P. 1
Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar...

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar...

|Views: 389|Likes:

More info:

Published by: MOHD RASHIDI BIN ZAINAL ABIDIN on Sep 30, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/26/2011

pdf

text

original

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
2.3 Tindakbalas Terhadap Alam Semulajadi Selain itu, adaptasi alam semulajadi juga turut mempengaruhi bahasa setempat. Penggunaan Tindak balas terhadap alam semulajadi boleh bahasa seperti, ’Kulu’,’kilir’, ’Baruh’ dan ’Darek’ yang menyatakan lokasi sesuatu tempat adalah bahasa yang diadaptsi daripada orientasi sungai di sepanjang kampung tersebut.

mempengaruhi lokasi dan perletakan rumah. Adaptasi terhadap alam semulajadi juga turut mempengaruhi kepada cara hidup dan bahan binaan dan lokasi ruang – ruang dalam bangunan. Alam semulajadi terdiri daripada bukit bukau, sungai, kawasan paya turut mempengaruhi lokasi penempatan di Kampung Kuala Kepis. Secara tradisinya, kawasan berhampiran sungai dijadikan

Faktor iklim juga merupakan salah satu faktor yang mempengaruhi orientasi rumah dan bahan yang digunakan dalam pebinaan rumah.

sebagai kawasan pertanian yang memerlukan sumber air yang banyak seperti kawasan sawah padi. kawasan penempatan adalah berdekatan dengan kawasan pertanian untuk

memudahkan untuk memantau dan pergi berkerja setiap hari.

Hasil analisa yang dijalankan, fakta sejarah yang sering menyatakan kewujudan penempatan yang berhampiran dengan kawasan sungai adalah mempunyai persamaan dengan kawasan kajian di Kampung Kuala Kepis kerana jarak kawasan
Gambar : Tubulair atau tebar layar berfungsi sebagai pengaliran angin di bahagian atas bumbung yang telah diperbuat daripada anyaman buluh. Sumber : Penulis

penempatan dengan Sungai Muar adalah 2 kilometer sahaja. Pembinaan penempatan di sepanjang sungai adalah salah satu adaptasi alam semulajadi yang mempengaruhi persekitaran dan lokasi penempatan.

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

1 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
Faktor topografi juga boleh mempengaruhi perletakan di sesuatu penempatan. Biasanya pemilhan kawasan penempatan adalah berdasarkan kepada bentuk muka bumi yang terletak di kawasan tinggi kerana terhindar dari banjir. Faktor – Faktor Tindak Balas Terhadap Alam Semulajadi 2.3.1(a) Faktor Iklim Mempengaruhi Orientasi Rumah Pada Waktu Dahulu Dan Sekarang. perletakan rumah – rumah di Kampung Kuala Kepis. Jika dilihat dari segi bahan binaan yang digunakan dalam rumah, kebanyakan kayu – kayan yang digunakan adalah terdiri dari kayuan yang kukuh. Terdapat juga bahan binaan yang menggunakan buluh yang dianyam.

Iklim

Topografi

Hasil analisa yang dijalankan, Perletakan rumah adalah dipengaruhi oleh arah aliran sungai. Jika dikaji dari segi ’regional’ penempatan di Negeri Sembilan, kebanyakannya adalah

Skop kajian mengenai tindak balas terhadap alam semulajadi adalah dopengaruhi seperti berikut:-

berorientasikan dan terletak berhampiran dengan sungai. Di kampung kuala Kepis, susunan rumah adalah selari dengan aliran sungai sungai dan jalanraya . Tambahan pula, setiap

2.3.1 2.3.2 2.3.3

Faktor Iklim Faktor Topografi Faktor – Faktor Lain.

pembinaan rumah pada waktu dahulu, bahagian hadapan rumah adalah menghala ke sungai.

2.3.1 Faktor Iklim

Hasil kajian yang dijalankan di kawasan kajian, faktor Iklim banyak mempengaruhi rekabentuk senibina dan orientasi 2.3 Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

2 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
dan sawah adalah secara kebetulan berikutan arah aliran sungai yang mengalir ke arah selatan – barat.

Gambar : kebanyakan orientasi rumah menghadap ke kawasan sawah padi dan jalanraya. Sumber : Penulis

Gambar : Atok Sarib memberi penjelasan mengenai orientasi pembinaan rumah. Sumber : Penulis

Hasil analisa yang dijalankan, Menurut Atok Sarib salah seorang penduduk kampung menyatakan bahawa, pada

2.3.1(b)

Faktor Iklim Yang Mempengaruhi Falsafah Dan Tindak Balas Senibina Terhadap Alam Semulajadi.

bahagian hadapan rumah yang dipanggil serambi selalunya mengadap ke arah kiblat. Ianya bertujuan adalah untuk memudahkan sembahyang berjemaah dan dapat mengatur saf – saf dengan tepat. Selain itu, bahagian serambi adalah bahagian yang peling kerap digunakan setiap hari. Sehubungan dengan itu, bahagian rumah hendaklah menghadap ke arah utara atau selatan supaya ruang serambi tidak panas pada waktu pagi atau petang dari cahaya matahari. Walaubagaimanapun, orientasi rumah di kawasan kajian adalah mengadap ke kawasan sungai

Hasil analisa yang dijalankan di Kampung Kuala Kepis kebanyakan rumah - rumah lama di situ banyak mengaplikasikan atau mengambil kira faktor iklim alam semulajadi dalam pembinaan rumah pada masa dahulu dan sekarang.

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

3 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
Ciri – ciri senibina yang banyak mempengaruhi faktor iklim yang terdapat di kawasan kajian adalah hasil senibina yang asal terdiri daripada :-

1. Berbumbung panjang, tinggi dan curam serta bertabir layar 2. Atap bertingkat 3. Serambi mempunyai banyak tingkap atau lompa. 4. Bertebar layar atau tubulair 5. Tiang tinggi dan beralas.
Sumber : Penulis Gambar : Rumah bertiang tinggi separas dengan bahu.

Hasil analisa yang dijalankan, Ciri-ciri rumah Melayu Negeri sembilan banyak memaparkan kebijaksanaan orang Melayu. Rumah Melayu dibina bertiang dan berlantai tinggi kerana faktor keselamatan dan kesihatan. Rumah yang tinggi susah hendak dinaiki binatang buas atau orang yang berniat buruk sementara ruang bawah rumah yang tinggi memudahkan kitaran angin dan udara menyejukkan bahagian dalam rumah.

Gambar : bawah rumah yang tinggi juga boleh digunakan untuk menyempurnakan aktiviti ekonomi Sumber : Penulis

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

4 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
Kawasan bawah rumah yang tinggi juga boleh digunakan untuk menyempurnakan aktiviti ekonomi seperti menganginkan padi, melesung dan sebagainya. Ruang ini juga boleh digunakan sebagai tempat menyimpan barang atau tempat mengurung anak ayam atau itik. Menurut Atok Hj Arob, beliau banyak memberikan perbilangan yang jarang didengar oleh generasi sekarang iaitu, Tinggi rumah selutut, Tak beradat pintu rumah, Tak beradat tangga rumah, Berbeliung tidak berpodah, Berparang tidak berasah, Yang lalu melengah, Yang tiba mengincah, Tinggi rumah sepemikulan, Terpikul bendul yang empat, Terpikul ladang bertumpuk, Tidak bertingkah tungku di dapur, Tidak tersingkap kain di pinggang, Maksudnya rumah yang rendah mudah diintai-intai oleh orang yang lalu lalang dan ini boleh mendatangkan malu dan keaibkan bukan sahaja pada orang yang diintai tetapi juga ketua rumah tersebut.

Menurutnya, perbilangan ini menyarankan kita membina rumah yang tingginya, sekurang-kurangnya paras bahu. Rumah begini akan dapat memikul tanggungiawab penghuninya di samping ia memurahkm rezeki dan menghindarkan

persengketaan dan malu. Hal ini berbeza jika kita mendirikun rumah atas tanah atau rumah yang rendah, seperti kata perbilangannya,

A

B

Gambar : Gambar A menunjukan alas tiang daripada batu dan gambar B adalah alas tiamg yang telah dikonkritkan bertujuan untuk mengelakkan tiang rumah dari basah dan dengan itu mengelakkan kereputan dan mudah diserarg anai'ana Sumber : Penulis 5 / 14

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
Bumbung rumah Melayu yang panjang dan tinggi beserta tebar layar juga membantu kitaran angin dan udara agar ruang dalam rumah tidak lembab. Atap rumah lazimnya dibuat dari nipah dan bahagian ini biasanya dibina bertingkat, curam dan bercucur atap. Tujuannya ialah supaya air tidak bertakung di atas atap pada waktu hujan dan atap cepat kering. atap juga boleh mengelakkan tempias hujan dari membasahi bahagian atas rumah. Maka itulah sebabnya rumah Melayu, walaupun diperbuat dari kayu, tetapi boleh bertahan lama.

Gambar : Tebar layar atau tubulair yang diperbuat dari daun rumbia dan anyaman buluh. Sumber : Penulis Gambar : Bumbung berlapis memberi pengudaraan di dalam rumah. Sumber : Penulis

Pada bahagian serambi rumah, ciri – ciri senibina yang mempunyai banyak tingkap juga memainkan peranan untuk

Dengan ini umur atap boleh dipanjangkan tanpa kerap rnenggantikarmya. Cucur atap pula akan dapat mengelakkan matahari memancar ke dalam rumah dan pada waktu hujan pula mengelakkan tiang rumah dari basah dan dengan itu

memberi pengudaraan kepada bahagian dalam rumah. Hasil analisa yang dijalankan, pada bahagian serambi rumah di kawasan kajian tidak terdapat banyak tingkap tetapi terdapat ruang terbuka yang dipanggil sebagai lompa.

mengelakkan kereputan dan mudah diserang anai - anai. Cucur 2.3 Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

6 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan

A
Gambar : Ruang terbuka pada dinding serambi yang dikenali sebagai lompa dapat memberi pengudaraan dalam rumah. Sumber : Penulis

B

Gambar : Gambar A menunjukan longkang utama yang telah di konkrit mankala gambar B adalah longkang utama yang masih lagi ditumbuhi rumput yang digunakan untuk menyalirkan air keluar ke kawasan yang paling rendah seperti kawasan sawah padi. Sumber : Penulis

Selain itu, di sekeliling rumah juga disediakan longkang untuk menyalirkan air hujan ke longkang utama atau ke kawasan yang lebih rendah. 2.3.2 Faktor Topografi

Hasil analisa yang dijalankan, kebanyakan sekeliling rumah di Kampung Kuala Kepis mempunyai longkang saliran air. Pada bahagian hadapan rumah, terdapat longkang utama yang bersaiz agak besar jika dibandingkan dengan longkang

Faktor topografi banyak mempengaruhi perletakan rumah dan aktiviti gunatanah di kawasan kajian. Kawasan kijian yang terdiri daripada kawasan penempatan dan kawasan pertanian adalah terletak di kawasan yang terpilih akibat pengaruh topografi. Hasil perhatian dan analisa yang dijalankan di

persendirian di bahagian kiri dan kanan rumah. 2.3 Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

7 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
Kampung Kuala Kepis, didapati kawasan sawah padi terletak di kawasan baruh atau merujuk kepada kawasan yang rendah, kawasan penempatan yang terletak di kawasan yang tinggi sedikit dari kawasan baruh dan kawasan dusun atau kawasan kebun getah yang teletak di darek atau di kawasan bukit adalah menunjukkan pengaruh bentuk muka bumi yang terdapat di kawasan kajian.
Gambar : kawasan kebun getah yang terletak di darek atau di kawasan bukit Sumber : Penulis

2.3.2(a)

Faktor Topografi Yang Mempengaruhi Lokasi Atau Tempat Perletakan Sesuatu Gunatanah.

Gambar : Sawah padi terletak di kawasan baruh. Sumber : Penulis

Terdapat juga beberapa konsep dan falsafah yang diperkenalkan oleh penduduk Kampung Kuala Kepis. Konsep ini diambil melalui tidak balas alam semulajadi yang berada di dan falsafah berikut

kawasan persekitaran. Konsep – konsep adalah seperti:Gambar : kawasan penempatan yang terletak di kawasan yang tinggi sedikit dari kawasan baruh Sumber : Penulis

2.3.1(a)(i) 2.3.1(a)(ii)

Konsep Baruh Konsep Darat / Darek

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

8 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
2.3.1(a)(i) Konsep Baruh 2.3.1(a)(ii) Konsep Darat / Darek

Konsep Baruh adalah diambil merujuk kepada kawasan persekitaran. Kawasan yang lebih rendah atau kawasan yang menghala ke kawasan sawah padi atau sungai adalah dikenali sebagai baruh. Hasil kajian yang dijalankan, kebanyakan pembinaan rumah pada waktu dahulu adalah berdekatan dengan kawasan sawah padi. Walaubagaimanapun kawasan baruh

Konsep darat adalah diambil dari bentuk muka bumi yang terdapat di kawasan persekitaran. Menurut Atok Sarib, kawasan baruh adalah kawasan yang lebih tinggi dari kawasan baruh. Baruh juga biasanya merujuk kepada pertanian seperti kawasan kebun getah. Terdapat juga pendapat dari penduduk kampung mengenai kawasan baruh iaitu kawasan hadapan kawasan baruh adalah jalanraya dan sebarang jalanraya adalah kawasan darat. Begitulah pelbagai pendapat yang diberikan tetapi yang nyata kawasan yang lebih tinggi adalah kawasan darat atau darek.

adalah tidak sesuai sebagai penempatan kerana dipercayai kawasan tersebut boleh menakung air dan sesuai dijadikan kawasan sawah padi.

Hasil analisa yang dijalankan kawasan perumahan yang dibina dikawasan darat adalah berhampiran dengan kawasan

kebun getah. Didapati kawasan darat tidak pernah ditakung oleh air kerana terletak di kawasan yang tinggi dan berbukit.

Gambar : Kawasan baruh dijadikan sebagai sumber ekonomi dengan dengan wujudnya kawasan menanam padi. Sumber : Penulis 9 / 14

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
Kepong turut dijadikan bahan binaan. Begitu juga dengan pohon buluh yang dijadikan ayaman pada tebar layar.

Gambar : kawasan rumah ini terhindar dari banjir kerana terletak di kawasan darat / darek. Sumber : Penulis Gambar : Kulit kayu kepong dijadikan sebagai dinding rumah.

2.3.3

Tindak Balas Alam Semulajadi Melalui Tumbuh – Tumbuhan.

Sumber : Penulis

Kayu kayan yang dipilih adalah berdasarkan kepada Bahan binaan yang digunakan dalam pembinaan rumah di Kampung Kuala Kepis adalah di adaptasi dari alam semulajadi. Hasil kajian yang dijalankan terhadap rumah – rumah lama yang terdapat di Kampung Kuala Kepis adalah terdiri dari kayu – kayan yang diambil dari hutan yang berdekatan. Menurut Atok Yusuf bin Arob, kayu kayan seperti Kayu Ponak, Cengal, Merbau dan Cara hidup penduduk kampung pada waktu dahulu banyak bergantung kepada alam semulajadi. Menurut Uwan Tiamal bt. Jais, pada zaman Jepun, penduduk kampung 2.3 Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar ketahanan dan kekuatan pada kayuaan tersebut. Di samping itu, bahan binaan daripada kayu boleh mengurangkan suhu dan membersihkan udara sejuk dalam rumah.

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

10 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
menggunakan benang yang diperbuat daripada pelepah nenas yang telah dikeringkan untuk menjahit pakaian. Selain itu, untuk menjadikan pelita pada waktu malam, damar yang diambil dari hutan dijadikan sebagai bahan api. Beliau juga mengatakan bahawa pada

zaman tersebut sukar untuk mendapatkan sumber api kerana tiada mancis api ketika itu. Untuk mendapatkan nyalaan api, beliau telah menggunakan dua buah batu dan selaput pokok anau yang telah dikeringkan selama tiga hari. Biasanya pokok anau tumbuh di tepi sungai.

Gambar : Pelepah dijadikan benang menjahit pakaian. Sumber : Penulis

nanas untuk

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

11 / 14

Inventori Dan Analisa
Peta Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar Yang Berkaitan Dengan Faktor Topografi

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan

Petunjuk :-

A A’

Kawasan baruh yang mempunyai

aras topografi

yang rendah. Terletak di kawasan sawah padi. Terletak di kawasan penempatan dan mempunyai aras topografi tinggi sedikit dari kawasan baruh. Kawasan darat / darek yang mempunyai aras topografi yang tinggi yang terletak di kawasan berbukit. Di kawasan tersebut terdapat tanaman getah

Sumber : Penulis

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

12 / 14

Inventori Dan Analisa

2.0

Kajian Landskap Budaya Di Kampung Kuala Kepis, Bahau Jempol, N. Sembilan
Keratan Rentas A – A, Kampung Kuala Kepis

A

A’

Kawasan sawah Padi

Kawasan Penempatan

Jalanraya

Kawasan Penempatan

Kawasan Kebun getah

2.3

Tindak Balas Terhadap Alam Sekitar

Lad 500

Rekabentuk Landskap Lanjutan III

13 / 14

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->