1.

PENDAHULUAN Allah telah menurunkan al-Quran sebagai panduan dan sumber rujukan kepada manusia untuk menjalani kehidupan di dunia. Selain daripada itu, hadis, ijma‟, dan qias menjadi sumber rujukan seterusnya. Begitu juga sekiranya jika kita membeli peti ais, mesin basuh, dan televisyen, disediakan kepada kita buku manual sebagai panduan dan sumber rujukan untuk menggunakan alat-alat tersebut.

Jadi, menjadi lumrah dan fitrah manusia memerlukan sumber dan panduan dalam setiap perkara yang hendak dilakukan. Justeru, daripada perspektif pendidikan sumber ini dipanggil sumber pengajaran dan pembelajaran yang mana sumber ini digunakan sepanjang proses pengajaran dan pembelajaran. Sumber pengajaran dan pembelajaran ini bukan semestinya perlu disediakan oleh guru, malah murid juga boleh menyediakannya seperti membawa akhbar ke kelas. Akhbar tersebut boleh digunakan oleh guru sebagai sumber pengajaran dan pembelajaran.

Oleh itu, tugasan ini memerlukan saya menghuraikan sumber pengajaran dan pembelajaran, melaksanakan pengajaran mikro, serta mendokumentasikannya.

1

2. SUMBER PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 2.1. DEFINISI SUMBER PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN Menurut istilah bahasa Melayu sumber bermaksud asal, mula, dan punca 1 . Contohnya: Cukai eksport merupakan sumber kewangan negara yang penting. Manakala menurut istilah bahasa Inggeris yang merupakan bahasa kedua kebanyakkan rakyat Malaysia iaitu source yang bermaksud a person, book, or document that provides information2. Jika dilihat daripada perspektif pendidikan, sumber pengajaran dan pembelajaran (P&P) ialah sebarang penerbitan, gambar, carta, objek, alat, radas, perkakas, model atau kemudahan yang berperanan untuk memudahkan atau meningkatkan proses pengajaran dan pembelajaran. Ringkasnya sumber ialah bahan yang digunakan semasa proses pengajaran dan pembelajaran. Antara contoh sumber pengajaran dan pembelajaran termasuklah buku teks, buku rujukan, buku latihan, lampiran nota, dan alat audio visual. Tujuan sumber pengajaran dan pembelajaran ini adalah membantu guru menyampaikan pelajaran supaya murid-murid dapat memperoleh pengetahuan, kemahiran, sikap, dan nilai yang ditetapkan mengikut objektif kurikulum.

2.2. JENIS DAN CIRI-CIRI SUMBER PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN 2.2.1. Jenis Sumber Pengajaran dan Pembelajaran Terdapat beberapa jenis sumber atau bahan bantu pengajaran dan pembelajaran yang boleh digunakan untuk membantu guru dalam proses pengajaran. Antaran jenis-jenis sumber pengajaran dan pembelajaran adalah bahan bercetak, bahan teknologi maklumat dan bahan maujud. Semua jenis bahan ini mempunyai ciri-ciri yang berbeza tetapi bertujuan mencapai hasil yang sama iaitu untuk memastikan murid-murid memahami isiisi pelajaran serta mencapai objektif pembelajaran.

Melalui sumber-sumber yang sedia ada mahupun yang direka cipta mengikut kreativiti sendiri, guru perlu peka dalam memilih sumber P&P yang hendak digunakan
1 2

Kamus Dewan Edisi Keempat. (2007). Dewan Bahasa dan Pustaka: Kuala Lumpur. Hlm. 1541 Oxford Advanced Learnerner’s Dictionary International Student’s Edition. (2006). Oxford University Press: New York. Hlm. 1409

2

dalam proses pengajaran. Terdapat banyak sumber-sumber yang boleh digunakan oleh guru-guru untuk mengajar. Antara bahan-bahan yang boleh digunakan ialah buku teks, buku rujukan, buku latihan dan lampiran nota. Kebanyakan sumber ini biasanya digunakan oleh guru-guru di sekolah. Bagi memberi kelainan atau penambahan yang lebih menarik kepada proses P&P, guru boleh menggunakan alat audio visual contohnya LCD, peta, komputer, gambar rajah, dan televisyen. Menerusi penggunaan bahan-bahan ini, murid-murid akan lebih tertarik untuk melihat serta mendengar apa yang hendak disampaikan oleh guru dan secara tidak langsung murid dapat memberikan tumpuan dengan sepenuhnya kepada guru. Melalui cara ini juga, objektif yang hendak dicapai akan menjadi lebih mudah untuk dilaksanakan dan hasilnya akan lebih memuaskan serta memberi manfaat kepada kedua belah pihak iaitu murid-murid dan guru itu sendiri.

2.2.1.1. Bahan Bercetak Bahan bercetak boleh didefinisikan sebagai bahan yang mempunyai tulisan dan wujud secara fizikal. Bahan ini boleh disentuh dan boleh dibaca secara terus. Ciri penting pada bahan bercetak ialah bahan tersebut mestilah dihasilkan melalui cetakan dan bukan hasil daripada tulisan tangan mana-mana individu.

Bahan bercetak meliputi buku, majalah, jurnal, ensiklopedia, surat khabar, kad, katalog, kamus, buku teks, dan sebagainya yang dihasilkan secara bercetak. Bahan bercetak seperti ini banyak disimpan di pusat sumber atau di perpustakaan ataupun di arkib. Semuanya dihasilkan oleh penulis-penulis atau pereka-pereka yang mahir dan terkenal dalam bidang masing-masing. Sumber pengajaran dan pembelajaran ini telah digunakan secara meluas oleh guru-guru di sekolah sejak beberapa lama kerana kelebihan yang terdapat pada bahan ini. Bahan ini murah dan senang didapati di mana-mana. Selain itu bahan bercetak adalah bahan yang kekal dan mudah dirujuk pada bila-bila masa. Kelebihannya yang

3

lain ialah mudah alih dan mudah diakses yang menyebabkannya menjadi sumber pengajaran dan pembelajaran yang terkenal dan selalu digunakan.

Namun begitu terdapat beberapa kelemahan yang ada pada bahan bercetak ini. Kebiasaaannya bahan bercetak selalu didapati dalam bentuk buku yang tebal contohnya buku teks. Jadi sukar untuk dibawa kerana berat selain tidak boleh disunting dan akan menjadi masalah apabila berlakunya peredaran zaman yang mana isi kandungan buku tersebut menjadi ketinggalan dan tidak terkini. Ini kerana buku-buku selalunya perlu disunting terlebih dahulu kemudian dicetak seterusnya diedar yang mana mengambil masa yang agak lama untuk mengikut peredaran zaman.

2.2.1.2. Bahan Teknologi Maklumat Bahan teknologi maklumat merupakan sumber pengajaran dan pembelajaran yang semestinya mendapat perhatian daripada murid-murid. Teknologi Maklumat ataupun Information Technology (IT) adalah teknologi dunia yang terkini dan dapat memberi banyak manfaat jika digunakan secara betul. Penggunaan sumber ini perlulah dikendalikan oleh guru yang berkemahiran kerana pengguanaan IT secara terancang dan bersesuaian dapat meningkatkan kecekapan proses dan keberkesanan P&P itu.

Bagi guru yang menggunakan sumber P&P ini, mereka boleh menggunakan portal pendidikan, internet, rangkaian LAN, dan multimedia. Komputer adalah alat atau bahan utama yang perlu digunakan oleh guru untuk menyampaikan isi pelajaran dalam proses P&P. Dewasa ini guru-guru sudah mempunyai kemudahan kerana terdapat perisian-perisian yang percuma disediakan oleh kerajaan yang mana isi perisian tersebut bertepatan dengan sukatan pelajaran yang sedia ada. Banyak kelebihan bahan ini jika digunakan secara betul. Oleh itu, guru perlu kerap memantau pergerakan murid-murid semasa proses P&P sedang berlangsung. Kelebihan bahan ini ialah murid-murid cepat mudah faham kerana mereka akan tertarik dengan grafik yang ada pada bahan ini dan secara tidak langsung telah menarik perhatian mereka. 4

Bahan maujud terbahagi pula kepada tiga jenis iaitu realia asli. Realia asli pula terbahagi kepada dua iaitu bahan yang hidup dan bahan bukan hidup. Aplikasi penggunaan bahan maujud boleh menggunakan situasi. dan spesimen. Sebaliknya yang menjadi masalah besar ketika menggunakan bahan ini adalah sekiranya bekalan elektirk terputus. baik digunakan dalam keadaan hidup ataupun yang sudah diawetkan.1. Murid akan didedahkan dengan pengalaman sebenar yang mana turut melibatkan pengalaman sedia ada mereka 5 . Spesimen ialah sample atau contoh hidupan yang dapat mewakili kumpulan hidupan-hidupan tertentu yang mempunyai sifat-sifat atau ciri-ciri yang lazimnya terdapat pada kumpulan hidup tersebut. Kebiasaannya spesimen seperti ini boleh dilihat dalam bentuk bahan awetan. Bahan Maujud Sumber pengajaran dan pembelajaran bahan maujud adalah merupakan bahan konkrit atau bahan sebenar yang boleh disentuh dan dipegang. Manakala daripada segi sumber P&P pula bahan-bahan yang mungkin terlibat ialah alat komputer. realia awet.3.2. alat tulis. OHP. Jenis bahan maujud yang ketiga ialah spesimen. Bahan maujud ini juga adalah nyata yang ada dalam lingkungan alam. 2. dan perkakas sains. Manakala bahan bukan hidup pula ialah seperti jentera ataupun bangunan. maka secara keseluruhannya bahan ini tidak dapat berfungsi. Realia awet pula mestilah berasal daripada benda hidup yang kemudiannya diawet dan disimpan di dalam bendalir kimia. Bahan yang pertama ialah bahan hidup yang sebenar dalam dunia realiti dan masih hidup contohnya cacing tanah. Contoh bahan hidup yang boleh dijadikan spesimen ialah daun-daun. atau kenyataan sebenar. murid-murid mudah untuk mengulangkaji pelajaran dan guru juga mudah untuk membuat suntingan sekiranya guru mendapati terdapat perubahan yang perlu dibuat.Selain itu. Contoh bahan maujud bukan sahaja tergolong dalam sumber P&P adalah kota atau bangunan yang kekal serta alam persekitaran. gambaran.

