ISI KANDUNGAN

BAB 1 PENDAHULUAN 1.0 PENGENALAN 1.1 OBJEKTIF / MATLAMAT 1.2 DEFINISI KONSEP 1.3 RUANG LINGKUP / SKOP PERBINCANGAN 1.4 KERANGKA PERBINCANGAN 1.5 KESIMPULAN BAB BAB 2 TINJAUAN LITERATUR 2.0 PENGENALAN 2.1 TINJAUAN LITERATUR BAHAN-BAHAN BERCETAK 2.2 TINJAUAN LITERATUR BAHAN-BAHAN ELEKTRONIK / DIGITAL 2.3 REFLEKSI TERHADAP TINJAUAN LITERATUR 2.4 KESIMPULAN BAB BAB 3 PERBINCANGAN ISU 3.0 PENGENALAN 3.1 DEFINISI 3.2 FONEM-FONEM BAHASA MELAYU 3.3 ARTIKULASI FONEM-FONEM BAHASA MELAYU 3.4 CARTA FONEM BAHASA MELAYU 3.5 KESIMPULAN BAB BAB 4 PENUTUP 4.0 PENGENALAN 4.1 REFLEKSI 4.2 KESIMPULAN
1

BIBLIOGRAFI

LAMPIRAN

BAB 1: PENDAHULUAN
1.0

Pengenalan
Tanpa kita sedari bahawa pembelajaran utama dan pertama yang diperolehi oleh manusia adalah bahasa. Bahasa dalam hal ini tidak hanya memiliki pengertian sebagai serangkaian huruf dan kata, akan tetapi meliputi seluruh persamaan komunikasi verbal mahupun nonverbal. Hal ini secara alamiah dunia kebahasaan telah terintegrasi dalam diri setiap manusia. Dalam folio ini kita akan mengkaji dan membincangkan tentang kajian utama kita iaitu fonologi dan fonetik. Kedua-dua tajuk utama akan dihuraikan secara lebih terperinci dan mendalam. Selain itu, kita akan dapat mengkaji maksud istilah-istilah seperti fonologi, fonetik dan fonemik. Disamping itu, bunyi-bunyi vokal, konsonan dan diftong bahasa melayu dari segi artikulasi, lambang dan fonem juga akan dihuraikan dalam folio ini.

1.1

Matlamat Dan Objektif
Matlamat ataupun objektif utama kajian ini dijalankan adalah untuk memberikan pendedahan yang baru berkenaan dengan kajian bahasa Melayu dimana pernah menjadi salah satu bahasa perantaraan pada suatu ketika dahulu. Kajian yang akan dijalankan adalah berkaitan dengan fonologi dan fonetik.
Tambahan lagi kajian ini bertujuan untuk menghuraikan kaedah penghasilan atau pembentukan bunyi-bunyi vokal dan juga konsonan. Ianya juga bertujuan untuk
2

melihat bentuk-bentuk vokal dan juga konsonan yang ada di dalam bahasa Melayu. Selain itu, matlamat kajian ini bertujuan untuk mengkaji dengan lebih terperinci tentang hal-hal yang berkaitan dengan bahasa Melayu termasuklah cara sebutan, simbolsimbol yang digunakan bagi setiap vokal mahupun konsonan-konsonan. 1.2

Definisi Konsep
Terdapat dua definisi konsep yang akan dibincangkan iaitu definisi teoritikal dan definisi operasional. 1.2.1

Definisi Teoritikal
1.2.1.1 Fonologi Menurut Rahimah Haji Sabran dan Rahim Sham, bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan, khusus bagi sesuatu bahasa. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan “ the study of the systematicorganization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called phonology”. Manakala menurut Dalbor, salah seorang ahli linguistik Barat pula, “ phonology is the study of the function and patterning of speech sounds “ yang bermaksud “fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia”. Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti terbuka pula, fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia, yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendefinisikan fonologi itu sendiri.
3

Sebagai ilmu. Menurut ahli linguistik Barat.2.1. Lufti Abas (1985). fonetik boleh didefinisikan sebagai mempelajari segala bunyi yang diucapkan melalui mulut manusia. Kenstowicz dan Kisserberth (1979) “the study of the sounds human beings employ when speaking a language is phonetics”. yakni menurut Dr.2 Fonetik Bagi fonetik pula. Penyataan yang dinyatakan dapat kita terjemahkan yang barmaksud “penkajian tentang bunyi-bunyi oleh manusia yang kita digunakan semasa bertutur ialah fonetik”.2. fonetik adalah kajian adalah kajian tentang bunyi bunyi ujar. manakala sebagai kemahiran. fonetik memakai data deskriptif dasar daripada fonetik ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan bunyi-bunyi ujar itu. Selain itu. bukan bunyi bahasa. maupun bunyi bunyi marginal. fonetik bersaha menemukan kebenaran-kebenaran umum dan memfomulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan pengucapannya. 4 . baik bunyi manusia. menurut Arbak Othman (1983). 1.2 Definisi Operasional Setelah membuat penelitian berdasarkan pernyataan dari ahli-ahli linguistik saya dapati bahawa saya mendapati bahawa fonologi dan fonetik mempunyai maksud tersendiri.1. dan memberikan simbol fonetik untuk setiap bunyi.

2.2.2 Fonetik Bagi fonetik pula bermaksud bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan ia memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut 1. konsonan dan diftong. Fonetik pula dibahagikan lagi kepada tiga iaitu fonetik penghasilan bunyi.2. 1. daerah-daerah artikulasi dan cara-cara artikulasi. fonetik akustik dan fonetik auditori.2.1.1 Fonologi Fonologi ialah satu cabang ilmu yang mengkaji tentang sistem bunyi yang diucapkan oleh manusia yang berfungsi atau dalam bahasa yang lebih mudah difahami bahasa yang difahami oleh kedua-dua belah pihak.ia terbahagi kepada dua cabang yang utama iaitu fonetik dan fonemik. Dalam fonologi bahasa Melayu. 5 .4 Ruang lingkup / skop perbincangan Ruang lingkup atau skop perbincangan kali ini adalah untuk menghuraikan atau membuat kajian mengenai fonologi dalam bahasa Melayu. Manakala fonemik pula mengandungi fonem-fonem iaitu fonem vokal. Dalam fonem bahasa melayu turut membincangkan tentang alat-alat artikulasi.

1.5 Kerangka perbincangan .

fonemik beserta dengan cabang-cabangnya. penyediaan objektif kajian. Dengan itu penghasilan kerja kursus ini dapat dijalankan dengan lancar. bab ini memberikan gambaran secara kasar dan pengenalan umum kepada pembaca berkenaan dengan fonologi. fonetik. Selain itu.6 Kesimpulan bab Secara kesimpulannya. definisi konsep dan ruang lingkup perbincangan dan kerangka perbincangan akan membantu perjalanan untuk menyiapkan bab-bab yang seterusnya kerana gambaran kasar telah disediakan.1. 6 .

BAB 2. Media elektronik yang digunakan adalah melalui internet. Antara sumber-sumber yang telah dirujuk adalah artikel-artikel yang berkaitan.1 Tinjauan Literatur (bahan bercetak ) 2.1 Buku Fonetik dan Fonologi.0 Pengenalan Dalam bab 2. TINJAUAN LITERATUR 2. kami akan menerangkan cara-cara atau kaedah untuk kami memperolehi maklumat-maklumat yang berkenaan dengan tugasan yang telah diberikan. Dalam tugasan bahasa Melayu ini kami telah menggunakan dua kaedah untuk mendapatkan maklumat yang diperlukan dan kaedah yang pertama yang digunakan adalah melalui sumber-sumber bercetak. dan jurnaljurnal. Sementara itu kaedah yang seterusnya untuk mendapatkan maklumat-maklumat yang masih kurang lengkap adalah melalui media elektronik. fonetik ialah kajian mengenai bunyi-bunyi bahasa yang dihasilkan oleh manusia iaitu bunyi yang digunakan sebagai alat 7 . 2. Merujuk kepada penulis buku ini . buku-buku rujukan.1. Buku Fonetik dan Fonologi karangan Inderawati Zahid dan Mardian Shah Omar adalah bahan rujukan saya yang pertama.

Fonetik artikulasi pula mengkaji fungsi alat artikulasi yang terlibat dengan penghasilan bunyi. Fonetik auditori ialah kajian sebutan bunyi yang didengar.komunikasi. Fonetik pula terbahagi kepada tiga cabang. Fonetik ialah bidang yang mengkaji bunyibunyi yang dihasilkan oleh kita iaitu manusia dan memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. Selain daripada itu buku ini juga menerangkan maksud-maksud bidang fonologi dan bahagiannya dengan lengkap. Fonetik pendengaran mengkaji pendengaran dan persepsi bunyi bahasa manakala fonetik akustik pula mengkaji sifat fizikal bunyi bahasa. bunyi-bunyi dalam bahasa Melayu dan cara-cara menghasilkannya. Bahasa Melayu STPM Hasil daripada penulisan Nik Safiah Karim dan Wan Malini Ahmad Buku bahasa Melayu STPM ini menerangkan dalam Bab 11 bahawa. konsonan dan diftong serta cara penghasilan bunyi-bunyi bahasa Melayu. sifat bunyi bahasa (akuistik) dan pendengaran (auditori). fonologi ialah cabang ilmu bahasa yang mengkaji bunyi bahasa sesuatu bahasa dan fungsinya dalam sistem bahasa tersebut. 2. Fonologi terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. terdapat juga penjelasan mengenai alat-alat artikulasi. Seterusnya.1. Bahasa Melayu Kertas 1 8 . 2. fonetik artikulatori merujuk kepada kajian yang menunjukkan cara-cara sesuatu bunyi dilafazkan. ilmu fonetik ini dibahagikan kepada fonetik artikulatori.2 Fonologi. fonetik auditori dan fonetik akustik.1. organ pertuturan.3 Fonologi. Fonetik akustik pula ialah kajian transmisi signal bunyi dari penutur kepada pendengar semasa berkomunikasi. Selain itu. serta gambarajah yang lengkap. Umumnya. Buku ini juga menjelaskan tentang alat-alat ujaran. vokal.

Buku Bahasa Melayu Kertas 1 ini merupakan buku rujukan STPM hasil karangaan Goay Teck Chong.2 Tinjauan Literatur (bahan elektronik ) 2. Terdapat juga sedikit penerangan tentang cabangcabang utama bagi fonetik. fonetik akustik dan fonetik auditori. bahan yang saya dapati di laman web ini dapat membantu saya sedikit sebanyak dalam penghasilan folio ini. Fonetik merupakan bidang yang mengkaji bunyi bahasa yang dihasilkan oleh organ pertuturan manusia dan memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. Selain itu.org/wiki/Fonetik Secara keseluruhannya. alat-alat artikulasi. fonologi dibahagikan kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. yakni bunyi yang digunakan dalam komunikasi. Choo Say Tee dan Zainuddin Ahmad. Dalam pengajian fonetik ini ada tiga pendekatan yang digunakan oleh ahli bahasa. Menurut buku ini lagi. pendengaran dan sifat bunyi. Buku ini juga ada menjelaskan maksud istilah yang digunakan. Menurut buku ini.1 Fonetik– http://ms. serta terdapat juga sejarah ringkas tentang permulaan pengkajian ilmu fonetik di dunia ini. iaitu pada sesuatu masa tertentu. penerangan secara ringkas juga diberikan tentang fonetik forensik. definisi-definisi tentang fonetik diterangkan secara umum. iaitu penyebutan. 2. dan cara-cara menghasilkan bunyi vokal. 2.2. iaitu kegunaan ilmu fonetik (sains percakapan) bagi tujuan forensik (perundangan).2. Dalam artikel ini. Fonemik pula bidang fonologi yang menganalisis sistem sesuatu bahasa secara sinkronik. Buku ini menerangkan tentang fonologi dan cabang-cabangnya. konsonan dan diftong dengan gambarnya sekali.2 Bunyi Bahasa Melayu 9 .wikipedia. fonologi ialah cabang ilmu bahasa yang mengkaji bunyi-bunyi yang berfungsi dalam sesuatu bahasa. yakni fonetik penghasilan bunyi.

Seterusnya fonetik dan fonemik mempunyai subtopiknya masing-masing. bahan ini juga dapat membantu saya sedikit sebanyak dalam menghasilkan folio ini dengan lebih baik.com. Sebelum ini saya masih keliru dengan fonologi dan fonetik tetapi setelah merujuk bahan-bahan yang berkenaan dengan fonologi dan fonetik ini saya dapat membezakan antara kedua-duanya. Segala maklumat-maklumat yang diperlukan terdapat dalam bahan ini termasuklah penerangan-penerangan yang berguna. artikel yang saya dapati pada laman web ini memberikan definisi-definisi umum berkenaan tentang fonologi. Maklumat mengenai fonologi. artikel ini juga memberikan contoh-contoh yang mudah difahami oleh semua pihak.dan fonemik yang saya perolehi daripada bahan bercetak amat berguna dan banyak membantu sepanjang penghasilan kerja kursus ini. fonetik.2 Refleksi Melalui pembacaan dan penelitian saya terhadap bahan tinjaun literatur yang telah diperolehi. khusunya kepada manusia yang baru belajar tentang bahasa. alofon dan juga suku kata dalam bahasa Malaysia. saya dapati bahawa fonologi merangkumi satu bidang yang agak meluas yang juga terdiri daripada beberapa cabang dari segi fonetik dan fonemik.. fonetik.http://www. kerana dengan adanya bahan tambahan yang dapat memperkukuhkan folio ini.tutor. 2. 10 . Bahan ini menjadi sumber rujukan yang kedua saya bagi menyiapkan folio ini selepas literatur bahan-bahan bercetak seperti buku-buku dan sebagainya.htm Secara rumusannya. Selain itu. fonem. Tambahan pula.my/stpm/fonologi/Fonologi.

Selain itu. saya masih kurang dari segi mendapatkan maklumat melalui bahan elektronik ataupun digital. sebagai contohnya pusat sumber. bab ini.Melalui media elektronik ataupun vahan digital pula.3 Kesimpulan bab Kesimpulan daripada bab ini adalah tinjauan literatur merupakan satu proses yang amat penting untuk menyiapkan apa-apa sahaja jenis tugasan sebagai contoh terdekat ialah kerja kursus bahasa Melayu ini. di zaman yang serba moden ini kita juga boleh mendapatkan maklumat dengan hujung jari sahaja iaitu internet. saya hanya memperoleh sedikit maklumat maklumat. Ini mungkin kerana saya masih kurang mendalami tinjauan berasaskan bahan elektronik seperti internet. Secara keseluruhannya mengenai tinjauan literatur ini. Disamping itu saya mengharapkan saya akan dapat belajar 2. Di samping itu. Maklumat-maklumat yang diperolehi akan diperoses lagi untuk mendapatkan maklumat-maklumat yang 11 . Melalui pusat sumber kita boleh mendapat bahan-bahan rujukan daripada buku. Kita boleh mendapatkan maklumat-maklumat yang diperlukan dimana sahaja. bab ini akan memudahkan saya untuk menyiapkan proses-proses yang seterusnya dalam kerja kursus ini. Bahan-bahan yang saya perolehi daripada sumber elektronik ini hanya menerang kan secara ringkas mengenai fonologi dan fonetik seperti maksud fonologi dan fonetiknya sahaja. Salah satu kelebihan pusat sumber kini ialah kemudahan internet yang memudahkan saya untuk mengakses ke laman-laman web ilmiah yang berkaitan.

Definisi-definisi ini telah dipetik daripada ahli-ahli linguistik tempatan dan antarabangsa. BAB 3 : PERBINCANGAN ISU 3. 3.1 Fonologi Fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia. tinjauan literatur ini merupakan suatu proses yang penting.1 Definisi 3. Untuk lebih memahami dan cara penghasilan dengan lebih tepat gambarajah-gambarajah disertakan sekali bagi setiap fonem. dan fonem-fonem dalam bahasa melayu dengan mendalam lagi. kita akan dapat memahami dengan lebih mendalam lagi tentang fonnologi. fonemik. Melalui definisi tersebut. Selain itu. fonem konsonan dan juga fonem diftong dalam bahasa Melayu. fonetik dan fonemik.dengan itu bunyi yang bermakna 12 . cara-cara penghasilan fonem-fonem seperti fonem vokal. kita juga akan dapat mengetahui maksud fonologi. Di samping itu. Oleh yang demikian.0 Pengenalan Dalam bab ini kita akan memfokuskan kepada tajuk utama kerja kursus kita iaitu kajian tetang fonologi.penting yang diperlukan.Bunyi bermakna ialah bunyi yang difahami oleh kedua-dua orang yang menuturkannya. fonemik dan fonemik melalui bab ini. fonetik.1.

fonologi ialah bidang yang mengkaji sistem bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia. yakni satu pernyataan yang begitu umum untuk mendifinisikan fonologi itu sendiri. Bidang fonologi terbahagi kepada dua iaitu fonetik dan fonemik. 13 . khusus bagi sesuatu bahasa.1. 3.2 Fonetik Fonetik ialah kajian yang diperhatikan berdasarkan organ atau anggota tubuh manusia yang mewujudkan bentuk ucapan. salah seorang ahli linguistik Barat pula. “Phonology is the study of the function and patterning of speech sounds.dikenali sebagai bunyi bahasa. Menurut Raminah Haji Sabran dan Rahim Sham.fonemik ialah proses pengeluaran bunyi yang melibatkan bunyi –bunyi bahasa di mental dan belum dilafazkan. Kesimpulannya. Kajian dalam bidang fonologi dapat dibahagikan kepada dua. Ini jelas daripada pendapat Henderson yang menyatakan: ‘The study of the systematic organization of selected speech sounds in the spoken form of individual language has variously been called “phonology”.’ Manakala menurut Dalbor.” Pernyataan ini maksudnya dalam bahasa Melayu kira-kira berbunyi.” Dalam kenyataan yang dikeluarkan oleh Universiti Terbuka Malaysia pula. “Fonologi ialah kajian tentang fungsi dan pencorakan dalam bunyi yang bermakna yang diucapkan oleh manusia. Manakala. sifat bunyi bahasa (akuistik) dan pendengaran (auditori). yakni fonetik dan juga fonemik. bidang fonologi mengkaji sistem bunyi-bunyi yang tertentu dalam pertuturan. Kajian ini melibatkan organ pertuturan. bidang fonologi sebenarnya menerangkan segala bentuk bunyi dalam sesuatu bahasa dengan teliti untuk menentukan peraturan dan bentuk bunyi yang tertentu.

Manakala definisi bagi fonetik pula.” Pernyataan yang dinyatakan dapat kita terjemahkan kira-kira seperti berikut: “Pengkajian tentang bunyi-bunyi oleh manusia yang digunakan semasa bertutur ialah fonetik.” Di sini. Dalam pendekatan ini. fonetik berusaha menemukan kebenaran-kebenaran umum dan memformulasikan hukum-hukum umum tentang bunyi-bunyi itu dan pengucapannya. manakala sebagai kemahiran. maupun bunyi marginal. fonetik memakai data deskriptif dasar daripada fonetik ilmiah bagi memberi kemungkinan pengenalan dan pengucapan buniyi-bunyi ujar itu. Pertama sekali ialah pendekatan penyebutan. dan sifat bunyi iaitu pendekatan yang digunakan oleh ahli-ahli linguistik dalam pengkajian fonetik. yakni penyebutan. Selain itu. bukan bunyi bahasa. yakni menurut Drs. fonetik adalah kajian tentang bunyi-bunyi ujar. Menurut ahli linguistik Barat seperti Kenstowicz dan Kisseberth (1979) pula. dan memberikan simbol fonetik untuk masing-masing bunyi. Lufti Abas (1985). terdapat tiga pendekatan yang boleh kita rumuskan. pendengaran. Sebagai ilmu. 14 . Sehubungan dengan itu. para pengkaji akan meneliti cara bunyi-bunyi bahasa itu dihasilkan oleh alatalat artikulasi. baik bunyi bahasa. fonetik juga boleh didefinisikan sebagai mempelajari segala bunyi yang diucapkan dalam atau melalui mulut manusia. “The study of the sounds human beings employ when speaking a language is phonetics. fonetik ialah merupakan bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat pertuturan manusia dan memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. cabang fonetik ini juga turut dikenali sebagai fonetik artikulasi. Menurut Arbak Othman (1983).

iaitu pengkajian tentang struktur atau fungsi sesuatu bunyi. 3.2 Fonem-fonem bahasa Melayu 3. Dalam pendekatan sebegini. Cabang fonetik ini juga dikelali sebagai fonetik akustik.1 Vokal Vokal merupakan bunyi bersuara iaitu ketika dihasilkan udara dari paruparu keluar berterusan melalui rongga tekak dan rongga mulut tanpa 15 . Seterusnya pula. bunyi-bunyi bahasa itu tadi dapat digolongkan dalam kategori masing-masing. dan sebagainya juga dapat dikesan dengan lebih efektif. ia melibatkan penggunaan alat-alat yang canggih untuk mengkaji pendengaran dan tanggapan bunyi bahasa. Melalui cara pendekatan sebegini. Dalam pendekatan ini. deskripsi mengenai bunyi-bunyi tersebut dapat dilakukan. Dengan penggunaan alat-alat tersebut. Ia lebih menitik beratkan analisis bunyi sesuatu bahasa. letromiografi. sengauan. dan laringoskopi adalah digunakan untuk mengkaji sifat-sifat bunyi fizikal bunyi bahasa yang diucapkan. bunit-bunyi letupan.Kemudiannya ialah pendekatan pendengaran. geseran.3 Fonemik Fonemik ialah kajian yang mengkaji bunyi-bunyi sesuatu bahasa. alat-alat tertentu seperti palatogram.2.1. 3. letusan. Akhir sekali pula merupakan pendekatan dalam sifat bunyi.

sebarang gangguan. Bahagian di sebelah kiri terdiri . Vokalperti di bawah boleh dibahagiakan kepada tiga bahagian iaitu: 1i Vokal hadapan 2 3 Vokal tengah Vokal belakang Kedudukan vokal ditunjukkan seperti rajah di bawah Rajah di atas menunjukkan kedudukan vokal dalam bahasa Melayu Berdasarkan kepada gambar rajah di atas dapat digambarkan kedudukan lidah mengikut bahagian-bahagiannya.

daripada bahagian hadapan lidah. bahagian sebelah kanan merupakan bahagian belakang lidah manakala bahagian tengah merupakan bahagian tengah lidah. Jelas bahawa lidah merupakan alat artikulasi yang berfungsi dalam penghasilan bunyi-bunyi vokal dan dalam pembahagian bunyi-bunyi vokal. Kedudukan tinggi dan rendah lidah semasa menghasilkan bunyi-bunyi vokal ditunjukkan dalam gambar rajah di bawah: 16 .

bibir juga memainkan peranan yang tersendiri dalam penghasilan bunyi vokal. kedudukan lidah mempunyai hubungan dengan bunyi vokal yang akan dibunyikan. Menurut Adul Hamid Mahmood (1996) keadaan bibir boleh berbentuk seperti berikut: 1· Hampar 2· Separuh hampar 3· Bundar 4· Separuh bundar akan menghasilkan vokal hampar. Menurut Abdul Hamid Mahmood (1996) keadaan bibir semasa menghasilkan jenis-jenis vokal adalah seperti berikut: . separuh hampar atau bundar dan separuh bundar. Berdasarkan gambar rajah di atas jelaslah bahawa lidah berfungsi dalam pembahagian jenis-jenis bunyi vokal. Selain itu.Gambar rajah di atas menunjukkan kedudukan lidah semasa menghasilkan bunyi-bunyi vokal. Selain itu.

17 .

2 Konsonan Konsonan ialah bunyi selain dari bunyi vokal. Konsonan terdiri daripada konsonan bersuara dan konsonan tidak bersuara.Gambar rajah di atas menunjukkan keadaan kedudukan bibir semasa 3. Konsonan terhasil apabila terdapat gangguan atau halangan oleh alat artikulasi terhadap udara dari peparu.2.dalam bahasa . Konsonan bersuara bermaksud konsonan yang terhasil apabila tekanan udara yang keluar dari peparu menggetarkan pita suara manakala konsonan tidak bersuara adalah konsonan yang terhasil apabila udara dari peparu tidak menggetarkan pita suara.

dua konsonan letupan lelangit lembut bersuara dan tidak bersuara ( k. Dalam bahasa melayu terdapat 9 jenis konsonan iaitu : dua konsonan letupan dua bibir bersuara dan tidak bersuara ( p. j ) 18 . dua konsonan letupan gusi bersuara dan tidak bersuara ( t. Konsonan asli bahasa melayu merupakan konsonan yang sedia ada dan diguna oleh penutur bahasa melayu tanpa sebarang perlakuan adaptasi oleh penutur.melayu konsonan terbahagi kepada 2 iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman. d ). ( ? ) dua konsonan letusan bersuara dan tidak bersuara ( c. g ). b ). satu konsonan hentian glotis.

iaitu geseran gusi tidak bersuara ( s ) dan geseran glotis bersuara ( h ). iaitu ( I ) dan separuh vokal dua bibir bersuara ( w ). satu konsonan getaran bersuara ( r ). n. satu konsonan sisian bersuara ( I ). Diftong hendaklah dibezakan daripada vokal rangkap.3 Diftong Bunyi diftong melibatkan dua deretan vokal yang hadir secara serentak. empat konsonan sengauan bersuara (m.lelangit keras. Keadaan di mana ketiadaan puncak kelantangan semasa proses penghasilan bunyi diftong menjadikan bunyi tersebut sebagai satu suku kata sahaja semata-mata. n ) dua konsonan separuh vokal bersuara.dua konsonan geseran tidak bersuara. ŋ . Bunyi diftong adalah terhasil apabila bunyi vokal yang hadir selepas bunyi vokal yang satu lagi menggeluncur ke arah vokal di mana pada mula-mulanya hadir tanpa menampakkan sebarang puncak kelantangan. Contoh vokal rangkap terdapat pada kata main. satu konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara ( j ). yakni yang merupakan urutan dua vokal penuh yang mempunyai dua puncak kelantangan dan mempunyai dua suku kata. Vokal a dan i pada kata tersebut ialah 19 .lelangit lembut.2.gusi. Penghasilan konsonan-konsonan tersebut melibatkan daerah-daerah artikulasi seperti dua bibir.glotis dan rongga hidung.pita suara. 3.

3 Artikulasi Fonem-Fonem Bahasa Melayu Artikulasi Fonem Vokal 3. Gambar rajah di ats menunjukkan kedudukan diftong dalam Bahasa Melayu. yakni ma dan in. Terdapat tiga jenis diftong dalam bahasa Melayu yakni / ai /.3. Bunyi / i / akan menggeluncur ke bunyi / a / dan bunyi / i / tersebut akan hilang puncak kelantangannya.1 .merupakan dua vokal penuh dan kata tersebut terdiri daripada dua suku kata. 3. Sama juga dengan / i / iaitu pada diftong / oi / dan juga / u / pada diftong / au /. / oi / dan /au/.3.1. Lambang [ ˆ ] dapat digunakan untuk menggambarkan sesuatu diftong.1 Vokal Hadapan Sempit atau Tinggi [ i ] Hadapan lidah dinaikkan setinggi mungkin ke arah lelangit keras 3.

Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup bahagian rongga untuk membuat sekatan. halangan atau sempitan. Sebagai contoh: awalan [ijab] pertengahan [minum] akhir an [beli] 20 .tetapi tidak membuat sekatan kepada arus udara manakala bibir dalam keadaan dihamparkan. Pita suara kemudiannya dirapatkan dan digetarkan.

Sebagai contoh: awalan [ekor] [enak] pertengahan [kekok] [belok] akhir an [kole] [taug e] . bahagian pita suara dirapatkan serta digetarkan.[insan][kilang] [cari] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan sempit atau tinggi [ i ]. 3. Bersamaan dengan itu juga. hadapan lidah pula dinaikkan separuh tinggi iaitu rendah sedikit sahaja daripada bunyi vokal /i/.1.3. Kemudian.2 Vokal Hadapan Separuh Sempit atau Separuh Tinggi [ e ] Bagi menghasilkan bunyi vokal /e/ pula. bahagian bibir atas dan bibir bawah hendaklah dihamparkan. Manakala lelangit lembut dan anak tekak pula dinaikkan dengan menutup bahagian rongga hidung. Udara dari paru-paru disalurkan keluar ke rongga mulut tanpa menerima sebarang gangguan.

21 .

3 Vokal Hadapan Separuh Luas atau Separuh Rendah [ ε ] Bunyi vokal /ε/ dapat dihasilkan melalui hadapan lidah yang dinaikkan separuh rendah ke daerah lelangit keras.1. iaitu rendah sedikit daripada cara menghasilkan bunyi vokal /e/. 3. Kemudian.4 Vokal Hadapan Luas atau Rendah [ a ] Turut dikenali juga sebagai vokal hadapan lampau rendah.1. Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran [εsok] [kεk] [sorε] [εnak] [bεlok] [olε-olε] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan separuh luas atau separuh rendah [ ε ].3. . Vokal ini juga dikenali juga sebagai vokal depan lampau separuh rendah. 3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan separuh sempit atau separuh tinggi [ e ]. Untuk menghasilkan bunyi vokal tersebut.3. lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung. Manakala bibir pula adalah berada dalam keadaan dihamparkan. Udara dari paru-paru disalurkan keluar ke bahagian rongga mulut dan pita suara digetarkan.

Kemudian lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup bahagian nasal. Seterusnya udara dari paru-paru disalurkan keluar ke bahagian 22 .hadapan lidah hendaklah diturunkan serendah yang mungkin.

bibir pada ketika ini adalah dalam keadaan yang melampau dan bunyi yang dihasilkan pula ialah bunyi [a]. 3.1. Sebagai contoh: awalan [ungka] [ulam] pertengahan [tuba] [pucat] akhir an [batu] [kelu] 23 . Sementara itu. bibir dibundarkan dan bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal /u/. Sebaliknya.5 Vokal Belakang Sempit atau Tinggi [ u ] Vokal /u/ dihasilkan dengan cara belakang lidah dinaikkan ke daerah lelangit lembut untuk menyempitkan bahagian rongga mulut dan anak tekak dinaikkan untuk menutup rongga hidung.udara yang keluar ini tidak mengalami sebarang halangan. Sebagai contoh: akhir awalan pertengahan an [angsa] [alis] [rapi] [palam] [lupa] [kena ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal hadapan luas atau rendah [ a ].3. Bersamaan dengan itu. Walau bagaimanapun. pita suara dirapatkan serta digetarkan.rongga mulut sambil menggetarkan pita suara.

6 Vokal Belakang Separuh Sempit [ o ] Bahagian belakang lidah sedikit antara paling tinggi belakang dan yang paling rendah boleh dicapai di belakang lidah. Sebagai contoh: awalan [orang] [onar] pertengahan [roket] [pocong] akhira n [milo] [kerom o] . 3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal belakang sempit atau tinggi [ u ].1.3. Apabila udara disalurkan keluar maka bunyi yang dihasilkan ialah vokal /o/. Bibir dibiarkan dalam keadaan bundar.

belakang lidah 24 .7 Vokal Separuh Luas atau Separuh Rendah [ ‫] כ‬ Vokal ini juga dikenali sebagai vokal belakang separuh luas rendah.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal belakang separuh sempit [o].3. Untuk menghasilkan vokal /‫כ‬/ ini. 3.1.

Bibir pula hendaklah dalam keadaan bundar. Manakala. lelangit lembut dan anak tekak hendaklah dinaikkan untuk menutup bahagian rongga nasal. Sebagai contoh: awalan pertengahan [əmak] [bəlah] [əmas] [cəlah] 25 . Bunyi vokal dihasilkan ialah vokal / ‫כ‬/.3. bahagian tengah lidah mestilah dinaikkan ke bahagian pertemuan di antara lelangit keras dan lelangit lembut. lelangit lembut dan juga anak tekak pula dinaikkan untuk menutup rongga nasal sementara pita suara dirapatkan sambil digetarkan. Bunyi /ə/ akan dihasilkan di mana vokal ini pula hanya terdapat di bahagian awalan dan di pertengahan perkataaan sahaja. 3.1. Kemudian. maka pita suara pula akan bergetar. Pita suara dirapatkan apabila udara disalurkan melaluinya.hendaklah dinaikkan separuh luas ke arah lelangit lembut.8 Vokal Tengah [ ə ] Untuk menghasilkan vokal ini. Sebagai contoh: akhir awalan pertengahan an [pidat [‫כ‬leh] [b ‫כ‬leh] ‫]כ‬ [tomat [‫כ‬pera] [pr ‫כ‬ton] ‫]כ‬ Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal belakang separuh luas atau separuh rendah [ ‫]כ‬.

dengan serta-merta dengan menggetarkan pita suara.2.2 Artikulasi Fonem Konsonan 3. Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan vokal tengah [ə]. Sekatan udara itu dilepaskan. Sebagai contoh: awalan [batu] pertengahan [lumba] [kelab] akhir an .1 Konsonan letupan dua bibir bersuara [ b ]. 3. Udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan. tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu.3.3.

[balu] [labu] [maktab] 26 .

di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigi-gusi itu. dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara. 3. Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak.3.2. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan dua bibir bersuara [b].3 Konsonan letupan gigi-gusi bersuara [ d ]. Sekatan udara itu dilepaskan. mencapai ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan.2 Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p].3. Hujung lidah diketemukan. Manakala udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan. 3. Udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan. rapat ke belakang rongga tekak. Sebagai contoh: awalan [palu] [pedang] pertengahan [sampah] [sepah] akhir an [malap] [kejap ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p]. Sebagai contoh: 27 . tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu.2.

mencapai ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan. Hujung lidah diketemukan. rapat ke belakang rongga tekak.awalan [datuk] [diari] pertengahan [sedut] [saderi] akhir an [salad ] [nomad] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan gigi-gusi bersuara [d].2. Sebagai contoh: awalan [tebu] [tabur] [satu] [ketum] pertengahan [selat] [pelat] akhir an 28 . 3.4 Konsonan letupan gigi-gusi tidak bersuara [ t ].3. Manakala udara daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan. di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigi-gusi itu. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara.

Sebagai contoh: awalan [gajah] [gelap] pertengahan [megah] [sergah] akhir an [beg] [jag] . bahagian belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara daripada paru-paru tersekat pada bahagian belakang lidah berdekatan dengan lelangit lembut tersebut. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.3. Kemudian.2. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta dengan menggetarkan pita suara. 3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan gigi-gusi tidak bersuara [t].5 Konsonan letupan lelangit lembut bersuara [ g ].

3.3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan lelangit lembut bersuara [g].2.6 Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [ k ]. 29 .

Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta dengan menggetarkan pita suara. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara. udara daripada paru-paru melalui bahagian rongga mulut dan dibiarkan tersekap di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras tersebut.3. Kemudian.7 Konsonan letusan lelangit keras bersuara [ j ].Lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Sebagai contoh: awalan [kalau] [kari] [bek al] [cekal] pertengahan [selak] [elak] akhir an Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [k]. 3. Kemudian. Sebagai contoh: awalan [jambu] pertengahan [laju] akhir an [kolaj] 30 .2. bahagian belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara daripada paru-paru tersekat pada bahagian belakang lidah berdekatan dengan lelangit lembut tersebut. Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit keras dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.

Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara. 3.2. Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit keras dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.[jambang] [baju][mesej] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letusan lelangit keras bersuara [ j].8 Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č]. Kemudian. Sebagai contoh: awalan [čatan] [ka [čuba] ča] pertengahan [beča] [klač] akhir an [mač ] . udara daripada paru-paru melalui bahagian rongga mulut dan dibiarkan tersekap di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras tersebut.3.

31 .

Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran 32 . 3.3. Kemudian. udara yang keluar daripada paru-paru melalui rongga mulut dan menggetarkan hujung lidah ke gigi-gusi. udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan. Lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Pita suara digetarkan.10Konsonan sengauan dua bibir bersuara [m]. Sebagai contoh: awalan [rotan] [rancang] pertengahan [kerap] [perap] akhir an [pakar] [cak ar] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan getaran gigi-gusi bersuara [r].2.3. Bibir bawah dirapatkan ke bibir atas.2.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č]. Kemudian. Bahagian hujung lidah dinaikkan ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.9 Konsonan getaran gigi-gusi bersuara [ r ]. 3.

Kemudian.11 Konsonan sengauan gigi-gusi bersuara [n]. Bahagian hujung lidah dirapatkan ke bahagian gig-gusi.2.3. Udara yang dikeluarkan melalui paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan.[mantan] [maki] [amal] [semak] [sela m] [suram] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauaun dua bibir bersuara [m]. Sebagai contoh: awalan [naga] [niaga] pertengahan [benam] [enam] [ikan] [lokan ] akhir an 33 . lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. 3.

Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauan gigigusi bersuara [n]. lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Bahagian depan lidah dirapatkan ke lelangit keras. Kemudian.13 Konsonan sengauan lelangit lembut bersuara [ŋ]. Kemudian.12 Konsonan sengauan lelangit keras bersuara [n]. Sebagai contoh: awalan pertengahan [nawa] [nasi] [senap] [guna] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauaun lelangit keras bersuara [n].2.3.2. 3. 3. Bahagian belakang lidah dinaikkan rapat ke lelangit lembut.3. Udara yang dikeluarkan melalui paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan. lelangit lembut dalam keadaan biasa dan tidak .

Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran 34 .dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Udara yang dikeluarkan melalui paru-paru disalurkan terus melalui rongga hidung sambil pita suara digetarkan.

[ŋilu] [baŋsal] [ŋaŋa] [senaŋ] [seŋal] [renaŋ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sengauaun lelangit lembut bersuara [ŋ].14 Konsonan pinjaman geseran bibir tak bersuara [f].3.2. Sebagai contoh: awalan [feri] pertengahan [safari] akhir an [mual af] . lelangit lembut terangkat rapat ke bahagian belakang bahagian rongga tekak. Bibir bawah dirapatkan kepada gigi atas supaya membuat sempitan. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan bergeser keluar di daerah rapatan bibir bawah dan gigi atas tersebut tanpa menggetarkan pita suara. 3. Kemudian.

[fasa] [kafi r] [alaf] 35 .

3. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dan dibiarkan bergeser keluar di daerah rapatan bibir bawah dan gigi atas tersebut sambil menggetarkan pita suara. Kemudian.2.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran bibir tak bersuara [f].15 Konsonan pinjaman geseran bibir-gusi bersuara [v]. Bibir bawah dirapatkan kepada gigi atas supaya membuat sempitan.3. lelangit lembut terangkat rapat ke bahagian belakang bahagian rongga tekak. Sebagai contoh: awalan [van][larva] [violin] [kanvas] pertengahan .

36 .Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran bibir-gusi bersuara [v].

3.3. bergeser keluar di daerah gigi itu tanpa menggetarkan pita suara.17 Konsonan pinjaman geseran gigi-gusi bersuara [z]. 3.3. Kemudian. sambil lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.2.16 Konsonan pinjaman geseran gigi tak bersuara [θ]. Daun lidah berada di antara gigi atas dan gigi bawah. bergeser di daerah gig-gusi yang membuat sempitan dengan daun lidah tersebut. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak. Daun lidah didekatkan di daerah gigi-gusi supaya dapat membuat sempitan udara keluar. Sebagai contoh: akhir an [wariθ] [keri θ] awalan [θabit] [θelasa] [iθn in] pertengahan [peθan] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran gigi tak bersuara [θ]. Sebagai contoh: awalan [zikir] [zaman] pertengahan [nazak] [azimat] akhi ran [lafaz] [haf az] 37 . Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan.2. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru dibiarkan. sambil pita suara digetarkan.

Udara yang dikeluarkan daripada paruparu dibiarkan.2. bergeser pada sempitan di daerah lelangit lembut dengan bahagian belakang lidah tersebut.3.18 Konsonan pinjaman geseran lelangit lembut tak bersuara [ x ]. 3. Lelangit lembut sendiri dinaikkan ke bahagian belakang rongga tekak. Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat satu sempitan.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran gigi-gusi bersuara [z]. Sebagai contoh: awalan [xianat] [xamis] pertengahan [maxluk] [axbar] akhir an [tarix] [mari x] . sambil pita suara tidak digetarkan.

38 .Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan pinjaman geseran lelangit lembut tak bersuara [x].

Sebagai contoh: awalan [hantu] [haram] pertengahan [mahir] [dahan] akhir an [sirih] [mada h] 39 . Kemudian.3. Kemudian. Lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak. Udara yang disalurkan keluar dari paru-paru dibiarkan bergeser di daerah gigi-gusi yang membuat sempitan dengan daun lidah itu. Sebagai contoh: awalan [sama] [silap] [asa p] pertengahan [nasi] [tulus] akhir an [kipas ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran gigi-gusi tak bersuara [s].2. lelangit lembut dinaikkan rapat ke bahagian belakang rongga tekak.Konsonan geseran gigi-gusi tak bersuara [s]. 3. Pita suara pula tidak digetarkan. Daun lidah didekatkan ke bahagian gigi-gusi supaya dapat membuat sempitan udara keluar. pita suara direnggangkan luas dan udara keluar dari paru-paru dengan bebas melalui glotis yang terbuka itu seperti keadaan biasa ketika bernafas.20 Konsonan geseran glotis tak bersuara [h].

Sebagai contoh: awalan [lapar] [lima] [bali k] [bila ] pertengahan [cekal] [pukul] akhir an Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan sisian gigi-gusi bersuara [ l ].3. 3. 3.2.2.21 Konsonan sisian gigi-gusi bersuara [ l ]. tetapi hanya dapat keluar melalui tepian lidah serta pita suara digetarkan. Bahagian bibir dibundarkan dan belakang lidah dinaikkan ke arah . Kemudian. Hujung lidah dikenakan ke bahagian tengah gigi-gusi. lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak.3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran glotis tak bersuara [h].22 Konsonan separuh vokal dua bibir bersuara [w]. Udara yang dikeluarkan dari paru-paru disalurkan melalui rongga mulut.

pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk mengeluarkan vokal tengah. Kemudian. Sebagai contoh: 40 . Lelangit lembut itu sendiri terangkat ke bahagian belakang rongga tekak.lelangit lembut.

3. Sebagai contoh: awalan [yuran] [yakni] pertengahan [sayu] [bayar] 41 . pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk mengeluarkan vokal tengah.23 Konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara [y].awalan [wakil] [wilayah] pertengahan [bawal] [tawakal] [straw] akhir an [takra w] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan separuh vokal dua bibir bersuara [w]. Kemudian.3. Lelangit lembut itu sendiri terangkat ke bahagian belakang rongga tekak. Bahagian depan lidah diangkat agak tinggi ke arah lelangit keras dengan bibir dihamparkan.2.

Kemudian.3. Kemudian.24 Konsonan geseran gigi bersuara [ð]. Daun lidah berada di antara gigi atas dan gigi bawah. . bergeser keluar di daerah gigi itu sambil menggetarkan pita suara.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara [y].3.2. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan. Sebagai contoh: awalan [ðaif][farðu] [ðarurat] [haðir] pertengahan Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran gigi bersuara [ð].2. 3. 3.25 Konsonan geseran lelangit keras-gusi tak bersuara [š]. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak. Bahagian daun lidah dirapatkan ke daerah di antar lelangit keras dengan gusi untuk membuat sempitan. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak.

Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan. bergeser keluar di daerah sempitan gusi itu tanpa menggetarkan pita suara. Sebagai contoh: awalan pertengahan akhiran 42 .

bergeser keluar di daerah gigi itu sambil menggetarkan pita suara.26 Konsonan lelangit lembut bersuara [o]. Kemudian. Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat suatu sempitan. Udara yang dikeluarkan daripada paru-paru disalurkan melalui rongga mulut dibiarkan.2. 3. lelangit lembut terangkat rapat ke belakang bahagian rongga tekak. Sebagai contoh: awalan [oaib] [oairah] [loo at] [maorib] pertengahan [tablio] [balio] akhir an 43 .[širik] [šurga] [muškil] [ašik] [Quraiš] [sku aš] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan geseran lelangit keras-gusi tak bersuara [š].3.

Sebagai contoh: awalan [aising] [aikido] pertengahan [hairan] [kailan] akhir an [belai] [kedai ] Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ ai ].3.2 Artikulasi fonem diftong [ au ] Mula-mulanya.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan konsonan lelangit lembut bersuara [o]. vokal depan luas lalu digeluncurkan ke arah vokal depan sempit. 3.3.3 Artikulasi Fonem Diftong 3.3.3. keadaan bibir daripada keadaan yang biasa kepada keadaan yang bundar. keadaan bibir daripada keadaan yang biasa kepada keadaan yang terhampar. 3. Kemudiannya. Sebagai contoh: awalan [aur] [aurat] pertengahan [maulana] [saudara] akhir an [pulau] [relau] 44 . Kemudiannya. vokal depan luas lalu digeluncurkan ke arah vokal belakang sempit.1 Artikulasi fonem diftong [ai ] Mula-mulanya.3.

Sebagai contoh: pertengahan akhiran [boikot] [kaloi] .3. 3.Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ au ]. vokal belakang separuh sempit lalu digeluncurkan ke arah vokal depan sempit.3 Artikulasi fonem diftong [oi ] Mula-mulanya.3. keadaan bibir daripada keadaan yang bundar kepada keadaan yang terhampar. Kemudiannya.

4 Alat-Alat Artikulasi 45 .Gambar rajah di atas menunjukkan penghasilan fonem diftong [ oi ]. 3.

3.1 Alat Pertuturan Dan Fungsinya .4.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Bibir atas Bibir bawah Gigi atas Gigi bawah Gusi Lelangit keras Lelangit lembut Anak tekak Hujung lidah Hadapan lidah

11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

Tengah lidah Belakang lidah Akar lidah Epiglotis Pita suara Rongga tekak Rongga Hidung Rongga mulut Rahang Tenggorok

3.4.2

Fungsi Alat Pertuturan

3.4.2.16.1Lidah
46

Lidah ialah alat artikulasi yang terpenting dan paling aktif dalam pengeluaran bunyi bahasa. Lidah terbahagi kepada empat bahagian, iaitu hujung lidah, tengah lidah, hadapan lidah, dan belakang lidah. Pembahagian ini membolehkan lidah membuat deskripsi pelbagai jenis penghasilan bunyi. Bahagian hadapan lidah, tengah lidah dan belakang lidah penting dalam pengeluaran bunyi-bunyi vokal, iaitu bunyi vokal hadapan, tengah dan belakang. Hujung lidah merupakan bahagian paling aktif dan boleh digerakkan ke mana-mana bahagian mulut untuk membuat penyekatan. 3.4.2.16.2Gigi Gigi juga memainkan peranan dalam penghasilan bunyi bahasa tetapi peranannya yang statik tidaklah dan seaktif lidah. Kedudukannya sentiasa digunakan

sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi. Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi. 3.4.2.16.3Bibir Bibir adalah alat artikulasi yang terletak pada bahagian luar rongga mulut. Bibir terdiri daripada otot-otot kenyal yang boleh dihamparkan dan dibundarkan dan berperanan mengeluarkan bunyi yang berbagai-bagai. Bibir juga menjadi sempadan paling luar daripada rongga mulut. Bibir juga berfungsi membuat sekatan kepada udara yang keluar daripada rongga mulut. 3.4.2.16.4Gusi Gusi merupakan bahagian yang embung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut. Organ ini digunakan
47

sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan.

3.4.2.16.5Lelangit

Lelangit dapat dibahagikan kepada dua bahagian, iaitu lelangit keras dan lelangit lembut. Lelangit lembut menganjur dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut. Lelangit keras bermula dari sempadan gusi di bahagian hadapan atas rongga mulut dapat diturunnaikkan untuk menutup atau membuka saluran rongga tekak terus ke rongga hidung. Apabila dinaikkan, rongga mulut akan terbuka dan udara akan keluar melalui rongga mulut dan apabila diturunkkan, rongga mulut akan tertutup dan udara terpaksa keluar melalui rongga hidung.

3.4.2.16.6 Rongga Hidung Terletak di atas rongga mulut yang dipisahkan oleh lelangit. Rongga hidung boleh dibuka atau ditutup, bergantung kepada keadaan sama ada anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan atau tidak. 3.4.2.16.7Pita Suara Pita suara terletak dalam ruang tenggorok (halkum) dan amat penting dalam penghasilan bunyi. Proses pengeluaran suara berlaku dengan cara memperluas dan mempersempit lubang yang terdapat di antara dua keping selaput nipis berkenaan.
48

.

gusi.Contoh alat-alat atrikulasi untuk daerah atikulasi ialah gigi.Kedudukannya yang statik dan sentiasa digunakan sebagai penampan aliran udara dalam penghasilan bunyi.1Gigi Gigi juga berperanan dalam penghasilan bunyi bahasa tetapi peranannya tidaklah aktif.4. lelangit dan rongga hidung.16. 49 .3.4.3 Daerah-Daerah Artikulasi Daerah atrikulasi adalah alat atrikulasi yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada di tempat asalnya kecuali berlaku sesuatu yang luar biasa.3. 3.Penampan aliran udara inilah yang menghasilkan bunyi.

bergantung kepada keadaan sama ada anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan atau tidak. rongga mulut akan terbuka dan udara akan keluar melalui rongga mulut dan apabila diturunkkan.Apabila dinaikkan. iaitu lelangit keras dan lelangit lembut.3.5. rongga mulut akan tertutup dan udara terpaksa keluar melalui rongga hidung.3Lelangit Lelangit dapat dibahagikan kepada dua bahagian.5 Carta Fonem Bahasa Melayu 3.16.16.4.4.3.3.1 Carta Fonem Vokal 50 .4Rongga Hidung Terletak di atas rongga mulut yang dipisahkan oleh lelangit. 3.16.Lelangit keras bermula dari sempadan gusi di bahagian hadapan atas rongga mulut dapat diturunnaikkan untuk menutup atau membuka saluran rongga tekak terus ke rongga hidung.Lelangit lembut menganjur dari sempadan lelangit keras hingga ke akhir rongga mulut. 3.Rongga hidung boleh dibuka atau ditutup. 3.Organ ini digunakan sebagai daerah sebutan dengan bantuan hujung lidah yang berfungsi membuat penyekatan.4.2Gusi Gusi merupakan bahagian yang embung dan menurun dari gigi ke bahagian dalam rongga mulut.3.

Bahagian lidah Cara sebutan Hadapan Sempit atau Tinggi Hadapan Separuh Sempit Depan Tengah Belakang i e ε atau Separuh Tinggi Hadapan Separuh Luas atau Separuh Rendah Hadapan Luas atau Rendah Belakang Sempit atau Tinggi Belakang Separuh Sempit Belakang Separuh Luas atau A U O ‫כ‬ e Separuh Rendah Bahagian tengah 3.2 Carta Fonem Konsonan .5.

51 .

3.3 Carta Fonem Diftong Bahasa Melayu Cara Penghasilan Vokal depan luas ke vokal depan sempit Vokal depan luas ke vokal belakang sempit Vokal belakang separuh sempit ke vokal depan sempit Diftong ai au oi Carta di atas menunjukkan tentang carta diftong-diftong dalam bahasa Melayu.5.Daerah sebutan 1 Dua 2 Gusi 3 Gusi Lelangit keras Cara sebutan bibir 4 Lelangi t keras 5 Lelang it Lembu t 6 Pita suara Letupan tidak bersuara Letupan bersuara Letusan tak bersuara Letusan bersuara Sengauan Geseran tak bersuara Geseran bersuara Getaran Sisian Separuh vokal p b t d k g m n S H i w y/j Rajah dan carta di atas menunjukkan tentang carta konsonankonsonan dalam bahasa Melayu. 5 2 .

Bab ini juga telah menerangkan cara-cara penghasilan fonem-fonem yang terdapat dalam bahasa Melayu. 53 . ianya merupakan cabang fonologi yang menganalisa sistem sesuatu bahasa yang dikaji secara sinkronik. Setiap fonem mempunyai cara tersendiri untuk dilafazkan yang melibatkan kedudukan lidah. kita dapat mengetahui bahawa dalam bahasa Melayu terdapat sebahagian huruf-hurufnya adalah pinjaman dan ada sebahagian huruf digabungkan untuk menghasilkan satu bunyi yang dipanggil diftong. lelangit dan alatalat artikulasi yang lain.Kesimpulan Bab Melalui bab ini kita dapat mengetahui maksud fonologi iaitu salah satu cabang dalam ilmu bahasa yang mengkaji tentang bunyi-bunyi yang berfungsi serta memberikan makna dalam sesuatu bahasa manakala fonetik pula ialah salah satu cabang fonologi yang membincangkan tentang bidang yang mengkaji segala jenis bunyi-bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan juga memberikan lambang kepada bunyi-bunyi tersebut dan bagi fonemik pula.Setiap kedudukan alat-alat artikulasi menghasilkan bunyinya yang tersendiri yang akan menghasilkan. Selain daripada itu. bibir.

Kesimpulan dibuat berdasarkan keseluruhan penghasilan kerja kursus bahasa Melayu ini. Disamping itu. 54 . kita juga akan membincangkan tentang kelemahan-kelemahan caracara mengatasinya supaya dapat kita perbaiki pada masa yang mendatang.0 Pengenalan Dalam bab ini kita akan membuat kesimpulan secara keseluruhan mengenai penghasilan kerja kursus bahasa Melayu ini.BAB 4: PENUTUP 4.

Lidah dan bibir memainkan peranan yang amat besar dalam penghasilan bunyi vokal manakala konsonan mempunyai bunyi yang bersuara dan bunyi yang tidak bersuara. [ oi ] dan [ au ]. Bunyi konsonan terhasil kerana ada gangguan atau halangan semasa udara keluar dari peparu dan dua bibir.konsonan dan diftong dimasukkan sekali ke dalam kerja kursus ini 55 . Antaranya ialah [ ai ].4.vokal merupakan bunyi bersuara kerana tidak halangan semasa udara keluar dari peparu. pita suara. Manakala fonemik berkaitan kajian tentang fungsi dan struktur bunyi bahasa. Di samping itu saya juga mengkaji bagaimana penghasilan vokal. konsonan dan diftong. Fonemik merupakan kajian yang berkaitan dengan organ pertuturan. lelangit keras. Ia merupakan hasil daripada penggabungan dua vokal. lelangit lembut. Untuk memahami dengan lebih mendalam. Selain itu saya juga membuat kajian tentang diftong. glotis dan rongga hidung amat penting dalam penghasilan bunyi konsonan. saya juga telah mengkaji tentang alat-alat artikulasi dan dearah-daerah artikulasi.carta vokal. Selain daripada itu.sifat bunyi bahasa dan pendengaran. gusi. Setelah mengkaji.1 Penutup (Keseluruhan) Melalui kerja kursus ini terdapat banyak yang kita dapat pelajari daripada bahasa Melayu itu sendiri dimana terdapat bidang yang mengkaji tentang bunyi yang bermakna yang dipertuturkan oleh manusia iaitu fonologi yang terbahagi kepada 2 iaitu fonetik dan fonemik. Alat-alat artikulasi melibatkan semua organ yang terlibat dalam penghasilan bunyi manakala dearah artikulasi adalah bagi organ yang tidak boleh digerakkan dan sentiasa berada pada tempatnya.

Banyak lagi yang kita belum kaji dan selidik. 56 .2 Refleksi Tugasan Setelah berusaha saya telah berjaya menyiapkan kerja kursus yang telah diamanahkani. Sepanjang penghasilan kerja kursus ini banyak yang saya pelajari. ( 2006 ). bekerjasama dalam satu kumpulan pengajian dan menaip hampir 10000 patah perkataan. tetapi setelah kajian demi kajian dilakukan akhirnya saya menyedari bahawa bahasa Melayu mempunyai cara-cara penghasilannya tersendiri. Saya berharap agar. Indirawati Zahid & Mardian Shah Omar. Saya pada mulanya memikirkan bahasa Melayu ini hanya direka secara tidak sengaja sahaja. apa yang saya dapat ini terus berada didalam ingatan dan seterusnya akan diaplikasikan sepanjang kehidupan untuk menjadi seorang guru yang cemerlang. . gemilang dan terbilang. Fonetik dan Fonologi. Pelbagai pengalaman dan kenangan yang telah dilalui sepanjang membuat kerja kursus ini seperti berjaga malam. Kuala Lumpur: PTS Professional Publishing Sdn. Bhd. Sepanjang masa penghasilan kerja kursus ini banyak yang telah saya pelajari. Tambahan lagi saya telah banyak mempelajari tentang bahasa Melayu ini. BIBLIOGRAFI 1. Sesuatu yang biasa bagi kita kalau dikaji mungkin akan jadi sesuatu yang baru bagi kita.4.

com. 2. Fonologi.wikipedia. Ipoh: Pearson Malaysia Sdn. Choo Say Tee & Zainuddin Ahmad. http://www. Bahasa Melayu Kertas 1.my/stpm/fonologi/Fonologi.Nik Safiah Karim & Wan Malini Ahmad. Goay Teck Chong.org/wiki/Fonetik . 3.htm 4. Bhd. Fonologi. Ipoh: Penerbit Fajar Bakti Sdn. http://ms. ( 2006 ). ( 2006 ). Bhd. Bahasa Melayu STPM.tutor.

57 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times

Cancel anytime.