P. 1
Fonologi Bahasa Melayu (1)

Fonologi Bahasa Melayu (1)

|Views: 25|Likes:
Published by Ires
Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu
Fonetik dan Fonologi Bahasa Melayu

More info:

Published by: Ires on Sep 24, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/19/2013

pdf

text

original

Sections

  • 1.0PENGENALAN
  • 1.1OBJEKTIF / MATLAMAT
  • 1.2DEFINISI KONSEP
  • 1.3RUANG LINGKUP / SKOP PERBINCANGAN
  • 1.4KERANGKA PERBINCANGAN
  • 1.5KESIMPULAN BAB
  • 1.6 Kesimpulan bab
  • 2.0Pengenalan
  • 2.1.1Buku Fonetik dan Fonologi
  • 2.1.2 Fonologi, Bahasa Melayu STPM
  • 2.2Refleksi
  • 2.3Kesimpulan bab
  • 3.0 Pengenalan
  • 3.1.1 Fonologi
  • 3.1.2 Fonetik
  • 3.1.3 Fonemik
  • 3.2.1 Vokal
  • 3.2.2 Konsonan
  • 3.2.3 Diftong
  • 3.3.1.1Vokal Hadapan Sempit atau Tinggi [ i ]
  • 3.3.1.2Vokal Hadapan Separuh Sempit atau Separuh Tinggi [ e ]
  • 3.3.1.3Vokal Hadapan Separuh Luas atau Separuh Rendah [ ε ]
  • 3.3.1.4Vokal Hadapan Luas atau Rendah [ a ]
  • 3.3.1.5Vokal Belakang Sempit atau Tinggi [ u ]
  • 3.3.1.6Vokal Belakang Separuh Sempit [ o ]
  • 3.3.1.7Vokal Separuh Luas atau Separuh Rendah [ כ ]
  • 3.3.1.8Vokal Tengah [ ə ]
  • 3.3.2.1Konsonan letupan dua bibir bersuara [ b ]
  • 3.3.2.2Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p]
  • 3.3.2.3Konsonan letupan gigi-gusi bersuara [ d ]
  • 3.3.2.4Konsonan letupan gigi-gusi tidak bersuara [ t ]
  • 3.3.2.5Konsonan letupan lelangit lembut bersuara [ g ]
  • 3.3.2.6 Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [ k ]
  • 3.3.2.7Konsonan letusan lelangit keras bersuara [ j ]
  • 3.3.2.8Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č]
  • 3.3.2.9Konsonan getaran gigi-gusi bersuara [ r ]
  • 3.3.2.10Konsonan sengauan dua bibir bersuara [m]
  • 3.3.2.11Konsonan sengauan gigi-gusi bersuara [n]
  • 3.3.2.12Konsonan sengauan lelangit keras bersuara [n]
  • 3.3.2.13Konsonan sengauan lelangit lembut bersuara [ŋ]
  • 3.3.2.14Konsonan pinjaman geseran bibir tak bersuara [f]
  • 3.3.2.15Konsonan pinjaman geseran bibir-gusi bersuara [v]
  • 3.3.2.16 Konsonan pinjaman geseran gigi tak bersuara [θ]
  • 3.3.2.17 Konsonan pinjaman geseran gigi-gusi bersuara [z]
  • 3.3.2.18Konsonan pinjaman geseran lelangit lembut tak bersuara [ x ]
  • 3.3.2.20Konsonan geseran glotis tak bersuara [h]
  • 3.3.2.21 Konsonan sisian gigi-gusi bersuara [ l ]
  • 3.3.2.22 Konsonan separuh vokal dua bibir bersuara [w]
  • 3.3.2.23 Konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara [y]
  • 3.3.2.24 Konsonan geseran gigi bersuara [ð]
  • 3.3.2.25 Konsonan geseran lelangit keras-gusi tak bersuara [š]
  • 3.3.2.26 Konsonan lelangit lembut bersuara [o]
  • 3.3.3.1Artikulasi fonem diftong [ai ]
  • 3.3.3.2Artikulasi fonem diftong [ au ]
  • 3.3.3.3Artikulasi fonem diftong [oi ]
  • 3.4.1 Alat Pertuturan Dan Fungsinya
  • 3.4.2.16.1Lidah
  • 3.4.2.16.2Gigi
  • 3.4.2.16.3Bibir
  • 3.4.2.16.4Gusi
  • 3.4.2.16.5Lelangit
  • 3.4.2.16.6 Rongga Hidung
  • 3.4.2.16.7Pita Suara
  • 3.4.3.16.1Gigi
  • 3.4.3.16.2Gusi
  • 3.4.3.16.3Lelangit
  • 3.4.3.16.4Rongga Hidung
  • 3.5.1 Carta Fonem Vokal
  • 3.5.2 Carta Fonem Konsonan
  • 3.5.3 Carta Fonem Diftong Bahasa Melayu
  • 4.0Pengenalan
  • 4.1Penutup (Keseluruhan)
  • 4.2Refleksi Tugasan

ISI KANDUNGAN

BAB 1 PENDAHULUAN 1.0 PENGENALAN 1.1 OBJEKTIF / MATLAMAT 1.2 DEFINISI KONSEP 1.3 RUANG LINGKUP / SKOP PERBINCANGAN 1.4 KERANGKA PERBINCANGAN 1.5 KESIMPULAN BAB BAB 2 TINJAUAN LITERATUR 2.0 PENGENALAN 2.1 TINJAUAN LITERATUR BAHAN-BAHAN BERCETAK 2.2 TINJAUAN LITERATUR BAHAN-BAHAN ELEKTRONIK / DIGITAL 2.3 REFLEKSI TERHADAP TINJAUAN LITERATUR 2.4 KESIMPULAN BAB BAB 3 PERBINCANGAN ISU 3.0 PENGENALAN 3.1 DEFINISI 3.2 FONEM-FONEM BAHASA MELAYU 3.3 ARTIKULASI FONEM-FONEM BAHASA MELAYU 3.4 CARTA FONEM BAHASA MELAYU 3.5 KESIMPULAN BAB BAB 4 PENUTUP 4.0 PENGENALAN 4.1 REFLEKSI 4.2 KESIMPULAN
1

BIBLIOGRAFI

LAMPIRAN

BAB 1: PENDAHULUAN
1.0

Pengenalan
Tanpa kita sedari bahawa pembelajaran utama dan pertama yang diperolehi oleh manusia adalah bahasa. Bahasa dalam hal ini tidak hanya memiliki pengertian sebagai serangkaian huruf dan kata, akan tetapi meliputi seluruh persamaan komunikasi verbal mahupun nonverbal. Hal ini secara alamiah dunia kebahasaan telah terintegrasi dalam diri setiap manusia. Dalam folio ini kita akan mengkaji dan membincangkan tentang kajian utama kita iaitu fonologi dan fonetik. Kedua-dua tajuk utama akan dihuraikan secara lebih terperinci dan mendalam. Selain itu, kita akan dapat mengkaji maksud istilah-istilah seperti fonologi, fonetik dan fonemik. Disamping itu, bunyi-bunyi vokal, konsonan dan diftong bahasa melayu dari segi artikulasi, lambang dan fonem juga akan dihuraikan dalam folio ini.

1.1

Matlamat Dan Objektif
Matlamat ataupun objektif utama kajian ini dijalankan adalah untuk memberikan pendedahan yang baru berkenaan dengan kajian bahasa Melayu dimana pernah menjadi salah satu bahasa perantaraan pada suatu ketika dahulu. Kajian yang akan dijalankan adalah berkaitan dengan fonologi dan fonetik.
Tambahan lagi kajian ini bertujuan untuk menghuraikan kaedah penghasilan atau pembentukan bunyi-bunyi vokal dan juga konsonan. Ianya juga bertujuan untuk
2

melihat bentuk-bentuk vokal dan juga konsonan yang ada di dalam bahasa Melayu. Selain itu, matlamat kajian ini bertujuan untuk mengkaji dengan lebih terperinci tentang hal-hal yang berkaitan dengan bahasa Melayu termasuklah cara sebutan, simbolsimbol yang digunakan bagi setiap vokal mahupun konsonan-konsonan. 1.2

Definisi Konsep
Terdapat dua definisi konsep yang akan dibincangkan iaitu definisi teoritikal dan definisi operasional. 1.2.1

Definisi Teoritikal
1.2.1.1 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham, bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan, khusus bagi sesuatu bahasa. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematicorganization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. Manakala menurut Dalbor, salah seorang ahli linguistik Barat pula, “ phonology is the study of the function and patterning of speech sounds “ yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”. Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula, fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia, yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri.
3

Penyataan yang dinyatakan dapat kita terjemahkan yang barmaksud “penkajian tentang bunyi-bunyi oleh manusia yang kita digunakan semasa bertutur ialah fonetik”. bukan bunyi bahasa. yakni menurut Dr. fonetik bersaha menemukan kebenaran-kebenaran umum dan memfomulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan pengucapannya. Lufti Abas (1985). fonetik adalah kajian adalah kajian tentang bunyi bunyi ujar. fonetik boleh didefinisikan sebagai mempelajari segala bunyi yang diucapkan melalui mulut manusia. 1. 4 . fonetik memakai data deskriptif dasar daripada fonetik ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan bunyi-bunyi ujar itu. manakala sebagai kemahiran.1.2 Fonetik Bagi fonetik pula. Kenstowicz dan Kisserberth (1979) “the study of the sounds human beings employ when speaking a language is phonetics”. dan memberikan simbol fonetik untuk setiap bunyi. menurut Arbak Othman (1983).2. Sebagai ilmu. Selain itu.2.1. baik bunyi manusia. maupun bunyi bunyi marginal.2 Definisi Operasional Setelah membuat penelitian berdasarkan pernyataan dari ahli-ahli linguistik saya dapati bahawa saya mendapati bahawa fonologi dan fonetik mempunyai maksud tersendiri. Menurut ahli linguistik Barat.

fonetik akustik dan fonetik auditori.ia terbahagi kepada dua cabang yang utama iaitu fonetik dan fonemik. Dalam fonologi bahasa Melayu.1.4 Ruang lingkup / skop perbincangan Ruang lingkup atau skop perbincangan kali ini adalah untuk menghuraikan atau membuat kajian mengenai fonologi dalam bahasa Melayu. 1.1 Fonologi Fonologi ialah satu cabang ilmu yang mengkaji tentang sistem bunyi yang diucapkan oleh manusia yang berfungsi atau dalam bahasa yang lebih mudah difahami bahasa yang difahami oleh kedua-dua belah pihak.2.2 Fonetik Bagi fonetik pula bermaksud bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan ia memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut 1. Fonetik pula dibahagikan lagi kepada tiga iaitu fonetik penghasilan bunyi. Dalam fonem bahasa melayu turut membincangkan tentang alat-alat artikulasi.2.2. konsonan dan diftong. daerah-daerah artikulasi dan cara-cara artikulasi. Manakala fonemik pula mengandungi fonem-fonem iaitu fonem vokal.2. 5 .

5 Kerangka perbincangan .1.

Selain itu. definisi konsep dan ruang lingkup perbincangan dan kerangka perbincangan akan membantu perjalanan untuk menyiapkan bab-bab yang seterusnya kerana gambaran kasar telah disediakan. penyediaan objektif kajian.6 Kesimpulan bab Secara kesimpulannya. fonetik.1. Dengan itu penghasilan kerja kursus ini dapat dijalankan dengan lancar. bab ini memberikan gambaran secara kasar dan pengenalan umum kepada pembaca berkenaan dengan fonologi. fonemik beserta dengan cabang-cabangnya. 6 .

BAB 2. Sementara itu kaedah yang seterusnya untuk mendapatkan maklumat-maklumat yang masih kurang lengkap adalah melalui media elektronik. Antara sumber-sumber yang telah dirujuk adalah artikel-artikel yang berkaitan. Merujuk kepada penulis buku ini .0 Pengenalan Dalam bab 2. TINJAUAN LITERATUR 2. buku-buku rujukan. Dalam tugasan bahasa Melayu ini kami telah menggunakan dua kaedah untuk mendapatkan maklumat yang diperlukan dan kaedah yang pertama yang digunakan adalah melalui sumber-sumber bercetak. Buku Fonetik dan Fonologi karangan Inderawati Zahid dan Mardian Shah Omar adalah bahan rujukan saya yang pertama. dan jurnaljurnal. kami akan menerangkan cara-cara atau kaedah untuk kami memperolehi maklumat-maklumat yang berkenaan dengan tugasan yang telah diberikan. 2.1. Media elektronik yang digunakan adalah melalui internet.1 Tinjauan Literatur (bahan bercetak ) 2.1 Buku Fonetik dan Fonologi. fonetik ialah kajian mengenai bunyi-bunyi bahasa yang dihasilkan oleh manusia iaitu bunyi yang digunakan sebagai alat 7 .

Seterusnya. Fonetik pendengaran mengkaji pendengaran dan persepsi bunyi bahasa manakala fonetik akustik pula mengkaji sifat fizikal bunyi bahasa.3 Fonologi. terdapat juga penjelasan mengenai alat-alat artikulasi. 2. bunyi-bunyi dalam bahasa Melayu dan cara-cara menghasilkannya. Fonologi terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Fonetik akustik pula ialah kajian transmisi signal bunyi dari penutur kepada pendengar semasa berkomunikasi.2 Fonologi. Fonetik auditori ialah kajian sebutan bunyi yang didengar.komunikasi.1. Fonetik artikulasi pula mengkaji fungsi alat artikulasi yang terlibat dengan penghasilan bunyi. serta gambarajah yang lengkap. sifat bunyi bahasa (akuistik) dan pendengaran (auditori). Fonetik ialah bidang yang mengkaji bunyibunyi yang dihasilkan oleh kita iaitu manusia dan memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. konsonan dan diftong serta cara penghasilan bunyi-bunyi bahasa Melayu. Selain itu. fonetik artikulatori merujuk kepada kajian yang menunjukkan cara-cara sesuatu bunyi dilafazkan. Buku ini juga menjelaskan tentang alat-alat ujaran. 2. Umumnya. Selain daripada itu buku ini juga menerangkan maksud-maksud bidang fonologi dan bahagiannya dengan lengkap. fonologi ialah cabang ilmu bahasa yang mengkaji bunyi bahasa sesuatu bahasa dan fungsinya dalam sistem bahasa tersebut. vokal. fonetik auditori dan fonetik akustik. Fonetik pula terbahagi kepada tiga cabang. Bahasa Melayu STPM Hasil daripada penulisan Nik Safiah Karim dan Wan Malini Ahmad Buku bahasa Melayu STPM ini menerangkan dalam Bab 11 bahawa.1. organ pertuturan. Bahasa Melayu Kertas 1 8 . ilmu fonetik ini dibahagikan kepada fonetik artikulatori.

serta terdapat juga sejarah ringkas tentang permulaan pengkajian ilmu fonetik di dunia ini. Menurut buku ini. alat-alat artikulasi. Terdapat juga sedikit penerangan tentang cabangcabang utama bagi fonetik. Choo Say Tee dan Zainuddin Ahmad. Menurut buku ini lagi.2. definisi-definisi tentang fonetik diterangkan secara umum. bahan yang saya dapati di laman web ini dapat membantu saya sedikit sebanyak dalam penghasilan folio ini. iaitu pada sesuatu masa tertentu. fonologi ialah cabang ilmu bahasa yang mengkaji bunyi-bunyi yang berfungsi dalam sesuatu bahasa. konsonan dan diftong dengan gambarnya sekali.2 Bunyi Bahasa Melayu 9 . Fonetik merupakan bidang yang mengkaji bunyi bahasa yang dihasilkan oleh organ pertuturan manusia dan memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. iaitu kegunaan ilmu fonetik (sains percakapan) bagi tujuan forensik (perundangan).org/wiki/Fonetik Secara keseluruhannya.Buku Bahasa Melayu Kertas 1 ini merupakan buku rujukan STPM hasil karangaan Goay Teck Chong. yakni fonetik penghasilan bunyi. Dalam artikel ini. Buku ini juga ada menjelaskan maksud istilah yang digunakan. fonologi dibahagikan kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. Fonemik pula bidang fonologi yang menganalisis sistem sesuatu bahasa secara sinkronik.wikipedia. yakni bunyi yang digunakan dalam komunikasi. Buku ini menerangkan tentang fonologi dan cabang-cabangnya. 2. Dalam pengajian fonetik ini ada tiga pendekatan yang digunakan oleh ahli bahasa. iaitu penyebutan.2 Tinjauan Literatur (bahan elektronik ) 2. pendengaran dan sifat bunyi.1 Fonetik– http://ms. fonetik akustik dan fonetik auditori. 2.2. Selain itu. dan cara-cara menghasilkan bunyi vokal. penerangan secara ringkas juga diberikan tentang fonetik forensik.

Bahan ini menjadi sumber rujukan yang kedua saya bagi menyiapkan folio ini selepas literatur bahan-bahan bercetak seperti buku-buku dan sebagainya. 2.dan fonemik yang saya perolehi daripada bahan bercetak amat berguna dan banyak membantu sepanjang penghasilan kerja kursus ini. fonetik. artikel yang saya dapati pada laman web ini memberikan definisi-definisi umum berkenaan tentang fonologi. Segala maklumat-maklumat yang diperlukan terdapat dalam bahan ini termasuklah penerangan-penerangan yang berguna. Sebelum ini saya masih keliru dengan fonologi dan fonetik tetapi setelah merujuk bahan-bahan yang berkenaan dengan fonologi dan fonetik ini saya dapat membezakan antara kedua-duanya. fonetik. fonem. Maklumat mengenai fonologi. khusunya kepada manusia yang baru belajar tentang bahasa. kerana dengan adanya bahan tambahan yang dapat memperkukuhkan folio ini. saya dapati bahawa fonologi merangkumi satu bidang yang agak meluas yang juga terdiri daripada beberapa cabang dari segi fonetik dan fonemik.http://www. Selain itu.htm Secara rumusannya..2 Refleksi Melalui pembacaan dan penelitian saya terhadap bahan tinjaun literatur yang telah diperolehi.my/stpm/fonologi/Fonologi. alofon dan juga suku kata dalam bahasa Malaysia. Seterusnya fonetik dan fonemik mempunyai subtopiknya masing-masing. Tambahan pula. artikel ini juga memberikan contoh-contoh yang mudah difahami oleh semua pihak.com. 10 . bahan ini juga dapat membantu saya sedikit sebanyak dalam menghasilkan folio ini dengan lebih baik.tutor.

bab ini. Ini mungkin kerana saya masih kurang mendalami tinjauan berasaskan bahan elektronik seperti internet. Di samping itu. Melalui pusat sumber kita boleh mendapat bahan-bahan rujukan daripada buku. saya masih kurang dari segi mendapatkan maklumat melalui bahan elektronik ataupun digital. sebagai contohnya pusat sumber. Secara keseluruhannya mengenai tinjauan literatur ini. Bahan-bahan yang saya perolehi daripada sumber elektronik ini hanya menerang kan secara ringkas mengenai fonologi dan fonetik seperti maksud fonologi dan fonetiknya sahaja. Salah satu kelebihan pusat sumber kini ialah kemudahan internet yang memudahkan saya untuk mengakses ke laman-laman web ilmiah yang berkaitan. di zaman yang serba moden ini kita juga boleh mendapatkan maklumat dengan hujung jari sahaja iaitu internet. saya hanya memperoleh sedikit maklumat maklumat.3 Kesimpulan bab Kesimpulan daripada bab ini adalah tinjauan literatur merupakan satu proses yang amat penting untuk menyiapkan apa-apa sahaja jenis tugasan sebagai contoh terdekat ialah kerja kursus bahasa Melayu ini. Kita boleh mendapatkan maklumat-maklumat yang diperlukan dimana sahaja. Maklumat-maklumat yang diperolehi akan diperoses lagi untuk mendapatkan maklumat-maklumat yang 11 . Disamping itu saya mengharapkan saya akan dapat belajar 2.Melalui media elektronik ataupun vahan digital pula. bab ini akan memudahkan saya untuk menyiapkan proses-proses yang seterusnya dalam kerja kursus ini. Selain itu.

0 Pengenalan Dalam bab ini kita akan memfokuskan kepada tajuk utama kerja kursus kita iaitu kajian tetang fonologi. fonemik.Bunyi bermakna ialah bunyi yang difahami oleh kedua-dua orang yang menuturkannya. dan fonem-fonem dalam bahasa melayu dengan mendalam lagi. fonetik. Di samping itu.1. kita juga akan dapat mengetahui maksud fonologi. kita akan dapat memahami dengan lebih mendalam lagi tentang fonnologi. Untuk lebih memahami dan cara penghasilan dengan lebih tepat gambarajah-gambarajah disertakan sekali bagi setiap fonem. fonetik dan fonemik. tinjauan literatur ini merupakan suatu proses yang penting.dengan itu bunyi yang bermakna 12 . Selain itu. Definisi-definisi ini telah dipetik daripada ahli-ahli linguistik tempatan dan antarabangsa. BAB 3 : PERBINCANGAN ISU 3. Oleh yang demikian.penting yang diperlukan.1 Definisi 3. Melalui definisi tersebut. cara-cara penghasilan fonem-fonem seperti fonem vokal.1 Fonologi Fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia. 3. fonem konsonan dan juga fonem diftong dalam bahasa Melayu. fonemik dan fonemik melalui bab ini.

“Phonology is the study of the function and patterning of speech sounds. Kesimpulannya. 13 .’ Manakala menurut Dalbor. 3.” Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti Terbuka Malaysia pula. khusus bagi sesuatu bahasa. “Fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia.dikenali sebagai bunyi bahasa.” Pernyataan ini maksudnya dalam bahasa Melayu kira-kira berbunyi. Kajian dalam bidang fonologi dapat dibahagikan kepada dua. Kajian ini melibatkan organ pertuturan. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan: ‘The study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called “phonology”.fonemik ialah proses pengeluaran bunyi yang melibatkan bunyi –bunyi bahasa di mental dan belum dilafazkan. Menurut Raminah Haji Sabran dan Rahim Sham. yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendifinisikan fonologi itu sendiri. sifat bunyi bahasa (akuistik) dan pendengaran (auditori). bidang fonologi sebenarnya menerangkan segala bentuk bunyi dalam sesuatu bahasa dengan teliti untuk menentukan peraturan dan bentuk bunyi yang tertentu. salah seorang ahli linguistik Barat pula. yakni fonetik dan juga fonemik. Manakala.2 Fonetik Fonetik ialah kajian yang diperhatikan berdasarkan organ atau anggota tubuh manusia yang mewujudkan bentuk ucapan. Bidang fonologi terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan. fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia.1.

fonetik memakai data deskriptif dasar daripada fonetik ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan buniyi-bunyi ujar itu. Menurut Arbak Othman (1983). para pengkaji akan meneliti cara bunyi-bunyi bahasa itu dihasilkan oleh alatalat artikulasi. fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi ujar. Sebagai ilmu. Sehubungan dengan itu. terdapat tiga pendekatan yang boleh kita rumuskan. bukan bunyi bahasa. fonetik ialah merupakan bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. Lufti Abas (1985). manakala sebagai kemahiran. dan sifat bunyi iaitu pendekatan yang digunakan oleh ahli-ahli linguistik dalam pengkajian fonetik.” Pernyataan yang dinyatakan dapat kita terjemahkan kira-kira seperti berikut: “Pengkajian tentang bunyi-bunyi oleh manusia yang digunakan semasa bertutur ialah fonetik. cabang fonetik ini juga turut dikenali sebagai fonetik artikulasi. dan memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi. 14 . Selain itu.Manakala definisi bagi fonetik pula. fonetik juga boleh didefinisikan sebagai mempelajari segala bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia. “The study of the sounds human beings employ when speaking a language is phonetics. Menurut ahli linguistik Barat seperti Kenstowicz dan Kisseberth (1979) pula. pendengaran. yakni menurut Drs. Dalam pendekatan ini. yakni penyebutan. baik bunyi bahasa. Pertama sekali ialah pendekatan penyebutan. fonetik berusaha menemukan kebenaran-kebenaran umum dan memformulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan pengucapannya. maupun bunyi marginal.” Di sini.

2.1. 3. Cabang fonetik ini juga dikelali sebagai fonetik akustik. alat-alat tertentu seperti palatogram. Dalam pendekatan ini. ia melibatkan penggunaan alat-alat yang canggih untuk mengkaji pendengaran dan tanggapan bunyi bahasa. Akhir sekali pula merupakan pendekatan dalam sifat bunyi. letusan. iaitu pengkajian tentang struktur atau fungsi sesuatu bunyi. Dengan penggunaan alat-alat tersebut. dan laringoskopi adalah digunakan untuk mengkaji sifat-sifat bunyi fizikal bunyi bahasa yang diucapkan.3 Fonemik Fonemik ialah kajian yang mengkaji bunyi-bunyi sesuatu bahasa.2 Fonem-fonem bahasa Melayu 3.Kemudiannya ialah pendekatan pendengaran. letromiografi. bunit-bunyi letupan. bunyi-bunyi bahasa itu tadi dapat digolongkan dalam kategori masing-masing. deskripsi mengenai bunyi-bunyi tersebut dapat dilakukan. sengauan. Ia lebih menitik beratkan analisis bunyi sesuatu bahasa. dan sebagainya juga dapat dikesan dengan lebih efektif. Seterusnya pula. Melalui cara pendekatan sebegini. 3.1 Vokal Vokal merupakan bunyi bersuara iaitu ketika dihasilkan udara dari paruparu keluar berterusan melalui rongga tekak dan rongga mulut tanpa 15 . geseran. Dalam pendekatan sebegini.

sebarang gangguan. Vokalperti di bawah boleh dibahagiakan kepada tiga bahagian iaitu: 1i Vokal hadapan 2 3 Vokal tengah Vokal belakang Kedudukan vokal ditunjukkan seperti rajah di bawah Rajah di atas menunjukkan kedudukan vokal dalam bahasa Melayu Berdasarkan kepada gambar rajah di atas dapat digambarkan kedudukan lidah mengikut bahagian-bahagiannya. Bahagian di sebelah kiri terdiri .

Kedudukan tinggi dan rendah lidah semasa menghasilkan bunyi-bunyi vokal ditunjukkan dalam gambar rajah di bawah: 16 .daripada bahagian hadapan lidah. bahagian sebelah kanan merupakan bahagian belakang lidah manakala bahagian tengah merupakan bahagian tengah lidah. Jelas bahawa lidah merupakan alat artikulasi yang berfungsi dalam penghasilan bunyi-bunyi vokal dan dalam pembahagian bunyi-bunyi vokal.

Selain itu.Gambar rajah di atas menunjukkan kedudukan lidah semasa menghasilkan bunyi-bunyi vokal. Menurut Adul Hamid Mahmood (1996) keadaan bibir boleh berbentuk seperti berikut: 1· Hampar 2· Separuh hampar 3· Bundar 4· Separuh bundar akan menghasilkan vokal hampar. kedudukan lidah mempunyai hubungan dengan bunyi vokal yang akan dibunyikan. Selain itu. Berdasarkan gambar rajah di atas jelaslah bahawa lidah berfungsi dalam pembahagian jenis-jenis bunyi vokal. separuh hampar atau bundar dan separuh bundar. bibir juga memainkan peranan yang tersendiri dalam penghasilan bunyi vokal. Menurut Abdul Hamid Mahmood (1996) keadaan bibir semasa menghasilkan jenis-jenis vokal adalah seperti berikut: .

17 .

Gambar rajah di atas menunjukkan keadaan kedudukan bibir semasa 3. Konsonan terdiri daripada konsonan bersuara dan konsonan tidak bersuara.2.dalam bahasa . Konsonan terhasil apabila terdapat gangguan atau halangan oleh alat artikulasi terhadap udara dari peparu.2 Konsonan Konsonan ialah bunyi selain dari bunyi vokal. Konsonan bersuara bermaksud konsonan yang terhasil apabila tekanan udara yang keluar dari peparu menggetarkan pita suara manakala konsonan tidak bersuara adalah konsonan yang terhasil apabila udara dari peparu tidak menggetarkan pita suara.

dua konsonan letupan lelangit lembut bersuara dan tidak bersuara ( k. ( ? ) dua konsonan letusan bersuara dan tidak bersuara ( c. b ). dua konsonan letupan gusi bersuara dan tidak bersuara ( t. d ). Dalam bahasa melayu terdapat 9 jenis konsonan iaitu : dua konsonan letupan dua bibir bersuara dan tidak bersuara ( p. j ) 18 .melayu konsonan terbahagi kepada 2 iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman. satu konsonan hentian glotis. Konsonan asli bahasa melayu merupakan konsonan yang sedia ada dan diguna oleh penutur bahasa melayu tanpa sebarang perlakuan adaptasi oleh penutur. g ).

lelangit keras. Contoh vokal rangkap terdapat pada kata main.2. satu konsonan getaran bersuara ( r ). n. Vokal a dan i pada kata tersebut ialah 19 .3 Diftong Bunyi diftong melibatkan dua deretan vokal yang hadir secara serentak. satu konsonan sisian bersuara ( I ). Diftong hendaklah dibezakan daripada vokal rangkap. Penghasilan konsonan-konsonan tersebut melibatkan daerah-daerah artikulasi seperti dua bibir. Bunyi diftong adalah terhasil apabila bunyi vokal yang hadir selepas bunyi vokal yang satu lagi menggeluncur ke arah vokal di mana pada mula-mulanya hadir tanpa menampakkan sebarang puncak kelantangan. yakni yang merupakan urutan dua vokal penuh yang mempunyai dua puncak kelantangan dan mempunyai dua suku kata.gusi. iaitu geseran gusi tidak bersuara ( s ) dan geseran glotis bersuara ( h ). ŋ . Keadaan di mana ketiadaan puncak kelantangan semasa proses penghasilan bunyi diftong menjadikan bunyi tersebut sebagai satu suku kata sahaja semata-mata.glotis dan rongga hidung. empat konsonan sengauan bersuara (m.pita suara.dua konsonan geseran tidak bersuara. iaitu ( I ) dan separuh vokal dua bibir bersuara ( w ). satu konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara ( j ). 3. n ) dua konsonan separuh vokal bersuara.lelangit lembut.

Lambang [ ˆ ] dapat digunakan untuk menggambarkan sesuatu diftong.3 Artikulasi Fonem-Fonem Bahasa Melayu Artikulasi Fonem Vokal 3. Sama juga dengan / i / iaitu pada diftong / oi / dan juga / u / pada diftong / au /. 3.merupakan dua vokal penuh dan kata tersebut terdiri daripada dua suku kata.1 . Bunyi / i / akan menggeluncur ke bunyi / a / dan bunyi / i / tersebut akan hilang puncak kelantangannya.3.1.1 Vokal Hadapan Sempit atau Tinggi [ i ] Hadapan lidah dinaikkan setinggi mungkin ke arah lelangit keras 3. Terdapat tiga jenis diftong dalam bahasa Melayu yakni / ai /. Gambar rajah di ats menunjukkan kedudukan diftong dalam Bahasa Melayu. / oi / dan /au/.3. yakni ma dan in.

Pita suara kemudiannya dirapatkan dan digetarkan. halangan atau sempitan.tetapi tidak membuat sekatan kepada arus udara manakala bibir dalam keadaan dihamparkan. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup bahagian rongga untuk membuat sekatan. Sebagai contoh: awalan [ijab] pertengahan [minum] akhir an [beli] 20 .

Bersamaan dengan itu juga.2 Vokal Hadapan Separuh Sempit atau Separuh Tinggi [ e ] Bagi menghasilkan bunyi vokal /e/ pula. Kemudian.1. Udara dari paru-paru disalurkan keluar ke rongga mulut tanpa menerima sebarang gangguan. Manakala lelangit lembut dan anak tekak pula dinaikkan dengan menutup bahagian rongga hidung. 3.[insan][kilang] [cari] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan sempit atau tinggi [ i ]. hadapan lidah pula dinaikkan separuh tinggi iaitu rendah sedikit sahaja daripada bunyi vokal /i/. bahagian pita suara dirapatkan serta digetarkan.3. bahagian bibir atas dan bibir bawah hendaklah dihamparkan. Sebagai contoh: awalan [ekor] [enak] pertengahan [kekok] [belok] akhir an [kole] [taug e] .

21 .

Kemudian.1. lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung.4 Vokal Hadapan Luas atau Rendah [ a ] Turut dikenali juga sebagai vokal hadapan lampau rendah. 3. . Manakala bibir pula adalah berada dalam keadaan dihamparkan.3 Vokal Hadapan Separuh Luas atau Separuh Rendah [ ε ] Bunyi vokal /ε/ dapat dihasilkan melalui hadapan lidah yang dinaikkan separuh rendah ke daerah lelangit keras. Vokal ini juga dikenali juga sebagai vokal depan lampau separuh rendah.3.3. Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran [εsok] [kεk] [sorε] [εnak] [bεlok] [olε-olε] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan separuh luas atau separuh rendah [ ε ].Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan separuh sempit atau separuh tinggi [ e ]. 3. Udara dari paru-paru disalurkan keluar ke bahagian rongga mulut dan pita suara digetarkan. iaitu rendah sedikit daripada cara menghasilkan bunyi vokal /e/.1. Untuk menghasilkan bunyi vokal tersebut.

Kemudian lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup bahagian nasal. Seterusnya udara dari paru-paru disalurkan keluar ke bahagian 22 .hadapan lidah hendaklah diturunkan serendah yang mungkin.

bibir dibundarkan dan bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal /u/. bibir pada ketika ini adalah dalam keadaan yang melampau dan bunyi yang dihasilkan pula ialah bunyi [a]. pita suara dirapatkan serta digetarkan. Sementara itu.1. Sebagai contoh: awalan [ungka] [ulam] pertengahan [tuba] [pucat] akhir an [batu] [kelu] 23 .3. Sebagai contoh: akhir awalan pertengahan an [angsa] [alis] [rapi] [palam] [lupa] [kena ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan luas atau rendah [ a ]. Sebaliknya.udara yang keluar ini tidak mengalami sebarang halangan.5 Vokal Belakang Sempit atau Tinggi [ u ] Vokal /u/ dihasilkan dengan cara belakang lidah dinaikkan ke daerah lelangit lembut untuk menyempitkan bahagian rongga mulut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung.rongga mulut sambil menggetarkan pita suara. Walau bagaimanapun. Bersamaan dengan itu. 3.

Bibir dibiarkan dalam keadaan bundar.3.1. 3.6 Vokal Belakang Separuh Sempit [ o ] Bahagian belakang lidah sedikit antara paling tinggi belakang dan yang paling rendah boleh dicapai di belakang lidah.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal belakang sempit atau tinggi [ u ]. Sebagai contoh: awalan [orang] [onar] pertengahan [roket] [pocong] akhira n [milo] [kerom o] . Apabila udara disalurkan keluar maka bunyi yang dihasilkan ialah vokal /o/.

Untuk menghasilkan vokal /‫כ‬/ ini. 3.7 Vokal Separuh Luas atau Separuh Rendah [ ‫] כ‬ Vokal ini juga dikenali sebagai vokal belakang separuh luas rendah.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal belakang separuh sempit [o]. belakang lidah 24 .1.3.

maka pita suara pula akan bergetar. Sebagai contoh: akhir awalan pertengahan an [pidat [‫כ‬leh] [b ‫כ‬leh] ‫]כ‬ [tomat [‫כ‬pera] [pr ‫כ‬ton] ‫]כ‬ Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal belakang separuh luas atau separuh rendah [ ‫]כ‬.8 Vokal Tengah [ ə ] Untuk menghasilkan vokal ini.3. Bibir pula hendaklah dalam keadaan bundar. Kemudian. bahagian tengah lidah mestilah dinaikkan ke bahagian pertemuan di antara lelangit keras dan lelangit lembut. lelangit lembut dan anak tekak hendaklah dinaikkan untuk menutup bahagian rongga nasal. Bunyi /ə/ akan dihasilkan di mana vokal ini pula hanya terdapat di bahagian awalan dan di pertengahan perkataaan sahaja. 3. Manakala. Sebagai contoh: awalan pertengahan [əmak] [bəlah] [əmas] [cəlah] 25 .hendaklah dinaikkan separuh luas ke arah lelangit lembut. Bunyi vokal dihasilkan ialah vokal / ‫כ‬/.1. lelangit lembut dan juga anak tekak pula dinaikkan untuk menutup rongga nasal sementara pita suara dirapatkan sambil digetarkan. Pita suara dirapatkan apabila udara disalurkan melaluinya.

1 Konsonan letupan dua bibir bersuara [ b ]. tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu. Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Sekatan udara itu dilepaskan.3.2 Artikulasi Fonem Konsonan 3. dengan serta-merta dengan menggetarkan pita suara. Udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan.3. 3.2. Sebagai contoh: awalan [batu] pertengahan [lumba] [kelab] akhir an .Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal tengah [ə].

[balu] [labu] [maktab] 26 .

3. di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigi-gusi itu. 3. Sekatan udara itu dilepaskan. dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara. Manakala udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan.3 Konsonan letupan gigi-gusi bersuara [ d ]. 3. Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Sebagai contoh: 27 .3. Sebagai contoh: awalan [palu] [pedang] pertengahan [sampah] [sepah] akhir an [malap] [kejap ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p].Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan dua bibir bersuara [b]. rapat ke belakang rongga tekak.2. Udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan.2. mencapai ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan. Hujung lidah diketemukan.2 Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p]. tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu.

4 Konsonan letupan gigi-gusi tidak bersuara [ t ]. mencapai ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan.awalan [datuk] [diari] pertengahan [sedut] [saderi] akhir an [salad ] [nomad] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan gigi-gusi bersuara [d]. di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigi-gusi itu. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara.2. 3.3. Manakala udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan. Hujung lidah diketemukan. Sebagai contoh: awalan [tebu] [tabur] [satu] [ketum] pertengahan [selat] [pelat] akhir an 28 . rapat ke belakang rongga tekak.

Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta dengan menggetarkan pita suara.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan gigi-gusi tidak bersuara [t].5 Konsonan letupan lelangit lembut bersuara [ g ].3.2. bahagian belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara daripada paru-paru tersekat pada bahagian belakang lidah berdekatan dengan lelangit lembut tersebut. 3. Kemudian. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Sebagai contoh: awalan [gajah] [gelap] pertengahan [megah] [sergah] akhir an [beg] [jag] .

6 Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [ k ]. 29 .3.2.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan lelangit lembut bersuara [g]. 3.

7 Konsonan letusan lelangit keras bersuara [ j ]. Sebagai contoh: awalan [kalau] [kari] [bek al] [cekal] pertengahan [selak] [elak] akhir an Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [k].Lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara.2. 3. udara daripada paru-paru melalui bahagian rongga mulut dan dibiarkan tersekap di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras tersebut. Sebagai contoh: awalan [jambu] pertengahan [laju] akhir an [kolaj] 30 . Kemudian. bahagian belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara daripada paru-paru tersekat pada bahagian belakang lidah berdekatan dengan lelangit lembut tersebut. Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit keras dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.3. Kemudian. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta dengan menggetarkan pita suara.

Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit keras dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara.8 Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č].2. Sebagai contoh: awalan [čatan] [ka [čuba] ča] pertengahan [beča] [klač] akhir an [mač ] .[jambang] [baju][mesej] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letusan lelangit keras bersuara [ j]. 3. udara daripada paru-paru melalui bahagian rongga mulut dan dibiarkan tersekap di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras tersebut.3. Kemudian.

31 .

3. Bahagian hujung lidah dinaikkan ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Sebagai contoh: awalan [rotan] [rancang] pertengahan [kerap] [perap] akhir an [pakar] [cak ar] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan getaran gigi-gusi bersuara [r].Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č]. udara yang keluar daripada paru-paru melalui rongga mulut dan menggetarkan hujung lidah ke gigi-gusi. udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan. Lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Pita suara digetarkan.10Konsonan sengauan dua bibir bersuara [m].2. 3. Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran 32 .2.3. Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas.3. Kemudian. Kemudian.9 Konsonan getaran gigi-gusi bersuara [ r ].

lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Bahagian hujung lidah dirapatkan ke bahagian gig-gusi. Udara yang dikeluarkan melalui paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan.11 Konsonan sengauan gigi-gusi bersuara [n]. Sebagai contoh: awalan [naga] [niaga] pertengahan [benam] [enam] [ikan] [lokan ] akhir an 33 .[mantan] [maki] [amal] [semak] [sela m] [suram] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauaun dua bibir bersuara [m]. Kemudian.2.3. 3.

lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Kemudian. Udara yang dikeluarkan melalui paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan.3. Kemudian. Bahagian belakang lidah dinaikkan rapat ke lelangit lembut.2.12 Konsonan sengauan lelangit keras bersuara [n].13 Konsonan sengauan lelangit lembut bersuara [ŋ]. 3. lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak . Sebagai contoh: awalan pertengahan [nawa] [nasi] [senap] [guna] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauaun lelangit keras bersuara [n]. Bahagian depan lidah dirapatkan ke lelangit keras.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauan gigigusi bersuara [n].2. 3.3.

dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran 34 . Udara yang dikeluarkan melalui paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan.

2.[ŋilu] [baŋsal] [ŋaŋa] [senaŋ] [seŋal] [renaŋ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauaun lelangit lembut bersuara [ŋ].3. Sebagai contoh: awalan [feri] pertengahan [safari] akhir an [mual af] . Bibir bawah dirapatkan kepada gigi atas supaya membuat sempitan. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan bergeser keluar di daerah rapatan bibir bawah dan gigi atas tersebut tanpa menggetarkan pita suara.14 Konsonan pinjaman geseran bibir tak bersuara [f]. Kemudian. 3. lelangit lembut terangkat rapat ke bahagian belakang bahagian rongga tekak.

[fasa] [kafi r] [alaf] 35 .

2.3. 3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran bibir tak bersuara [f]. Kemudian.15 Konsonan pinjaman geseran bibir-gusi bersuara [v]. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan bergeser keluar di daerah rapatan bibir bawah dan gigi atas tersebut sambil menggetarkan pita suara. Sebagai contoh: awalan [van][larva] [violin] [kanvas] pertengahan . lelangit lembut terangkat rapat ke bahagian belakang bahagian rongga tekak. Bibir bawah dirapatkan kepada gigi atas supaya membuat sempitan.

Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran bibir-gusi bersuara [v]. 36 .

2. Daun lidah didekatkan di daerah gigi-gusi supaya dapat membuat sempitan udara keluar.16 Konsonan pinjaman geseran gigi tak bersuara [θ]. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru dibiarkan. bergeser di daerah gig-gusi yang membuat sempitan dengan daun lidah tersebut. sambil lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan. Sebagai contoh: awalan [zikir] [zaman] pertengahan [nazak] [azimat] akhi ran [lafaz] [haf az] 37 .2.3.3. Kemudian. Daun lidah berada di antara gigi atas dan gigi bawah. sambil pita suara digetarkan.17 Konsonan pinjaman geseran gigi-gusi bersuara [z]. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak. bergeser keluar di daerah gigi itu tanpa menggetarkan pita suara.3. 3. Sebagai contoh: akhir an [wariθ] [keri θ] awalan [θabit] [θelasa] [iθn in] pertengahan [peθan] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran gigi tak bersuara [θ].

3.2.18 Konsonan pinjaman geseran lelangit lembut tak bersuara [ x ]. Udara yang dikeluarkan daripada paruparu dibiarkan. Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat satu sempitan. Lelangit lembut sendiri dinaikkan ke bahagian belakang rongga tekak. bergeser pada sempitan di daerah lelangit lembut dengan bahagian belakang lidah tersebut. Sebagai contoh: awalan [xianat] [xamis] pertengahan [maxluk] [axbar] akhir an [tarix] [mari x] .Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran gigi-gusi bersuara [z]. 3. sambil pita suara tidak digetarkan.

Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran lelangit lembut tak bersuara [x]. 38 .

Pita suara pula tidak digetarkan. Kemudian. Sebagai contoh: awalan [hantu] [haram] pertengahan [mahir] [dahan] akhir an [sirih] [mada h] 39 . pita suara direnggangkan luas dan udara keluar dari paru-paru dengan bebas melalui glotis yang terbuka itu seperti keadaan biasa ketika bernafas.Konsonan geseran gigi-gusi tak bersuara [s]. Udara yang disalurkan keluar dari paru-paru dibiarkan bergeser di daerah gigi-gusi yang membuat sempitan dengan daun lidah itu. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. 3.2. lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.3.20 Konsonan geseran glotis tak bersuara [h]. Kemudian. Daun lidah didekatkan ke bahagian gigi-gusi supaya dapat membuat sempitan udara keluar. Sebagai contoh: awalan [sama] [silap] [asa p] pertengahan [nasi] [tulus] akhir an [kipas ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran gigi-gusi tak bersuara [s].

Udara yang dikeluarkan dari paru-paru disalurkan melalui rongga mulut.22 Konsonan separuh vokal dua bibir bersuara [w].21 Konsonan sisian gigi-gusi bersuara [ l ]. Hujung lidah dikenakan ke bahagian tengah gigi-gusi. Kemudian. tetapi hanya dapat keluar melalui tepian lidah serta pita suara digetarkan.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran glotis tak bersuara [h]. Bahagian bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan ke arah .2.3.2. lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. 3. Sebagai contoh: awalan [lapar] [lima] [bali k] [bila ] pertengahan [cekal] [pukul] akhir an Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sisian gigi-gusi bersuara [ l ].3. 3.

pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk mengeluarkan vokal tengah. Lelangit lembut itu sendiri terangkat ke bahagian belakang rongga tekak.lelangit lembut. Sebagai contoh: 40 . Kemudian.

3.3. Lelangit lembut itu sendiri terangkat ke bahagian belakang rongga tekak. Bahagian depan lidah diangkat agak tinggi ke arah lelangit keras dengan bibir dihamparkan. pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk mengeluarkan vokal tengah. Kemudian.23 Konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara [y].awalan [wakil] [wilayah] pertengahan [bawal] [tawakal] [straw] akhir an [takra w] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan separuh vokal dua bibir bersuara [w].2. Sebagai contoh: awalan [yuran] [yakni] pertengahan [sayu] [bayar] 41 .

3.3. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan. .2.25 Konsonan geseran lelangit keras-gusi tak bersuara [š]. Sebagai contoh: awalan [ðaif][farðu] [ðarurat] [haðir] pertengahan Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran gigi bersuara [ð].3. Daun lidah berada di antara gigi atas dan gigi bawah. Bahagian daun lidah dirapatkan ke daerah di antar lelangit keras dengan gusi untuk membuat sempitan. 3. bergeser keluar di daerah gigi itu sambil menggetarkan pita suara. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak. Kemudian.2.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara [y].24 Konsonan geseran gigi bersuara [ð]. Kemudian.

Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan. bergeser keluar di daerah sempitan gusi itu tanpa menggetarkan pita suara. Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran 42 .

bergeser keluar di daerah gigi itu sambil menggetarkan pita suara. Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat suatu sempitan.3. 3.26 Konsonan lelangit lembut bersuara [o]. Sebagai contoh: awalan [oaib] [oairah] [loo at] [maorib] pertengahan [tablio] [balio] akhir an 43 . Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan.2.[širik] [šurga] [muškil] [ašik] [Quraiš] [sku aš] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran lelangit keras-gusi tak bersuara [š]. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak. Kemudian.

3. Kemudiannya. vokal depan luas lalu digeluncurkan ke arah vokal depan sempit.3 Artikulasi Fonem Diftong 3.3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan lelangit lembut bersuara [o].2 Artikulasi fonem diftong [ au ] Mula-mulanya. Sebagai contoh: awalan [aising] [aikido] pertengahan [hairan] [kailan] akhir an [belai] [kedai ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ ai ]. keadaan bibir daripada keadaan yang biasa kepada keadaan yang bundar. keadaan bibir daripada keadaan yang biasa kepada keadaan yang terhampar. 3. Sebagai contoh: awalan [aur] [aurat] pertengahan [maulana] [saudara] akhir an [pulau] [relau] 44 .3.3.3.3.1 Artikulasi fonem diftong [ai ] Mula-mulanya. vokal depan luas lalu digeluncurkan ke arah vokal belakang sempit. Kemudiannya.

3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ au ]. vokal belakang separuh sempit lalu digeluncurkan ke arah vokal depan sempit. 3. Kemudiannya. keadaan bibir daripada keadaan yang bundar kepada keadaan yang terhampar.3 Artikulasi fonem diftong [oi ] Mula-mulanya.3. Sebagai contoh: pertengahan akhiran [boikot] [kaloi] .

4 Alat-Alat Artikulasi 45 . 3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ oi ].

4.1 Alat Pertuturan Dan Fungsinya .3.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah

11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok

3.4.2

Fungsi Alat Pertuturan

3.4.2.16.1Lidah
46

Lidah ialah alat artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. Lidah terbahagi kepada empat bahagian, iaitu hujung lidah, tengah lidah, hadapan lidah, dan belakang lidah. Pembahagian ini membolehkan lidah membuat deskripsi pelbagai jenis penghasilan bunyi. Bahagian hadapan lidah, tengah lidah dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi-bunyi vokal, iaitu bunyi vokal hadapan, tengah dan belakang. Hujung lidah merupakan bahagian paling aktif dan boleh digerakkan ke mana-mana bahagian mulut untuk membuat penyekatan. 3.4.2.16.2Gigi Gigi juga memainkan peranan dalam penghasilan bunyi bahasa tetapi peranannya yang statik tidaklah dan seaktif lidah. Kedudukannya sentiasa digunakan

sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi. Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi. 3.4.2.16.3Bibir Bibir adalah alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut. Bibir terdiri daripada otot-otot kenyal yang boleh dihamparkan dan dibundarkan dan berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. Bibir juga menjadi sempadan paling luar daripada rongga mulut. Bibir juga berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. 3.4.2.16.4Gusi Gusi merupakan bahagian yang embung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. Organ ini digunakan
47

sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan.

3.4.2.16.5Lelangit

Lelangit dapat dibahagikan kepada dua bahagian, iaitu lelangit keras dan lelangit lembut. Lelangit lembut menganjur dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut. Lelangit keras bermula dari sempadan gusi di bahagian hadapan atas rongga mulut dapat diturunnaikkan untuk menutup atau membuka saluran rongga tekak terus ke rongga hidung. Apabila dinaikkan, rongga mulut akan terbuka dan udara akan keluar melalui rongga mulut dan apabila diturunkkan, rongga mulut akan tertutup dan udara terpaksa keluar melalui rongga hidung.

3.4.2.16.6 Rongga Hidung Terletak di atas rongga mulut yang dipisahkan oleh lelangit. Rongga hidung boleh dibuka atau ditutup, bergantung kepada keadaan sama ada anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan atau tidak. 3.4.2.16.7Pita Suara Pita suara terletak dalam ruang tenggorok (halkum) dan amat penting dalam penghasilan bunyi. Proses pengeluaran suara berlaku dengan cara memperluas dan mempersempit lubang yang terdapat di antara dua keping selaput nipis berkenaan.
48

.

1Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa tetapi peranannya tidaklah aktif.3.3 Daerah-Daerah Artikulasi Daerah atrikulasi adalah alat atrikulasi yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada di tempat asalnya kecuali berlaku sesuatu yang luar biasa.16.4. gusi.Contoh alat-alat atrikulasi untuk daerah atikulasi ialah gigi. 3.Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi.4.3.Kedudukannya yang statik dan sentiasa digunakan sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi. 49 . lelangit dan rongga hidung.

5 Carta Fonem Bahasa Melayu 3.3.3Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada dua bahagian.3.3. bergantung kepada keadaan sama ada anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan atau tidak.Rongga hidung boleh dibuka atau ditutup.4.Lelangit lembut menganjur dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut.16. rongga mulut akan terbuka dan udara akan keluar melalui rongga mulut dan apabila diturunkkan.4. 3.2Gusi Gusi merupakan bahagian yang embung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut.4Rongga Hidung Terletak di atas rongga mulut yang dipisahkan oleh lelangit.5.3.Apabila dinaikkan.1 Carta Fonem Vokal 50 .16. rongga mulut akan tertutup dan udara terpaksa keluar melalui rongga hidung.16.Organ ini digunakan sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan. 3.4. iaitu lelangit keras dan lelangit lembut. 3.Lelangit keras bermula dari sempadan gusi di bahagian hadapan atas rongga mulut dapat diturunnaikkan untuk menutup atau membuka saluran rongga tekak terus ke rongga hidung.

5.2 Carta Fonem Konsonan .Bahagian lidah Cara sebutan Hadapan Sempit atau Tinggi Hadapan Separuh Sempit Depan Tengah Belakang i e ε atau Separuh Tinggi Hadapan Separuh Luas atau Separuh Rendah Hadapan Luas atau Rendah Belakang Sempit atau Tinggi Belakang Separuh Sempit Belakang Separuh Luas atau A U O ‫כ‬ e Separuh Rendah Bahagian tengah 3.

51 .

Daerah sebutan 1 Dua 2 Gusi 3 Gusi Lelangit keras Cara sebutan bibir 4 Lelangi t keras 5 Lelang it Lembu t 6 Pita suara Letupan tidak bersuara Letupan bersuara Letusan tak bersuara Letusan bersuara Sengauan Geseran tak bersuara Geseran bersuara Getaran Sisian Separuh vokal p b t d k g m n S H i w y/j Rajah dan carta di atas menunjukkan tentang carta konsonankonsonan dalam bahasa Melayu. 5 2 . 3.3 Carta Fonem Diftong Bahasa Melayu Cara Penghasilan Vokal depan luas ke vokal depan sempit Vokal depan luas ke vokal belakang sempit Vokal belakang separuh sempit ke vokal depan sempit Diftong ai au oi Carta di atas menunjukkan tentang carta diftong-diftong dalam bahasa Melayu.5.

Setiap kedudukan alat-alat artikulasi menghasilkan bunyinya yang tersendiri yang akan menghasilkan. 53 . bibir. ianya merupakan cabang fonologi yang menganalisa sistem sesuatu bahasa yang dikaji secara sinkronik.Kesimpulan Bab Melalui bab ini kita dapat mengetahui maksud fonologi iaitu salah satu cabang dalam ilmu bahasa yang mengkaji tentang bunyi-bunyi yang berfungsi serta memberikan makna dalam sesuatu bahasa manakala fonetik pula ialah salah satu cabang fonologi yang membincangkan tentang bidang yang mengkaji segala jenis bunyi-bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan juga memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut dan bagi fonemik pula. Bab ini juga telah menerangkan cara-cara penghasilan fonem-fonem yang terdapat dalam bahasa Melayu. Selain daripada itu. kita dapat mengetahui bahawa dalam bahasa Melayu terdapat sebahagian huruf-hurufnya adalah pinjaman dan ada sebahagian huruf digabungkan untuk menghasilkan satu bunyi yang dipanggil diftong. lelangit dan alatalat artikulasi yang lain. Setiap fonem mempunyai cara tersendiri untuk dilafazkan yang melibatkan kedudukan lidah.

kita juga akan membincangkan tentang kelemahan-kelemahan caracara mengatasinya supaya dapat kita perbaiki pada masa yang mendatang. 54 .0 Pengenalan Dalam bab ini kita akan membuat kesimpulan secara keseluruhan mengenai penghasilan kerja kursus bahasa Melayu ini. Disamping itu. Kesimpulan dibuat berdasarkan keseluruhan penghasilan kerja kursus bahasa Melayu ini.BAB 4: PENUTUP 4.

Selain daripada itu. Selain itu saya juga membuat kajian tentang diftong.1 Penutup (Keseluruhan) Melalui kerja kursus ini terdapat banyak yang kita dapat pelajari daripada bahasa Melayu itu sendiri dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi yang bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada 2 iaitu fonetik dan fonemik.4. gusi. Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya. glotis dan rongga hidung amat penting dalam penghasilan bunyi konsonan.Lidah dan bibir memainkan peranan yang amat besar dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan bunyi yang tidak bersuara. Ia merupakan hasil daripada penggabungan dua vokal. saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi. Untuk memahami dengan lebih mendalam.sifat bunyi bahasa dan pendengaran. lelangit keras. Fonemik merupakan kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir.konsonan dan diftong dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini 55 . Di samping itu saya juga mengkaji bagaimana penghasilan vokal. konsonan dan diftong. lelangit lembut.carta vokal. Manakala fonemik berkaitan kajian tentang fungsi dan struktur bunyi bahasa. pita suara. Setelah mengkaji.vokal merupakan bunyi bersuara kerana tidak halangan semasa udara keluar dari peparu. Antaranya ialah [ ai ]. [ oi ] dan [ au ].

Banyak lagi yang kita belum kaji dan selidik. Indirawati Zahid & Mardian Shah Omar. Tambahan lagi saya telah banyak mempelajari tentang bahasa Melayu ini. Sepanjang masa penghasilan kerja kursus ini banyak yang telah saya pelajari. Pelbagai pengalaman dan kenangan yang telah dilalui sepanjang membuat kerja kursus ini seperti berjaga malam. .4. gemilang dan terbilang. apa yang saya dapat ini terus berada didalam ingatan dan seterusnya akan diaplikasikan sepanjang kehidupan untuk menjadi seorang guru yang cemerlang. BIBLIOGRAFI 1. Sesuatu yang biasa bagi kita kalau dikaji mungkin akan jadi sesuatu yang baru bagi kita. Bhd. 56 . Sepanjang penghasilan kerja kursus ini banyak yang saya pelajari.2 Refleksi Tugasan Setelah berusaha saya telah berjaya menyiapkan kerja kursus yang telah diamanahkani. Saya pada mulanya memikirkan bahasa Melayu ini hanya direka secara tidak sengaja sahaja. bekerjasama dalam satu kumpulan pengajian dan menaip hampir 10000 patah perkataan. tetapi setelah kajian demi kajian dilakukan akhirnya saya menyedari bahawa bahasa Melayu mempunyai cara-cara penghasilannya tersendiri. Saya berharap agar. ( 2006 ). Fonetik dan Fonologi. Kuala Lumpur: PTS Professional Publishing Sdn.

Bahasa Melayu Kertas 1.Nik Safiah Karim & Wan Malini Ahmad. Ipoh: Pearson Malaysia Sdn. Fonologi. Bhd. Fonologi. Ipoh: Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bahasa Melayu STPM. http://ms. 3. Bhd. http://www. Goay Teck Chong.wikipedia.com.tutor.htm 4.org/wiki/Fonetik . Choo Say Tee & Zainuddin Ahmad. 2.my/stpm/fonologi/Fonologi. ( 2006 ). ( 2006 ).

57 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->