Biarlah kosnya rendah namun faedah yang dapat disumbangkan adalah besar dan menepati pengajaran guru. Selain bahan tersebut juga mudah alih dan dapat disenggarakan.2. rasa. bahan tersebut mudah digunakan dan disimpan semula dan jika berlaku kerosakan maka dapat dibaiki dengan mudah. bahan tersebut seboleh-bolehnya tidak terlalu mahal berbanding dengan faedah yang dapat diberikan oleh bahan tersebut. Murid lebih memahami sesuatu pelajaran jika melibatkan kesemua deria mereka. 2. Antaranya yang lain ialah bahan tersebut mudah diperolehi dan mudah digunakan iaitu guru dan murid mudah memahami dan dapat menggunakannya dengan seoptimum mungkin. pendengaran. Ini bermaksud.dan juga merangsang penggunaan deria penglihatan. Selain itu. sentuhan dan bauan murid-murid. Aspek yang paling penting menentukan mutu dan kualiti sesuatu bahan bantu mengajar ialah apakah bahan tersebut dapat memberi pelbagai ransangan dan menggunakan pelbagai deria.2. Ini amat penting kerana jika kita menggunakan bahan yang tidak memberi maklumat terkini dikhuatiri murid akan mudah keliru dengan fakta-fakta yang tidak tepat. Ciri-Ciri Sumber Pengajaran dan Pembelajaran Ciri-ciri lain yang mempengaruhi mutu sesuatu bahan bantu mengajar ialah semestinya dapat memberi maklumat terkini. Terdapat banayak aspek yang dapat menilai kebaikan dan mutu sesuatu bahan bantu mengajar. Maka bahan bantu mengajar yang baik dan bermutu patut memberi ransangan yang dapat menarik minat murid untuk belajar selain melibatkan diri 6 . Jika kos membeli alat tersebut agak mahal namun faedah yang boleh didpati daripadanya tidak seberapa maka bukanlah satu bahan bantu mengajar yang baik dan bermutu.

Apsek lain yang perlu diambill kira ialah apakah bahan bantu mengajar tersebut dapat digunakan berulang kali dan dapat digunakan didlam situasi yang berlainan.3. Rajah 1: Pengelasan Sumber Pengajaran dan Pembelajaran (Poh Swee Hiang. maka bahan tersebut juga boleh digunakan untuk mengajar ayat seru. dialog dan sebagainya. 1996) Berdasarkan Rajah 1. Ini merujuk kepada keupayaan dan ketahanan alat tersebut untuk digunakan berulang kali malah dapat dipergunakan pula di dalam situasi yang berlainan. ayat tanya. 2. 7 .mereka secara langsung ke dalam pelajaran dengan menggunakan bahan bantu mengajar yang digunakan. jadual dibawah pula menerangkan fungsi utama bahan-bahan tersebut. iaitu bahan cetak dan bahan bukan cetak. PENGURUSAN SUMBER Sumber pengajaran dan pembelajaran terbahagi kepada dua kelas yang besar. Contohnya jika guru telah menyediakan bahan yang menunjukkan pelbagai tanda baca. Rajah dibawah menunjukkan pengelasan sumber pengajaran dan pembelajaran.

Membolehkan bacaan pada kadar kecepatan murid. Menerapkan sikap dan nilai. Bahan 3 Dimensi 1. 4. Meningkatkan motivasi. 3. TV dan Pita Video 1. 2. Menggantikan bahan sebenar. 2. Jadual 1 2. dan sikap positif. Membenarkan pembelajaran individu. Radio dan Pita Audio 1.3. 4. 4. 4. 3. 4. Menunjukkan bahan visual yang bergerak. 2. Merumuskan perhubungan antara fakta. Meningkatkan motivasi. Membenarkan pergerakan didemonstrasikan. Menunjukkan bahan sebenar atau perwakilannya. Menyediakan pengalaman pendengaran yang konkrit. Membenarkan cetakan yang diperbesarkan. 3. Bahan Permainan dan Simulasi 1. dan sikap positif. 3. Merupakan bahan pameran yang baik. Memupuk semangat persaingan dan kerjasama sosial. Merupakan bahan pameran yang baik. Meningkatkan motivasi dan minat. 2. Menyampaikan fakta secara sistematik. Merangsang pemikiran kritis dan kreatif. Menghasilkan kesan kepaduan dan realisme.1. 3. 5. Menyediakan kegiatan pemulihan dan pengayaan. Menunjukkan bahan atau peristiwa dengan terperinci. 2. minat. Membawa situasi luar ke dalam bilik darjah. Merangsangkan pemikiran kritis dan kreatif. Membenarkan ulang dengar.SUMBER Poster dan Carta 1. 4. 5. 3. Menunjukkan struktur dan organisasi. Prosedur Penghasilan Dan Penggunaan Bahan Teknologi Pendidikan yang Sesuai dan Tatacara Penyelenggaraannya dalam Pengajaran dan Pembelajaran Pendidikan Islam 8 . minat. Memudahkan pembelajaran interaktif. Transparensi 1. Membenarkan ulang tayang. 5. Menyampaikan maklumat secara berperingkat. Membenarkan penyampaian aneka media. 2. 2. Mewujudkan situasi seakan-akan situasi sebenar. Bahan Komputer 1. Gambar Foto 1. 3. Membolehkan pengenalpastian struktur dan bahagian. 2. FUNGSI UTAMA Menyampaikan maklumat secara grafik.

1 Bahan Bercetak Bahan-bahan cetak merupakan media pendidikan yang paling mudah didapati dan disediakan. surat khabar dan nota-nota bercetak. Pencetakan bahan yang banyak akan mengurangkan kos jika dibandingkan dengan bahan pandangdengar yang lain. 9 . Bahan-bahan bercetak. majalah.Melihat daripada segi perspektif teknologi pendidikan. buku kerja. 2. Kebolehgunaan Teknologi pendidikan ini memudahkan guru untuk mengajar murid melalui bahan bercetak yang maujud. Anggaran kos Bahan bercetak amat murah dan mudah untuk didapati. Bahan bercetak seperti ini mengandungi maklumat dalam bentuk perkataan. berita. Penggunaan bahan cetak sebagai bahan pengajaran tidak terhad asalkan menepati objektif. Murid-murid boleh menggunakannya mengikut kadar kecepatan mereka sendiri. buku fiksyen. risalah.3. bahan yang diguna untuk menyampaikan pengajaran dan menjadi rangsangan pelajaran digolongkan sebagai media pendidikan. Contoh bahan bercetak adalah seperti buku teks. surat. buku rujukan. Pemilihan dan penghasilan bahan bercetak sebagai sumber pengajaran dan pembelajaran dalam Pendidikan Islam perlu menitikberatkan aspek-aspek yang berikut: 1. cetakan tempatan atau cetakan sendiri berharga murah dan boleh disediakan dengan cepat. Guru boleh menggunakan bahan bercetak sekerap mungkin sehingga murid benar-benar dapat mengingati fakta atau perkara yang ingin diperlajari.1. Bahan-bahan tercetak boleh dibaca dengan cepat dan maklumat penting boleh dipelajari tanpa mengikut sesuatu masa pengajaran. lukisan atau gambar. 2.

Mobiliti Bahan bercetak ini boleh digunakan di mana sahaja sama ada di dalam atau di luar kelas. Pemilihan warna juga perlu diberi perhatian oleh guru.Bahan bercetak tidak mempunyai masalah dari segi penggunaannya kerana ia tidak memerlukan sumber tenaga elektrik seperti komputer. Hal ini akan menyukarkan murid memahami isi pelajaran yang disampaikan oleh guru. Warna yang terlalu terang dan terlalu gelap akan menjejaskan fokus murid terhadap penyampaian guru. guru mestilah memastikan saiznya besar dan boleh dilihat oleh semua murid. Tatahias dan kemasan Sekiranya guru menggunakan lukisan sebagai bahan bantu mengajar. ia perlu digunakan di tempat yang terang atau mempunyai cahaya kerana jika tidak bahan yang dipaparkan tidak dapat dilihat 3. Bahan bercetak yang terlalu 10 . Bahan mentah Hampir kesemua bahan bercetak menggunakan kertas sebagai bahan mentah. Penggunaan kertas sangat popular kerana ia mudah didapati selain kos mencetak yang rendah. 6. Perkara ini penting dalam menyampaikan maklumat dan mengekalkan perhatian serta minat murid. Walaubagaimanapun. Guru juga perlu mengelakkan penggunaan lukisan yang terlalu abstrak. 4. Jika guru mencetak bahan-bahan yang mengandungi tulisan tangan. 5. guru perlu memastikan lukisan tersebut mudah difahami oleh murid. Saiz dan warna Jika gambar atau poster digunakan dalam pengajaran dan pembelajaran. bahan tersebut hendaklah diperbanyakkan. Jika bahan tersebut ingin digunakan di kawasan yang luas seperti dewan. murid-murid juga boleh menggunakan pada bila bila masa bahan bercetak tersebut walaupun tanpa guru. Selain itu. pastikan tulisan tersebut kemas dan mampu dibaca oleh murid.

telefon mudah alih. PDA dan sistem satelit dalam menyampaikan maklumat kepada penerima. Sebenarnya teknologi maklumat tidak terhad kepda internet dan komputer sahaja tetapi ia melibatkan televisyen.3. plastik menyimpan kertas dan sebagainya. Penggunaan bahan dengan cermat serta disimpan di tempat yang selamat memudahkan pengesanan semula dan menjamin ketahanan bahan tersebut. seperti disimpan di dalam fail. Definisi teknologi maklumat boleh diringkaskan sebagai satu proses pengaliran. teknologi disifatkan sebagai satu bentuk pemudah cara yang membolehkan pengaliran maklumat menjadi sangat pantas. Bahan-bahan cetakan tambahan boleh dimuatkan di dalam buku teks atau buku latihan sebagai lampiran atau bahan tambahan. penyebaran.2. Simpanan dan penyelenggaraan Bahan bercetak ini perlu disimpan dengan kemas dan teliti kerana bahan ini mudah koyak atau rosak. Prosedur Penghasilan dan Penggunaan Bahan Teknologi Maklumat dan Komunikasi yang Sesuai dan Tatacara Penyelenggaraannya dalam Pengajaran dan Pembelajaran Pendidikan Islam Penggunaan teknologi maklumat dan komunikasi secara terancang boleh mengukuhkan proses P&P di sekolah-sekolah serta memberi peluang kepada setiap murid untuk menguasai ilmu pengetahuan dengan cara yang lebih menarik dan berkesan sejajar dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan untuk mengembangkan potensi setiap individu secara menyeluruh dan bersepadu. pemprosesan dan penyimpanan maklumat menggunakan perantaraan teknologi. folder. Seperti yang diketahui umum. fax. telegram.banyak gambar dan warna juga tidak digalakkan untuk diguna sebagai bahan bantu mengajar kerana boleh mengganggu tumpuan murid dalammencapai objektif pembelajaran yang sebenar 7. 11 . hujahhujah dan juga untuk menambahkan minat murid. Gambar-gambar seperti foto dan rajah boleh dimasukkan dalam teks untuk penerangan lebih lanjut mengenai konsep. 2. telefon.

Ia digunakan untuk suntingan dengan menggunakan teknologi. Dominan 12 .Terdapat tiga asas penting dalam penggunaan teknologi maklumat. angka. Grafik ialah kombinasi gambar-gambar.3. Pertama teknologi maklumat adalah untuk mengumpul maklumat. guru perlu memastikan elemen grafik yang digunakan menepati keperluan murid-murid. Selain aspek grafik. reka letak visual juga mempengaruhi kualiti persembahan elektronik multimedia Powerpoint yang dihasilkan. Contoh. Antara perisian yang biasa digunakan ialah Microsoft Office Powerpoint. adalah untuk memanipulasikan maklumat dan proses semula imej. Sebelum membina persembahan elektronik multimedia Powerpoint.imej dan sebagai pengesan gerakkan. Kedua. 2. lakaran yang dijadikan satu media untuk memberi konsep dan idea dari pengirim (guru) kepada sasarannya (murid) dalam proses menyampaikan maklumat. Simplisiti Visual yang ditayangkan hendaklah dihadkan kepada satu idea. Penghasilan Bahan Teknologi Maklumat: Persembahan Elektronik Multimedia Terdapat beberapa perisian yang boleh digunakan untuk menghasilkan Persembahan Elektronik Multimedia.2. Ketiga. lukisan. Idea yang banyak dalam satu visual akan mengelirukan dan seterusnya akan mengalih tumpuan murid keluar daripada objektif pembelajaran.dengan menggunakan komputer ia boleh merekod bunyi.1. simbol-simbol.perkataan. digunakan untuk berkomunikasi iaitu ia menjelaskan bagaimana teknologi maklumat digunakan untuk berkomunikasi bagi mendapatkan maklumat daripada sumber kepada penerima. Grafik penting untuk menyediakan bahan-bahan pandangan (visual). huruf. lambang-lambang. sesuai digunakan dalam kelas. 2. Terdapat beberapa perkara yang perlu dikenalpasti oleh guru semasa menghasilkan sebuah persembahan elektronik multimedia Powerpoint iaitu: 1.

Dengan yang demikian. Warna Warna merupakan satu elemen reka letak visual yang penting. guru menggunakan gambar anak panah bagi menunjukkan proses mengambil wudhuk. 6. Keadaan kesamaan dari segi berat. bergetar. Sebagai contoh. Guru perlu memilih jenis huruf yang senang dibaca. Pemilihan warna yang tepat membantu keberkesanan persembahan. Warna mempunyai beberapa fungsi iaitu pertama. murid dapat mengekalkan minat untuk mengikuti pembelajaran yang seterusnya 3. warna mewujudkan perasaan harmoni dan melahirkan kesan tertentu seperti panas. warna membantu membuat penegasan dan mewujudkan tumpuan. Huruf Pemilihan huruf juga penting dalam menghasilkan persembahan elektronik multimedia. Kedua. Seimbang Guru perlu bijak untuk menggunakan ruang di dalam slaid persembahan. kesan psikologi dan sebagainya kepada muridmurid.Dominan bererti pusat penumpuan atau minat. Saiz dan jenis huruf mempengaruhi penerimaan murid-murid terhadapa apa yang disampaikan oleh guru. Sebagai contoh. tarikan dan tumpuan perhatian yang terdapat dalam suatu susunan slaid akan menjadikan persembahan lebih kemas dan teratur. guru boleh mempersembahkan gambar sawah padi bagi menimbulkan inkuiri murid. Ketiga. sejuk. guru perlu mewujudkan sesuatu yang boleh menarik minat murid-murid. warna memudahkan sesuatu item dilihat. Penggunaan huruf besar hanya sesuai untuk tajuk yang pendek manakala untuk tajuk yang panjang. Di dalam slaid persembahan Powerpoint. 5. 4. jika guru ingin mengajar tentang negeri Kedah. Pola Pola merupakan susunan item-item dalam sesuatu rekaan visual. Susunan item perlulah mematuhi urutan yang rasional bagi memudahkan pemahaman murid. huruf bersaiz kecil digunakan 13 .

Hurufan terang yang diletakkan di atas latar belakang gelap di dapati lebih jelas daripada sebaliknya. 14 .3. Bahan Teknologi Maklumat: Persembahan Elektronik Setiap bahan bantu mengajar perlu diselenggara dengan baik termasuklah persembahan elektronik multimedia. external hard disc. Tatahias warna juga dapat menjelaskan konsep atau menunjukkan penegasan. Antaranya ialah. thumb-drive. Penyelenggaraan Multimedia. persembahan elektronik yang disimpan dalam bentuk perisian juga dapat disalin ke dalam alat-alat teknologi maklumat yang lain seperti cakera padat.2. Persembahan yang telah siap dihasilkan perlu disimpan dalam beberapa bentuk iaitu dalam bentuk dokumentasi (hard copy) dan dalam bentuk perisian (soft copy).mengikut kesesuaian. Contohnya slaid berlatarbelakangkan warna merah menunjukkan penegasan dan perhatian. Tatahias dan Kemasan Guru perlu memilih warna yang mempunyai kontras antara latar dengan imej atau teks. 2. isi kandungan di dalam persembahan elektronik tersebut boleh disunting pada bila-bila masa mengikut keperluan murid dan keperluan semasa. dan lain-lain. Guru juga perlu memastikan bahawa jarak di antara dua perkataan ialah 1atau 1 ½ lebar huruf. Biarkan ruang di antara huruf kelihatan sama walaupun jaraknya berbeza. Selain itu. 7.2. Selain itu. gunakan empat warna sahaja dalam satu skrin/slaid. Persembahan elektronik yang dicetak dan didokumenkan boleh dijadikan rujukan pada bila-bila masa manakala persembahan yang disimpan dalam bentuk perisian mempunyai beberapa kelebihan. guru juga perlu memilih warna yang lembut dan selesa dipandang oleh penerima iaitu murid. Bagi memastikan slaid yang dihasilakn tersebut kemas dan teratur.

Antaranya ialah penggunaan bahan bantu mengajar. Aktiviti set induksi ini hendaklah dikaitkan dengan isi pelajaran yang hendak disampaikan. teknik menyoal.1. 15 . motivasi. KEMAHIRAN-KEMAHIRAN MIKRO 3. Aktiviti set induksi hendaklah sesuai dengan pengalaman. masa peruntukan dalam pelaksanaan set induksi ini haruslah ringkas dan singkat. membimbing murid mengingat kembali pelajaran yang telah dipelajari. 2. Aktivisi set induksi ini hendaklah dikaitkan juga dengan pengetahuan sedia ada murid. 3. oleh sebab itu tujuan set induksi hanya digunakan untuk membina aliran fikiran murid sahaja dan bukan merupakan salah satu isi pelajaran yang hendak disampaikan.1. 3. kebolehan.1. mengulangkaji topik yang berkaitan. Kemahiran Set Induksi Set induksi adalah bahagian permulaan sesuatu proses pengajaran. Terdapat beberapa cara yang boleh digunakan untuk menyampaikan set induksi atau permulaan pelajaran ini. Tujuan utama mengadakan set induksi ini ialah untuk membina aliran fikiran serta menimbulkan minat murid-murid supaya mereka akan menumpukan perhatian terhadap aktiviti pengajaran yang hendak disampaikan. dan sebagainya. Prinsip-Prinsip Panduan Kemahiran Set Induksi Bagi mencapai tujuan set induksi ini. biasanya tidak melebihi lima minit dalam sesuatu waktu pelajaran. dan umur murid. seorang guru harus memahami dan mematuhi beberapa prinsip berikut: 1. Bagaimanapun.3.

1. kesan penggunaan kemahirannya dapat diperhatikan seperti berikut: 16 . 5. 2. 6.4. Menarik perhatian murid terhadap aktiviti pengajaran yang akan dijalankan. tugas.1. Menadangkan cara-cara melaksanakan sesuatu aktiviti. 7. Mengaitkan pengalaman atau pengetahuan lepas murid dengan isi pelajaran baru yang hendak disampaikan.2. 3. Membantu murid mengikuti pelajaran dengan lebih mudah dan bermakna. Aktiviti set induksi hendaklah disampaikan dengan cara berkesan. 3. Menyatakan had tugas yang akan dijalankan dalam aktiviti pembelajaran murid. Membina aliran fikiran murid supaya mereka bersedia mempelajari sesuatu yang berkaitan. atau projek. 5. Aktiviti set induksi hendaklah dapat menarik minat dan perhatian murid. 4.3. Objektif-Objektif Set Induksi Penggunaan set induksi dalam P&P mempunyai beberapa objektif berikut: 1. Kesan Kemahiran Set Induksi ke Atas Pengajaran-Pembelajaran Jika objektif-objektif set induksi boleh dicapai. demi mencapai tujuannya dalam tempoh masa yang singkat. Memotivasikan murid-murid supaya bersedia untuk belajar. 3.

Aktiviti pengajaran dan pembelajaran dapat ditimbulkan dengan suasana yang aktif dan seronok. 5. Kesan ini membolehkan guru menjalankan aktiviti pengajaran dengan lebih lancar tanpa sebarang gangguan yang tidak diingini.1. Masalah disiplin dapat dikurangkan kerana aktiviti set induksi ini dapat menarik minat murid menumpukan perhatian sepenuhnya dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang selanjutnya. 3. isyarat. Menunjukkan suatu aktiviti yang luar biasa. Mereka akan menunjukkan tanda persediaan untuk mengikuti aktiviti pengajaran guru selanjutnya. Murid-murid boleh menggunakan pengetahuan lepasnya untuk membina konsep yang baru dengan lebih mudah dan bermakna. 3. Komponen-Komponen Kemahiran Set Induksi Kemahiran set induksi lazimnya dibahagikan kepada empat jenis komponen. Menggunakan bahan bantu mengajar. mewujudkan motivasi. Murid-murid akan bersedia dan berusaha bersungguh-sungguh untuk menjalankan tugas dan aktiviti yang diberikan oleh guru.1. CARA PELAKSANAAN Menggunakan nada suara. 3. Jadual dibawah menghuraikan secara ringkas cara-cara yang digunakan untuk melaksanakan setiap komponen kemahirannya. 2. dan kontak mata. membuat berkaitan.4. 6. Motivasi murid terhadap pelajaran yang akan disampaikan adalah tinggi. 17 . 2. 4. iaitu menarik perhatian. 4. Menggunakan gerakan. dan menstruktur. Semua murid akan menumpukan perhatian terhadap pelajaran yang akan disampaikan. KOMPONEN-KOMPONEN KEMAHIRAN SET INDUKSI Menarik Perhatian 1.

2. Menggunakan suara. mata. Menggunakan bercerita. 2. Menyatakan had tugas yang akan dijalankan. 3. Menyatakan aktiviti. 3. Mengaitkan minat dan pengalaman murid. 4. Membangkitkan ingin tahu. 4. Menunjukkan suatu aktiviti yang berguna. 4. Contoh boring bimbingan kemahiran set induksi adalah seperti berikut: KOMPONEN-KOMPONEN KEMAHIRAN SET INDUKSI DAN CARA PELAKSANAANNYA Menarik Perhatian 1. Menstruktur 1. Menggunakan yang mencabar. Menunjukkan suatu dan kontak bahan nada ADA (SESUAI) ADA (TIDAK SESUAI) TIDAK KELIHATAN aktiviti yang luar biasa. 4. boring bimbingan kemahiran-kemahiran set induksi digunakan untuk membuat penilaian terhadap kesan penyampaiannya. 3. 2. Mengaitkan pengetahuan lepas murid. Jadual 2 Semasa sesi pengajaran mikro. Mewujudkan Motivasi 1. isyarat. Mengaitkan isi pelajaran baru. 2.Mewujudkan Motivasi 1. soalan 18 . Menunjukkan suatu teknik rasa aktiviti yang berguna. Menggunakan soalan yang mencabar. Menggunakan satu siri soalan yang berkaitan. Membuat Perkaitan 1. Menyatakan cara-cara melaksanakan tugas. 4. Menggunakan gerakan. Menggunakan teknik bercerita. atau projek. 3. 3. Menggunakan bantu mengajar. 2. Mengaitkan peristiwa semasa. tugas. Membangkitkan rasa ingin tahu.

2. menukar corak interaksi di antara guru dengan pelajar. Mengaitkan pengetahuan murid. 2. Menggunakan satu siri soalan yang berkaitan. Menyatakan had tugas yang akan dijalankan. Mengaitkan minat dan pengalaman murid. peristiwa isi lepas Jadual 3 3. mempelbagaikan aktiviti pengalihan saluran deria pelajar. 3. masa tumpuan perhatian pelajar adalah singkat. 4. tugas. Kemahiran Varisai Rangsangan Variasi rangsangan merupakan teknik mempelbagaikan kaedah dan teknik penyampaian guru dengan tujuan menarik perhatian dan minat pelajar terhadap aktiviti pengajarannya. 3. Mereka biasanya cepat hilang minat jika aktiviti pengajaran guru tidak dipelbagaikan. Menstruktur 1. atau projek. 4. 2. Dalam proses pengajaran dan pembelajaran. Mengaitkan pelajaran baru. Tandakan (√) pada ruang yang berkenaan. serta mempelbagaikan kaedah dan teknik mengajar. Menyatakan cara-cara melaksanakan tugas. 19 .Membuat Perkaitan 1. Kemahiran variasi rangsangan meliputi kemahiran mengubah-ubah tingkah laku guru. Menyatakan aktiviti. Mengaitkan semasa.

20 . Melibatkan pelajar secara aktif dalam berbagai pengalaman baru dalam pembelajaran. Objektif Penggunaan Variasi Ransangan 1. 2. 4. 4. Memberi peluang kepada pelajar menikmati pelbagai aktiviti yang dijalankan. Mewujudkan suasana pengajaran dan pembelajaran yang positif dan seronok. Guru harus mengubah rangsangan berdasarkan maklum balas yang didapati daripada pelajarnya. Memberi peluang kepada pelajar menggunakan berbagai saluran deria untuk memperoleh ilmu. Prinsip Variasi Rangsangan Bagi menggunakan kamahiran variasi rangsangan dengan berkesan. 3. guru hendaklah memahami dan mematuhi beberapa prinsip berikut : 1. corak aktiviti pengajaran haruslah dipelbagaikan. 3. Setiap langkah penyampaian haruslah mengandungi aktiviti pengajaran yang berbeza dengan langkah penyampaian yang lain. 3.1. Memotivasi dan membangkitkan naluri ingin tahu melalui pelbagai aktiviti pengajaran guru.3.2. Memusatkan perhatian pelajar & mengekalkan perhatian mereka terhadap pengajaran guru.2. 2. Sekiranya masa penyampaian sesuatu langkah mengajar melebihi lima minit. 5. 6. Penggunaan alat bantu mengajar untuk mempelbagaikan pengalihan saluran deria haruslah dirancang dan disampaikan dengan teknik yang berkesan.2. Perubahan kaedah dan teknik penyampaian guru hendaklah dikaitkan dengan tujuan dan isi pelajaran. Perubahan aktiviti pengajaran haruslah lancar dan dikaitkan dengan langkahlangkah penyampaian di antara satu sama lain. 5.

