P. 1
Bincangkan peranan dan bidang khusus parlimen, kementerian dan jabatan dalam sistem pentadbiran awam negara oleh Zulkifli Ajoi.

Bincangkan peranan dan bidang khusus parlimen, kementerian dan jabatan dalam sistem pentadbiran awam negara oleh Zulkifli Ajoi.

3.5

|Views: 20,349|Likes:
Tugasan SKSJ 1043: Pengantar Pentadbiran Awam
Tugasan SKSJ 1043: Pengantar Pentadbiran Awam

More info:

Published by: Mohd Noh bin Md. Yunus on Nov 18, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC or read online from Scribd
See more
See less

01/19/2015

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

1

Soalan 2: Bincangkan peranan dan bidang khusus parlimen, kabinet, kementerian dan jabatan dalam sistem pentadbiran awam negara. Jawapan: 1.0 PENGENALAN Memahami sistem dan struktur pemerintahan kerajaan adalah penting bagi mengenali cara dan hala tuju pemerintahan dan pentadbiran sesebuah negara. Sistem dan struktur ini akan menentukan keberkesanan dan kecekapan pemerintahan serta menjamin kestabilan negara pada masa hadapan. Lantaran itu, penulisan esei pendek ini akan menghuraikan beberapa unsur utama yang digunakan dalam sistem dan struktur pemerintahan negara ini yang diamalkan semenjak era selepas kemerdekaan sehingga ke hari ini. Perkara yang bakal dihuraikan ialah peranan dan bidang khusus yang dilaksanakan oleh parlimen, kabinet, kementerian dan jabatan dalam sistem pentadbiran awam negara. Seperti yang kita sedia maklum, Malaysia mengamalkan Sistem Kerajaan Demokrasi Berparlimen di bawah pentadbiran Raja Berpelembagaan dengan Yang di-Pertuan Agong (YDPA) sebagai Ketua Negara. Di bawah sistem ini, kuasa pemerintahan dibahagikan kepada tiga komponen utama, iaitu Badan Perundangan, Eksekutif dan Kehakiman.

2.0 PARLIMEN Badan Perundangan atau Parlimen Persekutuan mempunyai tiga komponen yang dianggotai oleh Yang di-Pertuan Agong YDPA, Dewan Rakyat dan Dewan Negara. Semua undang-undang yang dibawa ke parlimen mesti diluluskan oleh ketiga-tiga komponen di atas. Walaupun YDPA tidak menghadiri persidangan Parlimen, tetapi Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa hanya YDPA sahaja yang boleh memanggil Parlimen untuk bersidang, memberhentikan dan membubarkan Parlimen.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

2

Parlimen merupakan badan perundangan tertinggi negara dan undang-undang yang diluluskan akan berkuat kuasa di seluruh negara. Parlimen akan terus berjalan untuk tempoh lima tahun bermula dari tarikh mesyuarat pertamanya, iaitu selepas pilihan raya umum. Bagaimanapun, di atas sebab-sebab tertentu Parlimen boleh dibubarkan walaupun belum cukup tempoh lima tahun. Pada penghujung tempoh lima tahun, Parlimen dengan sendirinya terbubar. Pilihan raya umum hendaklah diadakan bagi memilih wakil bagi Dewan Rakyat dalam masa 60 hari bagi negeri-negeri di Semenanjung dan 120 hari bagi Sabah dan Sarawak dari tarikh pembubaran Parlimen. Dewan Rakyat perlu bermesyarat pada suatu tarikh yang tidak lewat dari 120 hari dari tarikh pembubaran.1

2.1 Peranan dan bidang khusus Parlimen Parlimen berfungsi sebagai badan yang meluluskan undang-undang persekutuan, membuat pindaan atau memansuhkan undang-undang persekutuan mengeanai percukaian dan belanjawan tahunan negara. Parlimen juga menjadi forum untuk membincangkan perkara-perkara yang mempunyai kepentingan nasional. Bagi membolehkan Parlimen menjalankan tanggungjawab dengan berkesan, Perlembagaan telah memperuntukkan beberapa hak dan pengecualian yang dipanggil ”Keistimewaan Ahli-ahli Parlimen” di dalam dewan. Keistimewaan ini sah digunakan bagi ahli kedua-dua dewan.

2.2 Peranan dan Fungsi Komponen-Komponen dalam Parlimen Parlimen Malaysia adalah berbeza daripada parlimen negara-negara lain, di mana ia merupakan parlimen yang unik sekali. Parlimen negara ini mempunyai tiga komponen iaitu Yang di-Pertuan agong (YDPA), Dewan Negara dan Dewan Rakyat. Semua
1

Pentadbiran dan Pengurusan Awam Malaysia, Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN), 2006, hlm.7576.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

3

undang-undang yang dikemukakan di dalam Parlimen mestilah mendapat kelulusan daripada ketiga-tiga komponen tersebut. Lantaran itu, saya akan mengupas peranan dan fungsi komponen-komponen tersebut.

2.2.1 Fungsi Yang di-Pertuan Agong Yang di-pertuan Agong adalah ketua utama negarayang mengambil keutamaan mengatasi semua orang dalam persekutuan dan tidak boleh dikena dakwa dalam apa-apa jua pembicaraan dalam mana-mana mahkamah.Sebagai ketua utama negara, YDPA mempunyai kuasa eksekutif. Kuasa ini boleh dilaksanakan oleh baginda sendiri atau oleh Jemaah Menteri. Mengikut Perlembagaan Persekutuan, YDPA hanya boleh melaksanakan tiga perkara mengikut budibicara baginda sendiri iaitu melantik Perdana Menteri, tidak mempersetujui permintaan membubarkan Parlimen dan meminta supaya diadakan mesyuarat Majlis Raja-raja mengenai keistimewaan kedudukan, kemuliaan dan kebesaran Raja-raja. Selain itu, YDPA merupakan pemerintah tertinggi Angkatan Tentera Persekutuan. Baginda berkuasa mengampun dan menangguhkan hukuman-hukuman di atas kesalahankesalahan yang dibicarakan di Mahkamah-mahkamah Tentera. Baginda juga berkuasa mengampunkan semua kesalahan lain yang dilakukan di dalam Wilayah Persekutuan dan juga kesalahan-kesalahan tertentu di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri. YDPA juga adalah ketua Agama Islam di Wilayah Persekutuan, Melaka, Pulau Pinang, Sabah dan Sarawak. Baginda turut diberi kuasa oleh Perlembagaan Persekutuan untuk melantik hakim-hakim Mahkamah agong, Mahkamah Tinggi, Jemaah Menteri dan jawatan-jawatan tinggi yang lain. Perlembagaan Persekutuan Perkara 153 juga memberi peruntukkan khas kepada YDPA untuk memelihara kedudukan istimewa orang-orang Melayu dan kaum Bumiputera di Sabah dan Sarawak.2 2.2.2 Peranan Dan Fungsi Dewan Negara
2

Malaysia Kita, 1992, hlm.65.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

4

Dewan Negara adalah Majlis Tertinggi atau Senat. Fungsi utama Dewan Negara adalah untuk membahaskan sesuatu rang undang-undang dengan lebih teliti dan mendalam setelah rang undang-undang tersebut dibahas dan diluluskan oleh Dewan Rakyat. Semasa persidangan, ahli dewan juga boleh membincangkan perkara-perkara yang menjadi kepentingan umum. Sehingga Mac 2006 keahlian Dewan Negara ialah seramai 70 orang. Ahli Dewan Negara juga dipanggil Senator. Tempoh perlantikan seorang Senator ialah selama tiga tahun dan seorang Senator tidak boleh memegang jawatan tersebut lebih daripada dua penggal. Kedudukan ahli Dewan Negara tidak berubah dengan pembubaran Parlimen. Ahli Dewan Negara dilantik atau dipilih daripada kalangan mereka yang telah menyumbang khidmat yang cemerlang atau telah mencapai kecemerlangan dalam profesion masingmasing, seperti perdagangan, perindustrian, pertanian, aktiviti kebudayaan dan perkhidmatan sosial serta wakil kaum minoriti seperti Orang Asli.

2.2.3 Peranan dan Fungsi Dewan Rakyat

Dewan Rakyat merupakan satu forum untuk wakil rakyat menyuarakan permintaan, rasa tidak puas hati serta mendapatkan pembelaan rakyat yang diwakilinya. Dewan Rakyat mempunyai seramai 222 ahli dan setiap ahli mewakili satu kawasan pilihan raya. Ahli dewan dipilih daripada calon yang menang dalam pilihan raya. Ahli Dewan Rakyat juga dipanggil ahli Parlimen. Setiap ahli Dewan Rakyat memegang jawatan selama lima tahun dan selepas itu pilihan raya yang baru akan diadakan. Setiap ahli Parlimen hendaklah bersumpah dan berjanji bahawa mereka akan menjalankan tugas sebagai ahli dewan dengan sebaik mungkin dan memberikan taat setia kepada negara serta mematuhi, menjaga dan mempertahankan Perlembagaan. 2.3 Persidangan Parlimen

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

5

Parlimen akan bersidang apabila dipanggil oleh YDPA dan penangguhannya tidak boleh berlanjutan selama enam bulan selepas mesyuarat terakhir bagi sesuatu penggal. Persidangan Parlimen diadakan di Banggunan Parlimen, Kuala Lumpur. Semua mesyuarat Parlimen disusun dalam satu kalendar yang dipanggil Takwim Parlimen. Parlimen mengadakan mesyuarat antara tiga atau empat kali dalam satu penggal. Biasanya setiap mesyuarat mengambil masa dua minggu bagi Dewan Rakyat dan satu minggu bagi Dewan Negara, kecuali Mesyuarat Belanjawan yang mengambil masa yang lebih lama. Setiap dewan mempunyai peraturan mesyuarat yang mesti dipatuhi oleh ahli dewan. Sekiranya persetujuan sebulat suara tidak diperolehi, keputusan hendaklah diambil menurut suara terbanyak ahli yang hadir dan mengundi. Yang Dipertua biasanya tidak mengundi, tetap apabila berlaku bilangan undi menyokong dan menentang yang sama banyak, Yang Dipertua boleh memberi undi pemutus. Jika Yang Dipertua bukan daripada ahli dewan, beliau tidak boleh mengundi.3

2.4 Keistimewaan-Keistimewaan Parlimen Mengikut Perkara 63 Perlembagaan Persekutuan, Parlimen mempunyai keistimewaankeistimewaannya yang tertentu. Antara keistimewaannya ialah, sahnya apa-apa perjalanan dalam mana-mana Majlis Parlimen atau mana-mana jawatankuasanya tidak boleh dipersoalkan dalam mana-mana mahkamah, tiada seseorang pun boleh dekena dakwa dalam apa-apa jua perbicaraan dalam mana-mana mahkamah mengenai apa-apa jua yang dikatakan atau apa-apa undi yang diberi olehnya apabila mengambil bahagian dalam apa-apa perjalanan Majlis Parlimen atau mana-mana jawatankuasanya. Keistimewaan seterusnya ialah tiada seseorang pun boleh dikena dakwa dalam apa-apa

3

Pentadbiran dan Pengurusan Awam Malaysia, Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN), 2006, hlm.7679.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

6

jua perbicaraan dalam mana-mana mahkamah menhenai apa-apa jua yang disiarkan dengan atau di bawah kuasa mana-mana Majlis Parlimen.4

3.0 KABINET Kabinet Malaysia ialah sebuah badan eksekutif kerajaan Malaysia. Diketuai oleh Perdana Menteri, kabinet merupakan sebuah majlis menteri-menteri yang bertanggungjawab kepada Parlimen. Seperti yang diperuntukkan dalam Perkara 43 Perlembagaan Persekutuan Malaysia, anggota Kabinet hanya boleh dipilih daripada mana-mana Majlis Parlimen iaitu Dewan Rakyat ataupun Dewan Negara. Kebiasaannya, Yang di-Pertuan Agong melantik semua menteri atas nasihat Perdana Menteri. Namun begitu, seorang Perdana Menteri hendaklah dilantik terlebih dahulu dari Dewan Rakyat. Perdana Menteri dilantik daripada parti yang mendapat kemenangan majoriti dalam Parlimen sehingga dapat membentuk sebuah kerajaan. Kebiasaannya ketua parti akan dilantik menjadi Perdana Menteri dan mengetuai Jemaah Menteri. Anggota Kabinet sering dilantik daripada majlis terendah bagi Parlimen, Dewan Rakyat. Walaupun Timbalan Menteri atau Setiausaha Parlimen dilantik mengikut setiap portfolio, tetapi mereka tidak termasuk dalam Kabinet. Kabinet seringkali bermesyuarat secara mingguan, setiap Rabu. 5 Menurut apa yang tercatat dalam buku bertajuk Malaysia Kita (1992), Kabinet atau Jemaah Menteri merupakan sebuah badan yang melaksanakan kuasa eksekutif yang dipegang oleh Yang di-Pertuan Agong. Dasar dan polisi Kabinetlah yang dilaksanakan oleh jentera pentadbiran kerajaan diperingkat Persekutuan.

Kabinet diketuai oleh Perdana Menteri. Badan ini dianggotai oleh menteri-menteri yang memegang portfolio tertentu dan bertanggungjawab secara kolektif mengenai semua
4 5

Malaysia Kita, 1992, hlm. 71. Hj. Mohd Jali et al, 2003, hlm. 73.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

7

keputusan yang dibuat oleh kabinet. Oleh kerana Kabinet merupakan badan tertinggi di negara ini bagi membentuk dasar-dasar kerajaan, maka beberapa buah Jawatankuasa Tetap Kabinet telah diwujudkan. Jawankuasa-jawatankuasa ini dipengerusikan dan dianggotai oleh menteri-menteri yang berkenaan. Di samping itu, beberapa buah Majlis telah diwujudkan seperti Majlis Tindakan Negara, Majlis Ekonomi Negara, Majlis Keselamatan Negara dan Majlis Perancangan dan Pembangunan Negara.

3.1 Kabinet di Sabah dan Sarawak Sabah dan Sarawak mengamalkan sistem kabinet di mana terdapat menteri-menteri yang bertanggungjawab ke atas kementerian-kementerian tertentu. Di Sabah, Kabinet dipanggil Kabinet Negeri manakala kabinet di Sarawak dipanggil Majlis Tertinggi. Pegawai Pentadbir Utama bagi sesebuah Kementerian Negeri ialah Setiausaha Tetap. Peranan Setiausaha Tetap ini adalah lebih kurang serupa dengan peranan Ketua Setiausaha Kementerian di peringkat Persekutuan. 6

3.2 Fungsi dan Peranan Kabinet/Jemaah Menteri Perdana Menteri sebagai Ketua Jemaah Menteri / Kabinet mempunyai kuasa untuk mencalonkan sesiapa sahaja kepada YDPA untuk menyertai Jemaah Menteri. Kebiasannya seseorang yang dilantik menganggotai Jemaah Menteri / Kabinet adalah penyokong parti yang memerintah. Perubahan keanggotaan Jemaah Mentei akan berlaku sekiranya ada penstrukturan semula fungsi kementeian ataupun perubahan status politik ahlinya. Dalam konteks Sistem Kerajaan Demokrasi Berparlimen, ahli Jemaah Menteri secara kolektif bertanggungjawab terhadap segala keputusan yang dibuat oleh Jemaah Menteri. Seseorang ahli Jemaah Menteri perlu mempertahankan keputusan yang telah dipersetujui
6

Malaysia Kita, 1992, hlm. 108.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

8

oleh Jemaah Menteriapabila dibahaskan di Parlimen. Peranan Menteri adalah penting, kerana mereka akan membawa usul atau rang undang-undang kerajaan untuk dibincang dan diluluskan di Parlimen. Selain itu, Jemaah Menteri juga merupakan badan tertinggi yang

bertanggungjawab terhadap penggubalan dasar kerajaan. Dasar dan arahan Jemaah Menteri seterusnya akan dilaksanakan oleh jentera pentadbiran kerajaan. Biasanya Jemaah Menteri akan mengadakan mesyuarat mingguannya pada setiap hari rabu. Perdana Menteri akan mempengerusikan mesyuarat tersebut dan sekiranya beliau tidak dapat hadir, tugas ini akan diambil alih oleh timbalannya. Jemaah Menteri boleh menubuhkan beberapa Jawatankuasa Kabinet atau Jawatankuasa Khas Kabinet Peringkat Pegawai untuk membantu Jemaah Menteri meneliti sesuatu isu atau masalah sebelum sesuatu keputusan diambil. Jawatankuasa Kabinet akan ditubuhkan mengikut kepentingan masalah atau isu dalam tiga keadaan. Pertama, masalah yang timbul tidak dapat diselesaikan oleh Jemaah Menteri kerana memerlukan masa dan pengetahuan yang mendalam sebelum sesuatu penyelesaian dibuat. Kedua, apabila sesuatu masalah itu merupakan masalah yang berlarutan dan memerlukan kajian mendalam. Ketiga, apabila sesuatu perkara penting yang melibatkan seluruh negara, seperti keselamatan dan perpaduan yang memerlukan kajian dari pelbagai aspek sebelum dapat membuat dasar untuk mengatasinya. Penubuhan Jawatankuasa Kabinet telah banyak menyelesaikan masalah, terutamanya selepas tahun 1976, antaranya ialah Jawatankuasa Kabinet mengenai langkah-langkah mempercepatkan perlaksanaan projek pembangunan, Jawatankuasa Kabinet mengenai perjawatan dan kewarganegaraan, Jawatankuasa Kabinet mengenai pembangunan luar Bandar dan Jawatankuasa Khas Kabinet Peringkat Pegawai mengenai kemudahan asas di lading (estet) dan Rancangan Tanah FELDA. Setiausaha tetap kepada Jabatan Perdana Menteri akan bertindak sebagai Ketua Sekretariat Jemaah Menteri. Beliau bertanggungjawab untuk memanggil mesyuarat Jemaah Menteri, menyimpan minit dan menyampaikan keputusan Jemaah Menteri

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

9

kepada badan-badan kerajaan yang diberi tanggungjawab untuk melaksanakan keputusan tersebut.7

4.0 KEMENTERIAN

Kementerian adalah sebuah kerajaan tertinggi di dalam sistem jentera pentadbiran kerajaan persekutuan. Kementerian merupakan sebuah entiti yang bertanggungjawab bagi menggubal dasar, merancang program, mengawal dan memantau serta menyelaras perlaksanaan dasar dan program yang berkaitan dengan bidang masing-masing. Kementerian diketuai oleh seorang Menteri dan dibantu oleh Timbalan Menteri atau Setiauaha Parlimen. Bagaimanapun, Timbalan Menteri atau Setiausaha Parlimen bukanlah ahli Jemaah Menteri. Bagi Kementerian yang penting dan mempunyai tanggungjawab yang besar seperti Jabatan Perdana Menteri, ia akan diketuai oleh Perdana Menteri dan dibantu oleh Timbalan Perdana Menteri serta beberapa orang Menteri yang dilantik bagi menjalankan tugas tertentu. Pada masa ini, terdapat enam orang Menteri, dua orang Timbalan Menteri dan dua orang Setiausaha Parlimen di Jabatan Perdana Menteri.

4.1 Peranan Kementerian Setiap Kementerian bertangungjawab mengubal dasar, merancang program, mengawal dan memantau serta menyelaras perlaksanaan dasar dan program serta aktiviti dan projek yang berkaitan dengan bidang tugas kementerian berkenaan. Pada masa ini, terdapat 28 kementerian yang ditubuhkan oleh kerajaan bagi melicinkan pentadbiran Negara. Setiap kementerian mempunyai beberapa jabatan dan perbadanan awam bagi membantu melaksanakan aktiviti dan projek kementerian masing-masing.
7

yang ditetapkan dibawah dasar dan program

Pentadbiran dan Pengurusan Awam Malaysia, Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN), 2006, hlm. 101102

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

10

Jabatan ditubuhkan untuk melaksanakan tugas dan tanggangjawab yang lebih khusus. Perbadanan awam pula ditubuhkan untuk membantu kementerian dan jabatan untuk melaksanakan tugas dan tanggungjawab dengan lebih berkesan. Contohnya, jabatan dan perbadanan awam di bawah Kementerian Pembangunan Usahawan dan Koperasi Memandangkan jabatan dan perbadanan awam ditubuhkan di bawah kuasa kementerian berkenaan, maka menjadi tanggungjawab kementerian berkenaan untuk mengawal selia jabatan dan perbadanan berkenaan. Contohnya, Kementerian Hal-Ehwal Dalam Negeri bertanggungjawab mengawal selia Jabatan Pendaftaran Negara dan Jabatan Pendaftaran Pertubuhan sejajar dengan bidang tugas dan kuasa undang-undang yang diperuntukkan. Begitu juga dengan beberapa kementerian lain seperti Jabatan Perdana Menteri, Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi, Kementerian Pendidikan TInggi dan Kementerian Perdagagan Antarabangsa dan Industri yang turut memainkan peranan menyelaras dan mengawal selia pengurusan dan pentadbiran jabatan serta perbadanan awam yang ditubuhkan di bawah kementerian masing-masing.8

4.2 Pegawai Pentadbir Utama dan Personel Kementerian Pegawai Pentadbir utama sesebuah kementerian ialah Ketua Setiausaha (KSU), Tugas dan tanggungjawab KSU adalah menggubal dan melaksana dasar serta merancang, melaksana, mengawal dan menyelaraskan program dan aktiviti di bawah tanggungjawab kementerian. Di samping menjalankan urusan pentadbiran an pengurusan kementerian, KSU juga berperanan untuk menyelaraskan semua kegiatan jabatan dan perbadanan awam yang terletak di bawah kementerian berkenaan. KSU juga berperanan sebagai penasihat kepada menteri mengenai pentadbiran dan pengurusan kementerian dan bertanggungjawab penuh kepada Ketua Setiausaha Negara (KSN) yang merupakan Ketua Perkhidmatan Awam Persekutuan.
8

Ibid

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

11

KSU akan dibantu oleh sekumpulan pegawai dan kakitangan yang mempunyai kemahiran dan kepakaran yang sesuai dengan tugas dan tanggungjawab kementerian masing-masing. Bilangan personel ini bergantung kepada saiz, fungsi dan tanggungjawab kementerian berkenaan untuk mendapatkan kelulusan daripada agensi pusat yang bertanggungjawab bagi perjawatan dan kelulusan kewangan. Pegawai tadbir utama Jabatan Perdana Menteri ialah KSN, KSN juga menjadi Setiausaha Jemaah Menteri, penasihat kepada Perdana Menteri tentang pentadbiran dan pengurusan perkhidmatan awam, bertangungjawab kepada keseluruhan kelicinan jentera pentadbiran kerajaan persekutuan dan menjadi penyelaras kepada pentadbiran di peringkat negeri dan tempatan.

4.3 Organisasi Kementerian Sesebuah kementerian mempunyai struktur organisasi yang tersendiri. Struktur organisasi biasanya boleh dipecahkan kepada beberapa bahagian atau unit tertentu berdasarkan kepada saiz dan keperluan kementerian berkenaan. Pada umumnya, pegawai dalam Kumpulan Pengurusan dan Profesional mengisi kebanyakan jawatan pengurusan dan pentadbiran, manakala jawatan teknikal diisi oleh pegawai dalam perkhidmatan teknikal tertentu tertakluk kepada jenis pengkhususan jabatan masing-masing.

Ketua Setiausaha merupakan pegawai pentadbir utama atau tertinggi bagi sesebuah kementerian. Ketua Setiausaha juga merupakan penasihat kepada Menteri, terutamanya di dalam pembentukan dasar-dasar dan tanggungjawab bagi melaksanakan dasar dan melaksanakan arahan-arahan Menteri.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

12

4.4 Sistem Kewangan Kementerian Sistem kewangan kementerian terbahagi kepada dua, iaitu: 1. Kementerian yang mengakaun (self-accounting) adalah kementerian yang besar dan mempunyai beberapa jabatan seperti Jabatan Perdana Menteri, Kementerian Pertahanan, Kementerian Kesihatan, Kementerian Pelajaran, Kementerian Kerja Raya, Kementerian Dalam Negeri dan Kementerian Pertanian. 2. Kementerian yang tidak mengakaun sendiri (non self-accounting) adalah kementerian yang kecil seperti Kementerian Belia dan Sukan serta Kementerian Pelancongan Malaysia. Penentuan sama ada sesebuah kementerian mengakaun sendiri atau tidak adalah berdasarkan kepada saiz kementerian berkenaan. Ini bertujuan untuk melicinkan pentadbiran dan mempercepatkan proses kewangan bagi kementerian yang terlibat. Bagi kementerian yang tidak mengakaun sendiri, Jabatan Akauntan Negara bertanggungjawab menguruskan hal ehwal kewangannya. Pegawai pengawal kewangan bagi kementerian ialah KSU. 9

4.5 Contoh: Peranan dan Fungsi Kementerian Kewangan Secara umumnya, Kementerian Kewangan ditubuhkan untuk memastikan dasar kewangan negara dapat mencapai pertumbuhan dan pembangunan ekonomi agar selaras dengan Dasar Pembangunan Nasional. Antara peranan yang dilaksanakan oleh kementerian ini ialah merumus dan melaksanakan dasar-dasar kewangan dan fiskal untuk
9

Pentadbiran dan Pengurusan Awam Malaysia, Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN), 2006, hlm. 126128

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

13

menjamin kecekapan dalam pembahagian dan pengurusan sumber-sumber kewangan kerajaan. Ini meliputi aktiviti-aktiviti pengurusan belanjawan, dasar-dasar kawalan kewangan, analisa ekonomi dan cukai, pentadbiran hasil dan pengurusan pinjaman. Kementerian ini juga berfungsi dalam merumus dan mengawal dasar-dasar yang berkaitan dengan perkhidmatan kontrak, bekalan dan pinjaman perumahan kerajaan. Dalam hubungan ini, terdapat undang-undang dan peraturan kewangan yang ditadbir dan dikuatkuasakan oleh Bahagian- bahagian di perbendaharaan. Selain itu, Kementerian Kewangan ini juga berperanan dalam menyediakan perkhidmatan ke atas segala aspek operasi, prosedur dan prinsip-prinsip perakaunan bagi agensi-agensi kerajaan. Ini termasuklah penyenggaraan dan pemajuan sistem perakaunan dan prosedur untuk digunakan oleh agensi-agensi Kerajaan seperti Kerajaan-kerajaan Negeri dan Badan-badan Berkanun. Kerajaan juga berfungsi menyediakan pengurusan am dan perkhidmatan bantuan kepada agensi-agensi lain di bawah Kementerian Kewangan dan bekerjasama dengan Jabatan Perkhidmatan Awam sebagai sebuah agensi pusat dalam membentuk syarat-syarat dan peraturan perkhidmatan untuk sektor awam secara keseluruhannya dan mentadbir skim pencen untuk Badan-badan Berkanun. Kementerian Kewangan juga mengeluarkan lesen dan mengadakan kawalan bagi perniagaan-perniagaan yang dilesenkan oleh Perbendaharaan Malaysia mengikut undangundang. Bahagian-bahagian yang sentiasa di hubungi oleh orang ramai ialah Bahagian Analisa Cukai, Pengurusan Kontrak dan Bekalan dan Bahagian Bahagian Pengurusan Kewangan, hutang dan pelaburan. 10 5.0 JABATAN Jabatan merupakan agensi kerajaan yang diwujudkan di dalam sesebuah Kementerian. Jabatan kerajaan di peringkat persekutuan terdiri daripada jabatan di peringkat pusat dan jabatan persekutuan di setiap negeri. Setiap jabatan mempunyai ibu pejabatnya sendiri yang terletak di Putrajaya, Kuala Lumpur. Ibu pejabat jabatan berfungsi menggubal dasar, undang-undang dan peraturan, merancang mengawas serta menyelaras akiviti
10

Ahmad Atory Hussain, 2002, hlm. 204 - 205.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

14

jabatan di peringkat ibu pejabat, negeri dan daerah. Di samping itu, ibu pejabat juga bertanggungjawab terhadap perkara yang berkaitan dengan kemajuan kerjaya pegawai dan kakitangan jabatan masing-masing. Jabatan kerajaan ini terletak di bawah pengawasan kementerian masing-masing. Conthnya, Jabatan Polis Diraja Malaysia terletak di bawah Kementerian Keselamatan Dalam Negeri. Kebanyakan bidang tugas yang dipertanggungjawabkan kepada sesebuah jabatan itu akan dilaksanakan oleh jabatan berkenaan. Bagaimanapun, dalam hal ehwal yang diperuntukkan oleh undang-undang, pihak jabatan akan merujuk kepada kementerian untuk mendapatkan keputusan muktamad. Contohnya, Jabatan Imigresen Malaysia, Jabatan Pendaftaran Negara dan Jabatan Pendaftaran Pertubuhan yang terletak di bawah Kementerian Hal-Ehwal Dalam Negeri akan merujuk kepada kementerian tersebut dari semasa ke semasa mengenai sesuatu perkara yang memerlukan keputusan menteri. Jabatan kerajaan ini mempunyai cawangan di peringkat negeri dan dipanggil jabatan negeri. Tugas jabatan ini ialah memberi perkhidmatan kepada seluruh rakyat. Contohnya, di Selangor, Jabatan Imigresen Selangor terletak di Shah Alam yang menjalankan tugas menyediakan perkhidmatan dan penguatkuasaan di seluruh Selangor. Sesetengah jabatan yang besar seperti Pertanian, Kebajikan dan Pendaftaran, mempunyai pejabat masing-masingdi peringkat daerah. Cawangan jabatan di peringkat daerah dipanggil jabatan peringkat daerah seperti jabatan Pertanian Daerah Hulu Langat.

5.1 Peranan Jabatan Fungsi jabatan adalah melaksanakan dasar dan garis panduan yang telah ditetapkan oleh kerajaan. Jabatan kerajaan berperanan memberi perkhidmatan kepada masyarakat, meliputi bidang sosial, ekonomi, kesihatan, keselamatan dan pembangunan. Contohnya, Jabatan Pendaftaran Negara bertanggungjawab memberi perkhidmatan seperti pemberian taraf kewarganegaraan kepada individu yang layak, mengeluarkan kad pengenalan,

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

15

mendaftar dan menyusun maklumat mengenai kependudukan Negara, mendaftar kelahiran dan kematian, perkahwinan dan lain-lain. Memandangkan keperluan dan kepentingan perkhidmatan jabatan kepada rakyat, kerajaan telah menubuhkan beberapa jabatan di peringkat persekutuan, negeri dan daerah. Pada masa ini, terdapat 74 buah jabatan persekutuan yang berfungsi sebagai jentera pelaksana dasar kerajaan. Jabatan ini terletak di bawah pengawasan dan kawalan pelbagai kementerian.

5.2 Pegawai Tadbir Utama dan Personel Jabatan Jabatan kerajaan diketuai oleh seorang pegawai tadbir utama, iaitu Ketua Pengarah Jabatan. Nama jawatan ini disesuaikan mengikut nama jabatan yang berkenaan. Contohnya, Ketua Jabatan Polis dinamakan Ketua Polis Negara, Ketua Jabatan Akauntan Negara digelar Akauntan Negara dan Ketua Jabatan Pelajaran digelar Ketua Pengarah Pelajaran. Bagi Jabatan Pelajaran di peringkat negeri dan daerah pula digelar Pengarah Pelajaran Negeri dan Pegawai Pelajaran Daerah. Ketua Pengarah bertanggungjawab kepada Ketua Setiausaha Kementerian dan menteri yang mengetuai kementerian berkenaan. Peranan Ketua Pengarah Jabatan adalah dalam menentukan matlamat jabatan dicapai dengan menggerakkan jentera pengurusan jabatan secara cekap dan berkesan. Ketua Pengarah dibantu oleh sebilangan pegawai dan kakitangan yang berkelayakan sesuai dengan fungsi serta tanggungjawab jabatan berkenaan. Bagi sesetengah jabatan, jawatan di peringkat pengurusan tertinggi diisi oleh pegawai daripada kumpulan Pengurusan dan Profesional, iaitu Pegawai Tadbir dan Diplomatik, manakala sebahagian jabatan lain diisi oleh Pegawai Pengurusan dan Profesional dalam bidang pengkhususan tertentu. Contohnya, jawatan peringkat pengurusan di Jabatan Imigresen, Jabatan Pendaftaran dan Jabatan Pengangkutan Jalan diisi oleh Pegawai Perkhidmatan

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

16

Tadbir dan Diplomatik. Manakala jabatan yang lain seperti Jabatan Pelajaran diisi oleh Pegawai Perkhidmatan Pelajaran, Jabatan Kesihatan diisi oleh Pegawai Perkhidmatan Perubatan dan Jabatan Kerja Raya diisi oleh Jurutera. Bilangan personel sesebuah jabatan bergantung kepada saiz dan fungsi serta tanggungjawab jabatan berkenaan. Jumlahnya perlu mendapat persetujuan daripada kementerian berkenaan dan kelulusan daripada Jabatan Perkhidmatan Awam serta Kementerian Kewangan.

5.3 Sistem Kewangan Jabatan Berdasarkan kepada sistem kewangan terkini, peruntukan kewangan jabatan disediakan oleh Perbendaharaan, Kementerian Kewangan melalui kementerian masing-masing. Bagi mewujudkan pengurusan kewangan secara berkesan, KSU sebagai Pegawai Pengawal akan manurunkan kuasa kepada Ketua-ketua Pengarah Jabatan di bawah kementerian masing-masing. Bagi jabatan yang terletak di bawah kementerian yang mempunyai sistem akaun sendiri, maka jabatan ini akan menggunakan sistem akaun sendiri, manakala jabatan yang tidak mempunyai akaun sendiri, urusan kewangan jabatan akan diuruskan oleh Jabatan Akauntan Negara.Dan Ketua Jabatan Akauntan Negara digelar Akauntan Negara.11

5.4 Contoh: Fungsi Jabatan Penerangan Malaysia dan Jabatan Penyiaran Malaysia Jabatan ini sentiasa memastikan penyaluran maklumat kerajaan malalui komunikasi bersemuka, media elektronik, cetak dan komunikasi visual dapat berfungsi dengan berkesan. Ia bertujuan untuk mewujudkan masyarakat bermaklumat mengenai falsafah,

11

Pentadbiran dan Pengurusan Awam Malaysia, Institut Tadbiran Awam Negara (INTAN), 2006, hlm. 130-132

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

17

dasar dan program kerajaan supaya rakyat sentiasa faham dan komited dengan aktivitiaktiviti kerajaan. Antara fungsi yang dilaksanakan oleh Jabatan Penerangan Malaysia ini ialah memasarkan maklumat berkaitan dasar, falsafah dan wawasan negara. Jabatan ini juga memberikan perkhidmatan perundingan Perhubungan Awam kepada agensi-agensi kerajaan di Peringkat Pusat, Negeri dan Daerah khususnya dari segi perancangan dan perlaksanaan kempen. Selain itu, jabatan ini turut mengurus isu dan maklumat sebagai input untuk perancangan kerajaan, serta mengurus, menyelaras dan melaksanakan aktiviti-aktiviti perhubungan media. Bagi Jabatan Penyiaran Malaysia pula ia sentiasa memberi dan menyebarkan maklumat serta perkhidmatan penyiaran melalui radio dan televisyen. Ia bertujuan untuk membina sikap, peribadi, pemikiran dan nilai-nilai yang sesuai untuk membantu dalam menggalakkan pembangunan sosioekonomi masyarakat selaras dengan cita-cita negara. Antara fungsi yang dimainkan oleh jabatan ini ialah menerang dan memberi liputan secara meluas dan mendalam mengenai dasar-dasar dan rancangan kerajaan bagi membolehkan rakyat memahami dengan sepenuhnya segala dasar dan rancangan tersebut. Selain itu Jabatan Penyiaran Malaysia turut berfungsi dalam menggalakkan

perhatian rakyat dan cara mereka berfikir untuk melahirkan perubahan sikap yang positif sejajar dengan kehendak dan dasar kerajaan. Jabatan ini turut membantu mewujudkan integrasi kaum. Secara tidak langsung ia turut membantu melahirkan kesedaran sivik dan menggalakkan perkembangan seni dan kebudayaan Malaysia.12

6.0 KESIMPULAN

12

Nurazila Azizan & Anwar Rafie, 2005, hlm 43-44.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

18

Secara kesimpulannya, jentera pentadbiran kerajaan di negara ini telah menampakkan perubahan-perubahan penting. Ia selaras dengan harapan rakyat yang kian meningkat dan keazaman kerajaan untuk membentuk sebuah negara yang bersatu padu, aman dan makmur. Bertepatan dengan konsep satu Malaysia “Rakyat didahulukan, pencapaian diutamakan”

7.0 RUJUKAN Ahmad Atory Hussain. 2002. Kerajaan Tempatan: Teori dan Peranan di Malaysia. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka. Hj. Mohd Jali et. al. 2003. Kajian Malaysia: Kenegaraan dan Kewarganegaraan. Paerson Malaysia.

Pengantar Pentadbiran Awam SKSJ1043

19

Malaysia Kita. 1992. Panduan dan Rujukan untuk Peperiksaan Am Kerajaan. Cetakan Ke-2. Kuala Lumpur: International Law Book Services. Nurazila Bt Azizan & Anwar Rafie. 2005. Kementerian- Kementerian, Jabatan dan Agensi di Malaysia Kuala Lumpur: Jabatan Penerangan Malaysia. Pentadbiran dan Pengurusan Awam Malaysia. 2006. Kuala Lumpur: Institut Tadbiran Awam Malaysia.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->