dalam sumber P&P adalah kota atau bangunan yang kekal serta alam persekitaran. Manakala bahan bukan hidup pula ialah seperti jentera ataupun bangunan.3. gambaran. Bahan maujud terbahagi pula kepada tiga jenis iaitu realia asli. alat tulis. Contoh bahan hidup yang boleh dijadikan spesimen ialah daun-daun. murid-murid mudah untuk mengulangkaji pelajaran dan guru juga mudah untuk membuat suntingan sekiranya guru mendapati terdapat perubahan yang perlu dibuat. OHP. Spesimen ialah sample atau contoh hidupan yang dapat mewakili kumpulan hidupan-hidupan tertentu yang mempunyai sifat-sifat atau ciri-ciri yang lazimnya terdapat pada kumpulan hidup tersebut. dan perkakas sains. 2. baik digunakan dalam keadaan hidup ataupun yang sudah diawetkan. maka secara keseluruhannya bahan ini tidak dapat berfungsi.1. Bahan Maujud Sumber pengajaran dan pembelajaran bahan maujud adalah merupakan bahan konkrit atau bahan sebenar yang boleh disentuh dan dipegang. Realia asli pula terbahagi kepada dua iaitu bahan yang hidup dan bahan bukan hidup. Realia awet pula mestilah berasal daripada benda hidup yang kemudiannya diawet dan disimpan di dalam bendalir kimia. atau kenyataan sebenar. Aplikasi penggunaan bahan maujud boleh menggunakan situasi. Sebaliknya yang menjadi masalah besar ketika menggunakan bahan ini adalah sekiranya bekalan elektirk terputus. Jenis bahan maujud yang ketiga ialah spesimen.2. realia awet. Bahan maujud ini juga adalah nyata yang ada dalam lingkungan alam. Murid akan didedahkan dengan pengalaman sebenar yang mana turut melibatkan pengalaman sedia ada mereka 5 .

Jika kos membeli alat tersebut agak mahal namun faedah yang boleh didpati daripadanya tidak seberapa maka bukanlah satu bahan bantu mengajar yang baik dan bermutu. Murid lebih memahami sesuatu pelajaran jika melibatkan kesemua deria mereka. Antaranya yang lain ialah bahan tersebut mudah diperolehi dan mudah digunakan iaitu guru dan murid mudah memahami dan dapat menggunakannya dengan seoptimum mungkin. rasa. bahan tersebut seboleh-bolehnya tidak terlalu mahal berbanding dengan faedah yang dapat diberikan oleh bahan tersebut. Maka bahan bantu mengajar yang baik dan bermutu patut memberi ransangan yang dapat menarik minat murid untuk belajar selain melibatkan diri 6 . Selain itu. Ini bermaksud. sentuhan dan bauan murid-murid. 2.dan juga merangsang penggunaan deria penglihatan. Terdapat banayak aspek yang dapat menilai kebaikan dan mutu sesuatu bahan bantu mengajar. Aspek yang paling penting menentukan mutu dan kualiti sesuatu bahan bantu mengajar ialah apakah bahan tersebut dapat memberi pelbagai ransangan dan menggunakan pelbagai deria. Biarlah kosnya rendah namun faedah yang dapat disumbangkan adalah besar dan menepati pengajaran guru. bahan tersebut mudah digunakan dan disimpan semula dan jika berlaku kerosakan maka dapat dibaiki dengan mudah.2. Selain bahan tersebut juga mudah alih dan dapat disenggarakan. pendengaran. Ini amat penting kerana jika kita menggunakan bahan yang tidak memberi maklumat terkini dikhuatiri murid akan mudah keliru dengan fakta-fakta yang tidak tepat.2. Ciri-Ciri Sumber Pengajaran dan Pembelajaran Ciri-ciri lain yang mempengaruhi mutu sesuatu bahan bantu mengajar ialah semestinya dapat memberi maklumat terkini.

7 . Rajah dibawah menunjukkan pengelasan sumber pengajaran dan pembelajaran. Contohnya jika guru telah menyediakan bahan yang menunjukkan pelbagai tanda baca. dialog dan sebagainya. Rajah 1: Pengelasan Sumber Pengajaran dan Pembelajaran (Poh Swee Hiang. Ini merujuk kepada keupayaan dan ketahanan alat tersebut untuk digunakan berulang kali malah dapat dipergunakan pula di dalam situasi yang berlainan. 2. maka bahan tersebut juga boleh digunakan untuk mengajar ayat seru. 1996) Berdasarkan Rajah 1. iaitu bahan cetak dan bahan bukan cetak.mereka secara langsung ke dalam pelajaran dengan menggunakan bahan bantu mengajar yang digunakan.3. jadual dibawah pula menerangkan fungsi utama bahan-bahan tersebut. PENGURUSAN SUMBER Sumber pengajaran dan pembelajaran terbahagi kepada dua kelas yang besar. Apsek lain yang perlu diambill kira ialah apakah bahan bantu mengajar tersebut dapat digunakan berulang kali dan dapat digunakan didlam situasi yang berlainan. ayat tanya.

2. minat. 5. Menyampaikan fakta secara sistematik. Prosedur Penghasilan Dan Penggunaan Bahan Teknologi Pendidikan yang Sesuai dan Tatacara Penyelenggaraannya dalam Pengajaran dan Pembelajaran Pendidikan Islam 8 . Merupakan bahan pameran yang baik. Menggantikan bahan sebenar. Membenarkan ulang tayang. Membolehkan bacaan pada kadar kecepatan murid. Menunjukkan bahan atau peristiwa dengan terperinci. Merumuskan perhubungan antara fakta. 2. 4. Menunjukkan bahan visual yang bergerak. Transparensi 1. Menerapkan sikap dan nilai. 4. 2. Memupuk semangat persaingan dan kerjasama sosial. Bahan Komputer 1. Membenarkan pergerakan didemonstrasikan. dan sikap positif. Meningkatkan motivasi dan minat. 3. Membenarkan penyampaian aneka media. Membawa situasi luar ke dalam bilik darjah. Meningkatkan motivasi. Menyampaikan maklumat secara berperingkat. Menghasilkan kesan kepaduan dan realisme. 3. 2. Jadual 1 2. 3. 2. 3. 3. Merupakan bahan pameran yang baik. Bahan Permainan dan Simulasi 1. Membenarkan pembelajaran individu. Memudahkan pembelajaran interaktif. Mewujudkan situasi seakan-akan situasi sebenar. 4. 2. 4. 5. 3. Bahan 3 Dimensi 1. dan sikap positif. Membenarkan ulang dengar.SUMBER Poster dan Carta 1. Gambar Foto 1. Menyediakan pengalaman pendengaran yang konkrit.1. Meningkatkan motivasi. 5. 4. TV dan Pita Video 1. 2. Menunjukkan bahan sebenar atau perwakilannya. Membolehkan pengenalpastian struktur dan bahagian. Merangsang pemikiran kritis dan kreatif. Membenarkan cetakan yang diperbesarkan. Menyediakan kegiatan pemulihan dan pengayaan. 2. FUNGSI UTAMA Menyampaikan maklumat secara grafik. minat.3. Radio dan Pita Audio 1. Menunjukkan struktur dan organisasi. Merangsangkan pemikiran kritis dan kreatif. 4. 3.

surat khabar dan nota-nota bercetak. Guru boleh menggunakan bahan bercetak sekerap mungkin sehingga murid benar-benar dapat mengingati fakta atau perkara yang ingin diperlajari. berita. 9 .1 Bahan Bercetak Bahan-bahan cetak merupakan media pendidikan yang paling mudah didapati dan disediakan. risalah. buku fiksyen. Kebolehgunaan Teknologi pendidikan ini memudahkan guru untuk mengajar murid melalui bahan bercetak yang maujud. surat. cetakan tempatan atau cetakan sendiri berharga murah dan boleh disediakan dengan cepat. Pencetakan bahan yang banyak akan mengurangkan kos jika dibandingkan dengan bahan pandangdengar yang lain. Anggaran kos Bahan bercetak amat murah dan mudah untuk didapati. 2. lukisan atau gambar. Bahan-bahan bercetak. Pemilihan dan penghasilan bahan bercetak sebagai sumber pengajaran dan pembelajaran dalam Pendidikan Islam perlu menitikberatkan aspek-aspek yang berikut: 1. buku rujukan. majalah.Melihat daripada segi perspektif teknologi pendidikan. buku kerja. 2. Contoh bahan bercetak adalah seperti buku teks.1. Penggunaan bahan cetak sebagai bahan pengajaran tidak terhad asalkan menepati objektif. Bahan-bahan tercetak boleh dibaca dengan cepat dan maklumat penting boleh dipelajari tanpa mengikut sesuatu masa pengajaran.3. Murid-murid boleh menggunakannya mengikut kadar kecepatan mereka sendiri. bahan yang diguna untuk menyampaikan pengajaran dan menjadi rangsangan pelajaran digolongkan sebagai media pendidikan. Bahan bercetak seperti ini mengandungi maklumat dalam bentuk perkataan.

Perkara ini penting dalam menyampaikan maklumat dan mengekalkan perhatian serta minat murid. ia perlu digunakan di tempat yang terang atau mempunyai cahaya kerana jika tidak bahan yang dipaparkan tidak dapat dilihat 3. murid-murid juga boleh menggunakan pada bila bila masa bahan bercetak tersebut walaupun tanpa guru. Selain itu.Bahan bercetak tidak mempunyai masalah dari segi penggunaannya kerana ia tidak memerlukan sumber tenaga elektrik seperti komputer. Jika guru mencetak bahan-bahan yang mengandungi tulisan tangan. Penggunaan kertas sangat popular kerana ia mudah didapati selain kos mencetak yang rendah. Walaubagaimanapun. 6. Jika bahan tersebut ingin digunakan di kawasan yang luas seperti dewan. Saiz dan warna Jika gambar atau poster digunakan dalam pengajaran dan pembelajaran. 4. Warna yang terlalu terang dan terlalu gelap akan menjejaskan fokus murid terhadap penyampaian guru. Pemilihan warna juga perlu diberi perhatian oleh guru. guru perlu memastikan lukisan tersebut mudah difahami oleh murid. Bahan bercetak yang terlalu 10 . Bahan mentah Hampir kesemua bahan bercetak menggunakan kertas sebagai bahan mentah. Hal ini akan menyukarkan murid memahami isi pelajaran yang disampaikan oleh guru. Guru juga perlu mengelakkan penggunaan lukisan yang terlalu abstrak. Tatahias dan kemasan Sekiranya guru menggunakan lukisan sebagai bahan bantu mengajar. 5. bahan tersebut hendaklah diperbanyakkan. pastikan tulisan tersebut kemas dan mampu dibaca oleh murid. guru mestilah memastikan saiznya besar dan boleh dilihat oleh semua murid. Mobiliti Bahan bercetak ini boleh digunakan di mana sahaja sama ada di dalam atau di luar kelas.

banyak gambar dan warna juga tidak digalakkan untuk diguna sebagai bahan bantu mengajar kerana boleh mengganggu tumpuan murid dalammencapai objektif pembelajaran yang sebenar 7. telefon mudah alih. PDA dan sistem satelit dalam menyampaikan maklumat kepada penerima. Seperti yang diketahui umum. Sebenarnya teknologi maklumat tidak terhad kepda internet dan komputer sahaja tetapi ia melibatkan televisyen. Simpanan dan penyelenggaraan Bahan bercetak ini perlu disimpan dengan kemas dan teliti kerana bahan ini mudah koyak atau rosak.3. fax. Gambar-gambar seperti foto dan rajah boleh dimasukkan dalam teks untuk penerangan lebih lanjut mengenai konsep. plastik menyimpan kertas dan sebagainya. penyebaran. Bahan-bahan cetakan tambahan boleh dimuatkan di dalam buku teks atau buku latihan sebagai lampiran atau bahan tambahan. Prosedur Penghasilan dan Penggunaan Bahan Teknologi Maklumat dan Komunikasi yang Sesuai dan Tatacara Penyelenggaraannya dalam Pengajaran dan Pembelajaran Pendidikan Islam Penggunaan teknologi maklumat dan komunikasi secara terancang boleh mengukuhkan proses P&P di sekolah-sekolah serta memberi peluang kepada setiap murid untuk menguasai ilmu pengetahuan dengan cara yang lebih menarik dan berkesan sejajar dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan untuk mengembangkan potensi setiap individu secara menyeluruh dan bersepadu. telegram. teknologi disifatkan sebagai satu bentuk pemudah cara yang membolehkan pengaliran maklumat menjadi sangat pantas. 2. pemprosesan dan penyimpanan maklumat menggunakan perantaraan teknologi. Penggunaan bahan dengan cermat serta disimpan di tempat yang selamat memudahkan pengesanan semula dan menjamin ketahanan bahan tersebut. hujahhujah dan juga untuk menambahkan minat murid.2. Definisi teknologi maklumat boleh diringkaskan sebagai satu proses pengaliran. folder. 11 . seperti disimpan di dalam fail. telefon.

2. lukisan. adalah untuk memanipulasikan maklumat dan proses semula imej. Penghasilan Bahan Teknologi Maklumat: Persembahan Elektronik Multimedia Terdapat beberapa perisian yang boleh digunakan untuk menghasilkan Persembahan Elektronik Multimedia.3.Terdapat tiga asas penting dalam penggunaan teknologi maklumat. Selain aspek grafik. Grafik ialah kombinasi gambar-gambar. Grafik penting untuk menyediakan bahan-bahan pandangan (visual).dengan menggunakan komputer ia boleh merekod bunyi. Sebelum membina persembahan elektronik multimedia Powerpoint. Terdapat beberapa perkara yang perlu dikenalpasti oleh guru semasa menghasilkan sebuah persembahan elektronik multimedia Powerpoint iaitu: 1.1. lambang-lambang. lakaran yang dijadikan satu media untuk memberi konsep dan idea dari pengirim (guru) kepada sasarannya (murid) dalam proses menyampaikan maklumat. reka letak visual juga mempengaruhi kualiti persembahan elektronik multimedia Powerpoint yang dihasilkan. 2. angka. Contoh. guru perlu memastikan elemen grafik yang digunakan menepati keperluan murid-murid.imej dan sebagai pengesan gerakkan. Ketiga. Pertama teknologi maklumat adalah untuk mengumpul maklumat. Idea yang banyak dalam satu visual akan mengelirukan dan seterusnya akan mengalih tumpuan murid keluar daripada objektif pembelajaran. huruf. Antara perisian yang biasa digunakan ialah Microsoft Office Powerpoint. sesuai digunakan dalam kelas. simbol-simbol. Kedua.2. Dominan 12 . Ia digunakan untuk suntingan dengan menggunakan teknologi. Simplisiti Visual yang ditayangkan hendaklah dihadkan kepada satu idea.perkataan. digunakan untuk berkomunikasi iaitu ia menjelaskan bagaimana teknologi maklumat digunakan untuk berkomunikasi bagi mendapatkan maklumat daripada sumber kepada penerima.

guru menggunakan gambar anak panah bagi menunjukkan proses mengambil wudhuk. Sebagai contoh. guru boleh mempersembahkan gambar sawah padi bagi menimbulkan inkuiri murid. sejuk. Susunan item perlulah mematuhi urutan yang rasional bagi memudahkan pemahaman murid. Pemilihan warna yang tepat membantu keberkesanan persembahan. Saiz dan jenis huruf mempengaruhi penerimaan murid-murid terhadapa apa yang disampaikan oleh guru. murid dapat mengekalkan minat untuk mengikuti pembelajaran yang seterusnya 3.Dominan bererti pusat penumpuan atau minat. 4. 6. Kedua. bergetar. warna membantu membuat penegasan dan mewujudkan tumpuan. Warna Warna merupakan satu elemen reka letak visual yang penting. Warna mempunyai beberapa fungsi iaitu pertama. warna memudahkan sesuatu item dilihat. Penggunaan huruf besar hanya sesuai untuk tajuk yang pendek manakala untuk tajuk yang panjang. huruf bersaiz kecil digunakan 13 . Dengan yang demikian. guru perlu mewujudkan sesuatu yang boleh menarik minat murid-murid. Ketiga. kesan psikologi dan sebagainya kepada muridmurid. warna mewujudkan perasaan harmoni dan melahirkan kesan tertentu seperti panas. Pola Pola merupakan susunan item-item dalam sesuatu rekaan visual. Keadaan kesamaan dari segi berat. Huruf Pemilihan huruf juga penting dalam menghasilkan persembahan elektronik multimedia. 5. Sebagai contoh. Seimbang Guru perlu bijak untuk menggunakan ruang di dalam slaid persembahan. Di dalam slaid persembahan Powerpoint. tarikan dan tumpuan perhatian yang terdapat dalam suatu susunan slaid akan menjadikan persembahan lebih kemas dan teratur. jika guru ingin mengajar tentang negeri Kedah. Guru perlu memilih jenis huruf yang senang dibaca.

Selain itu. Guru juga perlu memastikan bahawa jarak di antara dua perkataan ialah 1atau 1 ½ lebar huruf. Persembahan elektronik yang dicetak dan didokumenkan boleh dijadikan rujukan pada bila-bila masa manakala persembahan yang disimpan dalam bentuk perisian mempunyai beberapa kelebihan. 2. guru juga perlu memilih warna yang lembut dan selesa dipandang oleh penerima iaitu murid.3. dan lain-lain.mengikut kesesuaian. Tatahias dan Kemasan Guru perlu memilih warna yang mempunyai kontras antara latar dengan imej atau teks. Antaranya ialah. Hurufan terang yang diletakkan di atas latar belakang gelap di dapati lebih jelas daripada sebaliknya. Tatahias warna juga dapat menjelaskan konsep atau menunjukkan penegasan. gunakan empat warna sahaja dalam satu skrin/slaid.2. Selain itu. Contohnya slaid berlatarbelakangkan warna merah menunjukkan penegasan dan perhatian. Bagi memastikan slaid yang dihasilakn tersebut kemas dan teratur.2. thumb-drive. Bahan Teknologi Maklumat: Persembahan Elektronik Setiap bahan bantu mengajar perlu diselenggara dengan baik termasuklah persembahan elektronik multimedia. Biarkan ruang di antara huruf kelihatan sama walaupun jaraknya berbeza. Persembahan yang telah siap dihasilkan perlu disimpan dalam beberapa bentuk iaitu dalam bentuk dokumentasi (hard copy) dan dalam bentuk perisian (soft copy). 14 . Penyelenggaraan Multimedia. 7. external hard disc. isi kandungan di dalam persembahan elektronik tersebut boleh disunting pada bila-bila masa mengikut keperluan murid dan keperluan semasa. persembahan elektronik yang disimpan dalam bentuk perisian juga dapat disalin ke dalam alat-alat teknologi maklumat yang lain seperti cakera padat.

Terdapat beberapa cara yang boleh digunakan untuk menyampaikan set induksi atau permulaan pelajaran ini. 15 . dan sebagainya. Bagaimanapun. Aktiviti set induksi hendaklah sesuai dengan pengalaman.1. membimbing murid mengingat kembali pelajaran yang telah dipelajari. biasanya tidak melebihi lima minit dalam sesuatu waktu pelajaran. dan umur murid. Antaranya ialah penggunaan bahan bantu mengajar. Aktivisi set induksi ini hendaklah dikaitkan juga dengan pengetahuan sedia ada murid. mengulangkaji topik yang berkaitan. 3. 3. kebolehan. oleh sebab itu tujuan set induksi hanya digunakan untuk membina aliran fikiran murid sahaja dan bukan merupakan salah satu isi pelajaran yang hendak disampaikan. motivasi.1. seorang guru harus memahami dan mematuhi beberapa prinsip berikut: 1. masa peruntukan dalam pelaksanaan set induksi ini haruslah ringkas dan singkat. 2. Prinsip-Prinsip Panduan Kemahiran Set Induksi Bagi mencapai tujuan set induksi ini. KEMAHIRAN-KEMAHIRAN MIKRO 3.1. Aktiviti set induksi ini hendaklah dikaitkan dengan isi pelajaran yang hendak disampaikan. teknik menyoal. Kemahiran Set Induksi Set induksi adalah bahagian permulaan sesuatu proses pengajaran. Tujuan utama mengadakan set induksi ini ialah untuk membina aliran fikiran serta menimbulkan minat murid-murid supaya mereka akan menumpukan perhatian terhadap aktiviti pengajaran yang hendak disampaikan.3.

Memotivasikan murid-murid supaya bersedia untuk belajar. demi mencapai tujuannya dalam tempoh masa yang singkat. atau projek. Aktiviti set induksi hendaklah dapat menarik minat dan perhatian murid. Objektif-Objektif Set Induksi Penggunaan set induksi dalam P&P mempunyai beberapa objektif berikut: 1. Membina aliran fikiran murid supaya mereka bersedia mempelajari sesuatu yang berkaitan. Aktiviti set induksi hendaklah disampaikan dengan cara berkesan. Kesan Kemahiran Set Induksi ke Atas Pengajaran-Pembelajaran Jika objektif-objektif set induksi boleh dicapai. 5.3. Menadangkan cara-cara melaksanakan sesuatu aktiviti.4. 2. kesan penggunaan kemahirannya dapat diperhatikan seperti berikut: 16 . 3.1.1. Mengaitkan pengalaman atau pengetahuan lepas murid dengan isi pelajaran baru yang hendak disampaikan. Membantu murid mengikuti pelajaran dengan lebih mudah dan bermakna. tugas. 5. Menarik perhatian murid terhadap aktiviti pengajaran yang akan dijalankan. Menyatakan had tugas yang akan dijalankan dalam aktiviti pembelajaran murid. 7. 4. 6.2. 3. 3.

isyarat. Aktiviti pengajaran dan pembelajaran dapat ditimbulkan dengan suasana yang aktif dan seronok. dan menstruktur. Mereka akan menunjukkan tanda persediaan untuk mengikuti aktiviti pengajaran guru selanjutnya. Murid-murid akan bersedia dan berusaha bersungguh-sungguh untuk menjalankan tugas dan aktiviti yang diberikan oleh guru. 4. 6. 3. Masalah disiplin dapat dikurangkan kerana aktiviti set induksi ini dapat menarik minat murid menumpukan perhatian sepenuhnya dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang selanjutnya. KOMPONEN-KOMPONEN KEMAHIRAN SET INDUKSI Menarik Perhatian 1. iaitu menarik perhatian. membuat berkaitan. 3. Menggunakan gerakan. CARA PELAKSANAAN Menggunakan nada suara.1.4. 2.1. Menunjukkan suatu aktiviti yang luar biasa. Semua murid akan menumpukan perhatian terhadap pelajaran yang akan disampaikan. dan kontak mata. Kesan ini membolehkan guru menjalankan aktiviti pengajaran dengan lebih lancar tanpa sebarang gangguan yang tidak diingini. 4. Komponen-Komponen Kemahiran Set Induksi Kemahiran set induksi lazimnya dibahagikan kepada empat jenis komponen. Murid-murid boleh menggunakan pengetahuan lepasnya untuk membina konsep yang baru dengan lebih mudah dan bermakna. 3. 17 . Menggunakan bahan bantu mengajar. Motivasi murid terhadap pelajaran yang akan disampaikan adalah tinggi. mewujudkan motivasi. 5. 2. Jadual dibawah menghuraikan secara ringkas cara-cara yang digunakan untuk melaksanakan setiap komponen kemahirannya.

Menunjukkan suatu teknik rasa aktiviti yang berguna. Jadual 2 Semasa sesi pengajaran mikro. 3. Menstruktur 1. tugas. atau projek. Menyatakan had tugas yang akan dijalankan. Mewujudkan Motivasi 1. isyarat. Membangkitkan rasa ingin tahu. Menyatakan aktiviti. Membuat Perkaitan 1. 2. Contoh boring bimbingan kemahiran set induksi adalah seperti berikut: KOMPONEN-KOMPONEN KEMAHIRAN SET INDUKSI DAN CARA PELAKSANAANNYA Menarik Perhatian 1. Menunjukkan suatu dan kontak bahan nada ADA (SESUAI) ADA (TIDAK SESUAI) TIDAK KELIHATAN aktiviti yang luar biasa. 3. Menunjukkan suatu aktiviti yang berguna. 3. Menyatakan cara-cara melaksanakan tugas. Menggunakan bantu mengajar. Mengaitkan pengetahuan lepas murid. 2. Mengaitkan isi pelajaran baru. 2. Menggunakan yang mencabar. boring bimbingan kemahiran-kemahiran set induksi digunakan untuk membuat penilaian terhadap kesan penyampaiannya. 4. 4. Menggunakan suara. Mengaitkan minat dan pengalaman murid. soalan 18 . Membangkitkan ingin tahu. 2. 3. Menggunakan teknik bercerita. Mengaitkan peristiwa semasa. Menggunakan soalan yang mencabar.Mewujudkan Motivasi 1. 3. Menggunakan satu siri soalan yang berkaitan. 2. 4. 4. Menggunakan gerakan. 4. mata. Menggunakan bercerita.

tugas. peristiwa isi lepas Jadual 3 3. Mengaitkan semasa. menukar corak interaksi di antara guru dengan pelajar. Menggunakan satu siri soalan yang berkaitan. Mengaitkan minat dan pengalaman murid. Mengaitkan pengetahuan murid. atau projek. 19 . Kemahiran variasi rangsangan meliputi kemahiran mengubah-ubah tingkah laku guru. 4. 3. masa tumpuan perhatian pelajar adalah singkat. 2. serta mempelbagaikan kaedah dan teknik mengajar. Mengaitkan pelajaran baru. 4. mempelbagaikan aktiviti pengalihan saluran deria pelajar. Menyatakan aktiviti.Membuat Perkaitan 1.2. Kemahiran Varisai Rangsangan Variasi rangsangan merupakan teknik mempelbagaikan kaedah dan teknik penyampaian guru dengan tujuan menarik perhatian dan minat pelajar terhadap aktiviti pengajarannya. Tandakan (√) pada ruang yang berkenaan. 3. Mereka biasanya cepat hilang minat jika aktiviti pengajaran guru tidak dipelbagaikan. Menyatakan had tugas yang akan dijalankan. 2. Dalam proses pengajaran dan pembelajaran. Menyatakan cara-cara melaksanakan tugas. Menstruktur 1.

Melibatkan pelajar secara aktif dalam berbagai pengalaman baru dalam pembelajaran.2. Perubahan aktiviti pengajaran haruslah lancar dan dikaitkan dengan langkahlangkah penyampaian di antara satu sama lain. guru hendaklah memahami dan mematuhi beberapa prinsip berikut : 1.2. Guru harus mengubah rangsangan berdasarkan maklum balas yang didapati daripada pelajarnya. 4. Setiap langkah penyampaian haruslah mengandungi aktiviti pengajaran yang berbeza dengan langkah penyampaian yang lain. 3.1. Memusatkan perhatian pelajar & mengekalkan perhatian mereka terhadap pengajaran guru. Memotivasi dan membangkitkan naluri ingin tahu melalui pelbagai aktiviti pengajaran guru. Memberi peluang kepada pelajar menikmati pelbagai aktiviti yang dijalankan. 20 . Perubahan kaedah dan teknik penyampaian guru hendaklah dikaitkan dengan tujuan dan isi pelajaran. 3. Sekiranya masa penyampaian sesuatu langkah mengajar melebihi lima minit. Memberi peluang kepada pelajar menggunakan berbagai saluran deria untuk memperoleh ilmu. corak aktiviti pengajaran haruslah dipelbagaikan. 5. Objektif Penggunaan Variasi Ransangan 1. 4. 6. 2. Prinsip Variasi Rangsangan Bagi menggunakan kamahiran variasi rangsangan dengan berkesan.2. Penggunaan alat bantu mengajar untuk mempelbagaikan pengalihan saluran deria haruslah dirancang dan disampaikan dengan teknik yang berkesan. Mewujudkan suasana pengajaran dan pembelajaran yang positif dan seronok. 2. 5.3. 3.

Murid berpeluang menggunakan pelbagai saluran deria untuk mempelajari sesuatu. kesan-kesan positif berikut dapat dilahirkan. 2. Guru bergerak ke kiri dan kanan. belakang dan depan semasa mengajar. Minat & perhatian mereka akan ditumpukan sepenuhnya terhadap aktiviti pengajaran guru.2. Mereka akan dapat memahami bahan konsep pengajaran guru dengan lebih baik lagi.2. Komponen Kemahiran Variasi Ransangan 1. 21 .4. Komponen perubahan pergerakan anggota guru. Kanak-kanak lebih ceria dan seronok untuk belajar. Contohnya melukis. 2. 3.3. Komponen perubahan pergerakan langkah guru. Dapat mewujudkan suasana pembelajaran yang positif. Guru juga boleh menggunakan bahagian anggota badan yang baru contohnya tangan untuk menegaskan penerangan dan penyampaian. Masalah disiplin dapat dikawal apabila pelajar menumpukan sepenuh perhatian terhadap aktiviti pengajaran guru. Pergerakan langkah guru perlu dilakukan secara perlahan supaya tidak mengganggu P&P dan tumpuan kanak-kanak. melabel. Dengan bantuan BBM yang sesuai dapat merangsangkan P&P kanak-kanak. Aktiviti P&P akan menjadi lebih seronok & menarik. P&P menjadi lebih bermakna dan berjaya meninggalkan kesan yang mendalam. memain peranan dan sebagainya.3. Guru akan melakukan pergerakkan badan dan ini akan meneguhkan P&P. 3. 4. 5. Naluri ingin tahu pelajar akan dibangkitkan dan mereka berusaha melibatkan diri secara aktif. 1. Kesan Penggunaan Variasi Ransangan Ke Atas Pengajaran Dan Pembelajaran Apabila kemahiran variasi rangsangan digunakan dengan betul.

Komponen perubahan bentuk lisan murid. 5. Komponen perubahan fokus deria murid. tumpuan harus diberikan kepada tiga komponen yang berasaskan kepada perubahan tingkah laku guru dan tiga komponen yang berasaskan kepada perubahan tingkah laku pelajar. Sebagai aktiviti penilaian. 6. dan simulasi. 4. Perhatian kanak-kanak akan berubah apabila guru mengubah cara mengajar dengan menggunakan BBM. pensyarah dan guru-guru pelatih yang terlibat boleh menggunakan boring bimbingan kemahiran variasi rangsangan berikut: KOMPONEN 1 KEMAHIRAN Pergerakan langkah guru yang sesuai Pergerakan anggota guru yang berpatutan Perubahan pertuturan nada guru dalam 2 3 4 30 SAAT BAGI TIAP-TIAP RUANG 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 22 . 3. Kanak-kanak boleh dilibatkan secara lisan contohnya penggunaan bahasa.3. Guru tidak hanya menggunakan suara yang mendatar tetapi perlu mengubah nada suara mengikut kepentingan bahan pengajaran. Komponen perubahan bentuk fizikal murid. Perubahan bentuk fizikal murid seperti lakonan.5.2. Komponen perubahan nada suara guru. Cara Mengendalikan Pengajaran Mikro Guru pelatih yang memilih kemahiran variasi rangsangan untuk melatih diri dalam sesi pengajaran mikro harus merancang aktiviti pengajaran dengan berbagai-bagai aktiviti rangsangan. menulis. Semasa menjalani aktiviti pengajaran dalam sesi pengajaran mikro.

