2.

0 STRATIFIKASI SOSIAL (Social Stratification)

Stratifikasi sosial merupakan proses pembezaan individu-individu dalam masyarakat yang menyebabkan kemunculan satu hierarki yang terdiri daripada lapisan atau strata. yang berlainan kedudukannya. Stratifikasi sosial hasil daripada interaksi sosial dan merupakan suatu fenomena sosial yang agak meluas dalam semua masyarakat. Pada asasnya stratifikasi melibatkan keistimewaan yang berbeza-beza serta peluang hidup (life chances) yang berlainan. Golongan dalam lapisan sosial yang berlainan mempunyai keistimewaan dan peluang hidup yang berlainan (peluang hidup meliputi peluang untuk mencapai matlamat tertentu, peluang untuk menikmati kemudahan sosial dan sebagainya).

Menurut T.B. Bottomore, terdapat dua percubaan utama untuk memajukan satu teori stratifikasi sosial yang umum. Yang pertama ialah percubaan Karl Marx; walaupun teori itu tidak dikemukakan secara teratur dalam tulisan-tulisannya. Karl Marx melihat kelas daripada segi hubungannya dengan punca-punca pengeluaran. Beliau

membahagikan masyarakat kepada dua kelas utama yang bermusuhan-satu golongan penindas yang menguasai punca-punca pengeluaran dan satu lagi golongan yang tertindas.

Kelas yang berkuasa dan mempunyai punca-punca pengeluaran ialah kelas borjuisatau pemodal. Kelas yang tidak berada, tidak berkuasa dan seterusnya tertindas ialah kelas proletariat atau pekerja. Marx menekankan bahawa konflik di antara kedua-

misalnya. Melvin Tumin. maka satu sistem ganjaran disediakan oleh masyarakat sebagai perangsang. Andaian asas mereka ialah stratifikasi merupakan ciri-ciri sejagat dalam semua masyarakat. pernah mengemukakan beberapa kritik. Kedudukankedudukan ini memerlukan kemahiran khas yang hanya dapat diperolehi oleh segelintir individu yang mempunyai bakat tertentu. Teori Davis dan Moore ini telah menimbulkan percanggahan pendapat di kalangan ahli sosiologi. Bagi mendorong individu yang berbakat supaya menjalani latihan. termasuklah bahawa stratifikasi sosial tidak semestinya berfungsi. di antaranya.dua kelas timbul daripada hubungan pengeluaran. Latihan untuk memperolehi kemahiran tadi melibatkan pengorbanan masa dan perbelanjaan. Dengan berbuat demikian dia mengabaikan faktor-faktor bukan ekonomi yang mungkin juga memperlihatkan kepentingan-kepentingan yang bertentangan dan seterusnya menimbulkan konflik. . Beliau juga menyatakan keraguannya terhadap andaian asas teori Davis dan Moore bahawa semua masyarakat disusunlapiskan. Dengan itu maka timbullah stratifikasi sebagai satu mekanisme untuk mendorong anggota masyarakat memenuhi kedudukan yang berlainan itu. Dalam tiap-tiap masyarakat wujud setengah-setengah jawatan atau kedudukan yang lebih penting daripada jawatan yang lain. Ganjaran yang berbagai bentuk (seperti wang atau status) itu dibahagikan secara berlainan berasaskan kepada kedudukan yang berlainan. Percubaan kedua ialah teori stratifikasi seperti yang dikemukakan dalam tulisantulisim Davis dan Moore.

kewibawaan dan kuasa. peranan agama. Husin Ali. B. Pada asasnya semua stratifikasi melibatkan unsur ketidaksamaan (inequality). peranan tentera. Ukuranukuran itu ialah peranan politik. Contoh bentuk-bentuk stratifikasi ialah sistem estet di Eropah dalam zaman pertengahan. sifat-sifat peribadi.Faktor-faktor yang menentukan kedudukan seseorang individu dalam sistem stratifikasi berubah daripada masyarakat ke masyarakat. peranan ekonomi. menurut S. tanggungjawab dalam komuniti. perkahwinan dan sebagainya). Talcott Parsons mengemukakan enam ukuran yang menjadi dasar penilaian kedudukan seseorang individu dalam sistem stratifikasi di Amerika Syarikat.Husin Ali. pekerjaan dan kedudukan ekonomi.sifat-sifat peribadi. sistem kasta dalam masyarakat Hindu yang bercorak tradisi dan sistem kelas dalam masyarakat moden . pendidikan. agama. didasarkan kepada enam kriteria. Penentuan status di Kampung Bagan. sifat-sifat peribadi dan kegiatan komuniti. peranan profesion kekayaan. Satu percubaan untuk mengkaji sistem stratifikasi sosial dalam masyarakat Melayu telah dilakukan oleh S. pencapaian. benda-benda yang dimiliki (seperti harta). Ukuran-ukuran ini ialah keanggotaan dalam sesuatu unit kekeluargaan (keturunan. keturunan. Barber mengemukakan satu senarai ukuran yang lebih teliti daripada ukuran Parsons.

Pendidikan berhasrat untuk mencapai kesamarataan dengan membantu mengurangkan jurang kekayaan dan kekuasaan. Perkembangan pendidikan selalunya dikaitkan dengan demokrasi rnassa. Perkara-perkara berkenaan dibincangkan dalam teori-teori dan kajian-kajian pendidikan. Pandangan mengenai kesamaan adalah berbeza. Tiap-tiap orang ataupun .1 Stratifikasi Sosial : Kesamaan Dan Ketidaksamaan Ahli-ahli sosiologi mengkaji semua perkara yang berlaku di sekolah. Pendemokrasian pendidikan pada keseluruhannya dikatakan akan memberi peluang yang saksama kepada semua orang untuk memperkembangkan kebolehan dan bakat. Stratifikasi sosial bermaksud susun lapis secara hirarki struktur masyarakat yang menunjukkan perbezaan antara individu-individu ataupun antara kumpulan-kumpulan yang secara umumnya berlaku dalam semua masyarakat. perkara yang menonjol dan menjadi keutamaan ialah mengenai topik-topik kesamaan dan ketidaksamaan dalam peluang-peluang pendidikan terutamanya menyelidiki faktor-faktor yang menyumbang kepada ketidaksamaan pencapaian pendidikan seperti dari segi kelas sosial. Berdasarkan pemerhatian mereka.2. etnik dan gender. Kebanyakan perbincangan sosiologi memfokuskan kesamaan sebagai suatu aspek dalam konteks sosial. Sesetengah pendapat agama mengatakan semua manusia dilahirkan sama. Perbincangan berkenaan ketidaksamaan adalah berkaitan dengan stratifikasi sosial.

ketidaksamaan kerana perbezaan pendapatan dan sekatan-sekatan terhadap akses kepada peluang-peluang. kaum. pembesar. Karl Marx membincangkan stratifikasi dengan membahagikannya kepada dua kelas yang ekstrem iaitu borjuis dan proletariat. Ahli sosiologi selalu membayangkan konsep stratifikasi sosial dalam bentuk diagram yang menunjukkan tempat di atas diduduki oleh kelas yang lebih tinggi sementara yang paling bawah ialah kelas yang paling rendah. Pada zaman moden kedudukan sosial seseorang boleh ditentukan oleh kedua-dua faktor warisan dan capaian. Pada zaman moden pula stratifikasi sosial selalunya ditunjukkan dengan kewujudan kelas-kelas sosial dalam masyarakat. Stratifikasi sosial zaman moden hari ini juga dikaitkan dengan perkara-perkara bersangkutan dengan gender. Akses kepada peluangpeluang dan ganjaran-ganjaran adalah berbeza antara mereka yang berada pada lapisan-Iapisan atau strata yang berlainan. Sebagaimana yang . Kebiasaannya faktor warisan menjadi penentu untuk berada pada sesuatu lapisan. Beeghley (1978) mengenal pasti tiga elemen penting yang menyebabkan stratifikasi sosial moden iaitu pembahagian tugas. Secara amnya terdapat dua cara untuk berada pada sesuatu lapisan iaitu secara warisan dan secara capaian. pekerjaan. Di Amerika Syarikat. status dan parti. Max Weber pula mempunyai pandangan multidimensi apabila membincangkan stratifikasi berdasarkan kepada kelas. rakyat jelata dan hamba. dan status sosioekonomi.kumpulan dalam lapisan sosial tertentu mempunyai peluang-peluang dan keistimewaan yang tertentu berbanding dengan yang berada pada lapisan yang lain. Pada zaman feudal stratifikasi sosial umumnya membezakan kumpulan-kumpulan raja.

Kelas sosial sebenamya telah menjadi ciri penting masyarakat moden. Menurut .dilakarkan pada Rajah 1. stratifikasi zaman tradisional digambarkanberbentuk piramid sementara zaman moden berbentuk intan STRATIFIKASI TRADISIONAL STRATIFIKASI MODEN Rajah 1: Perbezaan Antara Stratifikasi Moden dan Startifikasi Tradisional Pada hari ini struktur kelas sosial merupakan sesuatu yang nyata di negara-negara maju kapitalis. Sudah tentu perbezaan kelas sekarang tidak sebagaimana pandangan Marx terhadap borjuis dan proletariat. Kita hidup dalam masyarakat yang sangat kompleks.

sarna ada kekayaan berbentuk wang ataupun aset harta. Di bawah sekali ialah kelas bawahan. Asia dan kulit hitam. Namun Coleman menyimpulkan punca kelemahan berkenaan merupakan latar . kelas menengah. Keduanya ialah pekerja kolar putih yang antaranya termasuklah guruguru. Kekayaan mereka boleh jadi yang diwarisi ataupun yang diperolehi. Kelas menengah pula terbahagi kepada dua. Kelas atasan terdiri daripada golongangolongan kaya. Kelas-kelas itu adalah kelas atasan. Pertamanya ialah golongan profesional dan pentadbir yang menjadi kumpulan elit kelas menengah.Gollnick dan Chinn (1990). Mereka adalah golongan subordinat dalam sistem kapitahs. kelas pekerja dan kelas bawahan. orang tidak berumah). Kelas pekerja yang sering digelar pekerja kolar bim mempakan mereka yang melakukan berbagaibagai bentuk kerja-kerja manual. sekarang terdapat empat kelas sosial yang utama dalam masyarakat moden. Banyak kajian menunjukkan latar belakang keluarga merupakan faktor penting pencapaian murid-murid di sekolah. serta bilik darjah dan bangunan yang daif di sekolah-sekolah kulit hitam. Kajian itu juga mengaitkan pencapaian dengan kelengkapan sekolah yang tidak memuaskan. juga Waters (1991). Auletta (1982) telah membahagikan kelas bawahan ini kepada empat kategori iaitu golongan miskin yang pasif (mengharapkan derma kebajikan). Kajian James Coleman (1966) di Amerika Syarikat mendapati bahawa muridmurid sekolah mempunyai pencapaian yang berbeza antara kulit putih. pensyarah dan kerani. golongan hostile (penjenayah jalanan). golongan hustlers (memperolehi pendapatan secara haram tetapi tidak ganas) dan golongan traumatik (pemabuk. Sebagaimana yang telah disentuh. jururawat. sosiologis di barat mendapati banyak berlaku ketidaksamaan dalam pendidikan. nisbah murid yang besar.

Pelajar keluarga berada memasuki sekolah yangberkualiti dan mempunyai guru yang baik serta bermotivasi. Christopher Jencks (1972) juga merumuskan pendidikan dan pekerjaan adalah ditentukan terutamanya oleh latar belakang keluarga dan bukan oleh faktor sekolah. Peranan . Michael Rutter dan rakan-rakan (1979) menekankan faktor sekolah seperti kualiti interaksi guru dengan mood dan persediaan guru. persekitaran. dan kualiti pembelajaran yang baik. kajian lain seperti yang dilakukan oleh Halsey dan rakanrakan (1980) di Britain juga mendapati pelajar yang berlatar belakangkan kelas sosial yang lebih baik mempunyai peluang yang berganda untuk mendapatkan pelajaran.belakang keluarga. Apple 1986. Di Britain misalnya. iklim sosial. Sekolah yang mempunyai iklim atau suasana pembelajaran yag baik tidak semestinya mempunyai kemudahan fizikal yang lengkap. Macleod 1988). Oleh itu perdebatan juga timbul sarna ada faktor capaian dapat menandingi faktor warisan dalam menentukan kelas sosial. Rutter merumuskan sekolah boleh membantu pelajar miskin dengan menyediakan organisasi. Namun. Keseluruhannya ketidaksamaan dalam pencapaian pendidikan dikatakan masih terus menonjol. Gillbom 1990. Wright 1992. Pelajar daripada keluarga yang berada memberi perhatian dan diberi perhatian. Terdapat juga kajian yang lebih mengaitkan pencapaian murid dengan sumbangan pihak sekolah. Mengikut Rutter sekolah selalunya meneruskan ketidaksamaan sosial. sosiologis di Britain semakin cenderung untuk menunjukkan ketidaksamaan bukan sahaja dari segi kelas malahanjuga dari segi 'kaum' (seperti Mac an Ghaill1988. Sejak akhir-akhir ini. 1995) dan gender (seperti Delamont 1980.

Ketidaksamaan merupakan kemestian dalam mengkaji stratifikasi sosial dan kelas sosial. Perbincangan mengenai kesamaan dan ketidaksamaan pendidikan akan diperjelaskan lagi dalam teori-teori sosiologi pendidikan.H.D SARJANA SARJANA MUDA MUDA DIPLOMA SIJIL SPM PMR UPSR .sistem pendidikan dalam mengekalkan struktur kelas dalam masyarakat masih jelas. SRATIFIKASI PENDIDIKAN DI MALAYSIA P.

Jadi. Indonesia sebagai contoh sebuah negara yang luas dan berpulau-pulau menyebabkan masih ramai yang buta huruf serta tidak mendapat kemudahan pendidikan yang secukupnya. miskin dan juga negara yang begitu luas. kemudahan di dalam pendidikan termasuk juga di dalam ganjaran sosial Seperti ganjaran dan kemudahan yang lain. yang diberikan oleh pihak kerajaan.2 Tidak Kesamaan Dalam Pendidikan Dari segi pengertian sosiologi. Walaupun sesuatu negara cuba menyamakan dan memberikan pelbagai kemudahan yang berkaitan dengan pendidikan kepada rakyatnya. Jadi secara umumnya ketidaksamaan dalam pcndidikan berdasarkan pelbagai aspek. iaitu: . Keadaan ini boleh ber1aku kepada negara yang kaya.2. 1967). Begitu juga negara Amerika Syarikat yang dianggap maju namun sesetengah tempat ada juga murid-murid yang tidak dapat menerima kemudahan pendidikan yang mencukupi. tidak kesamaan bermaksud sebagai keadaan dimana manusia tidak mendapat ganjaran sosial yang sama (Noran Fauziah Yaakub. masyarakat memang mengharapkan ganjaran sosial. namun masih tetap wujud ciri-ciri yang tidak dapat disamakan.

1 Kawasan Sekolah Kedudukan kawasan sekolah adalah dianggap faktor yang utama boleh mempengaruhi ketidaksamaan dalam pendidikan. Ujian sekolah yang berbeza-beza. Latar belakang sosioekonomi ibu bapa atau penjaga. 2.2. Pengalaman dan kelayakan guru yang berbeza. Kemudahan dan persekitaran sekolah.• • • • • • • • • Pencapaian akademik dan kokurikulum. Kebolehan individu yang berbeza. Jadi secara umumnya tcrdapat pelbagai faktor yang menyebabkan wujudnya ketidaksamaan dalam pendidikan. Kurikulum yang berbeza berdasarkan aliran. Memang kita tidak nafikan bahawa murid-murid yang belajar di sekolah luar bandar pencapaian mereka dalam setiap . Lebih-lebih lagi negara yang mempunyai masyarakat yang berbilang kaum dan latarbelakang sosioekonomi yang berbeza-beza. Untuk mcmberi taraf pendidikan yang sama rata kepada murid-murid adalah susah bagi sesebuah negara. Lokasi sekolah yang berbeza-beza. Sijil yang diperolehi.

1 Teori Kekurangan Budaya (Cultural Deprivation Theory) .2.peperiksaan adalah rendah jika dibandingkan dengan sekolah-sekolah yang terdapat di luar bandar. Antara faktor-faktornya ialah sekolah luar bandar tidak mcmpunyai peralatan yang cukup. bilangan guru yang tidak cukup dari juga tidak ada galakan yang kuat daripada ibu bapa dan guru. Guru adalah seperti manusia biasa. terdiri daripada latar belakang ibu bapa murid yang tidak berpendidikan.3 Kepercayaan Yang Salah Dalam Pendidikan 2.3. guru yang tidak aktif. Untuk mengukur keberkesanan pengajaran seseorang guru adalah sesuatu perkara yang sukar. 2. sebenarnya sikap dan insiatif guru terhadap muridmurid adalah penting. Sebaliknya kalau ia merasa bosan atau tidak suka mengajar oleh sebab diletakkan di daerah pendalaman maka ia akan mengajar sambil lewa atau tidak bersemangat.2 Sikap Guru Untuk memajukan murid. murid yang tidak bermotivasi. Kalau ia seronok mengajar di sesebuah sekolah maka ia akan mengajar dcngan bersungguh-sungguh. ada perasaan dan mempunyai cara gaya pekerjaan yang tersendiri. 2.

kebanyakannya murid-murid di luar bandar pada masa dahulu dan sekarang boleh dikatakan lemah dalam mala pelajaran Matematik. . ibu bapa tidak memberi tumpuan pembelajaran terhadap anakanak dan sebagainya. Sebaliknya murid-murid yang bersekolah di kawasan bandar adalah aktif. Sepatutnya guru tidak boleh menyalahkan kelemahan terhadap murid. Sebagaimana yang diketahui. Walau bagaimanapun sekiranya guru-guru pandai membimbing murid-murid yang dijangkakan lemah mungkin dalam jangka rnasa yang panjang mereka dapat meningkat tahap pencapaian akademik. Persekitaran yang dimaksudkan itu ialah seperti tiadanya kemudahan pembelajaran di sekolah serta di rumah. Selagi guru memandang rendah kepada murid yang berada di luar bandar dan IQ yang lemah selagi itulah murid-murid akan berada ditahap yang lemah. Sementara itu murid-murid yang kurang berusaha akan terus ketinggalan. Bahasa Inggeris dan juga Sains. Murid yang rajin berusaha kebanyakanya akan berjaya. ada matlamat tertentu dan mempunyai sikap ayang berlumba-Iumba untuk maju. Kelemahan tersebut mungkin disebabkan tiadanya galakan daripada ibu bapa sendiri dan taraf IQ serta keupayaan genetik yang rendah. Kelemahan ini mungkin disebabkan keadaan persekitaran yang tidak menggalakkan murid untuk belajar dengan bersungguh sungguh.Pencapaian murid-murid adalah tidak sama. Sebenarnya murid-murid tersebut boleh berjaya sekiranya guru mempunyai sikap yang positif terhadap murid. Jadi murid-murid begini dianggap kurang beruntung dan tidak mendapat pencapaian yang baik di sekolah. Jadi apabila seseorang murid itu lemah dalam sesuatu pelajaran maka mata pelajaran yang lain akan terikut sama.

Ujian IQ yang diadakan pada peringkat sekolah rendah kadang-kadang sukar bagi seseorang guru dan ibu bapa untuk menentukan keupayaan tahap yang sebenarnya. Untuk menjuruskan murid-murid ke kelas atau ke aliran tertentu adalah terlampau awal.2.2 Ujian IQ Satu lagi kesalahan yang berlaku kepada sistem kepercayaan dalam pendidikan ialah guru cepat melabelkan murid selepas sesuatu ujian termasuklah ujian IQ. Begitu juga murid-murid khasnya yang lelaki di peringkat sekolah rendah. biasanya akan mendapat markah yang baik. .3. kebanyakan daripada mereka suka bermain dan kurang menumpukan dengan sepenuhnya terhadap pelajaran. Oleh itu pihak sekolah patut mengambil kira kerana ada murid-murid yang berkembang lewat. Ada sesetengah murid yang dapat mengekalkan prestasi mereka dan ada juga yang tidak. Jadi ujian yang berbentuk IQ dan seakan-akan IQ adalah merupakan cara untuk membeza-bezakan murid dan bukan untuk membuat penilaian yang sebenarnya. Oleh itu sikap yang salah terhadap sistem kepercayaan perlu dikaji semula. Kala mereka memberi perhatian terhadap pelajaran.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful