P. 1
2.0 Sistem Geomorfologi

2.0 Sistem Geomorfologi

|Views: 1,593|Likes:
Published by Akhi Muhammad Aiyas
Nota Kuliah Sistem Geomorfologi semester 1 IPGM KDRI
Nota Kuliah Sistem Geomorfologi semester 1 IPGM KDRI

More info:

Published by: Akhi Muhammad Aiyas on Jan 07, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/22/2013

pdf

text

original

EDUCATION of ELAKSAMANA

2.0 2.1

SISTEM GEOMORFOLOGI PENGENALAN KEPADA PROSES GEOMORFOLOGI

1.Berasal dari bahasa yunani 2.Geomorfologi bermaksud = Geo + Morpe + Logos • Geo – Bumi • Morphe – Bentuk • Logos – Kajian Definisi Geomorfologi Hjulstrom (1935) – Geomorfologi ialah satu bidang kajian sains bumi yang mengkaji interaksi antara proses, faktor dan bentuk di bumi secara saintifik Definisi Umum 1.Geomorfologi merupakan kajian atau pengetahuan tentang perkara-perkara yang berkaitan dengan bentuk muka bumi sama ada daratan, lautan atau apa-apa kajian dalam kerak bumi atau lapisan bumi 2.Satu kajian saintifik terhadap satu bentuk muka bumi

Biologi

Geokronologi Geofizik

Matematik

Geomorfologi Geokimia Kartografi Meteorologi

Proses Geomorfologi 1.Eksogenik • Luluhawa • Hakisan • Gerakan jisim • Pengangkutan • Pemendapan 1.Endogenik • Gerakan tektonik • Lipatan kerak bumi • Gelinciran • Gempa bumi • Gunung berapi 1.Proses endogenik menghasilkan bentuk muka bumi 2.Proses eksogenik mengukir dan membentuk muka bumi 2.2 KONFIGURASI BENTUK MUKA BUMI, JENIS BATUAN DAN PEMBENTUKAN MUKA BUMI
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Pembahagian Permukaan Bumi 1.Unit Benua • Pentas benua • Pergunungan 1.Unit Lautan • Lembangan Lautan • Arka Kepulauan • Banjaran Tengah Laut 1.Unit Sempadan Pembahagian Pentas Benua PENTAS BENUA

- Kedalaman 0 – 200m - Ditenggelami Air - Permukaan hampir rata - Sedimen berklas

- Kedalaman 0-1000m - Cerun agak landai - Sedimen termatimof - Contoh : - Perisai Kanada - Baltik

- Dataran pantai - enapan pasir - tanih lempung dari dasar laut - Dataran tanah tinggi - tanah tinggi yang rata dan mendatar

Konfigurasi Bentuk Muka Bumi Benua & Lautan Bumi Daratan/ Benua Lautan Taburan Daratan Keluas an (km per.) 510 juta 148 juta 362 juta % drp. keluasan bumi 100 29.2 70.8

Hemisfera Utara Hemisfera Selatan

19.7% daratan 9.3% daratan
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Taburan Daratan di Dunia Benua/ Keluasan(km per.) Asia Eropah Afrika Amerika Utara Amerika Selatan Australia Antartika Keluasan ( juta km persegi) 44 10 31 22 18 8 16

Kepulauan Saiz berbeza : 31% saiz melebihi 25 ribu km 75% kurang 2500 km 3 jenis konfigurasi taburan pulau : Saiz besar, berdekatan & struktur geologi sama Saiz pelbagai & ciri geologi berbeza Terpencil di lautan & jauh dari daratan Teori Hanyutan Benua 1.Pembahagian zaman teori hanyutan benua • Permian – 225 juta tahun • Triassic – 220 juta tahun • Jurassic – 135 juta tahun • Cretaceous – 65 juta tahun 1.Berlaku disebabkan tenaga endogenik (tenaga dari dalam bumi) 2.Kawasan benua afrika dan amerika selatan dahulu bercantum dan jangka masa untuk berpecah memakan masa yang lama Kepulauan British & Benua Eropah Jepun-Taiwan-Hong Kong Hawaii,Mauritius,Fiji,Tonga, Galapagos.

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Lakaran teori hanyutan benua STRUKTUR PERMUKAAN BUMI Kerak bumi Sial/sil/kerak benua:cerah,batuan granit genus & mendak-syal,pasir, tebal 25-70 km/purata 25km,ketumpatan 2.7 g/cm,kaya silika & aluminium.Dipisahkan Ketakselanjaran Conrad. Sima/kerak lautan: lebih gelap,batuan basalt, lebih nipis 5-10 km, mudah alami perubahan, ketumpatan 2.8-3.1 g/cm, kaya silika & besi. Memisahkan lapisan kerak bumi dgn mantel. Lapisan tengah,tidak stabil,batuan likat (pepejal + cecair), zon astenosfera-arus perolakan haba tinggi,lebih tumpat berbanding kerak,punca perubahan kerak bumi. Memisahkan lapisan mantel dgn teras bumi.

Ketakselanjaran Mohorovicic Mantel

Ketakselanjaran Guttenberg

JENIS-JENIS BATUAN Terdapat 3 jenis batuan iaitu : • Igneus • Enapan • Metamorfik Batuan Igenus 1.Batuan terbentuk hasil pencairan dan pembekuan magma dalam kerak bumi
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

2.Batuan igneus terbahagi kepada 2 iaitu : • Rejahan – larva yang keluar ke bumi dan beku • Terobosan – magma yang beku di dalam kerak bumi 1.Contoh batuan igneus : • Granit • Obsidian

Igenus Rejahan

Igenus Terobosan

Batuan Enapan 1.Batuan yang terbentuk daripada bahan-bahan enapan yang terdiri daripada lumpur, pasir, kerikil, kulit-kulit kerang, sisa tumbuhan dan haiwan yang telah mati. 2.Proses pemadatan berlaku apabila bahan enapan terkumpul secara berlapis. 3.Bahan-bahan ini akan menjadi padat akibat proses mampatan dan melekat antara satu sama lain (SIMENTASI) Batuan Metamorfik 1.Batuan jelmaan yang berasal dari batuan igneus dan batuan enapan. 2.Berlaku apabila kedua-dua jenis batuan mengalami tekanan dan suhu yang tinggi. 3.Kesan daripada tekanan dan suhu yang tinggi, batuan berkenaan akan berubah bentuk, warna dan komposisi mineralnya. 4.Mempunyai ciri-ciri – keras, bersinar-sinar, cantik dan berkilat.

Perbezaan Batu Igneus, Enapan dan Metamorfik BATUAN BATUAN CONTOH CIRI-CIRI
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

UTAMA BATUAN IGNEUS -pembekuan magma dlm rekahan -pembekuan permukaan bumi BATUAN ENAPAN -berlapis-lapis

Igneus Rejahan Igneus Terobosan

Granit Gabro Basalt

Klastik

Kimia Organik BATUAN METAMORFORS IS -btuan jelmaan -berjalur & tidak berjalur Syis Gneis Marmar Kuartzit Batu Loh Amfibolit

Obsidian Pumis Konglomer at Batu pasir pasir Syal lempung Batu garam halit Batu gipsum gipsum Batu kapur Kalsit sisa haiwan Batu arang Fosil tumbuhan Separa kasar, batuan asal : slat, basalt, granit Kasar, batuan asal : granit Kasar, baruan asal : batu kapur Separa kasar, batuan asal : batu pasir Bijian halus,batuan asal : lumpur/mud stone, syal/siltstone Bijian kasar : hornblend, plagio batuan asal : igneus

Cerah, kasar, asid, feldsfar, kuartza, mika Gelap, kasar, bes, feldsfar, piroksin, olivine Gelap, halus, bes, piroksin, feldsfar, olivine Gelap, berkaca, asid, feldsfar Cerah, berkaca, bes, feldsfar Kerakal, kelikir, batu tongkol

Gambarajah Pembentukan Batuan Crystalization MAGMA Melting Meltin g IGNEUS Heat & Pressure Wheaterin g, Deposition Erosion SEDIMEN Perbezaan Batuan Dari Segi 1.Kandungan mineral 2.Warna
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

METAMORFIK

Wheatering, Erosion, Deposition

Heat & Pressure

Compaction, Comentation

ENAPAN

EDUCATION of ELAKSAMANA

3.Struktur 4.Tekstur 5.Keasidan 6.Kekerasan 7.Ketahanan/keporosan 8.Rekahan/ira 9.Cara pembentukan Skala Kekerasan Batu Talcum Gipsum Kalsit florit Semakin Keras apatit Feldspar Kuartza Topez Korundum Intan Proses Pembentukan Muka Bumi Ada 3 proses utama : • Lipatan • Sesaran • Gunung berapi Lipatan 1.Lipatan kerak bumi merupakan alunan yang terdapat pada batuan kerak bumi 2.Berlaku akibat adanya daya mampatan dan tekanan secara mendatarr semasa proses pertembungan antara plat-plat tektonik 3.Menyebabkan lapisan kerak bumi terhimpit lalu berlipat 4.Kuasa tekanan ini membolehkan lapisan kerak bumi tertonjol di atas yang dinamakan sebagai lintap mungkum (sinklin) dan lekuk ke bawah yang dinamakan lintap lendut (antiklin)

Sesaran 1.Merupakan retakan pada kerak bumi apabila berlakunya anjakan pada lapisan kerak bumi atau blok batuan dari tempat asalnya sama ada secara mendatar atau

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

menegak akibat kesan daya tegangan dan mampatan yang bertindak terhadap lapisan kerak bumi tersebut

SESARAN

SESARAN SONGSANG

SESARAN RABAK

Gunung Berapi 1.Gunung berapi terbahagi kepada 3 iaitu : • Gunung berapi aktif • Gunung berapi pendam • Gunung berapi mati atau tidak aktif 1.Terhasil dari batuan cair yagn berkumpul di bawah kerak bumi iaitu sekitar 80 sehingga 160 kilometer 2.Gunung berapi terbentuk apabila dua buah plat bertembung 3.Selain magma, terdapat beberapa hasilan lagi akibat dari letusan gunung berapi • Debu halus yang kurang dari 2mm • Lapili : bahan larva berukuran 2-64mm • Blok : bahan larva melebihi 64mm • Bom : bahan larva melebihi 64mm dan berbentuk bebola cair sewaktu keluar
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

• Pumis : serpihan kaca regolith yang berbuih dan terapung di permukaan air POSITIF Tanah yang subur dari lava bes sesuai untuk pertanian Sumber galian kepada logam kuprum, perak, plumbum dan zink Sumber tenaga geoterma di mana stim yang keluar boleh menghasilkan tenaga elektrik Pelanconga, misalnya Gunung Berapi Bromo dan Semeru di Jawa Tengah Indonesia NEGATIF Kematian dan kemusnahan harta benda Hujan asid dan penurunan suhu global Mengganggu sistem navigasi kapal terbang akibat debu tebal di atmosfera Aliran tanah berlumpur yang wujud ketika hujan Kemungkinan kejadian tsunami atau ombak besar. Misalnya kejadian letusan gunung berapi Krakatoa di Indonesia yang mewujudkan ombak besar sehingga ke Lautan Hindi

Plat Tektonik

2.3

PROSES PEMBENTUKAN LANDSKAP DI KAWASAN TROPIKA LEMBAP

PROSES LULUHAWA
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

1.Proses penyepaian, pereputan dan pemecahan batuan keapda kepingan lebih kecil di lapisan kerak bumi 2.Melibatkan tindakbalas antara mineral dalam batuan dengan unsur iklim, suhu, air hujan, fros, angin dan tekanan udara serta tumbuhan dan haiwan 3.Berlaku secara insitu (setempat) 4.Proses persediaan untuk berlakunya proses hakisan, pengangkutan dan pemendapan 5.Proses luluhawa terbahagi kepada 3 iaitu : • Luluhawa fizikal • Luluhawa kimia • Luluhawa biologi (biotik) 1.Boleh berlaku secara serentak melibatkan 2 proses luluhawa 2.Agak sukar untuk menentukan jenis proses luluhawa kerana kelihatan hampir serentak dari segi jangka masa Luluhawa Fizikal • Pemecahan batuan besar kepada saiz yang lebih kecil • Secara insitu • Menggunakan bantuan unsur-unsur iklim seperti suhu, hujan dan fros • Melibatkan perubahan saiz dari besar keapda kecil, tidak melibatkan perubahan kimia pada batuan Proses Dalam Luluhawa Fizikal 1.Pengelupasan 2.Pemecahan bongkah 3.Relaian bijian 4.Penghabluran garam 5.Tindakan fros 6.Pembasahan dan pengeringan 7.Pelepasan teknana 1. Pengelupasan • Lapisan luar batu menggelupas lapisan demi lapisan • Siang, lapisan luar cepat kembang dan panas berbanding lapisan dalam • Malam, lapisan luar cepat sejuk dan mengecut berbanding lapisan dalam • Proses kembang dan kecut berulang-ulang mewujudkan daya tegangan dan tekanan antara lapisan luar dan dalam • Akibatnya lapisan luar akan menggelupas dari jisim utama dan jatuh ke kawasan sekitar 2. Pemecahan Bongkah • Batuan mempunyai rekahan • Proses kembang (siang) dan kecut (malam) berulang-ulang melebarkan rekahan • Kelama-lamaan rekahan semakin besar dan jatuh menjadi bongkah-bongkah batu yang lebih kecil

3. Relaian Bijian

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

• Kadar pengembangan dan pengecutan yang berbeza antara mineral mewujudkan tekanan pada batuan • Akibatnya butiran kecil mula terurai dari batuan asal • Batuan yang berwarna gelap berkembang lebih cepat 4. Penghabluran Garam • Proses kapillari menarik air bawah tanah ke permukaan bumi iaitu tersejat kerana kadar sejatan tinggi • Ketika tersejat, butiran air bawah tanah yang bergerak dalam air bawah tanah akan tertinggal di lapisan hampir kepada permukaan bumi • Longgokan butiran pasir akan menghasilkan hablur garam dalam rekahan • Penghabluran garam dalam rekahan batuan mengakibatkan batuan pecah dan terlerai 5. Tindakan Fros • Pada musim panas, batuan yang mengalami retakan akan menakung air hujan • Pada musim sejuk pula, air dalam takungan akan membeku dan isipadu akan bertambah 10% dari asal • Pencairan dan pembekuan yang berulang-ulang akan menyebabkan retakan semakin besar dan pecah dan akan meruntuhkan batuan dalam bentuk yang lebih kecil 6. Pembasahan & Pengeringan • Kerpasan (hujan) boleh menyebabkan batuan mengembang • Musim kemarau menyebabkan batuan mengecut • Pengembangan dan pengecutan yang berulang kali mewujudkan tekanan terhadap struktur batuan lalu merekah dan terpisah dari batuan induk 7. Pelepasan Tekanan • Batuan di bawah permukaan bumi mengalami tegasan dan mengembang sehingga pecah dalam bentuk kepingan kerana melepaskan tekanan beban akibat proses pendedahan di permukaan bumi. • Proses pendedahan berlaku akibat aktiviti manusia seperti tarahan bukit untuk tujuan pembangunan 8. Tindakan Akar • Banyak terjadi di kawasan yang mempunyai banyak tumbuhan : terutama tropika • Pembesaran akar-akar pokok di dalam rekahan menghasilkan tekanan yang kuat dan melonggarkan struktur batuan, lalu pecah. • Contoh , pemerhatian terhadap konkrit dan jalan raya bertar pecah akibat kehadiran akar pokok di sekitarnya LULUHAWA KIMIA 1.Asas kepada proses gondola 2.Batuan yang alam terdedah kepada agen kimia akan terlerai dari batuan induk 3.Kawasan tropika banyak berlaku proses luluhawa kimia disebabkan oleh suhu dan hujan yang mempercepatkan proses tindakbalas kimia berlaku 4.Luluhawa kimia terhadap batuan terbahagi kepada 3 iaitu : • Penkarbonatan • Pengoksidaan
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

• Pembasahan LULUHAWA BIOLOGI 1.Merujuk kepada luluhawa organik kerana pemecahan disebabkan oleh tumbuhan 2.Tindakan boleh berlaku dengan cara berikut ; • Akar tumbuhan yang memasuki rekahan batuan • Binatang yang membuat lubang atau sarang di tanah • Aktiviti manusia seperti membuat jalan dan sebagainya Faktor-faktor Mempengaruhi Luluhawa • Iklim • Biotik • Batuan • Struktur batuan • Warna batu • Kekerasan batu • Komposisi kimia batu • Topografi • Masa 2.4 KAWASAN PINGGIR PANTAI DAN LEMBANGAN SUNGAI

DEFINISI PANTAI : • Zon yang terletak di antara tikas air pasang dengan tikas air surut. • Satu jalur linear daratan yang terdiri daripada timbunan bahan mendak yang peroi seperti pasir, kulit-kulit kerang dan siput, lumpur dan kelodak yang berasal dari laut dan sungai. Agen Geomorfologi di Pantai • Ombak • Arus Pesisir • Arus pasang surut • Angin OMBAK 1.Pergerakan ombak • Pergerakan ke atas semasa damparan ombak ( swash ) • Pergerakan ke bawah semasa lurutan ombak ( backwash ) 1.Ombak Pembina / Ombak Limpah (constructive waves) • Ombak panjang yang rendah ( 6-10 kali/minit ) • Tenaga kinetik lemah • Bahan yang dibawa tidak mampu diseret kembali ke laut. • Menjalankan proses pemendapan 1.Ombak Pembinasa / Ombak Junam (destructive waves) • Ombak pendek dan tinggi (12-15 kali/minit ) • Tenaga kinetik yang kuat menghempas pantai • Menjalankan proses hakisan Arus Pesisir
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Arus yang bergerak selari dengan garis pantai mengikut arah tiupan angin. Faktor Mempengaruhi Geomorfologi Pinggir Pantai • Halaju angin • Orientasi pantai • Kedalaman air • Faktor geologi • Kuantiti dan kualiti bahan • Pertembungan arus laut dengan arus sungai ( estuari ) • Perbezaan antara tikas air pasang dengan tikas air surut air laut Hakisan Disebabkan Ombak Cara hakisan ombak : • Tindakan hidraulik • Tindakan kikisan atau geselan • Tindakan lagaan • Tindakan larutan Bentuk Muka Bumi Akibat Hakisan Ombak • Teluk • Tanjung • Tebing Tinggi • Geo • Gloup • Gerbang Laut • Batu Tunggul • Tunggul Sisa Bentuk Muka Bumi Akibat Pemendapan Ombak • Pantai berpasir • Beting pasir • Permatang pasir • Tombolo • Lagun • Kukup • Tetanjung/anak tanjung

SUNGAI Profil Sungai
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

1.Pandangan dari atas bagi sebatang sungai. 2.Dibahagi kepada 3 pringkat iaitu hulu, tengah dan hilir. 3.Menjalankan aktiviti yang berlainan iaitu hakisan , pengangkutan dan pemendapan. 4.Akibat perbezaan kecerunan, isipadu air, halaju dan muatan sungai. 5.Disebabkan perbezaan isipadu air, halaju, kecerunan dan beban sedimen Profil Rentas Sungai

1.Gambaran dari tebing sungai melalui dasar sungai ke tebing satu lagi. 2.Mempunyai bentuk yang berbeza antara hulu (bentuk V), tengah (bentuk U) dan hilir (Bentuk U lebih landai) 3.Perbezaan disebabkan aktiviti yang berlainan iaitu hakisan, pengangkutan dan pemendapan. 4.Akibat perbezaan kecerunan,isipadu air,muatan dan hajalu air. Tindakan Sungai 1.Hakisan 2.Pengangkutan 3.Pemendapan Cara Hakisan 1.Tindakan Hidraul. 2.Proses Lelasan /kikisan / geselan. 3.Proses Lagaan. 4.Proses Larutan. 1. Tindakan Hidraul • Melibatkan hempasan air yang mengalir ke dalam struktur batuan yang lemah seperti rekahan, retakan dan lubang di tebing dan dasar sungai.
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

• Dipengaruhi oleh halaju air mengalir. • Berkesan pada air mengalir deras dalam bentuk turbulen / addi di kawasan air terjun, jeram dan lubang periuk. 2. Proses Lelasan/Kikisan/Geselan • Geselan antara muatan sungai dan air terhadap tebing dan alur sungai. • iaitu muatan seperti ketulan batuan kelikir dan butiran pepejal yang lebih halus. 3. Proses Lagaan • Pengeselan atau muatan sungai itu sendiri apabila berlaga sesama sendiri semasa pengaliran air • Ketulan batuan besar berubah kepada kumin-kumin batuan yang kecil. 4. Proses Larutan • Air sungai bertindak balas secara kimia terhadap batuan. • Berkesan di lurah sungai di kawasan lemah atau batuan yang mudah larut seperti batu kapur dan dolomit. Jenis Hakisan di Sungai 1.Hakisan Menegak. 2.Hakisan Melebar./ mendatar 3.Hakisan Unduran. 1. Hakisan Menegak • Sungai menghakis pada dasarnya . • Dasar semakin dalam. • Wujud lurah bentuk V • Berkesan di kawasan hulu sungai kerana aliran laju dan isipadu kecil dan kecerunan curam

2. Hakisan Melebar/Mendatar • Sungai menghakis ke arah tebing secara melebar. • Wujud luruh bentuk U.
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

• Isipadu air banyak, kecerunan semakin landai dan halaju semakin kurang.

3. Hakisan Unduran • Diperhati ikut masa geologi. • Proses penggondolan akan meratakan dasar alur dan sungai ke arah ke belakang dan ke arah yang lebih rendah. • Berlaku di kawasan tanah tinggi yang menjadi punca sungai. • Berlaku proses tawanan sungai • Contoh : Sg. Salween di tawan Sg. Sittang di Myanmar dan Sg Muar ditawan Sg. Pahang

Ciri Fizikal Sungai 1. Peringkat Hulu (Hakisan)

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Gaung • Lurah yang sangat dalam dan bentuk V • Kawasan pergunungan dan berbukit yang cerun dasar sungainya curam. • Halaju air tinggi. • Upaya menghakis dasar sungai melalui hakisan mendalam. • dibantu oleh, - isipadu air sedikit - jenis batuan keras dan homogen • Contoh : Grand Canyon di lurah Sg Colorado Amerika Syarikat yang dalamnya 1.6 km .

Jeram • Struktur batuan yang tersusun berselang seli keras dan lembut dengan kedudukan batuan keras condong atau tegak di dasar sungai. • Tonjolan batuan keras akan menghalang proses hakisan mendalam pada dasar sungai dan hanya batuan lembut dihakis. • Kadar hakisan yang tidak sama akan mengwujudkan dasar sungai yang tidak rata. • Akibatnya aliran air akan terganggu dan berlompat-lompat ketika melalui tonjolan batuan keras dan batuan lembut. • Contoh : Hulu Sungai Tembeling di Pahang. Jeram Pelagus di Sungai Rayong.

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Air Terjun • Struktur batuan keras yang tersusun secara mendatar atau condong di dasar sungai menganggu aliran air. • Hakisan mendalam dasar sungai hanya menghakis batuan lembut. • Akibatnya yang tertinggal adalah batuan keras. • Hakisan hidroul berterusan pada batuan lembut membentuk lekukan yang semakin dalam di bahagian hadapan batuan keras. • Oleh itu, air sungai mengalir turun dari aras yang tinggi secara tiba-tiba. • Contoh : Air Terjun Kota Tinggi, Johor. Air Terjun Sekayu, Terengganu. Cara Sungai Mengangkut Bahan 1.Ampaian 2.Seretan / heretan 3.Larutan 4.Golekan 5.Lompatan 1.Ampaian : terampai semasa sungai mengalir spt tanah liat dan pasir halus. 2.Larutan : mineral di dasar dan tepi alur sungai menjadi bahan larutan spt. natrium sulfat dan kalsium baikarbanat. 3.Lompatan : batu kecil bergerak secara lompatan yang dibawa arus air spt. batu kelikir dan batu pasir. 4.Seretan : bongkah yang berat akan ditolak dan ditarik oleh arus air bergerak ke hadapan spt. Batu tongkol.

2. Peringkat Tengah (Pengangkutan)

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Lubang Periuk • Kecerunan tidak begitu curam. • Muatan sungai yang kasar dan berat tertimbun di dasar. • Halangan daripada muatan ini menyebabkan aliran air berputar. Akibatnya dasar terhakis ke dalam dan wujud lubang-lubang. • Berkesan di dasar sungai yang lemah strukturnya ( ada retakan ) di mana selain daripada putaran eddy ,hakisan hidraul juga membantu. • Muatan seperti batu tongkol,kerikil dan pasir turut melelas dan mengorek dasar sungai membentuk lubang. Susuh Bukit Berpanca/ Susuh Bukit Terpenggal • Isipadu air banyak,halaju air semakin perlahan, kecerunan semakin landai,dan muatan sungai bertambah. • Dasar sungai yang semakin landai menggalakkan hakisan mendatar manakala hakisan dasar semakin berkurangan. • Muatan sungai akan menjalankan hakisan lelasan dan larutan di tebing sungai. • Akibatnya terbentuk susuh bukit berpanca dan susuh bukit terpenggal semasa air mengalir secara likuan di susuh-susuh bukit. 3. Peringkat Hilir Sungai (Pemendapan)

Likuan Sungai • Dasar sungai semakin landai, aliran air mengalir perlahan dan muatan semakin banyak. • Akibatnya di kawasan batuan sejenis dan batuan lembut akan terbentuk likuan sungai spt. tanih alivium. • Contoh : Sungai Muda di Dataran Kedah. Sungai Pahang di Daerah Pekan Pahang.

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Dataran Banjir • Kejadian banjir tahunan atau musim berupaya melimpah muatan aliran sungai di ke dua-dua tebing sungai. • Apabila banjir surut muatan sungai akan mendap di ke dua-dua tebing membentuk dataran banjir. • Fenomena ini berlaku berterusan dan akan meluaskan dataran banjir tersebut. • Contoh : Dataran Kedah -Perlis dan Dataran Tanjung Karang di Selangor. Tetambak • Limpahan banjir besar memendap muatan sungai di atas tebing-tebing sungai selari dengan aliran. • Disebabkan banjir besar banyak bahan muatan dan proses pemendapan sangat giat. • Proses pemendapan yang berterusan akan meninggikan timbunan sehingga terbentuk satu permatang di sepanjang tebing sungai. • Contoh di Sungai Hwang He di China dan Sungai Rhine di Jerman.

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Likuan Terpenggal • Sungai makin menunjukkan ciri-ciri likuan yang keterlaluan akibat aliran semakin berlahan dan dasar sungai semakin cetek. • Gabungan proses hakisan ,pengangkuatan dan penimbunan menyebabkan likuan sungai bertambah lebar sehingga membentuk likuan terpenggal dan tasik ladam. • Proses hakisan terutama hakisan hidraul giat berlaku di tebing cekung likuan sungai dan pemendapan giat ditebing cembung likuan sungai. • Proses hakisan hidraul akan berlaku di tebing cekung dua likuan akhir akan bersambung membentuk likuan terpenggal. • Kini sungai baru akan terbentuk dan mengalir lurus, manakala likuan asal aliran air akan berkurangan dan membentuk tasik ladam. • Contoh : Tasik ladam di sungai Kinabatangan

Delta • Muatan sungai yang dimendapkan di kuala sungai dan berlaku perluasan jika berlaku penambahan muatan sungai secara berterusan. • Pembentukannya bergantung kepada :  Jumlah muatan.  Kekuatan ombak.  Kejadian pasang surut.  Tidak ada tasik di aliran sungai. • Ada pelbagai jenis, delta muara, delta kaki burung dan delta kipas. 2.5 PENGARUH PROSES GEOMORFOLOGI DENGAN MANUSIA

• Pelancongan – Air Terjun dan jeram. Contoh : Air terjun Sekayu, Air Terjun Kota Tinggi. • Perikanan air tawar – tasik ladam.
Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

EDUCATION of ELAKSAMANA

Contoh : di Sg. Kinabangan • Pertanian – delta dan dataran banjir.. Contoh Delta Kelantan,Dataran Kedah-Perlis. • Penjanaan Tenaga Elektrik Hidro Contoh : Empangan Pergau, Empangan Kenyir

Created by elaksamana@yahoo.com © All Right Reserved Presented 2009

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->