2.

0 STRATIFIKASI SOSIAL (Social Stratification)

Stratifikasi sosial merupakan proses pembezaan individu-individu dalam masyarakat yang menyebabkan kemunculan satu hierarki yang terdiri daripada lapisan atau strata. yang berlainan kedudukannya. Stratifikasi sosial hasil daripada interaksi sosial dan merupakan suatu fenomena sosial yang agak meluas dalam semua masyarakat. Pada asasnya stratifikasi melibatkan keistimewaan yang berbeza-beza serta peluang hidup (life chances) yang berlainan. Golongan dalam lapisan sosial yang berlainan mempunyai keistimewaan dan peluang hidup yang berlainan (peluang hidup meliputi peluang untuk mencapai matlamat tertentu, peluang untuk menikmati kemudahan sosial dan sebagainya).

Menurut T.B. Bottomore, terdapat dua percubaan utama untuk memajukan satu teori stratifikasi sosial yang umum. Yang pertama ialah percubaan Karl Marx; walaupun teori itu tidak dikemukakan secara teratur dalam tulisan-tulisannya. Karl Marx melihat kelas daripada segi hubungannya dengan punca-punca pengeluaran. Beliau

membahagikan masyarakat kepada dua kelas utama yang bermusuhan-satu golongan penindas yang menguasai punca-punca pengeluaran dan satu lagi golongan yang tertindas.

Kelas yang berkuasa dan mempunyai punca-punca pengeluaran ialah kelas borjuisatau pemodal. Kelas yang tidak berada, tidak berkuasa dan seterusnya tertindas ialah kelas proletariat atau pekerja. Marx menekankan bahawa konflik di antara kedua-

Dengan itu maka timbullah stratifikasi sebagai satu mekanisme untuk mendorong anggota masyarakat memenuhi kedudukan yang berlainan itu. Bagi mendorong individu yang berbakat supaya menjalani latihan. Melvin Tumin. maka satu sistem ganjaran disediakan oleh masyarakat sebagai perangsang. Teori Davis dan Moore ini telah menimbulkan percanggahan pendapat di kalangan ahli sosiologi. Latihan untuk memperolehi kemahiran tadi melibatkan pengorbanan masa dan perbelanjaan. di antaranya. Kedudukankedudukan ini memerlukan kemahiran khas yang hanya dapat diperolehi oleh segelintir individu yang mempunyai bakat tertentu. Ganjaran yang berbagai bentuk (seperti wang atau status) itu dibahagikan secara berlainan berasaskan kepada kedudukan yang berlainan. Andaian asas mereka ialah stratifikasi merupakan ciri-ciri sejagat dalam semua masyarakat. . Percubaan kedua ialah teori stratifikasi seperti yang dikemukakan dalam tulisantulisim Davis dan Moore. pernah mengemukakan beberapa kritik. Beliau juga menyatakan keraguannya terhadap andaian asas teori Davis dan Moore bahawa semua masyarakat disusunlapiskan. Dengan berbuat demikian dia mengabaikan faktor-faktor bukan ekonomi yang mungkin juga memperlihatkan kepentingan-kepentingan yang bertentangan dan seterusnya menimbulkan konflik. misalnya. termasuklah bahawa stratifikasi sosial tidak semestinya berfungsi. Dalam tiap-tiap masyarakat wujud setengah-setengah jawatan atau kedudukan yang lebih penting daripada jawatan yang lain.dua kelas timbul daripada hubungan pengeluaran.

pencapaian. Husin Ali. sifat-sifat peribadi. Ukuranukuran itu ialah peranan politik. sifat-sifat peribadi dan kegiatan komuniti. pendidikan. keturunan.sifat-sifat peribadi. Pada asasnya semua stratifikasi melibatkan unsur ketidaksamaan (inequality). Penentuan status di Kampung Bagan. Talcott Parsons mengemukakan enam ukuran yang menjadi dasar penilaian kedudukan seseorang individu dalam sistem stratifikasi di Amerika Syarikat. Ukuran-ukuran ini ialah keanggotaan dalam sesuatu unit kekeluargaan (keturunan. perkahwinan dan sebagainya). Barber mengemukakan satu senarai ukuran yang lebih teliti daripada ukuran Parsons. pekerjaan dan kedudukan ekonomi.Faktor-faktor yang menentukan kedudukan seseorang individu dalam sistem stratifikasi berubah daripada masyarakat ke masyarakat. peranan tentera.Husin Ali. peranan profesion kekayaan. kewibawaan dan kuasa. Contoh bentuk-bentuk stratifikasi ialah sistem estet di Eropah dalam zaman pertengahan. peranan agama. Satu percubaan untuk mengkaji sistem stratifikasi sosial dalam masyarakat Melayu telah dilakukan oleh S. agama. sistem kasta dalam masyarakat Hindu yang bercorak tradisi dan sistem kelas dalam masyarakat moden . menurut S. B. didasarkan kepada enam kriteria. benda-benda yang dimiliki (seperti harta). tanggungjawab dalam komuniti. peranan ekonomi.

Perkembangan pendidikan selalunya dikaitkan dengan demokrasi rnassa. Kebanyakan perbincangan sosiologi memfokuskan kesamaan sebagai suatu aspek dalam konteks sosial. Perbincangan berkenaan ketidaksamaan adalah berkaitan dengan stratifikasi sosial. Pendemokrasian pendidikan pada keseluruhannya dikatakan akan memberi peluang yang saksama kepada semua orang untuk memperkembangkan kebolehan dan bakat.1 Stratifikasi Sosial : Kesamaan Dan Ketidaksamaan Ahli-ahli sosiologi mengkaji semua perkara yang berlaku di sekolah. Berdasarkan pemerhatian mereka.2. Perkara-perkara berkenaan dibincangkan dalam teori-teori dan kajian-kajian pendidikan. Pendidikan berhasrat untuk mencapai kesamarataan dengan membantu mengurangkan jurang kekayaan dan kekuasaan. Tiap-tiap orang ataupun . etnik dan gender. Pandangan mengenai kesamaan adalah berbeza. Stratifikasi sosial bermaksud susun lapis secara hirarki struktur masyarakat yang menunjukkan perbezaan antara individu-individu ataupun antara kumpulan-kumpulan yang secara umumnya berlaku dalam semua masyarakat. perkara yang menonjol dan menjadi keutamaan ialah mengenai topik-topik kesamaan dan ketidaksamaan dalam peluang-peluang pendidikan terutamanya menyelidiki faktor-faktor yang menyumbang kepada ketidaksamaan pencapaian pendidikan seperti dari segi kelas sosial. Sesetengah pendapat agama mengatakan semua manusia dilahirkan sama.

Secara amnya terdapat dua cara untuk berada pada sesuatu lapisan iaitu secara warisan dan secara capaian. Sebagaimana yang . pembesar. status dan parti. Beeghley (1978) mengenal pasti tiga elemen penting yang menyebabkan stratifikasi sosial moden iaitu pembahagian tugas. Di Amerika Syarikat. Akses kepada peluangpeluang dan ganjaran-ganjaran adalah berbeza antara mereka yang berada pada lapisan-Iapisan atau strata yang berlainan. ketidaksamaan kerana perbezaan pendapatan dan sekatan-sekatan terhadap akses kepada peluang-peluang. dan status sosioekonomi. Ahli sosiologi selalu membayangkan konsep stratifikasi sosial dalam bentuk diagram yang menunjukkan tempat di atas diduduki oleh kelas yang lebih tinggi sementara yang paling bawah ialah kelas yang paling rendah. rakyat jelata dan hamba. Max Weber pula mempunyai pandangan multidimensi apabila membincangkan stratifikasi berdasarkan kepada kelas. Karl Marx membincangkan stratifikasi dengan membahagikannya kepada dua kelas yang ekstrem iaitu borjuis dan proletariat. Pada zaman moden pula stratifikasi sosial selalunya ditunjukkan dengan kewujudan kelas-kelas sosial dalam masyarakat. Pada zaman feudal stratifikasi sosial umumnya membezakan kumpulan-kumpulan raja. Stratifikasi sosial zaman moden hari ini juga dikaitkan dengan perkara-perkara bersangkutan dengan gender. pekerjaan.kumpulan dalam lapisan sosial tertentu mempunyai peluang-peluang dan keistimewaan yang tertentu berbanding dengan yang berada pada lapisan yang lain. Kebiasaannya faktor warisan menjadi penentu untuk berada pada sesuatu lapisan. Pada zaman moden kedudukan sosial seseorang boleh ditentukan oleh kedua-dua faktor warisan dan capaian. kaum.

Kelas sosial sebenamya telah menjadi ciri penting masyarakat moden.dilakarkan pada Rajah 1. Kita hidup dalam masyarakat yang sangat kompleks. stratifikasi zaman tradisional digambarkanberbentuk piramid sementara zaman moden berbentuk intan STRATIFIKASI TRADISIONAL STRATIFIKASI MODEN Rajah 1: Perbezaan Antara Stratifikasi Moden dan Startifikasi Tradisional Pada hari ini struktur kelas sosial merupakan sesuatu yang nyata di negara-negara maju kapitalis. Sudah tentu perbezaan kelas sekarang tidak sebagaimana pandangan Marx terhadap borjuis dan proletariat. Menurut .

Pertamanya ialah golongan profesional dan pentadbir yang menjadi kumpulan elit kelas menengah. juga Waters (1991). pensyarah dan kerani. serta bilik darjah dan bangunan yang daif di sekolah-sekolah kulit hitam. sarna ada kekayaan berbentuk wang ataupun aset harta. Kekayaan mereka boleh jadi yang diwarisi ataupun yang diperolehi. Keduanya ialah pekerja kolar putih yang antaranya termasuklah guruguru. Di bawah sekali ialah kelas bawahan. Kelas atasan terdiri daripada golongangolongan kaya. Kajian James Coleman (1966) di Amerika Syarikat mendapati bahawa muridmurid sekolah mempunyai pencapaian yang berbeza antara kulit putih. golongan hostile (penjenayah jalanan). Mereka adalah golongan subordinat dalam sistem kapitahs. Kajian itu juga mengaitkan pencapaian dengan kelengkapan sekolah yang tidak memuaskan. Kelas-kelas itu adalah kelas atasan. nisbah murid yang besar. golongan hustlers (memperolehi pendapatan secara haram tetapi tidak ganas) dan golongan traumatik (pemabuk. sosiologis di barat mendapati banyak berlaku ketidaksamaan dalam pendidikan. orang tidak berumah). Namun Coleman menyimpulkan punca kelemahan berkenaan merupakan latar . Kelas menengah pula terbahagi kepada dua. Kelas pekerja yang sering digelar pekerja kolar bim mempakan mereka yang melakukan berbagaibagai bentuk kerja-kerja manual. Banyak kajian menunjukkan latar belakang keluarga merupakan faktor penting pencapaian murid-murid di sekolah. jururawat.Gollnick dan Chinn (1990). kelas menengah. Auletta (1982) telah membahagikan kelas bawahan ini kepada empat kategori iaitu golongan miskin yang pasif (mengharapkan derma kebajikan). kelas pekerja dan kelas bawahan. Asia dan kulit hitam. Sebagaimana yang telah disentuh. sekarang terdapat empat kelas sosial yang utama dalam masyarakat moden.

Wright 1992. persekitaran. Namun. iklim sosial.belakang keluarga. Rutter merumuskan sekolah boleh membantu pelajar miskin dengan menyediakan organisasi. Di Britain misalnya. Sejak akhir-akhir ini. Pelajar keluarga berada memasuki sekolah yangberkualiti dan mempunyai guru yang baik serta bermotivasi. Keseluruhannya ketidaksamaan dalam pencapaian pendidikan dikatakan masih terus menonjol. Terdapat juga kajian yang lebih mengaitkan pencapaian murid dengan sumbangan pihak sekolah. Mengikut Rutter sekolah selalunya meneruskan ketidaksamaan sosial. sosiologis di Britain semakin cenderung untuk menunjukkan ketidaksamaan bukan sahaja dari segi kelas malahanjuga dari segi 'kaum' (seperti Mac an Ghaill1988. Apple 1986. Gillbom 1990. Christopher Jencks (1972) juga merumuskan pendidikan dan pekerjaan adalah ditentukan terutamanya oleh latar belakang keluarga dan bukan oleh faktor sekolah. Macleod 1988). Peranan . dan kualiti pembelajaran yang baik. Pelajar daripada keluarga yang berada memberi perhatian dan diberi perhatian. Sekolah yang mempunyai iklim atau suasana pembelajaran yag baik tidak semestinya mempunyai kemudahan fizikal yang lengkap. 1995) dan gender (seperti Delamont 1980. Oleh itu perdebatan juga timbul sarna ada faktor capaian dapat menandingi faktor warisan dalam menentukan kelas sosial. Michael Rutter dan rakan-rakan (1979) menekankan faktor sekolah seperti kualiti interaksi guru dengan mood dan persediaan guru. kajian lain seperti yang dilakukan oleh Halsey dan rakanrakan (1980) di Britain juga mendapati pelajar yang berlatar belakangkan kelas sosial yang lebih baik mempunyai peluang yang berganda untuk mendapatkan pelajaran.