Komponen Kemahiran Variasi Ransangan 1.2. Pergerakan langkah guru perlu dilakukan secara perlahan supaya tidak mengganggu P&P dan tumpuan kanak-kanak. belakang dan depan semasa mengajar. Murid berpeluang menggunakan pelbagai saluran deria untuk mempelajari sesuatu. Naluri ingin tahu pelajar akan dibangkitkan dan mereka berusaha melibatkan diri secara aktif. 4. Guru akan melakukan pergerakkan badan dan ini akan meneguhkan P&P. 2. Mereka akan dapat memahami bahan konsep pengajaran guru dengan lebih baik lagi. Dapat mewujudkan suasana pembelajaran yang positif. 3. 5. Masalah disiplin dapat dikawal apabila pelajar menumpukan sepenuh perhatian terhadap aktiviti pengajaran guru. P&P menjadi lebih bermakna dan berjaya meninggalkan kesan yang mendalam. 1.2. Dengan bantuan BBM yang sesuai dapat merangsangkan P&P kanak-kanak.3. melabel. 2. Kesan Penggunaan Variasi Ransangan Ke Atas Pengajaran Dan Pembelajaran Apabila kemahiran variasi rangsangan digunakan dengan betul. Aktiviti P&P akan menjadi lebih seronok & menarik. Guru bergerak ke kiri dan kanan. 21 . 3. Minat & perhatian mereka akan ditumpukan sepenuhnya terhadap aktiviti pengajaran guru. memain peranan dan sebagainya. Komponen perubahan pergerakan anggota guru.4. Guru juga boleh menggunakan bahagian anggota badan yang baru contohnya tangan untuk menegaskan penerangan dan penyampaian. Komponen perubahan pergerakan langkah guru. Kanak-kanak lebih ceria dan seronok untuk belajar. Contohnya melukis.3. kesan-kesan positif berikut dapat dilahirkan.

4.3. Perhatian kanak-kanak akan berubah apabila guru mengubah cara mengajar dengan menggunakan BBM. pensyarah dan guru-guru pelatih yang terlibat boleh menggunakan boring bimbingan kemahiran variasi rangsangan berikut: KOMPONEN 1 KEMAHIRAN Pergerakan langkah guru yang sesuai Pergerakan anggota guru yang berpatutan Perubahan pertuturan nada guru dalam 2 3 4 30 SAAT BAGI TIAP-TIAP RUANG 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 22 .2. 5. Guru tidak hanya menggunakan suara yang mendatar tetapi perlu mengubah nada suara mengikut kepentingan bahan pengajaran. dan simulasi. menulis. Cara Mengendalikan Pengajaran Mikro Guru pelatih yang memilih kemahiran variasi rangsangan untuk melatih diri dalam sesi pengajaran mikro harus merancang aktiviti pengajaran dengan berbagai-bagai aktiviti rangsangan. Semasa menjalani aktiviti pengajaran dalam sesi pengajaran mikro. Kanak-kanak boleh dilibatkan secara lisan contohnya penggunaan bahasa. Komponen perubahan nada suara guru. Komponen perubahan fokus deria murid. 6. Komponen perubahan bentuk lisan murid. Perubahan bentuk fizikal murid seperti lakonan. Sebagai aktiviti penilaian. 3. tumpuan harus diberikan kepada tiga komponen yang berasaskan kepada perubahan tingkah laku guru dan tiga komponen yang berasaskan kepada perubahan tingkah laku pelajar. Komponen perubahan bentuk fizikal murid.5.

Jadual 4 3. Kemahiran Penyoalan Teknik menyoal merupakan teknik yang penting dalam aktiviti pengajaran guru. Pembentukan Soalan 23 . kemahiran penyoalan digunakan untuk menolong murid mengingat kembali ilmu pengetahuan lepas yang berkaitan. 3. dalam set induksi . Justeru itu. Misalnya. kemahiran penyoalan digunakan untuk menilai pencapaian objektif pelajaran. kemahiran penyoalan digunakan untuk mencungkil fikiran murid untuk membantu mereka mengikuti pelajaran dengan lebih berkesan. iaitu peringkat permulaan sesuatu pelajaran. Perinsip-Prinsip Panduan Penggunaan Kemahiran Penyoalan Bagi menggunakan kemahiran penyoalan dengan berkesan dalam aktiviti pengajaran.3. Kaedah Socrates adalah satu kaedah yang menggunakan satu siri soalan untuk membimbing murid menemui sesuatu kesimpulan. Pada peringkat perkembangan.Perubahan fokus deria pelajar Perubahan bentuk lisan pelajar Perubahan bentuk fizikal pelajar Tandakan (√) dalam ruang yang berkenaan apabila perubahan tingkah laku guru dan murid dapat diperhatikan. Hampir semua proses pengajaran dan pembelajaran melibatkan penggunaan teknik menyoal. guru pelatih harus menguasai kemahiran penyoalan ini untuk mencapai kejayaan dalam aktiiti pengajarannya.3. guru haruslah memahami dan mematuhi prinsip-prinsip berikut: 1.1. Pada peringkat penutup.

dan jelas. b) Soalan-soalan yang dikemukakan haruslah ditujukan kepada seluruh kelas dan bukan hanya murid cerdas sahaja diberi peluang menjawab soalansoalan guru. berhenti sekejap untuk memberi masa murid-murid berfikir. Elakkan soalan yang mengandungi jawapan sendiri seperti “Bumi kita adalah suatu sfera yang besar. dengan syarat sebutan guru cukup lantang dan jelas didengar oleh semua murid. e) Soalan yang dibentuk harus mendorong murid berfikir. guru hanya menyebutkan soalan sekali sahaja. Teknik Mengemukakan Soalan a) Bagi mengelakkan setiap murid dalam bilik darjah memikirkan jawapan. 2. dan pengalaman masing-masing. d) Bagi menarik perhatian murid. c) Bagi memastikan soalan mudah difahami oleh murid-murid. Pastikan semua murid telah bersedia mendengar soalan guru. d) Bagi menarik perhatian murid. betulkan?” f) Bentuk soalan haruslah ringkas. guru kadangkala boleh memanggil seorang murid yang lain mengulang jawapan murid itu. Guru juga harus mengelakkan daripada emberi soalan-soalan mengikut susunan tempat duduk murid dalam kelas. bentuk soalan hendaklah diubah daripada semasa ke semasa. perkataan dan istlilah yang digunakan harus mudah dan telah dipelajari oleh mereka. 24 . c) Bagi memastikan semua murid mengambil perhatian terhadap jawapan yang diberi oleh seseorang murid. guru haruslah mengemukakan soalan terlebih dahulu.a) Aras soalan hendaklah sesuai dengan murid mengikut umur. tepat. b) Sebelum aktiviti pengajaran dimulakan. guru haruslah merancangkan jenis-jenis soalan yang berkaitan. kemudian menyebut namanya supaya menjawab soalan itu. kebolehan.

b) Guru hendaklah mengelakkan amalan mengulangi jawapan murid kerana cara ini secara tidak langsung akan menggalakkan murid-murid yang lain tidak mempedulikan jawapan yang diberi oleh murid. guru boleh meminta murid yang lain mengulangi jawapan itu. guru hendaklah membantunya menjawab dengan mengubah aras soalan ke peringkat yang lebih rendah atau memberi petua-petua yang berkaitan. d) Jika jawapan yang diberikan kurang lengkap. Antaranya ialah: 1. guru hendaklah mengelakkan diri daripada mengejek murid yang memberi jawapan yang salah atau jawapan yang bersifat bodoh. dan hanya menunggu guru mengulangi jawapan itu.2. Memberi jawapan secara beramai-ramai bukanlah tujuan menyoal.3. f) Melarang murid-murid memberi jawapan secara beramai-ramai.3. Penerimaan Jawapan Murid a) Bagi menggalakkan murid berusaha memberi jawapan dengan baik. g) Bagi mendorong murid supaya sentiasa berusaha dan cuba menjawab soalan guru. Menguji pengetahuan dan kefahaman murid. c) Jika jawapan yang diberikan adalah baik dan penting. pujian hendaklah diberikan kepada murid yang telah memberi jawapan yang betul. guru boleh meminta murid yang lain melengkapkannya atau guru sendiri boleh menambahkan maklumat-maklumat kepada jawapannya. Objektif-Objektif Penyoalan Penggunaan penyoalan dalam aktiviti pengajaran mempunyai beberapa objektif yang tertentu. 25 . e) Jika murid tidak boleh menjawab. 3.

Menjalin perhubungan yang baik diantara guru dengan murid melalui aktiviti soal jawab.3. 12. Membantu murid mengukuhkan konsep dan kefahaman yang baru dipelajari pada peringkat akhir pelajaran. 4. 3. Merangsang dan mencungkil fikiran murid. 6. 3. Memberi contoh serta mengalakkan murid supaya berani menyoal apabila mereka ada keraguan atau kurang faham sesuatu. Melibatkan murid secara aktif dalam aktiviti pengajaran dan pembelajaran.3. Membimbing murid menggunakan kaedah inkuiri-penemuan untuk membuat kesimpulan atau menyelesaikan sesuatu masalah yang kompleks. 2. 8. Kesannya ialah murid dapat belajar sesuatu dengan lebih menyeluruh dan berkesan. 26 . Kesan Kemahiran Penyoalan ke Atas Pengajaran dan Pembelajaran 1. Minat murid terhadap pelajaran akan ditambah dan mendorong mereka memberi perhatian terhadap aktiviti pengajaran guru. Menarik perhatian murid supaya menumpukan perhatian mereka kepada aktiviti pengajaran guru atau kepada sesuatu penegasan. 7. Membantu murid mengulangkaji pelajaran untuk menyediakan diri dalam ujian yang akan datang. Menimbulkan minat dan rasa ingin tahu murid dengan mengemukakan soalan yang menarik atau mencabar. 11. Menilai keberkesanan pengajaran guru dan pencapaian objektif pelajaran. Melalui aktiviti soal jawab. 10. 5.2. murid-murid akan melibatkan diri secara aktif dalam aktiviti pembelajaran mereka. 9. Mengembangkan daya pemikiran murid melalui satu siri soalan yang terancang.

Penyoalan dalam membantu murid mengukuhkan konsep-konsep yang baru dipelajari. 4. pemulihan. Daya pemikiran murid dapat dikembangkan kepada tahap yang lebih tinggi. 3. 2. Jelas Tepat Ringkas Soalan yang ditumpukan kepada satu idea. Soalan divergen. Soalan disebarkan kepada seluruh kelas. 3. 6. 5. Melalui soalan menguji pengetahuan lepas murid. Kesannya ialah membolehkan guru merancang aktiviti pengayaan. Sebaran Hentian 1. Soalan yang digunakan sebagai aktiviti penilaian akan membolehkan guru mengenal pasti masalah yang dihadapai oleh murid. guru boleh merancang aktiviti pengajaran yang sesuai berdasarkan jawapan murid. perhubungan guru dan murid dapat dijalin dengan baik.3. Fokus (Tunggal) 1. 7. Komponen-Komponen Kemahiran Penyoalan KOMPONEN-KOMPONEN KEMAHIRAN PENYOALAN Penbentukan Soalan 1. 2. Fokus (Pelbagai) 1. 1. Menggunakan soalan-soalan untuk menolong murid mengulangkaji pelajaran akan menambahkan prestasi mereka dalam peperiksaan yang akan datang. Memberi masa kepada murid memikirkan KRITERIA-KRITERIA TEKNIK MENYOAL 27 . 8. Melalui aktiviti soal jawab.4. Kesannya ialah muriddapat mengikuti pelajaran dengan lebih bermakna dan mudah difahami. Soalan ditumpukan lebih kepada satu idea. atau aktiviti pengajaran yang selanjutnya dengan lebih berkesan. Soalan konvergen. 2.3. Murid akan menyukai pengajaran guru dan tidak merasa segan atau malu untuk bertanya kepada guru apabila mereka menghadapi masalah dalam pembelajaran.

6. konsep. kemudian mengemukakan soalan-soalan itu mengikut susunan yang sesuai. hukum atau teorem dengan lebih jelas lagi. Kemahiran menggunakan soalan mencungkil fikiran murid boleh dijalankan dengan menyediakan beberapa soalan yang berkenaan serta berkaitan. Memberi petua atau petunjuk untuk membantu murid. Penyoalan Mencungkil Fikiran Kemahiran ini digunakan untuk mencungkil fikiran murid sehingga mereka memberi satu jawapan yan tepat dan sempurna. Aras kemahiran soalan boleh dikelaskan kepada enam peringkat seperti yang dinyatakan oleh Bloom dalam bukunya „Taxonamy of Education Objectives‟. kemahiran mempelbagaikan jenis soalan mengikut arasarasnya juga boleh dikuasai melalui pengajaan mikro.5.3. Mengemukakan satu siri soalan untuk mencungkil fikiran. Tujuan menggunakan kemahiran ini ialah untuk menolong murid-murid berfikir secaa mendalam supaya memahami sesuatu fakta.jawapannya. Jadual 5 3. Memberi pujian. Melengkapkan jawapan. Melayani Jawapan 1. Peringkat28 . Mencungkil Fikiran 1. 3. Membaiki jawapan. 3. 2. Memberi petunjuk Menjawab 1. Aras-Aras Penyoalan Selain teknik menyoal.3.

Semasa menjalankan aktiviti pengajaran mikro.3. guru pelatih hendaklah menyediakan berbagai-bagai jenis soalan seperti soalan konvergen dan soalan divergen mengikut beberapa aras kemahiran penyoalan yang boleh mencungkil fikiran murid. KOMPONEN KEMAHIRAN (TEKNIK MENYOAL) Pembentukan Soalan: Jelas. guru pelatih yang terlibat harus cuba menggunakan teknik menyoal mengikut prinsip-prinsip panduan dan merujuk komponen-komponen kemahiran penyoalan yang disarankan dalam Jadual 6.peringkat itu ialah pengetahuan. dan tepat Fokus kepada satu idea 1 2 3 4 5 6 NOMBOR SOALAN 7 8 9 10 11 12 13 14 15 29 . analisis. aplikasi. sintesis dan penilaian.7. kefahaman. Cara Pengendalikan Pengajaran Mikro Semasa merancang aktiviti pengajaran mikro berasaskan kepada kemahiran penyoalan. ringkas. Rajah 2 3. Lihat rajah dibawah.

4. iaitu penutup kognitif dan penutup Penutup kognitif adalah penutup yang bertujuan untuk memberikan peneguhan kepada isi pelajaran atau kemahiran yang baru dipelajari oleh murid. Terdapat dua jenis penutup yang biasanya digunakan oleh guru didalam pengajaran.Fokus kepada lebih daripada satu idea Sebaran ke seluruh kelas Hentian yang sepatut Melayan baik Memberi petunjuk atau petua Mencungkil fikiran ARAS-ARAS KEMAHIRAN Pengetahuan Kefahaman Aplikasi Analisis Sintesis Penilaian Tandakan () pada ruang yang berkaitan dengan ciri-ciri yang dapat dilihat bagi tiap-tiap soalan yang dikemukakan dalam sesi pengajaran mikro. Kemahiran Penutup Penutup pelajaran dalah bahagian terakhir sesuatu pelajaran. Oleh itu guru-guru menggunakan bahagian ini untuk membantu murid-murid mengukuhkan konsep atau kemahiran yang baru sahaja dipelajari dengan merumuskan semua isi penting atau memberikan aktiviti susulan kepada mereka. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 jawapan dengan Jadual 6 3. Aktiviti-aktiviti rumusan. guru juga boleh menggunakan bahagian penutup ini untuk menilai objektif dan aktiviti pengajaran dan pembelajaran yang telah dilaksanakan. pengukuhan dan penilaian biasanya dilakukan dalam bahagian penutup ini. Hasil penilaian akan digunakan untuk melakukan perubahan pada pengajaran yang seterusnya. Disamping itu. Penutup kognitif boleh 30 .

2. Prinsip Penggunaan Kemahiran Penutup Untuk menggunakan kemahiran penutup dengan berkesan.” 3. dalam pelajaran akan dating. guru memberikan pujian dan galakan kepada pelajar yang berjaya menjawab soalan dengan betul. Menyoal murid mengenai isi penting yang telah dipelajari Penutup sosial bertujuan memberikan sesuatu perasaan pencapaian kepada muridmurid yang telah diajar tentang sesuatu topik. Guru boleh memberikan kerja bertulis didalam buku atau lembaran kerja kepada murid. Penutup hendaklah berkaitan dengan isi dan objektif P&P. 4. 3.dilakukan melalui aktiviti rumusan. Memberi aktiviti pengayaan kepada murid. 2. guru haruslah memahami dan mematuhi beberapa prinsip berikut: 1. Misalnya: “Muridmurid berjaya menjawab semua soalan ustaz mengenai solat hari raya dengan betul dan tepat. guru mengajar huruf hijaiah kepada murid. Guru boleh merumuskan isi-isi penting sesuatu pelajaran dengan tujuan mengukuhkan lagi apa yang telah dipelajari oleh murid-murid. Penutup hendaklah ada kaitan dengan pengetahuan sedia ada. pengalaman murid dan konsep baru yang telah dipelajari. kebolehan dan umur mereka. Antara cara-cara melakukan penutup kognitif adalah: 1.1. Contohnya.4. selepas sesuatu perbincangan atau sesi latihan dan diakhir satu pembelajaran. pengukuhan dan susulan. Dilakukan di akhir satu sesi pelajaran. Penutup hendaklah bermakna kepada murid-murid dari segi minat. guru mungkin berkata “Sekarang kita berhenti sekejap dan kamu cuba sebutkan huruf-huruf hijaiah yang kita belajar tadi”. a) Contohnya. 3. ustaz akan mengajar mengenai zakat. 31 . 5.

4. menghairankan dan aktiviti susulan. Pembelajaran menjadi lebih bermakna kerana murid-murid dapat penyelesaian kepada suatu pembelajaran. Membuat satu rumusan tentang pelajaran yang telah disampaikan. 2. 3. Kesan Kemahiran Penutup Kepada Proses Pengajaran Dan Pembelajaran 1. Komponen-Komponen Kemahiran Penutup 32 . 6. Penutup sepatutnya dapat menilai keberkesanan satu-satu pelajaran. 3. Objektif-Objektif Kemahiran Penutup 1. 5. Perlu mengandungi aktiviti-aktiviti susulan untuk murid-murid. Menggunakan prosedur yang sesuai untuk menilai objektif P&P murid.3. 5. Dapat meneguhkan suatu konsep yang baru dipelajari.4. Penutup harus berkaitan dengan aspek satu-satu pelajaran yang telah dipelajari.4. 4. 3. Membantu murid mengingati pelajaran yang baru dipelajari. 3. Mengemukakan aktiviti susulan. Membuat perkaitan antara pengetahuan sedia ada dan pengalaman murid dengan topik yang baru. 4. Menimbulkan motivasi melalui kemesraan.2. 6. Murid terdorong untuk belajar dengan tekun turutan daripada penggunaan penutup sosial.4.4. 5. Meneguhkan satu-satu pelajaran yang baru dipelajari. Guru dapat mengetahui sejauh manakah objektif P&P telah dicapai. 2. 3.

murid dapat merasa dan menikmati perasaan mencapai kejayaan. RANCANGAN PENGAJARAN HARIAN 33 . Dengan ini.    Rajah 3 4. Penutup ada hubungan dengan bahagian penting pelajaran. Guru mencadangkan beberapa aktiviti susulan.  Guru membuat rumusan yang berkaitan dengan pengalaman murid. KOMPONENKOMPONEN KEMAHIRAN PENUTUP Perkaitan Sosial Perkaitan Kognitif  Guru menggunakan pelbagai jenis pujian apabila murid dapat menjawab soalan di peringkat penutup.Kemahiran penutup mempunyai dua kemahiran yang utama iaitu kemahiran penutup kognitif dan penutup social. Rajah dibawah menerangkan mengenai aktiviti penutup yang terkandung dalam kedua-dua komponen tersebut.

٣‬موريد ڤرهو مندڠر ابچان سورة املاعون دمسجد‪.‬‬ ‫ڤڠخاىوان سداي اد‪:‬‬ ‫‪ .٢‬ممباچ سورة املاعون دڠن مرءيقان حکوم جتويد‪.‬‬ ‫‪ .٢‬موريد ڤرهو ممباچ سورة املاعون کخيک صالة‪.٢‬ممباچ سورة املاعون دڠن بخول دان فصيح‪.‬‬ ‫ارس ‪:٣‬‬ ‫‪ .٢‬ممباچ سورة املاعون دڠن خمرج يڠ بخول‪.‫‪ ٪ :‬مچ ‪٣١٢٢‬‬ ‫‪ ٪:٢٦ -٩:٢٦ :‬ڤاݢي‬ ‫‪ :‬اتىون ‪٥‬‬ ‫اترخي‬ ‫ماس‬ ‫لکس‬ ‫مات ڤالجرن ‪ :‬ڤنديديقن اسالم‬ ‫‪ :‬اسوىن ثالوة امقرءان‬ ‫‪ :‬سورة املاعون‬ ‫بيدڠ‬ ‫اتجوق‬ ‫حاصيل ڤمبالجرن‬ ‫داخري ڤڠاجرن دان ڤمبالجرن‪ ،‬موريد اکن داڤت‪:‬‬ ‫ارس ‪:٢‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫ڤڽراڤن هيالي‪:‬‬ ‫‪34‬‬ .‬‬ ‫ارس ‪:٤‬‬ ‫‪ .

٣‬ادب دان اخالق اسالمييو‪.٢‬ݢورو منايڠکن‬ ‫‪.٢‬اکد ڤراکاتن‪.‬‬ ‫‪ .٣‬موريد ممباچ دعاء‬ ‫بالجر سچارا لکس‬ ‫‪ .٢‬ڤالجرن جاوي‪.‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫ڤڽراڤن علمو‪:‬‬ ‫‪ .٤‬ڬورو ممبخومكن‬ ‫ثيڠكو الكو موريد‬ ‫سكرساڽ ڤرمو‪.٢‬ڬرو ممينذا موريد‬ ‫ممباچ دعاء بالجر‪.٢‬اکجني متڤنت‪.‬‬ ‫ابىن بنذو مڠاجر‪:‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫ڤڠݢابوڠ جامينن‪:‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪.٢‬کومڤوحر‪.٢‬حرميت راکن‪.‬‬ ‫کامىرين برفيکري‪:‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪ .‫‪ .٢‬ممبنديڠ بيذا‪.٢‬ݢورو منايڠکن‬ ‫ۏيدايو مڠݢوانکن‬ ‫ۏيدايو کاممڠن کڤد‬ ‫‪35‬‬ ‫اييس کندوڠن‬ ‫دعاء بالجر‬ ‫مڠکو‪ /‬حميڤوه‬ ‫مقدمة‪ ٤ /‬مينيت‬ ‫سيت ايندوکيس‪ ٥ /‬اتيڠن ۏيدايو کاممڠن جامن راي‬ ‫مينيت‬ .‬‬ ‫اکخيۏييت ڤڠاجرن دان چاثنت‬ ‫ڤمبالجرن‬ ‫‪ .

٢‬ڤووير ڤوينت‪.٤‬ݢورو براتڽ کڤد‬ ‫موريد‪.٥‬جواڤن‪ :‬دوکخور‪ ،‬هللا‪ ،‬اوبت‪ ،‬دان‬ ‫س باݢايڽ‬ ‫‪.٢‬ݢورو ممباچ سورة ‪.‬دان دايکويت‬ ‫اوميو موريد‪.‬‬ ‫سورة املاعون‬ ‫املاعون‪.‬‬ ‫‪36‬‬ ‫موريد‪.‬‬ ‫‪.٥‬موريد منجواب‬ ‫سؤامن ݢورو‪.‬‬ ‫‪ ..‬‬ ‫‪ .٥‬ݢورو ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪.٢‬س ياڤاکو يڠ منوموڠ مڠسا؟‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪ .٧‬موريد مڠيکوت‬ ‫ابچان ݢورو‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.٤‬س ياڤاکو يڠ بوميو مڽمبوىکن مڠسا؟‬ ‫‪ .٦‬ݢورو ممباچ حرمجين‬ ‫س سورة املاعون‪.٨‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ماليک ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪.٣‬جواڤن‪ :‬اورڠ راماي‪ ،‬امبومنچ‪،‬‬ ‫اکون‪ ،‬دان س باݢايڽ‪.‬‬ ‫‪.٣‬موريد مندڠر‬ ‫ابچان ݢورو‪.‬‬ ‫‪ .‬اوميو امام‬ ‫مسجد احلرام‪.‬‬ ‫‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪.‫ڤوويرڤوينت‬ ‫ݢورو براتڽ کڤد موريد‪:‬‬ ‫‪ .٣‬موريد منوهخون‬ ‫ۏيدايو دڠن ثلييت‪.‬‬ ‫مڠکو ‪ ٦ /٢‬مينيت‬ .‬‬ ‫‪ .٤‬ݢورو ممڤردڠرکن‬ ‫ابچان چوهخوه سورة‬ ‫املاعون‪.

‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪. ٦‬ݢورو ممبخومکن‬ ‫ابچان موريد سکرياڽ‬ ‫ڤرمو ‪.‬‬ ‫‪ .‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪. ٥‬موريد ممباچ اکد‬ ‫لکمة يڠ دسدايکن‪.٢١‬موريد ڤرمڤوان‬ ‫ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪.‬‬ ‫‪ . ٢‬ݢورو منوجنوقکن اکد لکمة‬ ‫اکد لکمة کڤد موريد‪. ٣‬موريد ممرىاثيکن‬ ‫اکد لکمة حرس بوت‪.‫‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن سچارا لکس‪.‬‬ ‫‪.٪‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ڤرمڤوان ممباچ سورة‬ ‫املاعون بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪. ٤‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ممباچ اکد لکمة سچارا‬ ‫لکس‪ ،‬کومڤومن‪ ،‬دان‬ ‫اينديۏيدو‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪.‬‬ ‫‪.٢٣‬موريد ممباچ‬ ‫سورة املاعون‪.‬‬ ‫‪.٢٢‬ݢورو ممينذا‬ ‫موريد ممباچ سورة‬ ‫املاعون‪.‬‬ ‫‪.٩‬موريد ماليک ممباچ‬ ‫سورة املاعون‪.‬بررسات‬ ‫حرمجيڽن‪.‬‬ ‫‪37‬‬ ‫مڠکو ‪ ٧ /٣‬مينيت‬ .‬‬ ‫‪ .

‬‬ ‫‪. ٣‬موريد ممرىاثيکن‬ ‫ڤوثوڠن اايت‬ ‫حرس بوت‪.‬‬ ‫موريد کڤد امڤت‬ ‫کومڤومن‪.‬‬ ‫‪. ٥‬موريد ممباچ اايت‬ ‫يڠ داتيڠکن‪. ٣‬موريد دودوق دامل‬ ‫کومڤومن ماس يڠ‪-‬‬ ‫ماس يڠ‪.‬‬ ‫‪. ٤‬ݢورو ممينذا سدياڤ‬ ‫کومڤومن ممباچ اايت‬ ‫حرثنذو‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪ . ٢‬ݢورو منايڠکن‬ ‫ڤوثوڠن اايت درڤد‬ ‫سوره کڤد موريد‪. ٤‬ݢورو ممينذا موريد‬ ‫ممباچ ڤوثوڠن اايت‬ ‫حرس بوت سچارا‬ ‫لکس‪ ،‬کومڤومن‪ ،‬دان‬ ‫اينديۏيدو‪.‬‬ ‫‪. ٦‬ݢورو ممبخومکن‬ ‫ابچان موريد سکرياڽ‬ ‫ڤرمو ‪.‫اکد اايت‬ ‫‪. ٥‬موريد ممباچ اايت‬ ‫يڠ دکينديق‪.‬‬ ‫‪.٢‬ڬورو منايڠكن‬ ‫‪38‬‬ ‫مڠکو ‪ ٣٦ /٤‬مينيت‬ ‫مڠکو ‪ ٢٦ /٥‬مينيت‬ ‫ڤنوثوڤ‪ ٣ /‬مينيت‬ . ٦‬ݢورو ممبخومکن‬ ‫کسامين موريد‬ ‫سکرياڽ ڤرمو ‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪. ٢‬ݢورو ممهباݢيکن کومڤوحر‪.

‬‬ ‫‪ .٣‬موريد مندڠر‬ ‫ابچاءن جسس بوت‬ ‫‪Jadual 7‬‬ ‫‪39‬‬ .‫ۏيديو ابچاءن امقرءان‬ ‫كڤد موريد‪.

40 .1.1.1.2. Video Sila rujuk video yang dilampirkan. DOKUMENTASI MICRO TEACHING 5. PELAKSANAAN MICRO TEACHING 5.1. Foto Foto 1 Foto 2 Foto 3 5.5.

Begitu juga dengan menyoal murid-murid berdasarkan soalan-soalan yang telah disediakan. Seterusnya saya mengaitkan jawapan mereka dengan tajuk yang akan dipelajar. Saya melakukan set induksi tersebut selama lima minit sahaja iaitu masa yang maksimum dicadangkan untuk membuat set induksi. saya memaparkan gambar dan bahanbahan yang telah saya sediakan. oleh sebab micro teaching saya hanya membuat bahagian set induksi sahaja. dan duduk di tempat masing-masing. Kemudian saya telah menyenaraikan pengetahuan sedia ada murid untuk membuat soalan-soalan yang hendak dikemukakan pada langkah ini. REFLEKSI PELAKSANAAN KERJA PROJEK 41 . Selain itu. 6. meminta murid mengosongkan meja. Semasa melaksanakan micro teaching.2 REFLEKSI MICRO TEACHING Sebelum membuat micro teaching. saya telah membuat perancangan terlebih dahulu iaitu dengan menyediakan Rancangan Pengajaran Harian (RPH). terdapat juga murid tidak menumpukan perhatian terhadap bahan yang saya sediakan. Ini mungkin disebabkan saya tidak begitu tegas dalam memberikan arahan. Selepas melakukan micro teaching. saya juga telah memberikan peneguhan dan membantu mereka ketika mereka menjawab soalan. Namun. Selain itu. saya mendapati bahawa soalan yang saya kemukakan kepada murid tidak sesuai kerana saya mengungkapkan ayat dan menggunakan istilah yang tinggi yang tidak sesuai dengan tahap umur mereka seperti perkataan „fungsi‟. Justeru. Saya juga menyediakan gambar sebagai rangsangan dan motivasi kepada murid untuk menumpukan perhatian terhadap pelajaran.5. saya hendaklah meminta perhatian mereka terlebih dahulu dengan menggunakan nada suara yang berbeza.

Melalui tugasan ini.Sebelum melaksanakan tuasan ini. dan penutup. saya turut menukarkan contoh-contoh yang tidak berkaitan dengan Pendidikan Islam kepada yang berkaitan dengannya. saya telah berkolaborasi dengan rakan-rakan mengenai maklumat yang sebenar diperlukan selain bertukar-tukar bahan dengan mereka. Malah saya juga dapat praktikkan apa yang saya pelajari semasa menjalani praktikum di sekolah. saya terlebih dahulu mengumpul maklumat daripada nota kuliah. Kekeliruan ini timbul kerana maklumat yang terdapat dalam „Sumber Pengajaran dan Pembelajaran‟ terdapat dalam sub-topik „Media Pengajaran‟. saya telah cuba menkonstruk idea yang diperoleh daripada buku rujukan dan mengambil ayat-ayat yang diperlukan. Kemudian. Jadi tidaklah menjadi masalah yang besar terhadap saya untuk memahami dengan lebih mendalam terhadap tajuk ini. Semasa membuat tugasan ini. Selain itu. Selain itu. saya menyusun maklumat dan bahan-bahan tersebut mengikut soalan yang dikemukakan. internet. Selain itu. Ironinya terdapat juga beberapa kelemahan yang terdapat daripada tugasan ini antaranya sumber dan maklumat yang terhad terutama maklumat mengenai ciri-ciri sumber pengajaran dan pembelajaran. terdapat beberapa kebaikkan yang saya peroleh antaranya adalah saya lebih jelas mengenai maksud pengajaran mikro yang sebenarnya iaitu pengajaran yang hanya menumpukan kepada sesuatu langkah dalam pengajaran seperti pendahuluan set induksi. perpustakaan. Konklusinya dapatlah saya fahami bahawa „Sumber Pengajaran dan Pembelajaran‟ adalah sebahagian daripada „Media Pengajaran‟. 42 . saya keliru di antara „Sumber Pengajaran dan Pembelajaran‟ dengan „Media Pengajaran‟. saya turut memahami kehendak yang dikehendaki pada setiap langkah dalam pengajaran mikro seperti kemahiran menyoal yang perlu mempunyai soalan yang berfokus kepada satu idea dan lebih daripada satu idea. dan sebagainya. Setelah memperoleh maklumat yang diperlukan.

7. PENUTUP Sebagai seorang bakal guru. Guru Pendidikan Islam boleh menggunakan bahan bantu mengajar yang dibekalkan 43 . seharusnya kita dapat memilih dan menggunakan sumber pengajaran dan pembelajaran yang disediakan selain membuat bahan bantu mengajar sendiri.

PENGURUSAN PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN. Bhd. dan dirasa oleh murid. P. Selangor: Kumpulan Budiman Sdn. Khairi.htm 44 . 2011. BIBLIOGRAFI Hiang. Sebagai contoh model dan diorama. Matapelajaran Pendidikan Islam juga boleh menggunakan diorama seperti ketika hendak mengajar tajuk Rukun Haji. (1999). dipegang. Ini kerana tujuan bahan bantu mengajar ialah memudahkan pencapaian fakta terutama fakta yang abstrak seperti untuk menerangkan tentang „Mukjizat al Quran‟. carta. Penggunaan bahan bantu mengajar yang berkesan dapat mencapai hasil pembelajaran yang diingini selain murid ceria dan gembira untuk belajar. guru perlu kreatif dan bijak memilih bahan bantu mengajar yang sesuai untuk digunakan. S. M. Adapun bahan yang paling berkesan adalah bahan maujud yang boleh dilihat. cakera padat. Selain itu. Pedagodi Sains 4 PENGURUSAN MAKMAL DAN SUMBER SAINS.freewebs. (2008). Tuntasnya. guru boleh menjadikan diorama kaabah sebagai bahan bantu mengajar. guru juga boleh membina bahan mereka sendiri mengikut kebolehan dan tahap keupayaan murid sesuatu kelas. Antara bahan bantu yang dibekalkan oleh kementerian adalah kad perkataan. Retrieved April 16.com/ptk2/ptkkhusus2.oleh kementerian kepada guru-guru j-QAF kerana bahan tersebut sesuai digunakan semasa aktiviti pengajaran. dan sebagainya. from Pengurusan Pengajaran dan Pembelajaran: http://www.

html Sang.). 2011. Bhd. from KUMPULAN PGSR BAHASA MELAYU IPGM KKB: http://kumpulansiswazahguru. (2011. (1992). 2011. Selangor: Kumpulan Budiman Sdn. LAMPIRAN 45 .Salleh. Bhd. Mac 13). A.com/2011/03/sumber-pengajaran-danpembelajaran.blogspot. Selangor: Kumpulan Budiman Sdn. PEDAGOGI UNTUK KURSUS DIPLOMA PERGURUAN SEMESTER 2. Pedagogi 2 Strategi Pengajaran-Pembelajaran. Perkembangan Seni dan Kanak-Kanak. (2003). R. S.d. Retrieved April 16.scribd. M. Pengajaran mikro. dan Persediaan Untuk Pengajaran Praktik. Sang. B. Sumber Pengajaran dan Pembelajaran dalam Pengajian Sosial. Retrieved April 17. from Scribd: http://www. (n. M. S.com/doc/2688621/Perkembangan-Seni-dan-Kanak-kanak Salleh. M.

ULASAN PENSYARAH 46 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful