P. 1
dinamik keluarga

dinamik keluarga

|Views: 3,005|Likes:
Published by 128965

More info:

Published by: 128965 on Oct 01, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/02/2013

pdf

text

original

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem.

Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

DINAMIK KELUARGA TOPIK 1: PENGENALAN Definisi perkahwinan dan keluarga Mitos kehidupan perkahwinan dan berkeluarga Objektif: • Menyenaraikan maksud perkahwinan dan keluarga • Mengenalpasti mitos dan menerangkan maksud mitos keluarga ----------------------------------------------------------------------------------------------------------Definisi keluarga: Menurut Burges et. Al. - ‘sekelompok manusia yang mempunyai hubungan perkahwinan, hubungan darah atau hubungan angkat; tinggal serumah; berinteraksi serta berhubung antara satu sama lain berdasarkan peranan sosial masing2 sbg suami dan isteri, ibu bapa, anak lelaki atau perempuan, abang, kakak, adik; dan mewujudkan serta mengekalakan budaya yang sama’ (Burges et al, 1971:7 dlm Yaacob, 1995: 46) Definisi yang diberikan oleh American Heritage Dictionary of the English Language, 2000) dipetik oleh Olson, 2008: 4), keluarga terdiri daripada: • A fundamental social group in society typically consisting of one of two parents and their children • Two or more people who share goals and values, have long term commitments to one another, and reside usually in the same dwelling place. • All the members of a household under one roof • A group of persons sharing common ancestry. Definisi perkahwinan: “…marriage as the emotional and legal commitment of two people to share emotional and physical intimacy, various tasks, and economic resources” (Olson, 2008:3). Sembilan ciri-ciri perkahwinan dikenal pasti oleh Carlfred Broderick dalam Olson (2008:3): Marriage is… • ..a demographic event • ..the joining of two family and social networks • ..a legal contract between the couple and the state. • .. an economic union. • .. the most common living arrangement for adults • .. the context of most human sexual activity

1

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

• • •

.. a reproductive unit ..a unit that socializes children .. an opportunity to develop an intimate, sharing relationship.

Bentuk keluarga i) Keluarga asas (nuclear) – dianggotai oleh pasangan suami isteri dan anakanak yang belum berkeluarga ii) Keluarga luas (extended) – dua keluarga asas atau lebih yang tinggal di bawah satu bumbung iii) Keluarga bergabung (joint) – gabungan keluarga yang dibentuk oleh saudarasaudara kandung iv) Keluarga cantuman (blended) – keluarga yg bercantum setelah berlakunya perkahwinan di antara seorang duda dengan seorang balu atau janda. Mitos kehidupan keluarga i. manusia berkahwin kerana mencintai sesama mereka i. mempunyai anak akan menambah kepuasan perkahwinan ii. kehidupan seksual yg baik adalah tanda kepuasan perkahwinan iii. sebahagian drpd kesemua perkahwinan berakhir dengan perceraian (Robert & Jeanette, 2000)

----------------------------------------------------------------------------------------------------------TOPIK 2: PERUBAHAN INSTITUSI PERKAHWINAN DAN KELUARGA Corak perkahwinan dan keluarga masa kini Cabaran keluarga masa kini Objektif: • Menggambarkan senario semasa berhubung perkahwinan dan kekeluargaan • Menghuraikan pola dan perubahan keluarga 1) Perubahan sosial dari zaman dahulu (zaman tradisi) hingga ke zaman moden hari ini menyebabkan wujudnya pelbagai perubahan dan peralihan terhadap institusi perkahwinan dan kekeluargaan. Perubahan sosial mengakibatkan pelbagai perubahan berlaku ke atas institusi perkahwinan dan keluarga. Perubahan dalam keluarga menjadi ketara kesan daripada revolusi industri di Eropah menjelang abad ke-18. Pengambilalihan kegiatan ekonomi oleh syarikat-syarikat besar menyebabkan sebilangan besar ahli keluarga terutamanya wanita mula bekerja di luar rumah. Perubahan yang sama turut melanda Malaysia di mana modenisasi menyebabkan sistem keluarga berubah dengan begitu drastik. Banyak masalah dihadapi oleh institusi perkahwinan dan keluarga kesan daripada perubahan semasa dunia. Perubahan lain ialah dari segi tanggapan dan corak institusi 2

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

kekeluargaan seperti bentuk keluarga, saiz keluarga, pola interaksi, kuasa dan rol, fungsi keluarga, peningkatan perceraian, pengurangan hubungan bersemuka, mengejar kemewahan dsbnya. Toffler (1981) melabelkan perubahan sosial ini kepada tiga gelombang atau era iaitu: Era perubahan sosial i) Era Pertanian atau Pra-Industri kehidupan keluarga tertumpu kepada kelangsungan hidup. ii) Era Perindustrian pemindahan fungsi keluarga iii) Era Pasca-Industri, Teknologi, Komunikasi & Maklumat keluarga akan berdepan dengan cabaran baru. Perubahan dalam keluarga mempunyai / menggunakan pendekatan dua perspektif iaitu: a) Perspektif tahap mikro - fokus kepada corak skala kecil interaksi sosial individu dalam persekitaran khusus.  Memberi penekanan kepada tingkah laku individu di mana ia mengkaji tentang pilihan-pilihan individu.  Perubahan dalam masyarakat yang boleh memberi kesan kepada keluarga dikatakan bermula daripada usaha seseorang individu yang berpendirian tegas dalam sesuatu isu. Cth: Mary Beth – kes ibu tumpang b) Perspektif tahap makro - fokus kepada corak skala besar yang mencirikan masyarakat secara keseluruhan.  Melihat kekangan-kekangan seperti kuasa ekonomi, inovasi teknologi, pergerakan sosial, budaya popular dan polisi-polisi keluarga yang membataskan pilihanpilihan seseorang individu. Corak-corak perkahwinan i) Monogami - seseorang individu berkahwin dengan seseorang individu yang berlainan jantina atau seorang lelaki berkahwin dengan seorang perempuan. - monogami bersiri merujuk kepada individu yang mungkin berkahwin beberapa kali asalkan setiap perkahwinan berakhir dengan perceraian atau kematian. ii) Poligami - seseorang individu daripada satu jantina berkahwin dengan beberapa individu daripada jantina yang berlainan. Terdapat dua bentuk poligami iaitu poligini (satu suami tapi banyak isteri) dan poliandri (satu isteri tapi banyak suami). iii) Cenogami - perkahwinan di mana semua perempuan dan lelaki dalam satu kumpulan berkahwin secara serentak antara satu sama lain. Corak-corak keluarga masa kini i. Keluarga induk tunggal - keluarga yang isi rumahnya diketuai oleh seorang ibu bapa (sama ada ibu atau bapa) akibat daripada perceraian, kematian, pengabaian atau tidak pernah berkahwin. ii. Keluarga dwi-kerjaya - kedua-dua pasangan iaitu suami dan isteri bekerja di luar rumah, terlibat dalam kerja yang berbayar dan salah seorang pasangan atau kedua-duanya

3

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

melihat kerja hanya sebagai satu pekerjaan atau mungkin salah seorang daripadanya melihat kerja sebagai satu kerjaya. iii. Keluarga tiri - perkahwinan semula ibu atau bapa dengan individu lain dan tinggal bersama dengan anak hasil daripada perkahwinan terdahulu. keluarga yang mempunyai sekurang-kurangnya ibu atau bapa dan tinggal dengan keluarga baru bersama dengan anak daripada pasangan sebelum. iv. Keluarga komuter/jarak jauh - merujuk kepada pasangan bekerja di lokasi yang berbeza dan kejauhan ini menyebabkan pasangan tinggal di dua tempat yang berbeza. 2) Cabaran keluarga masa kini Ledakan teknologi; era globalisasi (dunia tanpa sempadan) Perubahan corak perkahwinan dan hubungan intim: i) Seks sebelum nikah i) Kelahiran luar nikah ii) Kehidupan bersendirian/bujang iii) Bersekedudukan iv) Perkahwinan lewat/tangguh ----------------------------------------------------------------------------------------------------------TOPIK 3: PERUBAHAN INSTITUSI PERKAHWINAN DAN KELUARGA Teori-teori perkahwinan dan kekeluargaan Objektif: • Mengenal pasti beberapa teori berkaitan perkahwinan dan keluarga • Menerangkan kekuatan dan kelemahan sesebuah teori Terdapat enam teori yang boleh digunakan untuk menganalisis keluarga: 1. Teori interaksi simbolik  Dipelopori oleh George Herbert Mead (1934).  Mengkaji interaksi antara ahli keluarga berasaskan kepada komunikasi simbolik mengenai pengetahuan, sikap, perasaan dan tingkah laku.  Melihat interaksi antara individu dari segi proses psikososial dan pengaruh dan kesannya ke atas perkembangan sosialisasi dan personaliti individu.  Interaksi dalam keluarga boleh berlaku melalui simbol, perkataan, gerak isyarat atau bahasa badan untuk mewakili sesuatu makna. 2. Teori pertukaran sosial  Dipelopori oleh George Simmei (1950) dan Thibaut & Kelly (1959).  Fokus kepada: i. bagaimana perhubungan antara ahli keluarga diperkembangkan dan dialami sesama ahli keluarga

4

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

pola dan dinamik yang terhasil daripada perhubungan antara ahli keluarga dan faktor penyumbang kepada kestabilan perhubungan.  Individu akan meneruskan perhubungan selagi perhubungan tersebut memberikan faedah yang maksimum dengan kos yang minimum melalui pertukaran yang adil dan seimbang.  Andaian teori: seseorang individu cenderung untuk memaksimumkan ganjaran dan meminimumkan kos apabila berinteraksi dengan orang lain.  Contoh ganjaran dalam sesuatu perhubungan ialah cinta, kasih sayang, status, kuasa, kewangan, kebendaan, kesepian, ketakutan dsbnya.  Sekiranya individu mendapati tiada kesaksamaan dalam perhubungan, mereka akan cuba mendapatkan semula kesaksamaan dengan: i. Mengembalikan kesaksamaan dalam perhubungan. ii. Mengembalikan kesaksamaan psikologikal dengan menyakinkan diri atau orang lain bahawa perhubungan tersebut sememangnya adil. iii. Membuat keputusan mengakhiri perhubungan. 3. Teori struktur kefungsian  Dipelopori oleh Talcott Parsons (1950) dan George Peter Murdock (1949).  Menumpukan kepada perhubungan antara keluarga dengan unit sosial yang luas.  Menganalisa struktur keluarga dan bagaimana ahli dalam keluarga bekerjasama memenuhi fungsi dan tugas yang diperlukan untuk mengekalkan sesebuah keluarga.  Tiga perkara yang menjadi asas: i. Fungsi keluarga kepada masyarakat ii. Ciri-ciri fungsi yang dilaksanakan oleh ahli keluarga terhadap keluarga. iii. Keperluan yang dipenuhi oleh keluarga kepada individu ahli keluarganya. 4. Teori konflik  Mengkaji bagaimana sesuatu kumpulan tidak bersetuju antara satu sama lain, berebut kuasa dan bersaing untuk sumber yang terhad seperti kekayaan dll.  Konflik: ketidakpersetujuan dan pertentangan idea dan kepentingan antara satu sama lain.  Konflik tidak dapat dielakkan kerana ia adalah sebahagian kehidupan keluarga.  Konflik datang daripada masalah sosial yang berleluasa atau perbezaan keluarga.  Empat sumber kuasa dalam keluarga: 1. Kesahan/hak 2. Kewangan 3. Pemaksaan fizikal 4. Cinta atau kasih sayang 5. Teori sistem  Menganggap keluarga sebagai sebuah struktur yang terhasil daripada gabungan bahagian-bahagian atau subsistem.  Fokus kepada faktor yang mempengaruhi bagaimana sesuatu kumpulan membuat keputusan, membentuk dan mencapai matlamat serta pola untuk mengawal tingkah laku ahli keluarga.

ii.

5

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

Menerangkan bagaimana proses yang berlaku dalam keluarga bertindak untuk mengekalkan keseimbangan sepanjang masa.  Berdasarkan teori sistem, keluarga dilihat sebagai satu kumpulan di mana fungsi dan kesejahteraan ahli bergantung kepada interaksi sesama ahli dan juga dengan sistem lain dalam persekitaran.  Mengkaji pola interaksi, komunikasi dan peranan yang dimainkan oleh ahli keluarga.  Setiap ahli keluarga mempunyai peranan masing-masing dalam menjalankan peranan mereka.

6. Teori perkembangan keluarga  Dipelopori oleh Ruben Hill (1964) dan Evelyn Duvall (1957).  Fokus kepada tugas perkembangan dan peralihan hidup keluarga.  Perubahan dalam keluarga bermula dengan: i) Perkahwinan ii) Kelahiran iii) Keluarga dengan anak prasekolah iv) Keluarga dengan anak yang bersekolah v) Keluarga dengan anak remaja vi) Keluarga sebagai pusat pelancaran vii) Keluarga di peringkat pertengahan viii) Keluarga di usia tua ----------------------------------------------------------------------------------------------------------TOPIK 4: PERANAN GENDER Orientasi peranan dan peralihan/perubahan peranan jantina Teori sosialisasi jantina Objektif: • Menyenaraikan persamaan dan perbezaan peranan berdasarkan gender • Menerangkan teori berkaitan sosialisasi gender Definisi beberapa konsep berkaitan gender: i. Perbezaan antara seks dan gender  Sex atau jantina: merujuk kepada jenis jantina secara biologi sama ada lelaki atau perempuan  Gender: merujuk kepada perbezaan jantina sama ada lelaki atau perempuan dan perbezaan yg dilihat dalam bentuk peranan yg dimainkan

6

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

ii. Peranan: merujuk kepada definisi yg diberikan berdasarkan budaya yg mengharapkan seseorang individu untuk memenuhi tanggungjawab berdasarkan situasi dan adat / budaya - Peranan gender: merujuk kepada peranan individu yg diharapkan utk mempersembahkan hasil tugas sbg lelaki atau wanita dlm perkara2 tertentu iii. Gender role stereotype: merujuk kpd pegangan yg rigid dan kepercayaan yg mengatakan semua lelaki dan wanita memiliki kelainan dr segi psikologi dan tingkahlaku disebabkan gender iv. Gender role attitude: merujuk kpd kepercayaan ttg diri sendiri dan org lain berkaitan personaliti dan aktiviti yg bersesuaian dgn gender. v. Gender role behaviours: merujuk kpd aktiviti sebenar atau tingkahlaku yg kita libatkan sbg lelaki atau wanita Teori-teori berkaitan gender i. Teori gender (gender theory) Berasaskan kpd 2 andaian: a) Hubungan antara lelaki dan wanita digambarkan melalui isu-isu kuasa b) Pandangan masyarakat telah dibentuk dgn mengatakan kaum lelaki mampu mendominasikan kaum wanita. Gender merupakan suatu ‘pembinaan sosial’ – iaitu idea atau konsep yang dicipta oleh masyarakat adalah melalui penggunaan kuasa sosial. 3 fokus utama dlm teori ini yg jg sbg pembinaan sosial ialah: a) Bagaimana gelagat atau peranan tertentu didefinisikan sebagai lelaki atau wanita b) Bagaimana kerja dibahagikan kepada kerja lelaki dan wanita sama ada di rumah atau di tempat kerja c) Bagaimana pelbagai institusi yang berbeza memberi keistimewaan kepada lelaki • Kunci utama untuk mencipta ketidaksamaan gender antara lelaki dan wanita adalah percaya bahawa kedua-dua kaum mempunyai seks yang berlawanan. Perubahan peranan gender • Streotype sejak dahulu – lelaki mempunyai instrumental traits, wanita lebih kpd expressive traits. • Lelaki dilihat sbg pihak yg mempunyai kuasa dan lebih bersifat agresif, berfungsi sepenuhnya kpd keluarga sbg ‘provider’. • Kaum lelaki sering keliru dan tdk memahami apa yg dikehendaki oleh pasangan (isteri) terutama utk mewujudkan hubungan yg mesra. Perubahan yg mempengaruhi peranan gender kontemporari:

7

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

• • • •

Wanita sbg pekerja / profesional. Percanggahan dan dilema keibuan ‘intensive mothering ideology’ Kesaksamaan dlm kuasa perkahwinan – hak membuat keputusan bersama Pertambahan ruang penglibatan lelaki dlm peranan keluarga dan perhubungan

Desakan terhadap peranan gender kontemporari i. Kaum lelaki diperlukan utk bekerja, seterusnya menyara keluarga, mempunyai kebebasan utk memilih pekerjaan sbgmana wanita. Apabila wujud konflik dlm memainkan peranan sbg pekerja dan bapa, kebiasaannya peranan sbg bapa akan ‘terkorban’. Kaum lelaki jg sukar utk meluahkan perasaan dalaman mereka berbanding wanita, apabila perasaan mereka diluahkan akan disalah ertikan oleh masyarakat. Cth: pandangan serong akan diberikan bg lelaki yg menangis, kecewa dsb. ii. Kaum lelaki diharapkan/ dianggap mampu menjadi pihak yg dominon. • Tdpt kajian yg dilakukan dan menunjukkan kaum wanita mempunyai daya persaingan dan keyakinan yg rendah berbanding lelaki. Dalam kebanyakan budaya, ahli masyarakat melayan warga tua secara berlainan berdasarkan gender, walhal keperluan mereka adalah sama. Begitu juga diri sendiri, masing2 menganggap diri kita berbeza dgn org lain yg berlainan gender. • Struktur sosial seolah-olah enggan utk mengubah norma dan persepsi terhadap gender. Keadaan ini wujud disebabkan dua keadaan iaitu: i. Desakan/ tuntutan dari agama masing2 ii. Pasaran semasa yg kadang2 melihat peranan gender secara tradisi. ii. Teori pembelajaran sosial (social learning theory) Manusia mempelajari sikap dan tingkahlaku merupakan hasil dari interaksi sosial dengan orang lain. Asas kepada teori pembelajaran sosial ialah kepercayaan tentang akibat pengawalan tingkahlaku. Teori ini percaya bahawa ganjaran yang diberikan sama ada positif atau negatif mampu menyebabkan tingkah laku tersebut akan diulangi atau sebaliknya. Pembelajaran peranan gender juga menerusi proses mental (kognitif) – proses mental yang dipengaruhi antara ransangan dan tindak balas. Kebolehan seseorang untuk mengandaikan akibat dari sex role behaviour akan mempengaruhi tingkahlaku. Pembelajaran tentang peranan gender juga boleh dibuat melalui peniruan dan modeling iii. Teori perkembangan kognitif (cognitive development theory) • Fokus utama ialah kepada interpretasi oleh kanak2 terhadap masej yang diperolehi dari persekitaran. Teori ini menekankan bahawa pembelajaran yang berlaku adalah berbeza bergantung kepada umur. Apabila kanak-kanak mencapai umur 6 tahun, mereka mula memahami tentang gender dan ia adalah suatu yg kekal. Kanak-kanak akan cuba berusaha untuk berkelakukan dgn sewajarnya seperti seorang lelaki atau wanita. Cth: kanak2 akan memilih permainan yg mereka anggap sesuai dgn jantina mrk, akan berperanan atau membawa watak seperti org dewasa berdasarkan gender. Mampu meletakkan peranan yg sesuai berdasarkan gender.

8

Prof. Madya Dr. Fuziah Shaffie (Sem. Julai 2008/2009) Program Kerja Sosial, Kolej Sastera dan Sains, UUM.

9

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->