3. kemahiran penyoalan digunakan untuk menilai pencapaian objektif pelajaran. Perinsip-Prinsip Panduan Penggunaan Kemahiran Penyoalan Bagi menggunakan kemahiran penyoalan dengan berkesan dalam aktiviti pengajaran. Hampir semua proses pengajaran dan pembelajaran melibatkan penggunaan teknik menyoal. dalam set induksi .Perubahan fokus deria pelajar Perubahan bentuk lisan pelajar Perubahan bentuk fizikal pelajar Tandakan (√) dalam ruang yang berkenaan apabila perubahan tingkah laku guru dan murid dapat diperhatikan.1. guru pelatih harus menguasai kemahiran penyoalan ini untuk mencapai kejayaan dalam aktiiti pengajarannya. Justeru itu. kemahiran penyoalan digunakan untuk mencungkil fikiran murid untuk membantu mereka mengikuti pelajaran dengan lebih berkesan. iaitu peringkat permulaan sesuatu pelajaran. guru haruslah memahami dan mematuhi prinsip-prinsip berikut: 1.3. Pada peringkat penutup.3. Pembentukan Soalan 23 . Kemahiran Penyoalan Teknik menyoal merupakan teknik yang penting dalam aktiviti pengajaran guru. kemahiran penyoalan digunakan untuk menolong murid mengingat kembali ilmu pengetahuan lepas yang berkaitan. Kaedah Socrates adalah satu kaedah yang menggunakan satu siri soalan untuk membimbing murid menemui sesuatu kesimpulan. Jadual 4 3. Pada peringkat perkembangan. Misalnya.

kemudian menyebut namanya supaya menjawab soalan itu. bentuk soalan hendaklah diubah daripada semasa ke semasa. dan jelas. Teknik Mengemukakan Soalan a) Bagi mengelakkan setiap murid dalam bilik darjah memikirkan jawapan. guru haruslah merancangkan jenis-jenis soalan yang berkaitan. berhenti sekejap untuk memberi masa murid-murid berfikir. Guru juga harus mengelakkan daripada emberi soalan-soalan mengikut susunan tempat duduk murid dalam kelas. e) Soalan yang dibentuk harus mendorong murid berfikir. dan pengalaman masing-masing. perkataan dan istlilah yang digunakan harus mudah dan telah dipelajari oleh mereka.a) Aras soalan hendaklah sesuai dengan murid mengikut umur. b) Soalan-soalan yang dikemukakan haruslah ditujukan kepada seluruh kelas dan bukan hanya murid cerdas sahaja diberi peluang menjawab soalansoalan guru. guru kadangkala boleh memanggil seorang murid yang lain mengulang jawapan murid itu. dengan syarat sebutan guru cukup lantang dan jelas didengar oleh semua murid. d) Bagi menarik perhatian murid. betulkan?” f) Bentuk soalan haruslah ringkas. 2. tepat. Elakkan soalan yang mengandungi jawapan sendiri seperti “Bumi kita adalah suatu sfera yang besar. 24 . kebolehan. c) Bagi memastikan soalan mudah difahami oleh murid-murid. c) Bagi memastikan semua murid mengambil perhatian terhadap jawapan yang diberi oleh seseorang murid. Pastikan semua murid telah bersedia mendengar soalan guru. b) Sebelum aktiviti pengajaran dimulakan. d) Bagi menarik perhatian murid. guru haruslah mengemukakan soalan terlebih dahulu. guru hanya menyebutkan soalan sekali sahaja.

g) Bagi mendorong murid supaya sentiasa berusaha dan cuba menjawab soalan guru. pujian hendaklah diberikan kepada murid yang telah memberi jawapan yang betul.3. f) Melarang murid-murid memberi jawapan secara beramai-ramai. 25 . Memberi jawapan secara beramai-ramai bukanlah tujuan menyoal. c) Jika jawapan yang diberikan adalah baik dan penting. Penerimaan Jawapan Murid a) Bagi menggalakkan murid berusaha memberi jawapan dengan baik. guru hendaklah mengelakkan diri daripada mengejek murid yang memberi jawapan yang salah atau jawapan yang bersifat bodoh. guru boleh meminta murid yang lain melengkapkannya atau guru sendiri boleh menambahkan maklumat-maklumat kepada jawapannya. d) Jika jawapan yang diberikan kurang lengkap. Antaranya ialah: 1.3. guru boleh meminta murid yang lain mengulangi jawapan itu. dan hanya menunggu guru mengulangi jawapan itu. e) Jika murid tidak boleh menjawab. b) Guru hendaklah mengelakkan amalan mengulangi jawapan murid kerana cara ini secara tidak langsung akan menggalakkan murid-murid yang lain tidak mempedulikan jawapan yang diberi oleh murid. Menguji pengetahuan dan kefahaman murid. Objektif-Objektif Penyoalan Penggunaan penyoalan dalam aktiviti pengajaran mempunyai beberapa objektif yang tertentu. 3. guru hendaklah membantunya menjawab dengan mengubah aras soalan ke peringkat yang lebih rendah atau memberi petua-petua yang berkaitan.2.

Merangsang dan mencungkil fikiran murid. 12. Membantu murid mengulangkaji pelajaran untuk menyediakan diri dalam ujian yang akan datang. 26 . Membantu murid mengukuhkan konsep dan kefahaman yang baru dipelajari pada peringkat akhir pelajaran. 4. Melibatkan murid secara aktif dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran. 3. Kesannya ialah murid dapat belajar sesuatu dengan lebih menyeluruh dan berkesan. 9. Menilai keberkesanan pengajaran guru dan pencapaian objektif pelajaran. 3. 6. murid-murid akan melibatkan diri secara aktif dalam aktiviti pembelajaran mereka.3. Memberi contoh serta mengalakkan murid supaya berani menyoal apabila mereka ada keraguan atau kurang faham sesuatu.3. 2. 8. 10. Menimbulkan minat dan rasa ingin tahu murid dengan mengemukakan soalan yang menarik atau mencabar. 11. Minat murid terhadap pelajaran akan ditambah dan mendorong mereka memberi perhatian terhadap aktiviti pengajaran guru. 5. Membimbing murid menggunakan kaedah inkuiri-penemuan untuk membuat kesimpulan atau menyelesaikan sesuatu masalah yang kompleks. Menjalin perhubungan yang baik diantara guru dengan murid melalui aktiviti soal jawab. Melalui aktiviti soal jawab. Mengembangkan daya pemikiran murid melalui satu siri soalan yang terancang. Menarik perhatian murid supaya menumpukan perhatian mereka kepada aktiviti pengajaran guru atau kepada sesuatu penegasan.2. 7. Kesan Kemahiran Penyoalan ke Atas Pengajaran dan Pembelajaran 1.

2. Melalui soalan menguji pengetahuan lepas murid. pemulihan. 4. 3. Kesannya ialah muriddapat mengikuti pelajaran dengan lebih bermakna dan mudah difahami. Soalan divergen. Menggunakan soalan-soalan untuk menolong murid mengulangkaji pelajaran akan menambahkan prestasi mereka dalam peperiksaan yang akan datang. guru boleh merancang aktiviti pengajaran yang sesuai berdasarkan jawapan murid. Kesannya ialah membolehkan guru merancang aktiviti pengayaan. 7.3.3. Soalan ditumpukan lebih kepada satu idea. perhubungan guru dan murid dapat dijalin dengan baik. Fokus (Tunggal) 1. Memberi masa kepada murid memikirkan KRITERIA-KRITERIA TEKNIK MENYOAL 27 . 6.4. 3. Soalan disebarkan kepada seluruh kelas. Murid akan menyukai pengajaran guru dan tidak merasa segan atau malu untuk bertanya kepada guru apabila mereka menghadapi masalah dalam pembelajaran. atau aktiviti pengajaran yang selanjutnya dengan lebih berkesan. 8. Penyoalan dalam membantu murid mengukuhkan konsep-konsep yang baru dipelajari. Daya pemikiran murid dapat dikembangkan kepada tahap yang lebih tinggi. 5. Soalan yang digunakan sebagai aktiviti penilaian akan membolehkan guru mengenal pasti masalah yang dihadapai oleh murid. Melalui aktiviti soal jawab. Jelas Tepat Ringkas Soalan yang ditumpukan kepada satu idea. Sebaran Hentian 1. Soalan konvergen. Komponen-Komponen Kemahiran Penyoalan KOMPONEN-KOMPONEN KEMAHIRAN PENYOALAN Penbentukan Soalan 1. 2. Fokus (Pelbagai) 1. 2. 1.

jawapannya. Memberi pujian.5. Aras kemahiran soalan boleh dikelaskan kepada enam peringkat seperti yang dinyatakan oleh Bloom dalam bukunya „Taxonamy of Education Objectives‟.3. konsep. Tujuan menggunakan kemahiran ini ialah untuk menolong murid-murid berfikir secaa mendalam supaya memahami sesuatu fakta. Memberi petunjuk Menjawab 1. 3. Melayani Jawapan 1. hukum atau teorem dengan lebih jelas lagi. Mencungkil Fikiran 1. 3. 2. kemahiran mempelbagaikan jenis soalan mengikut arasarasnya juga boleh dikuasai melalui pengajaan mikro. Peringkat28 . Mengemukakan satu siri soalan untuk mencungkil fikiran. Membaiki jawapan. Memberi petua atau petunjuk untuk membantu murid. Kemahiran menggunakan soalan mencungkil fikiran murid boleh dijalankan dengan menyediakan beberapa soalan yang berkenaan serta berkaitan. kemudian mengemukakan soalan-soalan itu mengikut susunan yang sesuai. Jadual 5 3. Penyoalan Mencungkil Fikiran Kemahiran ini digunakan untuk mencungkil fikiran murid sehingga mereka memberi satu jawapan yan tepat dan sempurna.6. Aras-Aras Penyoalan Selain teknik menyoal.3. Melengkapkan jawapan.

guru pelatih yang terlibat harus cuba menggunakan teknik menyoal mengikut prinsip-prinsip panduan dan merujuk komponen-komponen kemahiran penyoalan yang disarankan dalam Jadual 6.peringkat itu ialah pengetahuan. analisis. Rajah 2 3. kefahaman. KOMPONEN KEMAHIRAN (TEKNIK MENYOAL) Pembentukan Soalan: Jelas. sintesis dan penilaian.7. Lihat rajah dibawah. ringkas. Cara Pengendalikan Pengajaran Mikro Semasa merancang aktiviti pengajaran mikro berasaskan kepada kemahiran penyoalan. dan tepat Fokus kepada satu idea 1 2 3 4 5 6 NOMBOR SOALAN 7 8 9 10 11 12 13 14 15 29 . guru pelatih hendaklah menyediakan berbagai-bagai jenis soalan seperti soalan konvergen dan soalan divergen mengikut beberapa aras kemahiran penyoalan yang boleh mencungkil fikiran murid.3. aplikasi. Semasa menjalankan aktiviti pengajaran mikro.

Fokus kepada lebih daripada satu idea Sebaran ke seluruh kelas Hentian yang sepatut Melayan baik Memberi petunjuk atau petua Mencungkil fikiran ARAS-ARAS KEMAHIRAN Pengetahuan Kefahaman Aplikasi Analisis Sintesis Penilaian Tandakan () pada ruang yang berkaitan dengan ciri-ciri yang dapat dilihat bagi tiap-tiap soalan yang dikemukakan dalam sesi pengajaran mikro. Kemahiran Penutup Penutup pelajaran dalah bahagian terakhir sesuatu pelajaran. pengukuhan dan penilaian biasanya dilakukan dalam bahagian penutup ini. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 jawapan dengan Jadual 6 3. Hasil penilaian akan digunakan untuk melakukan perubahan pada pengajaran yang seterusnya. Disamping itu. Aktiviti-aktiviti rumusan. Terdapat dua jenis penutup yang biasanya digunakan oleh guru didalam pengajaran. iaitu penutup kognitif dan penutup Penutup kognitif adalah penutup yang bertujuan untuk memberikan peneguhan kepada isi pelajaran atau kemahiran yang baru dipelajari oleh murid. Penutup kognitif boleh 30 . guru juga boleh menggunakan bahagian penutup ini untuk menilai objektif dan aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang telah dilaksanakan. Oleh itu guru-guru menggunakan bahagian ini untuk membantu murid-murid mengukuhkan konsep atau kemahiran yang baru sahaja dipelajari dengan merumuskan semua isi penting atau memberikan aktiviti susulan kepada mereka.4.

Penutup hendaklah bermakna kepada murid-murid dari segi minat. Penutup hendaklah berkaitan dengan isi dan objektif P&P. Guru boleh memberikan kerja bertulis didalam buku atau lembaran kerja kepada murid. Penutup hendaklah ada kaitan dengan pengetahuan sedia ada. Antara cara-cara melakukan penutup kognitif adalah: 1.1. guru memberikan pujian dan galakan kepada pelajar yang berjaya menjawab soalan dengan betul. 3. 2. Guru boleh merumuskan isi-isi penting sesuatu pelajaran dengan tujuan mengukuhkan lagi apa yang telah dipelajari oleh murid-murid.” 3. kebolehan dan umur mereka. guru mungkin berkata “Sekarang kita berhenti sekejap dan kamu cuba sebutkan huruf-huruf hijaiah yang kita belajar tadi”. 4. guru haruslah memahami dan mematuhi beberapa prinsip berikut: 1. 31 . selepas sesuatu perbincangan atau sesi latihan dan diakhir satu pembelajaran. Contohnya. Dilakukan di akhir satu sesi pelajaran. Menyoal murid mengenai isi penting yang telah dipelajari Penutup sosial bertujuan memberikan sesuatu perasaan pencapaian kepada muridmurid yang telah diajar tentang sesuatu topik. Prinsip Penggunaan Kemahiran Penutup Untuk menggunakan kemahiran penutup dengan berkesan. Memberi aktiviti pengayaan kepada murid. guru mengajar huruf hijaiah kepada murid. 5. 2. Misalnya: “Muridmurid berjaya menjawab semua soalan ustaz mengenai solat hari raya dengan betul dan tepat. pengalaman murid dan konsep baru yang telah dipelajari. ustaz akan mengajar mengenai zakat.dilakukan melalui aktiviti rumusan. dalam pelajaran akan dating. a) Contohnya. pengukuhan dan susulan. 3.4.

5. 3. 3. Membuat satu rumusan tentang pelajaran yang telah disampaikan. Perlu mengandungi aktiviti-aktiviti susulan untuk murid-murid. Menimbulkan motivasi melalui kemesraan. Guru dapat mengetahui sejauh manakah objektif P&P telah dicapai. 3. Murid terdorong untuk belajar dengan tekun turutan daripada penggunaan penutup sosial. 4. Mengemukakan aktiviti susulan. 6. Pembelajaran menjadi lebih bermakna kerana murid-murid dapat penyelesaian kepada suatu pembelajaran. 5.4. Dapat meneguhkan suatu konsep yang baru dipelajari.4. Kesan Kemahiran Penutup Kepada Proses Pengajaran Dan Pembelajaran 1. 5.2. Menggunakan prosedur yang sesuai untuk menilai objektif P&P murid. Objektif-Objektif Kemahiran Penutup 1. 6. Meneguhkan satu-satu pelajaran yang baru dipelajari.4. Penutup harus berkaitan dengan aspek satu-satu pelajaran yang telah dipelajari. Penutup sepatutnya dapat menilai keberkesanan satu-satu pelajaran. 4.4. 3. Membantu murid mengingati pelajaran yang baru dipelajari. 2. menghairankan dan aktiviti susulan. 3. Membuat perkaitan antara pengetahuan sedia ada dan pengalaman murid dengan topik yang baru.3. 2.4. Komponen-Komponen Kemahiran Penutup 32 .

Guru mencadangkan beberapa aktiviti susulan. KOMPONENKOMPONEN KEMAHIRAN PENUTUP Perkaitan Sosial Perkaitan Kognitif  Guru menggunakan pelbagai jenis pujian apabila murid dapat menjawab soalan di peringkat penutup.    Rajah 3 4. Penutup ada hubungan dengan bahagian penting pelajaran. Dengan ini.Kemahiran penutup mempunyai dua kemahiran yang utama iaitu kemahiran penutup kognitif dan penutup social.  Guru membuat rumusan yang berkaitan dengan pengalaman murid. RANCANGAN PENGAJARAN HARIAN 33 . murid dapat merasa dan menikmati perasaan mencapai kejayaan. Rajah dibawah menerangkan mengenai aktiviti penutup yang terkandung dalam kedua-dua komponen tersebut.

‬‬ ‫‪ .٢‬ممباچ سورة املاعون دڠن مرءيقان حکوم جتويد‪.‬‬ ‫ڤڽراڤن هيالي‪:‬‬ ‫‪34‬‬ .‬‬ ‫ارس ‪:٤‬‬ ‫‪ .٢‬ممباچ سورة املاعون دڠن بخول دان فصيح‪.٣‬موريد ڤرهو مندڠر ابچان سورة املاعون دمسجد‪.٢‬موريد ڤرهو ممباچ سورة املاعون کخيک صالة‪.‫‪ ٪ :‬مچ ‪٣١٢٢‬‬ ‫‪ ٪:٢٦ -٩:٢٦ :‬ڤاݢي‬ ‫‪ :‬اتىون ‪٥‬‬ ‫اترخي‬ ‫ماس‬ ‫لکس‬ ‫مات ڤالجرن ‪ :‬ڤنديديقن اسالم‬ ‫‪ :‬اسوىن ثالوة امقرءان‬ ‫‪ :‬سورة املاعون‬ ‫بيدڠ‬ ‫اتجوق‬ ‫حاصيل ڤمبالجرن‬ ‫داخري ڤڠاجرن دان ڤمبالجرن‪ ،‬موريد اکن داڤت‪:‬‬ ‫ارس ‪:٢‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫ڤڠخاىوان سداي اد‪:‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫ارس ‪:٣‬‬ ‫‪ .٢‬ممباچ سورة املاعون دڠن خمرج يڠ بخول‪.

٣‬موريد ممباچ دعاء‬ ‫بالجر سچارا لکس‬ ‫‪ .٢‬ݢورو منايڠکن‬ ‫ۏيدايو مڠݢوانکن‬ ‫ۏيدايو کاممڠن کڤد‬ ‫‪35‬‬ ‫اييس کندوڠن‬ ‫دعاء بالجر‬ ‫مڠکو‪ /‬حميڤوه‬ ‫مقدمة‪ ٤ /‬مينيت‬ ‫سيت ايندوکيس‪ ٥ /‬اتيڠن ۏيدايو کاممڠن جامن راي‬ ‫مينيت‬ .‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫کامىرين برفيکري‪:‬‬ ‫‪ .٢‬ڬرو ممينذا موريد‬ ‫ممباچ دعاء بالجر‪.٢‬ݢورو منايڠکن‬ ‫‪.‬‬ ‫ڤڽراڤن علمو‪:‬‬ ‫‪ .‫‪ .٤‬ڬورو ممبخومكن‬ ‫ثيڠكو الكو موريد‬ ‫سكرساڽ ڤرمو‪.‬‬ ‫ڤڠݢابوڠ جامينن‪:‬‬ ‫‪ .٢‬اکد ڤراکاتن‪.‬‬ ‫‪.٢‬اکجني متڤنت‪.‬‬ ‫اکخيۏييت ڤڠاجرن دان چاثنت‬ ‫ڤمبالجرن‬ ‫‪ .٢‬حرميت راکن‪.٢‬ممبنديڠ بيذا‪.٣‬ادب دان اخالق اسالمييو‪.٢‬ڤالجرن جاوي‪.‬‬ ‫ابىن بنذو مڠاجر‪:‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪ .٢‬کومڤوحر‪.‬‬ ‫‪ .

٨‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ماليک ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪.‬‬ ‫‪.‬اوميو امام‬ ‫مسجد احلرام‪.‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪36‬‬ ‫موريد‪.‬‬ ‫سورة املاعون‬ ‫املاعون‪.٣‬موريد مندڠر‬ ‫ابچان ݢورو‪.‬‬ ‫‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪. ٢‬ڤووير ڤوينت‪.‬‬ ‫مڠکو ‪ ٦ /٢‬مينيت‬ .٤‬س ياڤاکو يڠ بوميو مڽمبوىکن مڠسا؟‬ ‫‪ .٣‬جواڤن‪ :‬اورڠ راماي‪ ،‬امبومنچ‪،‬‬ ‫اکون‪ ،‬دان س باݢايڽ‪..‬‬ ‫‪.٥‬جواڤن‪ :‬دوکخور‪ ،‬هللا‪ ،‬اوبت‪ ،‬دان‬ ‫س باݢايڽ‬ ‫‪.‬‬ ‫‪ .٤‬ݢورو ممڤردڠرکن‬ ‫ابچان چوهخوه سورة‬ ‫املاعون‪.٤‬ݢورو براتڽ کڤد‬ ‫موريد‪.٦‬ݢورو ممباچ حرمجين‬ ‫س سورة املاعون‪.٢‬س ياڤاکو يڠ منوموڠ مڠسا؟‬ ‫‪ .٣‬موريد منوهخون‬ ‫ۏيدايو دڠن ثلييت‪.‬‬ ‫‪ .٥‬ݢورو ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪.‬دان دايکويت‬ ‫اوميو موريد‪.٥‬موريد منجواب‬ ‫سؤامن ݢورو‪.‫ڤوويرڤوينت‬ ‫ݢورو براتڽ کڤد موريد‪:‬‬ ‫‪ .٢‬ݢورو ممباچ سورة ‪.‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪.٧‬موريد مڠيکوت‬ ‫ابچان ݢورو‬ ‫‪.

٢٣‬موريد ممباچ‬ ‫سورة املاعون‪.٢١‬موريد ڤرمڤوان‬ ‫ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪.‫‪.٪‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ڤرمڤوان ممباچ سورة‬ ‫املاعون بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪.٩‬موريد ماليک ممباچ‬ ‫سورة املاعون‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪. ٤‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ممباچ اکد لکمة سچارا‬ ‫لکس‪ ،‬کومڤومن‪ ،‬دان‬ ‫اينديۏيدو‪. ٦‬ݢورو ممبخومکن‬ ‫ابچان موريد سکرياڽ‬ ‫ڤرمو ‪.‬‬ ‫‪37‬‬ ‫مڠکو ‪ ٧ /٣‬مينيت‬ .‬‬ ‫‪. ٣‬موريد ممرىاثيکن‬ ‫اکد لکمة حرس بوت‪.‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.٢٢‬ݢورو ممينذا‬ ‫موريد ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪. ٥‬موريد ممباچ اکد‬ ‫لکمة يڠ دسدايکن‪.‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪.‬‬ ‫‪ .‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن سچارا لکس‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪.‬‬ ‫‪. ٢‬ݢورو منوجنوقکن اکد لکمة‬ ‫اکد لکمة کڤد موريد‪.‬‬ ‫‪.

‬‬ ‫‪. ٦‬ݢورو ممبخومکن‬ ‫کسامين موريد‬ ‫سکرياڽ ڤرمو ‪.‬‬ ‫‪. ٣‬موريد دودوق دامل‬ ‫کومڤومن ماس يڠ‪-‬‬ ‫ماس يڠ‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫موريد کڤد امڤت‬ ‫کومڤومن‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪. ٢‬ݢورو منايڠکن‬ ‫ڤوثوڠن اايت درڤد‬ ‫سوره کڤد موريد‪.‬‬ ‫‪. ٤‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ممباچ ڤوثوڠن اايت‬ ‫حرس بوت سچارا‬ ‫لکس‪ ،‬کومڤومن‪ ،‬دان‬ ‫اينديۏيدو‪. ٥‬موريد ممباچ اايت‬ ‫يڠ دکينديق‪.‫اکد اايت‬ ‫‪. ٤‬ݢورو ممينذا سدياڤ‬ ‫کومڤومن ممباچ اايت‬ ‫حرثنذو‪. ٥‬موريد ممباچ اايت‬ ‫يڠ داتيڠکن‪.٢‬ڬورو منايڠكن‬ ‫‪38‬‬ ‫مڠکو ‪ ٣٦ /٤‬مينيت‬ ‫مڠکو ‪ ٢٦ /٥‬مينيت‬ ‫ڤنوثوڤ‪ ٣ /‬مينيت‬ .‬‬ ‫‪. ٢‬ݢورو ممهباݢيکن کومڤوحر‪. ٣‬موريد ممرىاثيکن‬ ‫ڤوثوڠن اايت‬ ‫حرس بوت‪. ٦‬ݢورو ممبخومکن‬ ‫ابچان موريد سکرياڽ‬ ‫ڤرمو ‪.‬‬ ‫‪.

٣‬موريد مندڠر‬ ‫ابچاءن جسس بوت‬ ‫‪Jadual 7‬‬ ‫‪39‬‬ .‬‬ ‫‪ .‫ۏيديو ابچاءن امقرءان‬ ‫كڤد موريد‪.

1. Video Sila rujuk video yang dilampirkan.5. 40 .1. PELAKSANAAN MICRO TEACHING 5. DOKUMENTASI MICRO TEACHING 5.2.1. Foto Foto 1 Foto 2 Foto 3 5.1.

terdapat juga murid tidak menumpukan perhatian terhadap bahan yang saya sediakan. saya mendapati bahawa soalan yang saya kemukakan kepada murid tidak sesuai kerana saya mengungkapkan ayat dan menggunakan istilah yang tinggi yang tidak sesuai dengan tahap umur mereka seperti perkataan „fungsi‟. Saya juga menyediakan gambar sebagai rangsangan dan motivasi kepada murid untuk menumpukan perhatian terhadap pelajaran. dan duduk di tempat masing-masing. meminta murid mengosongkan meja. saya telah membuat perancangan terlebih dahulu iaitu dengan menyediakan Rancangan Pengajaran Harian (RPH). 6. REFLEKSI PELAKSANAAN KERJA PROJEK 41 . Semasa melaksanakan micro teaching. oleh sebab micro teaching saya hanya membuat bahagian set induksi sahaja. Kemudian saya telah menyenaraikan pengetahuan sedia ada murid untuk membuat soalan-soalan yang hendak dikemukakan pada langkah ini. saya juga telah memberikan peneguhan dan membantu mereka ketika mereka menjawab soalan.2 REFLEKSI MICRO TEACHING Sebelum membuat micro teaching. Namun. Selain itu. Saya melakukan set induksi tersebut selama lima minit sahaja iaitu masa yang maksimum dicadangkan untuk membuat set induksi. Justeru. Selepas melakukan micro teaching. saya memaparkan gambar dan bahanbahan yang telah saya sediakan. Ini mungkin disebabkan saya tidak begitu tegas dalam memberikan arahan. Begitu juga dengan menyoal murid-murid berdasarkan soalan-soalan yang telah disediakan. Selain itu. saya hendaklah meminta perhatian mereka terlebih dahulu dengan menggunakan nada suara yang berbeza. Seterusnya saya mengaitkan jawapan mereka dengan tajuk yang akan dipelajar.5.

Malah saya juga dapat praktikkan apa yang saya pelajari semasa menjalani praktikum di sekolah. perpustakaan. saya telah cuba menkonstruk idea yang diperoleh daripada buku rujukan dan mengambil ayat-ayat yang diperlukan. saya terlebih dahulu mengumpul maklumat daripada nota kuliah. saya keliru di antara „Sumber Pengajaran dan Pembelajaran‟ dengan „Media Pengajaran‟. Selain itu. saya turut memahami kehendak yang dikehendaki pada setiap langkah dalam pengajaran mikro seperti kemahiran menyoal yang perlu mempunyai soalan yang berfokus kepada satu idea dan lebih daripada satu idea. Kekeliruan ini timbul kerana maklumat yang terdapat dalam „Sumber Pengajaran dan Pembelajaran‟ terdapat dalam sub-topik „Media Pengajaran‟. Selain itu. Setelah memperoleh maklumat yang diperlukan.Sebelum melaksanakan tuasan ini. dan penutup. terdapat beberapa kebaikkan yang saya peroleh antaranya adalah saya lebih jelas mengenai maksud pengajaran mikro yang sebenarnya iaitu pengajaran yang hanya menumpukan kepada sesuatu langkah dalam pengajaran seperti pendahuluan set induksi. Semasa membuat tugasan ini. saya telah berkolaborasi dengan rakan-rakan mengenai maklumat yang sebenar diperlukan selain bertukar-tukar bahan dengan mereka. Selain itu. Kemudian. Melalui tugasan ini. saya turut menukarkan contoh-contoh yang tidak berkaitan dengan Pendidikan Islam kepada yang berkaitan dengannya. saya menyusun maklumat dan bahan-bahan tersebut mengikut soalan yang dikemukakan. dan sebagainya. Konklusinya dapatlah saya fahami bahawa „Sumber Pengajaran dan Pembelajaran‟ adalah sebahagian daripada „Media Pengajaran‟. 42 . internet. Jadi tidaklah menjadi masalah yang besar terhadap saya untuk memahami dengan lebih mendalam terhadap tajuk ini. Ironinya terdapat juga beberapa kelemahan yang terdapat daripada tugasan ini antaranya sumber dan maklumat yang terhad terutama maklumat mengenai ciri-ciri sumber pengajaran dan pembelajaran.

PENUTUP Sebagai seorang bakal guru.7. seharusnya kita dapat memilih dan menggunakan sumber pengajaran dan pembelajaran yang disediakan selain membuat bahan bantu mengajar sendiri. Guru Pendidikan Islam boleh menggunakan bahan bantu mengajar yang dibekalkan 43 .

com/ptk2/ptkkhusus2.htm 44 . dipegang. guru perlu kreatif dan bijak memilih bahan bantu mengajar yang sesuai untuk digunakan. Tuntasnya. guru juga boleh membina bahan mereka sendiri mengikut kebolehan dan tahap keupayaan murid sesuatu kelas. Sebagai contoh model dan diorama. carta.oleh kementerian kepada guru-guru j-QAF kerana bahan tersebut sesuai digunakan semasa aktiviti pengajaran. Antara bahan bantu yang dibekalkan oleh kementerian adalah kad perkataan. from Pengurusan Pengajaran dan Pembelajaran: http://www. Selain itu. Adapun bahan yang paling berkesan adalah bahan maujud yang boleh dilihat. Selangor: Kumpulan Budiman Sdn. Retrieved April 16. Penggunaan bahan bantu mengajar yang berkesan dapat mencapai hasil pembelajaran yang diingini selain murid ceria dan gembira untuk belajar. (2008). Pedagodi Sains 4 PENGURUSAN MAKMAL DAN SUMBER SAINS. 2011. dan sebagainya. Matapelajaran Pendidikan Islam juga boleh menggunakan diorama seperti ketika hendak mengajar tajuk Rukun Haji. dan dirasa oleh murid. P. PENGURUSAN PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN. BIBLIOGRAFI Hiang. Khairi. guru boleh menjadikan diorama kaabah sebagai bahan bantu mengajar. Bhd. (1999).freewebs. S. cakera padat. M. Ini kerana tujuan bahan bantu mengajar ialah memudahkan pencapaian fakta terutama fakta yang abstrak seperti untuk menerangkan tentang „Mukjizat al Quran‟.

(2011. LAMPIRAN 45 . Bhd. A. B. Retrieved April 17. Pedagogi 2 Strategi Pengajaran-Pembelajaran. Selangor: Kumpulan Budiman Sdn. Sang. 2011. Selangor: Kumpulan Budiman Sdn. PEDAGOGI UNTUK KURSUS DIPLOMA PERGURUAN SEMESTER 2.html Sang.com/doc/2688621/Perkembangan-Seni-dan-Kanak-kanak Salleh. R. Mac 13). (n.com/2011/03/sumber-pengajaran-danpembelajaran. Retrieved April 16. Bhd.scribd. M. Perkembangan Seni dan Kanak-Kanak. Pengajaran mikro. (1992).d.blogspot.Salleh. M. dan Persediaan Untuk Pengajaran Praktik. (2003). M. S. from Scribd: http://www. Sumber Pengajaran dan Pembelajaran dalam Pengajian Sosial. from KUMPULAN PGSR BAHASA MELAYU IPGM KKB: http://kumpulansiswazahguru.). 2011. S.

ULASAN PENSYARAH 46 .