SRATIFIKASI PENDIDIKAN DI MALAYSIA P. Ketidaksamaan merupakan kemestian dalam mengkaji stratifikasi sosial dan kelas sosial.sistem pendidikan dalam mengekalkan struktur kelas dalam masyarakat masih jelas.D SARJANA SARJANA MUDA MUDA DIPLOMA SIJIL SPM PMR UPSR .H. Perbincangan mengenai kesamaan dan ketidaksamaan pendidikan akan diperjelaskan lagi dalam teori-teori sosiologi pendidikan.

Jadi secara umumnya ketidaksamaan dalam pcndidikan berdasarkan pelbagai aspek. Begitu juga negara Amerika Syarikat yang dianggap maju namun sesetengah tempat ada juga murid-murid yang tidak dapat menerima kemudahan pendidikan yang mencukupi. tidak kesamaan bermaksud sebagai keadaan dimana manusia tidak mendapat ganjaran sosial yang sama (Noran Fauziah Yaakub. kemudahan di dalam pendidikan termasuk juga di dalam ganjaran sosial Seperti ganjaran dan kemudahan yang lain. namun masih tetap wujud ciri-ciri yang tidak dapat disamakan. Keadaan ini boleh ber1aku kepada negara yang kaya.2 Tidak Kesamaan Dalam Pendidikan Dari segi pengertian sosiologi.2. iaitu: . Walaupun sesuatu negara cuba menyamakan dan memberikan pelbagai kemudahan yang berkaitan dengan pendidikan kepada rakyatnya. yang diberikan oleh pihak kerajaan. masyarakat memang mengharapkan ganjaran sosial. 1967). Indonesia sebagai contoh sebuah negara yang luas dan berpulau-pulau menyebabkan masih ramai yang buta huruf serta tidak mendapat kemudahan pendidikan yang secukupnya. Jadi. miskin dan juga negara yang begitu luas.

Untuk mcmberi taraf pendidikan yang sama rata kepada murid-murid adalah susah bagi sesebuah negara. Kemudahan dan persekitaran sekolah. Pengalaman dan kelayakan guru yang berbeza. Kurikulum yang berbeza berdasarkan aliran.2.• • • • • • • • • Pencapaian akademik dan kokurikulum. Lokasi sekolah yang berbeza-beza. 2. Sijil yang diperolehi. Lebih-lebih lagi negara yang mempunyai masyarakat yang berbilang kaum dan latarbelakang sosioekonomi yang berbeza-beza. Jadi secara umumnya tcrdapat pelbagai faktor yang menyebabkan wujudnya ketidaksamaan dalam pendidikan. Ujian sekolah yang berbeza-beza. Latar belakang sosioekonomi ibu bapa atau penjaga. Memang kita tidak nafikan bahawa murid-murid yang belajar di sekolah luar bandar pencapaian mereka dalam setiap .1 Kawasan Sekolah Kedudukan kawasan sekolah adalah dianggap faktor yang utama boleh mempengaruhi ketidaksamaan dalam pendidikan. Kebolehan individu yang berbeza.

sebenarnya sikap dan insiatif guru terhadap muridmurid adalah penting.3 Kepercayaan Yang Salah Dalam Pendidikan 2. 2. guru yang tidak aktif. murid yang tidak bermotivasi.peperiksaan adalah rendah jika dibandingkan dengan sekolah-sekolah yang terdapat di luar bandar. bilangan guru yang tidak cukup dari juga tidak ada galakan yang kuat daripada ibu bapa dan guru.1 Teori Kekurangan Budaya (Cultural Deprivation Theory) . 2. terdiri daripada latar belakang ibu bapa murid yang tidak berpendidikan. Sebaliknya kalau ia merasa bosan atau tidak suka mengajar oleh sebab diletakkan di daerah pendalaman maka ia akan mengajar sambil lewa atau tidak bersemangat.2 Sikap Guru Untuk memajukan murid. Untuk mengukur keberkesanan pengajaran seseorang guru adalah sesuatu perkara yang sukar.3. Antara faktor-faktornya ialah sekolah luar bandar tidak mcmpunyai peralatan yang cukup. Guru adalah seperti manusia biasa.2. Kalau ia seronok mengajar di sesebuah sekolah maka ia akan mengajar dcngan bersungguh-sungguh. ada perasaan dan mempunyai cara gaya pekerjaan yang tersendiri.

Sepatutnya guru tidak boleh menyalahkan kelemahan terhadap murid. Jadi apabila seseorang murid itu lemah dalam sesuatu pelajaran maka mata pelajaran yang lain akan terikut sama. Jadi murid-murid begini dianggap kurang beruntung dan tidak mendapat pencapaian yang baik di sekolah. . Persekitaran yang dimaksudkan itu ialah seperti tiadanya kemudahan pembelajaran di sekolah serta di rumah. ada matlamat tertentu dan mempunyai sikap ayang berlumba-Iumba untuk maju. Murid yang rajin berusaha kebanyakanya akan berjaya. Sementara itu murid-murid yang kurang berusaha akan terus ketinggalan. Sebenarnya murid-murid tersebut boleh berjaya sekiranya guru mempunyai sikap yang positif terhadap murid. Sebagaimana yang diketahui. kebanyakannya murid-murid di luar bandar pada masa dahulu dan sekarang boleh dikatakan lemah dalam mala pelajaran Matematik.Pencapaian murid-murid adalah tidak sama. Sebaliknya murid-murid yang bersekolah di kawasan bandar adalah aktif. Selagi guru memandang rendah kepada murid yang berada di luar bandar dan IQ yang lemah selagi itulah murid-murid akan berada ditahap yang lemah. ibu bapa tidak memberi tumpuan pembelajaran terhadap anakanak dan sebagainya. Walau bagaimanapun sekiranya guru-guru pandai membimbing murid-murid yang dijangkakan lemah mungkin dalam jangka rnasa yang panjang mereka dapat meningkat tahap pencapaian akademik. Kelemahan ini mungkin disebabkan keadaan persekitaran yang tidak menggalakkan murid untuk belajar dengan bersungguh sungguh. Bahasa Inggeris dan juga Sains. Kelemahan tersebut mungkin disebabkan tiadanya galakan daripada ibu bapa sendiri dan taraf IQ serta keupayaan genetik yang rendah.

Oleh itu pihak sekolah patut mengambil kira kerana ada murid-murid yang berkembang lewat.2. Ujian IQ yang diadakan pada peringkat sekolah rendah kadang-kadang sukar bagi seseorang guru dan ibu bapa untuk menentukan keupayaan tahap yang sebenarnya. Oleh itu sikap yang salah terhadap sistem kepercayaan perlu dikaji semula.2 Ujian IQ Satu lagi kesalahan yang berlaku kepada sistem kepercayaan dalam pendidikan ialah guru cepat melabelkan murid selepas sesuatu ujian termasuklah ujian IQ. Kala mereka memberi perhatian terhadap pelajaran.3. Jadi ujian yang berbentuk IQ dan seakan-akan IQ adalah merupakan cara untuk membeza-bezakan murid dan bukan untuk membuat penilaian yang sebenarnya. Begitu juga murid-murid khasnya yang lelaki di peringkat sekolah rendah. Ada sesetengah murid yang dapat mengekalkan prestasi mereka dan ada juga yang tidak. biasanya akan mendapat markah yang baik. . Untuk menjuruskan murid-murid ke kelas atau ke aliran tertentu adalah terlampau awal. kebanyakan daripada mereka suka bermain dan kurang menumpukan dengan sepenuhnya terhadap pelajaran.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful