2.

0 STRATIFIKASI SOSIAL (Social Stratification)

Stratifikasi sosial merupakan proses pembezaan individu-individu dalam masyarakat yang menyebabkan kemunculan satu hierarki yang terdiri daripada lapisan atau strata. yang berlainan kedudukannya. Stratifikasi sosial hasil daripada interaksi sosial dan merupakan suatu fenomena sosial yang agak meluas dalam semua masyarakat. Pada asasnya stratifikasi melibatkan keistimewaan yang berbeza-beza serta peluang hidup (life chances) yang berlainan. Golongan dalam lapisan sosial yang berlainan mempunyai keistimewaan dan peluang hidup yang berlainan (peluang hidup meliputi peluang untuk mencapai matlamat tertentu, peluang untuk menikmati kemudahan sosial dan sebagainya).

Menurut T.B. Bottomore, terdapat dua percubaan utama untuk memajukan satu teori stratifikasi sosial yang umum. Yang pertama ialah percubaan Karl Marx; walaupun teori itu tidak dikemukakan secara teratur dalam tulisan-tulisannya. Karl Marx melihat kelas daripada segi hubungannya dengan punca-punca pengeluaran. Beliau

membahagikan masyarakat kepada dua kelas utama yang bermusuhan-satu golongan penindas yang menguasai punca-punca pengeluaran dan satu lagi golongan yang tertindas.

Kelas yang berkuasa dan mempunyai punca-punca pengeluaran ialah kelas borjuisatau pemodal. Kelas yang tidak berada, tidak berkuasa dan seterusnya tertindas ialah kelas proletariat atau pekerja. Marx menekankan bahawa konflik di antara kedua-

Melvin Tumin.dua kelas timbul daripada hubungan pengeluaran. Beliau juga menyatakan keraguannya terhadap andaian asas teori Davis dan Moore bahawa semua masyarakat disusunlapiskan. Teori Davis dan Moore ini telah menimbulkan percanggahan pendapat di kalangan ahli sosiologi. Andaian asas mereka ialah stratifikasi merupakan ciri-ciri sejagat dalam semua masyarakat. Kedudukankedudukan ini memerlukan kemahiran khas yang hanya dapat diperolehi oleh segelintir individu yang mempunyai bakat tertentu. . Dengan berbuat demikian dia mengabaikan faktor-faktor bukan ekonomi yang mungkin juga memperlihatkan kepentingan-kepentingan yang bertentangan dan seterusnya menimbulkan konflik. termasuklah bahawa stratifikasi sosial tidak semestinya berfungsi. Dalam tiap-tiap masyarakat wujud setengah-setengah jawatan atau kedudukan yang lebih penting daripada jawatan yang lain. pernah mengemukakan beberapa kritik. Percubaan kedua ialah teori stratifikasi seperti yang dikemukakan dalam tulisantulisim Davis dan Moore. misalnya. Ganjaran yang berbagai bentuk (seperti wang atau status) itu dibahagikan secara berlainan berasaskan kepada kedudukan yang berlainan. maka satu sistem ganjaran disediakan oleh masyarakat sebagai perangsang. Dengan itu maka timbullah stratifikasi sebagai satu mekanisme untuk mendorong anggota masyarakat memenuhi kedudukan yang berlainan itu. Latihan untuk memperolehi kemahiran tadi melibatkan pengorbanan masa dan perbelanjaan. Bagi mendorong individu yang berbakat supaya menjalani latihan. di antaranya.

sistem kasta dalam masyarakat Hindu yang bercorak tradisi dan sistem kelas dalam masyarakat moden . B.Husin Ali. Penentuan status di Kampung Bagan. kewibawaan dan kuasa. pencapaian. Ukuran-ukuran ini ialah keanggotaan dalam sesuatu unit kekeluargaan (keturunan. Ukuranukuran itu ialah peranan politik. pendidikan. tanggungjawab dalam komuniti. Barber mengemukakan satu senarai ukuran yang lebih teliti daripada ukuran Parsons. peranan ekonomi. agama. pekerjaan dan kedudukan ekonomi. peranan tentera. Talcott Parsons mengemukakan enam ukuran yang menjadi dasar penilaian kedudukan seseorang individu dalam sistem stratifikasi di Amerika Syarikat. didasarkan kepada enam kriteria. Pada asasnya semua stratifikasi melibatkan unsur ketidaksamaan (inequality). keturunan. perkahwinan dan sebagainya).Faktor-faktor yang menentukan kedudukan seseorang individu dalam sistem stratifikasi berubah daripada masyarakat ke masyarakat. Contoh bentuk-bentuk stratifikasi ialah sistem estet di Eropah dalam zaman pertengahan. peranan profesion kekayaan. Husin Ali. sifat-sifat peribadi. benda-benda yang dimiliki (seperti harta). Satu percubaan untuk mengkaji sistem stratifikasi sosial dalam masyarakat Melayu telah dilakukan oleh S.sifat-sifat peribadi. peranan agama. menurut S. sifat-sifat peribadi dan kegiatan komuniti.

Pandangan mengenai kesamaan adalah berbeza. Berdasarkan pemerhatian mereka.1 Stratifikasi Sosial : Kesamaan Dan Ketidaksamaan Ahli-ahli sosiologi mengkaji semua perkara yang berlaku di sekolah. Perbincangan berkenaan ketidaksamaan adalah berkaitan dengan stratifikasi sosial.2. Pendemokrasian pendidikan pada keseluruhannya dikatakan akan memberi peluang yang saksama kepada semua orang untuk memperkembangkan kebolehan dan bakat. Kebanyakan perbincangan sosiologi memfokuskan kesamaan sebagai suatu aspek dalam konteks sosial. etnik dan gender. Pendidikan berhasrat untuk mencapai kesamarataan dengan membantu mengurangkan jurang kekayaan dan kekuasaan. Sesetengah pendapat agama mengatakan semua manusia dilahirkan sama. perkara yang menonjol dan menjadi keutamaan ialah mengenai topik-topik kesamaan dan ketidaksamaan dalam peluang-peluang pendidikan terutamanya menyelidiki faktor-faktor yang menyumbang kepada ketidaksamaan pencapaian pendidikan seperti dari segi kelas sosial. Tiap-tiap orang ataupun . Stratifikasi sosial bermaksud susun lapis secara hirarki struktur masyarakat yang menunjukkan perbezaan antara individu-individu ataupun antara kumpulan-kumpulan yang secara umumnya berlaku dalam semua masyarakat. Perkembangan pendidikan selalunya dikaitkan dengan demokrasi rnassa. Perkara-perkara berkenaan dibincangkan dalam teori-teori dan kajian-kajian pendidikan.

Kebiasaannya faktor warisan menjadi penentu untuk berada pada sesuatu lapisan. rakyat jelata dan hamba. status dan parti. Di Amerika Syarikat. dan status sosioekonomi. Beeghley (1978) mengenal pasti tiga elemen penting yang menyebabkan stratifikasi sosial moden iaitu pembahagian tugas. pekerjaan. kaum. Pada zaman feudal stratifikasi sosial umumnya membezakan kumpulan-kumpulan raja. Max Weber pula mempunyai pandangan multidimensi apabila membincangkan stratifikasi berdasarkan kepada kelas. Akses kepada peluangpeluang dan ganjaran-ganjaran adalah berbeza antara mereka yang berada pada lapisan-Iapisan atau strata yang berlainan. Sebagaimana yang . Pada zaman moden kedudukan sosial seseorang boleh ditentukan oleh kedua-dua faktor warisan dan capaian. Stratifikasi sosial zaman moden hari ini juga dikaitkan dengan perkara-perkara bersangkutan dengan gender. Secara amnya terdapat dua cara untuk berada pada sesuatu lapisan iaitu secara warisan dan secara capaian. ketidaksamaan kerana perbezaan pendapatan dan sekatan-sekatan terhadap akses kepada peluang-peluang.kumpulan dalam lapisan sosial tertentu mempunyai peluang-peluang dan keistimewaan yang tertentu berbanding dengan yang berada pada lapisan yang lain. Ahli sosiologi selalu membayangkan konsep stratifikasi sosial dalam bentuk diagram yang menunjukkan tempat di atas diduduki oleh kelas yang lebih tinggi sementara yang paling bawah ialah kelas yang paling rendah. Karl Marx membincangkan stratifikasi dengan membahagikannya kepada dua kelas yang ekstrem iaitu borjuis dan proletariat. Pada zaman moden pula stratifikasi sosial selalunya ditunjukkan dengan kewujudan kelas-kelas sosial dalam masyarakat. pembesar.

Menurut . Kelas sosial sebenamya telah menjadi ciri penting masyarakat moden.dilakarkan pada Rajah 1. Sudah tentu perbezaan kelas sekarang tidak sebagaimana pandangan Marx terhadap borjuis dan proletariat. stratifikasi zaman tradisional digambarkanberbentuk piramid sementara zaman moden berbentuk intan STRATIFIKASI TRADISIONAL STRATIFIKASI MODEN Rajah 1: Perbezaan Antara Stratifikasi Moden dan Startifikasi Tradisional Pada hari ini struktur kelas sosial merupakan sesuatu yang nyata di negara-negara maju kapitalis. Kita hidup dalam masyarakat yang sangat kompleks.

Pertamanya ialah golongan profesional dan pentadbir yang menjadi kumpulan elit kelas menengah. Kajian James Coleman (1966) di Amerika Syarikat mendapati bahawa muridmurid sekolah mempunyai pencapaian yang berbeza antara kulit putih. pensyarah dan kerani.Gollnick dan Chinn (1990). kelas menengah. nisbah murid yang besar. Auletta (1982) telah membahagikan kelas bawahan ini kepada empat kategori iaitu golongan miskin yang pasif (mengharapkan derma kebajikan). golongan hostile (penjenayah jalanan). Sebagaimana yang telah disentuh. Namun Coleman menyimpulkan punca kelemahan berkenaan merupakan latar . Mereka adalah golongan subordinat dalam sistem kapitahs. Keduanya ialah pekerja kolar putih yang antaranya termasuklah guruguru. sarna ada kekayaan berbentuk wang ataupun aset harta. Kelas atasan terdiri daripada golongangolongan kaya. Kelas menengah pula terbahagi kepada dua. sekarang terdapat empat kelas sosial yang utama dalam masyarakat moden. golongan hustlers (memperolehi pendapatan secara haram tetapi tidak ganas) dan golongan traumatik (pemabuk. Kajian itu juga mengaitkan pencapaian dengan kelengkapan sekolah yang tidak memuaskan. juga Waters (1991). Kelas pekerja yang sering digelar pekerja kolar bim mempakan mereka yang melakukan berbagaibagai bentuk kerja-kerja manual. serta bilik darjah dan bangunan yang daif di sekolah-sekolah kulit hitam. sosiologis di barat mendapati banyak berlaku ketidaksamaan dalam pendidikan. jururawat. Banyak kajian menunjukkan latar belakang keluarga merupakan faktor penting pencapaian murid-murid di sekolah. kelas pekerja dan kelas bawahan. orang tidak berumah). Di bawah sekali ialah kelas bawahan. Kekayaan mereka boleh jadi yang diwarisi ataupun yang diperolehi. Kelas-kelas itu adalah kelas atasan. Asia dan kulit hitam.

Peranan . sosiologis di Britain semakin cenderung untuk menunjukkan ketidaksamaan bukan sahaja dari segi kelas malahanjuga dari segi 'kaum' (seperti Mac an Ghaill1988. iklim sosial. Sekolah yang mempunyai iklim atau suasana pembelajaran yag baik tidak semestinya mempunyai kemudahan fizikal yang lengkap. dan kualiti pembelajaran yang baik. persekitaran. Michael Rutter dan rakan-rakan (1979) menekankan faktor sekolah seperti kualiti interaksi guru dengan mood dan persediaan guru. Rutter merumuskan sekolah boleh membantu pelajar miskin dengan menyediakan organisasi. Mengikut Rutter sekolah selalunya meneruskan ketidaksamaan sosial. Oleh itu perdebatan juga timbul sarna ada faktor capaian dapat menandingi faktor warisan dalam menentukan kelas sosial. Pelajar keluarga berada memasuki sekolah yangberkualiti dan mempunyai guru yang baik serta bermotivasi. Di Britain misalnya. Macleod 1988). Gillbom 1990. Wright 1992. Terdapat juga kajian yang lebih mengaitkan pencapaian murid dengan sumbangan pihak sekolah.belakang keluarga. kajian lain seperti yang dilakukan oleh Halsey dan rakanrakan (1980) di Britain juga mendapati pelajar yang berlatar belakangkan kelas sosial yang lebih baik mempunyai peluang yang berganda untuk mendapatkan pelajaran. Christopher Jencks (1972) juga merumuskan pendidikan dan pekerjaan adalah ditentukan terutamanya oleh latar belakang keluarga dan bukan oleh faktor sekolah. Sejak akhir-akhir ini. 1995) dan gender (seperti Delamont 1980. Keseluruhannya ketidaksamaan dalam pencapaian pendidikan dikatakan masih terus menonjol. Pelajar daripada keluarga yang berada memberi perhatian dan diberi perhatian. Namun. Apple 1986.

Perbincangan mengenai kesamaan dan ketidaksamaan pendidikan akan diperjelaskan lagi dalam teori-teori sosiologi pendidikan. Ketidaksamaan merupakan kemestian dalam mengkaji stratifikasi sosial dan kelas sosial.sistem pendidikan dalam mengekalkan struktur kelas dalam masyarakat masih jelas.H. SRATIFIKASI PENDIDIKAN DI MALAYSIA P.D SARJANA SARJANA MUDA MUDA DIPLOMA SIJIL SPM PMR UPSR .

masyarakat memang mengharapkan ganjaran sosial. Walaupun sesuatu negara cuba menyamakan dan memberikan pelbagai kemudahan yang berkaitan dengan pendidikan kepada rakyatnya. Indonesia sebagai contoh sebuah negara yang luas dan berpulau-pulau menyebabkan masih ramai yang buta huruf serta tidak mendapat kemudahan pendidikan yang secukupnya.2. yang diberikan oleh pihak kerajaan. Keadaan ini boleh ber1aku kepada negara yang kaya. iaitu: . miskin dan juga negara yang begitu luas. 1967). Jadi. namun masih tetap wujud ciri-ciri yang tidak dapat disamakan.2 Tidak Kesamaan Dalam Pendidikan Dari segi pengertian sosiologi. tidak kesamaan bermaksud sebagai keadaan dimana manusia tidak mendapat ganjaran sosial yang sama (Noran Fauziah Yaakub. kemudahan di dalam pendidikan termasuk juga di dalam ganjaran sosial Seperti ganjaran dan kemudahan yang lain. Begitu juga negara Amerika Syarikat yang dianggap maju namun sesetengah tempat ada juga murid-murid yang tidak dapat menerima kemudahan pendidikan yang mencukupi. Jadi secara umumnya ketidaksamaan dalam pcndidikan berdasarkan pelbagai aspek.

Sijil yang diperolehi. Ujian sekolah yang berbeza-beza. Lebih-lebih lagi negara yang mempunyai masyarakat yang berbilang kaum dan latarbelakang sosioekonomi yang berbeza-beza. Untuk mcmberi taraf pendidikan yang sama rata kepada murid-murid adalah susah bagi sesebuah negara. Pengalaman dan kelayakan guru yang berbeza.2. Jadi secara umumnya tcrdapat pelbagai faktor yang menyebabkan wujudnya ketidaksamaan dalam pendidikan. Memang kita tidak nafikan bahawa murid-murid yang belajar di sekolah luar bandar pencapaian mereka dalam setiap . Latar belakang sosioekonomi ibu bapa atau penjaga. Lokasi sekolah yang berbeza-beza.1 Kawasan Sekolah Kedudukan kawasan sekolah adalah dianggap faktor yang utama boleh mempengaruhi ketidaksamaan dalam pendidikan. Kebolehan individu yang berbeza.• • • • • • • • • Pencapaian akademik dan kokurikulum. 2. Kurikulum yang berbeza berdasarkan aliran. Kemudahan dan persekitaran sekolah.

2. Antara faktor-faktornya ialah sekolah luar bandar tidak mcmpunyai peralatan yang cukup.peperiksaan adalah rendah jika dibandingkan dengan sekolah-sekolah yang terdapat di luar bandar. 2. Guru adalah seperti manusia biasa. bilangan guru yang tidak cukup dari juga tidak ada galakan yang kuat daripada ibu bapa dan guru. guru yang tidak aktif. murid yang tidak bermotivasi. Sebaliknya kalau ia merasa bosan atau tidak suka mengajar oleh sebab diletakkan di daerah pendalaman maka ia akan mengajar sambil lewa atau tidak bersemangat. Kalau ia seronok mengajar di sesebuah sekolah maka ia akan mengajar dcngan bersungguh-sungguh. sebenarnya sikap dan insiatif guru terhadap muridmurid adalah penting.2.3 Kepercayaan Yang Salah Dalam Pendidikan 2. Untuk mengukur keberkesanan pengajaran seseorang guru adalah sesuatu perkara yang sukar.3. terdiri daripada latar belakang ibu bapa murid yang tidak berpendidikan.1 Teori Kekurangan Budaya (Cultural Deprivation Theory) . ada perasaan dan mempunyai cara gaya pekerjaan yang tersendiri.2 Sikap Guru Untuk memajukan murid.

Persekitaran yang dimaksudkan itu ialah seperti tiadanya kemudahan pembelajaran di sekolah serta di rumah. Sebaliknya murid-murid yang bersekolah di kawasan bandar adalah aktif. Murid yang rajin berusaha kebanyakanya akan berjaya. ada matlamat tertentu dan mempunyai sikap ayang berlumba-Iumba untuk maju. Kelemahan ini mungkin disebabkan keadaan persekitaran yang tidak menggalakkan murid untuk belajar dengan bersungguh sungguh. Sebagaimana yang diketahui. kebanyakannya murid-murid di luar bandar pada masa dahulu dan sekarang boleh dikatakan lemah dalam mala pelajaran Matematik. Bahasa Inggeris dan juga Sains. . Jadi murid-murid begini dianggap kurang beruntung dan tidak mendapat pencapaian yang baik di sekolah. Sementara itu murid-murid yang kurang berusaha akan terus ketinggalan. Selagi guru memandang rendah kepada murid yang berada di luar bandar dan IQ yang lemah selagi itulah murid-murid akan berada ditahap yang lemah. Jadi apabila seseorang murid itu lemah dalam sesuatu pelajaran maka mata pelajaran yang lain akan terikut sama.Pencapaian murid-murid adalah tidak sama. Walau bagaimanapun sekiranya guru-guru pandai membimbing murid-murid yang dijangkakan lemah mungkin dalam jangka rnasa yang panjang mereka dapat meningkat tahap pencapaian akademik. ibu bapa tidak memberi tumpuan pembelajaran terhadap anakanak dan sebagainya. Sebenarnya murid-murid tersebut boleh berjaya sekiranya guru mempunyai sikap yang positif terhadap murid. Kelemahan tersebut mungkin disebabkan tiadanya galakan daripada ibu bapa sendiri dan taraf IQ serta keupayaan genetik yang rendah. Sepatutnya guru tidak boleh menyalahkan kelemahan terhadap murid.

Begitu juga murid-murid khasnya yang lelaki di peringkat sekolah rendah. . Ada sesetengah murid yang dapat mengekalkan prestasi mereka dan ada juga yang tidak.2 Ujian IQ Satu lagi kesalahan yang berlaku kepada sistem kepercayaan dalam pendidikan ialah guru cepat melabelkan murid selepas sesuatu ujian termasuklah ujian IQ. kebanyakan daripada mereka suka bermain dan kurang menumpukan dengan sepenuhnya terhadap pelajaran. Oleh itu sikap yang salah terhadap sistem kepercayaan perlu dikaji semula. Oleh itu pihak sekolah patut mengambil kira kerana ada murid-murid yang berkembang lewat. biasanya akan mendapat markah yang baik. Jadi ujian yang berbentuk IQ dan seakan-akan IQ adalah merupakan cara untuk membeza-bezakan murid dan bukan untuk membuat penilaian yang sebenarnya.3. Ujian IQ yang diadakan pada peringkat sekolah rendah kadang-kadang sukar bagi seseorang guru dan ibu bapa untuk menentukan keupayaan tahap yang sebenarnya. Untuk menjuruskan murid-murid ke kelas atau ke aliran tertentu adalah terlampau awal. Kala mereka memberi perhatian terhadap pelajaran.2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful