P. 1
Unit 2

Unit 2

|Views: 307|Likes:
Published by vettaikumaresh

More info:

Published by: vettaikumaresh on Feb 02, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/12/2013

pdf

text

original

Sections

SAINS JURUTEKNIK 1

B1004 / 2 /

UNIT 2
KERJA

OBJEKTIF OBJEKTIF AM 1. Memahami istilah am kerja 2. Mengetahui perbezaan kerja dalam ketiga – tiga sistem iaitu mekanikal, elektrik dan bendalir OBJEKTIF KHUSUS 1. Membezakan kerja dalam sistem mekanikal, elektrikal dan bendalir 2. Menerangkan bagaimana daya dan pergerakkan mempengaruhi kerja dalam sistem mekanikal, bendalir dan elektrikal 3. Menulis unit SI bagi kerja dalam sistem mekanikal, elektrikal dan bendalir 4. Mengenalpasti kesan kerja yang dilakukan dalam sistem mekanikal, bendalir dan elektrikal 5. Mengukur kerja dalam sistem mekanikal, bendalir dan elektrikal IDEA UTAMA 1. Kerja berlaku bila adanya daya, tekanan dan voltan yang menyebabkan sesuatu objek bergerak 2. Kerja mekanikal dilakukan bila adanya daya atau kilasan yang menyebabkan sesuatu objek bergerak 3. Kerja bendalir dilakukan bila adanya tekanan yang mengambil tempat kuantiti bendalir 4. Kerja elektrikal dilakukan bila adanya voltan yang menggerakkan cas elektrikal

SAINS JURUTEKNIK 2

B1004 / 2 /

INPUT

2.0

PENGENALAN

Dalam unit ini perbincangan difokuskan kepada kerja dalam sistem mekanikal, elektrikal dan bendalir. Bagaimana kerja dilakukan dalam sistem – sistem tersebut. berlaku dalam sistem mekanikal apabila daya atau kilasan yang dikenakan terhadap sesuatu objek menyebabkan objek itu bergerak. Kerja berlaku dalam bendalir apabila bendalir itu bergerak. Cas – cas yang bergerak dalam sistem elektrik menyebabkan kerja berlaku. 2.1 KEPENTINGAN KERJA Kerja

simen dan kerangka besi. Dalam kilang, banyak kerja dilakukan seperti menggerakkan sistem konveyor.

Rajah 2.1 kerja sedang dilakukan 2.2 KERJA DALAM SISTEM MEKANIKAL Kerja dalam sistem mekanikal terbahagi dua iaitu pertama daya dikenakan ke atas objek dan kedua ialah objek akan bergerak bila daya dikenakan. Jadi jumlah kerja yang dilakukan oleh daya ke atas sesuatu objek didefinasikan sebagai daya yang dikenakan didarabkan

Kerja menyebabkan sesuatu bergerak. Dalam teknologi pembuatan, kerja sangat berguna dan boleh berlaku dalam berbagai – bagai bentuk. Dalam pembinaan bangunan, kren digunakan untuk mengangkat campuran

SAINS JURUTEKNIK 3

B1004 / 2 /

dengan jarak objek itu bergerak

mengalir dari satu tempat ke tempat yang lain. Jadi kerja yang dilakukan untuk menggerakkan cecair Kerja = Daya dikenakan atau gas ini ialah x tekanan didarabkan Jarak objek bergerak dengan isipadu cecair atau gas yang digerakkan. Kerja dalam sistem mekanikal juga berlaku bila kilasan Kerja = Tekanan Malar dikenakan x menyebabkan sesuatu Isipadu cecair atau gas objek itu berpusing. yang digerakkan Kerja = Kilasan objek x 2.4 KERJA DALAM Sudut objek itu berpusing SISTEM ELEKTRIK Voltan menyebabkan cas bergerak dari satu tempat ke tempat yang lain. Jadi kerja yang dilakukan untuk menggerakkan cas ialah voltan didarabkan dengan jumlah cas yang digerakkan

2.3 KERJA DALAM SISTEM BENDALIR Dalam sistem bendalir, tekanan malar boleh menyebabkan isipadu sesuatu cecair atau gas

Kerja = Voltan x Cas yang digerakkan

SAINS JURUTEKNIK 4

B1004 / 2 /

SUB UNIT

KERJA DALAM SISTEM

OBJEKTIF KHUSUS : 1. Menerangkan kerja dilakukan oleh daya dalam sistem mekanikal 2. Menerangkan hubungan antara kerja dilakukan ke atas suatu objek, daya yang dikenakan dan jarak suatu objek bergerak 3. Mengenalpasti kesan kerja dikenakan oleh daya dalam sistem mekanikal 4. Menerangkan kerja dilakukan oleh kilasan dalam sistem mekanikal 5. Menyatakan kaitan antara kerja yang dilakukan ke atas sesuatu objek, kilasan yang dikenakan dan sudut putaran objek yang bergerak.

IDEA UTAMA

SAINS JURUTEKNIK 5

B1004 / 2 /

1. Daya atau kilasan dalam sistem mekanikal digunakan untuk mencari pergerakkan yang diinginkan 2. Kerja terhasil apabila daya atau kilasan menggerakkan sesuatu objek 3. Kerja boleh dikira apabila jarak sesuatu objek yang digerakkan diukur hanya ketika daya dikenakan 4. Kecekapan menggambarkan bagaimana mesin menjalankan kerja 5. Ukuran radian merupakan ukuran sudut yang penting digunakan dalam teknologi

2A.1 DILAKUKAN SUATU DAYA

KERJA OLEH

Kerja yang dilakukan oleh suatu daya boleh didefinasikan sebagai Kerja = Daya dikenakan x Jarak

F= Daya bertindak ke atas objek disepanja ng laluan pergeraka nnya D = Jarak objek bergerak ketika daya sedang bertindak Bagaimana cara menentukan unit bagi kerja ini ialah dengan melihat definasi bagi kerja itu sendiri iaitu ; Kerja = Daya dikenakan x Jarak (Newton ) (meter) Jadi unit bagi kerja ialah Newton.meter (Nm) atau Joule

= Di mana

F

x

D

W = Kerja yang dilakukan oleh daya ke atas suatu objek

SAINS JURUTEKNIK 6

B1004 / 2 /

Di mana 1 Nm = 1 Joule Lihat gambarajah 2A.1 Bagaimana mengira kerja yang dilakukan. Sebuah traktor ditarik sejauh 5 m dari titik A ke titik B. Daya yang diperlukan untuk menarik traktor tersebut ialah sebanyak 5000 N. Berapakah kerja yang dilakukan?

Kerja yang dilakukan ialah 25000 Nm atau 25000 J. 2A.2 KEPENTINGAN KERJA Sebelum kerja terhasil perlulah ada daya yang bertindak ke atas sesuatu objek. Dari sini barulah kerja dilakukan. Kerja ini akan mengerakkan objek tadi dan seterusnya mengubah kedudukannya samada menegak atau mendatar.

Sebagai contoh bila pemandu kereta pedal 5000 N menekan minyak, tayar akan B bergerak dan seterusnya 5 meter A menggerakkan kereta tersebut. Di sini daya dikenakan kepada Rajah 2A.1 Traktor pedal, bila daya ini yang dikenakan daya nd dikenakan kepada ( CORD – (US) 2 Ed.Jun 93) pedal menyebabkan kerja terhasil dimana Penyelesaian; kerja ini menggerakkan tayar kereta tersebut. Kerja = Daya x jarak Begitu juga dalam industri, sebagai W = F x D contoh kerja yang dihasilkan oleh sistem konveyor banyak Daya yang yang membantu industri – dikenakan = 5000 N industri dalam Jarak objek bergerak = pengeluaran barangan 5m mereka. W = 5000 N x 5 m 2A.3 KECEKAPAN = 25000 Nm

SAINS JURUTEKNIK 7

B1004 / 2 /

Mesin bila melakukan kerja dikaitkan dengan kecekapan. Kecekapan ditakrifkan sebagai perbandingan antara kerja keluar dan kerja masuk. Gambarajah 2A.2 menjelaskan apa yang dimaksudkan dengan kerja keluar dan kerja masuk. Satu beban w diangkat setinggi H meter oleh kabel yang dipasangkan pada satu takal. Apabila daya F dikenakan ianya akan menggerakkan kabel tersebut sejauh D meter. Jadi kerja keluar yang dihasilkan ialah W x H manakala kerja masuk yang dihasilkan ialah F x D.

Kecekapan mesin mudah ini ialah nisbah kerja keluar kepada kerja masuk dan dinyatakan dalam peratus seperti 70%, 80% atau 90%. Persamaannya boleh ditulis sebagai

Kecekapan % = Kerja keluar x 100% Kerja masuk

2A.4 KILASAN Sebelum membincang tentang kilasan, kita perlu tahu tentang sudut dan juga cara pengukurannya. Sudut di kira dalam unit radian . Satu radian ialah bukaan yang dibentuk oleh dua jejari yang menghasilkan satu lengkok seperti pada gambarajah 2A.3 Satu radian bersamaan 0 dengan 57.3 . Pie atau F simbolnya π digunakan untuk menyatakan Takal sudut dan ianya bersamaan dengan 1800 atau setengah bulatan. Jadi kalau satu bulatan bermaksud 2π. Pie atau π ini juga bernilai 3.1416.

D

W

H

Rajah 2A.2 Gambarajah Badan Bebas bagi mesin mudah yang digunakan untuk mengangkat beban ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

SAINS JURUTEKNIK 8

B1004 / 2 /

1800 atau π rad

Rajah 2A.3 Bulatan yang menunjukkan sudut diukur dalam 1 radian . ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93) Cara menulis sudut kilasan ini ialah 1/3π radian, 1/2π radian, π radian ataupun 2π radian seperti yang ditunjukkan pada gambarajah 2A.3. 3600 atau 2π rad Rajah 2A.4 Cara menulis sudut dalam radian. ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

Persamaan oleh kilasan

kerja

450
450 atau π/4 rad

Kerja = Kilasan x Sudut yang yang dihasilkan dikenakan

W

=

x

θ

900
900 atau π/2 rad Di mana : W= dilakukan kilasan T= yang Kerja yang oleh Kilasan

SAINS JURUTEKNIK 9

B1004 / 2 /

menghasilkan kerja θ= Sudut putaran yang diukur dalam radian hasil dari kilasan yang dikenakan. Simbol θ atau disebut theta dalam bahasa Greek. Bagaimana mengira kerja oleh kilasan Rajah 2A.4 menunjukkan daya sebanyak 40 N dikenakan kepada pemutar skru bagi melonggarkan kepala skru. Panjang pemutar skru ialah 0.02 m. Manakala sudut yang dihasilkan bagi melonggarkan skru itu ialah θ = 450 . Berapa kerja yang diperlukan untuk menggerakkan kepala skru tersebut.

Rajah 2A.4. Pemutar skru( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93) Penyelesaian F = 40 N T = 40 N x 0.02 m T = 0.8 N.m Penukaran sudut kepada radian 1800 = radian 450 = radian x 450 1800 θ radian Jadi kerja dilakukan ialah W = = π/4 radian = yang = π/4 π π

Tx θ 0.8 N.m x 0.628 N.m

450

SAINS JURUTEKNIK 10

B1004 / 2 /

PENILAIAN KENDIRI 2A

1. Tuliskan persamaan – persamaan berikut : Kerja yang dilakukan oleh daya ___________________ W =

Kerja yang dilakukan oleh kilasan W = _________________ 2. Unit bagi kerja boleh dinyatakan dalam dua unit. Nyatakan kedua –dua unit tersebut. 3. Kilasan ialah daya _______________________ didarabkan dengan

4. Nyatakan nilai bagi pie ( π ) dalam darjah. 5. Satu bulatan bersamaan dengan _____________ radian 6. Satu radian ______________darjah bersamaan dengan

7. Tukarkan 600 kepada sebutan radian 8. Jika seorang lelaki menolak sebiji batu secara mendatar sejauh x meter. Apakah jenis kerja yang anda boleh nyatakan a. Kerja oleh daya b. Kerja oleh kilasan 9. Sebuah kereta ditarik oleh sebuah lori sejauh 6 km. Daya yang dikenakan untuk menarik kereta tersebut ialah 30 kN. Berapakah kerja yang dilakukan (anda boleh nyatakan dalam unit kNm).

SAINS JURUTEKNIK 11

B1004 / 2 /

10.Seorang anggota bomba membuka penutup paip bomba dengan menggunakan spanar di tepi jalan untuk memadam kebakaran sebuah rumah berhampiran. Panjang spanar itu ialah 0.5 m. Ketika membuka penutup itu anggota bomba tersebut memusingkan spanar sebanyak 600 dan daya yang dikenakan ialah 100 N. Berapakah kerja yang dilakukan.

MAKLUM BALAS 2A

1. W = F x D W=Txθ 2. Newton.meter (Nm) atau Joule (J) 3. Sudut putaran 4. π = 1800 5. 2π 6. 57.30 7. π/3 8. a 9. 180 kNm 10.157.08 Nm

SAINS JURUTEKNIK 12

B1004 / 2 /

2A .4 PENGENALAN Pernahkah anda melihat bangunan – bangunan yang sedang dibina di sekitar bandar – bandar atau kawasan perindustrian?. Anda boleh lihat bangunan – bangunan ini dibina dengan menggunakan jentera – jentera berat seperti kren. Sebenarnya kren ini menggunakan sistem blok dan takal untuk mengangkat bahan – bahan binaan atau campuran simen ke atas bangunan tersebut. Tujuan amali ini ialah untuk kita mempelajari mengapa sistem takal sangat berguna. Kita akan mengira kerja yang dilakukan ke atas takal dan kerja yang dilakukan oleh takal. Kedua – dua kerja ini boleh dibuat perbandingan di mana perbandingan ini merupakan kecekapan sesebuah sistem.

UJIKAJI : 2A.1 TAJUK : KERJA YANG DILAKUKAN OLEH DAYA OBJEKTIF Di akhir ujikaji ini, pelajar akan dapat : 1. Mengira kerja yang dilakukan oleh daya yang bertindak ke atas suatu takal 2. Mengira kerja yang dilakukan oleh takal ke atas beban 3. Menyatakan pengiraan kerja yang dilakukan oleh takal ke atas beban adalah kurang daripada kerja yang dilakukan oleh daya bertindak pada takal 4. Mengira kecekapan sistem takal

SAINS JURUTEKNIK 13

B1004 / 2 /

IDEA UTAMA 1. Takal sentiasa menjadikan kerja lebih mudah dilakukan 2. Kerja keluar sentiasa kurang dari kerja masuk 3. Kecekapan adalah perbandingan antara kerja keluar dan kerja masuk 4. Kecekapan dinyatakan dalam bentuk peratus

Jika anda menaiki motorsikal, tiba – tiba tayar motorsikal anda itu pecah lalu anda mengheret atau menolak kenderaan tersebut ke kedai motorsikal untuk digantikan dengan tayar baru. Adakah anda melakukan kerja?. Sudah tentu jawabnya anda melakukan kerja. Ini kerana anda telah mengenakan daya yang membolehkan motorsikal tersebut bergerak. Tetapi kalau anda menolak batang pokok dan batang pokok itu tidak bergerak, maka tidak ada kerja yang dilakukan walaupun sudah ada daya yang dikenakan. Jadi secara teknikalnya kerja akan terhasil bila ada daya dan juga objek yang bergerak. Apabila berlakunya pergerakan sesuatu objek ianya akan melibatkan geseran diantara bahagian – bahagian yang bergerak. Jadi sebahagian kerja dalam sistem tersebut akan ditukar menjadi tenaga haba. Tenaga haba ini selalunya tidak berguna. Pada akhirnya kita tidak akan dapat jumlah kerja atau tenaga yang sama seperti pada awalnya. Jumlah kerja atau tenaganya sentiasa berkurangan. Semakin besar geseran yang hadir dalam sistem tersebut maka semakin kuranglah jumlah kerja atau tenaga yang kita dapat. Dalam amali ini anda dikehendaki membina satu sistem mekanikal yang melibatkan takal. Kerja masuk dalam sistem ini ialah daya yang dikenakan untuk menarik tali didarabkan dengan jarak daya itu bergerak. Manakala kerja keluar ialah berat beban didarabkan dengan jarak beban itu bergerak. Pengiraan kedua – dua kuantiti ini akan menunjukkan kerja masuk lebih besar dari kerja keluar. Perbezaan ini disebabkan oleh kehilangan tenaga disebabkan geseran dalam pusingan takal yang digunakan. Jadi istilah yang digunakan untuk

SAINS JURUTEKNIK 14

B1004 / 2 /

menyatakan perbezaan diantara kerja masuk dan kerja keluar ini ialah kecekapan . Kecekapan didefinasikan sebagai x % Kecekapan 100% = Kerja keluaran

Kerja masukan

PERALATAN Neraca spring Takal dan tali Satu set pemberat Penyangkut pemberat Kaki retot Pengapit – C Pembaris kayu CARAKERJA 1. Pasangkan peralatan seperti pada gambarajah 2A.6 Ujikaji 1: Menggunakan satu takal 2. Pasangkan takal seperti pada gambarajah 2A.7

Rajah 2A.7 Pemasangan sistem menggunakan satu takal ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

Rajah 2A.6 Kaki retot ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

3. Letakkan pemberat ,w disalah satu hujung tali. Rekodkan w dalam jadual1.

SAINS JURUTEKNIK 15

B1004 / 2 /

4. Pasangkan neraca spring di hujung yang lain. Kemudian tarik penyangkut spring tersebut dan dapatkan bacaan bagi daya F ketika mula beban w bergerak ke atas pada kelajuan seragam. Rekodkan F dalam jadual 1. Pada masa yang sama catatkan bacaan bagi jarak pergerakkan,D neraca spring tadi. Rekodkan bacaan D ke dalam jadual. 5. Kemudian catatkan jarak y iaitu jarak beban w yang di angkat. Rekodkan bacaan y dalam jadual. Jarak y ini mestilah sama untuk setiap ujikaji Ujikaji 2 Menggunakan takal : dua

Catatkan bacaan – bacaan bagi D, F, W dan y ke dalam jadual. Bacaan y mestilah sama seperti dalam ujikaji 1.

Rajah 2A.8 Pemasangan sistem menggunakan dua takal ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

Ujikaji 3 Menggunakan takal

: tiga

1. Pasangkan takal seperti pada gambarajah 2A.8. Guna pemberat yang sama seperti dalam ujikaji 1. Ulang langkah 3,4 dan 5.

1. Pasangkan takal seperti pada gambarajah 2A.9. Guna pemberat yang sama seperti dalam ujikaji 1. Ulang langkah 3,4 dan 5. Catatkan bacaan – bacaan bagi D, F, W dan y ke dalam jadual.

SAINS JURUTEKNIK 16

B1004 / 2 /

Bacaan mestilah seperti ujikaji 1.

y sama dalam

Rajah 2A.9 Pemasangan sistem menggunakan tiga takal ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

SAINS JURUTEKNIK 17

B1004 / 2 /

ketiga Sistem Takal Beban W Data Jarak Pergerakan Beban Y Daya Tarikan F Jarak Daya Bergerak D Kerja Masuk (F x D)

tiga Pengiraan Kerja Kecekapan Keluar (W x y) Kerja Keluar 100% Kerja Masuk x

Ujikaji 1 Ujikaji 2 Ujikaji 3 sistem tersebut. Jadual 1 SOALAN 1. Daripada ketiga – tiga ujikaji tersebut. Nyatakan samada terdapat perbezaan atau tidak pada jarak D. 2. Bagaimana pula dengan Daya F. Adakah daya yang diperlukan bagi mengangkat beban W itu berkurang atau bertambah bila sistem takal ditambah. 3. Nyatakan perbezaan kecekapan KESIMPULAN

bagi

SAINS JURUTEKNIK 18

B1004 / 2 /

2.

3.

bendalir terbuka dan system bendalir tertutup. T Menerangkan maksud kerja yang dilakukan dalam system bendalir. Menerangkan perhubungan antara kerja dan tekanan dalam bendalir. Kerja tekanan isipadu = x

SUB UNIT 2B

4.

Menentukan kesan kerja yan ke atas bendalir.

KERJA DALAM SISTEM BENDALIR
OBJEKTIF AM 1. Memahami kerja yang dilakukan oleh omboh(piston). 2. Memahami bagaimana hubungan antara kerja dan tekanan. OBJEKTIF KHUSUS Setelah mempelajari unit ini anda harus dapat : 1. Membezakan system

IDEA UTAMA 1. Biasanya bendalir mengalir daripada tekanan tinggi ke tekanan rendah. Sistem bendalir terbahagike pada dua iaitu sistembend alir terbuka dan sistem bendalir tertutup. Kerja akan berlaku

2.

3.

SAINS JURUTEKNIK 19

B1004 / 2 /

dalam sistem bendalir bila terdapat sejumlah isipadu dan perbezaan tekanan dalam bendalir. W = (∆ p) x V PENGENALAN Di dalam sistem bendalir, kerja akan terjadi bila terdapat perbezaan tekanan di dalam bendalir atau gas yang bergerak.

Apabila kita menghembus angin pada sebatang lilin, kita akan dapati satu kawasan yang bertekanan tinggi di bahagian luar mulut dan satu kawasan bertekanan rendah pada lilin. Ini menunjukan udara bergerak dari suatu tekanan tinggi kepada suatu tekanan rendah. Hembusan udara itu menunjukan kerja telah dilakukan di mana terdapatnya perbezaan tekanan yang berlaku. Bila kita menyedut udara, dada kita akan mengembang dan mewujudkan suatu ruang di dalam dada dimana tekanan di dalam paru-paru adalah rendah. Tekanan di luar adalah tinggi menyebabkan udara bergerak masuk memenuhi ruang paruparu kita. Bila kita menghembus nafas, urat-urat dalam paru-paru kita akan mengecil menyebabkan ruang dalam paru-paru kita semakin sempit. Ini akan meningkatkan tekanan dalam paruparu kita dan menolak keluar udara tersebut.

Rajah menghembus angin( CORD
Ed.Jun 93)

2B.1
– (US) 2nd

Rajah2B.1 di atas menunjukan perbezaan tekanan menyebabkan bendalir bergerak.

SAINS JURUTEKNIK 20

B1004 / 2 /

Ini menunjukan bahawa perbezaan tekanan boleh menyebabkan berlaku pergerakan dalam sistem bendalir. Apakah perbezaan sistem bendalir tertutup dengan sistem bendalir terbuka ? Sistem Tertutup Bendalir

Sistem Bendalir Terbuka Dalam sistem penghantaran litar terbuka, semua bendalir yang diluahkan oleh motor akan kembali ke takungan minyak. Atau dengan erti kata lain ialah tidak berlaku edaran pusingan. Contoh yang menggunakan sistem bendalir terbuka ialah sistem air pembentungan dan sistem air pada Truk Bomba.

Dalam sistem Bendalir Tertutup kebanyakan bendalir yang diluahkan oleh motor akan dikembalikan ke bahagian masukan pam. Atau dengan erti kata lain ialah berlakunya edaran pusingan. Contoh yang menggunakan sistem bendalir tertutup ialah Jek Hidraulik dan Sistem Brek Kereta. Lihat rajah di bawah.

Rajah2B.3 menunjukan penggunaan sistem bendalir terbuka dalam Truk Bomba. ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

Bagaimana Omboh melakukan kerja Rajah2B.2 menunjukan penggunaan sistem bendalir tertutup dalam Jek Hidraulik dan Sistem Brek Kereta ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93) Apabila tekanan malar dikenakan pada sesuatu omboh, akan berlaku perubahan isipadu bendalir menyebabkan omboh akan bergerak ke

SAINS JURUTEKNIK 21

B1004 / 2 /

hadapan dan seterusnya menolak beban di atasnya. Sehubungan dengan itu, kerja yang dilakukan oleh omboh boleh ditentukan dengan menggunakan persamaan di bawah.

SAINS JURUTEKNIK 22

B1004 / 2 /

Kerja = Tekanan x Isipadu yang Malar digerakan

benda berat. Di mana robot menggunakan silinder hidraulik untuk melakukan kerja berat tersebut. Seperti gambarajah di atas silinder hidraulik dibuat dalam bentuk silinder kosong dan dipadankan dengan piston dan bendalir di dalamnya. Piston itu dikeluarkan oleh tindakan tekanan minyak. Apabila piston bergerak beban juga turut bergerak.

Rajah2B.4 di bawah menunjukan pergerakan omboh dari kedudukan awal ke kedududkan akhir.

Contoh di mana robot digunakan dalam industri berat ialah di Kilang Proton Di Shah Alam dan Perwaja Steel di Gurun Kedah.

Rajah2B.4 pergerakan somboh ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93) Dalam industri berat, biasanya robot digunakan untuk mengangkat benda-

SAINS JURUTEKNIK 23

B1004 / 2 /

Selamat mencuba. Berbincanglah dengan kawankawan anda.

Rajah 2B.5 piston

( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

AKTIVITI 1

Sebuah silinder hidraulik mengerakan piston (mendatar) sejauh 10 cm semasa penolakan ke atas beban. Tekanan bendalir piston ialah 80 kN/ m2. Dapatkan kerja yang dilakukan oleh silinder hidraulik tersebut. Diberi luas silinder ialah 12cm 2. Rajah2B.5 di atas menunjukan sebuah piston yang sedang melakukan kerja.

SAINS JURUTEKNIK 24

B1004 / 2 /

MAKLUMBALAS 1

Tekanan = 80 kN/m2 Isipadu = luas x tinggi = 12 cm2 x 10 cm = 120 cm3 tukar unit sentimeter kepada meter ∆V = 120 cm3 x (1m3 / 1000000 cm3) di mana 1m = 100cm ∆V = 0.00012 m3 Kerja = Tekanan x Isipadu yang Malar digerakan W = 80000 N/ m2 0.00012 m3 W = (80000 0.00012) x Nm3/ m2 W= 9.6 # x

x N.m

SAINS JURUTEKNIK 25

B1004 / 2 /

Kerja yang dihasilkan disebabkan oleh berlakunya perbezaan tekanan dan isipadu yang digerakan. Kerja = Perbezaan x Isipadu yang Tekanan digerakan

Rajah2B.6 di atas menunjukan di mana air disedut dari sebuah tasik dan dialirkan ke sebuah tangki air di atas sebuah bukit. ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93) Air yang dialirkan itu diambil bacaan dalam kedudukan menegak yang ditandakan dengan symbol ‘ h ‘.

Jumlah kerja boleh dikira dengan menggunakan persamaan W = (∆ p) x V.

Formula Kerja Formula Kerja melibatkan tekanan melibatkan tekanan ::

yang yang

Kerja = Per. tekanan x Kerja = Per. tekanan x isipadu isipadu

SAINS JURUTEKNIK 21

B 1004 / 2 /

Pam akan memindahkan sejumlah air pada tekanan yang berbeza (∆ p). Tekanan bahagian atas paip keluaran adalah sama dengan tekanan atmosfera. Tekanan bawah salur masuk paip adalah sama dengan jumlah tekanan atmosfera dan jumlah tekanan ketinggian paras air atau ‘h’ .

antara paip di bahagian atas dengan paras air dalam tasik adalah 150 kaki. Di mana pam digunakan untuk menyedut air dari tasik ke tangki. (berdasarkan rajah di atas) (w=kerja, ∆p=per. Tekanan, V=isipadu) Penyelesaian W = (∆p) x V Berat ketumpatan air ialah 62.4 Ib/ ft3 P= 62.4 Ib/ ft3 150 ft P= 9360 Ib/ ft3 Isipadu air = 250 ft3 W = (9360 Ib/ ft2) 3 (250ft ) W = 2340000 kaki paun(ft. Ib) Kerja yang dilakukan oleh pam untuk memindahkan 250 kaki padu air pada jarak menegak 150 kaki ke dalam ialah 2340000 kaki paun (ft. Ib). Gas dimampatkan piston. yang oleh x

Contoh sistem air ini boleh di lihat di taman perumahan, kawasan yang bertekanan rendah, dan loji penyimpanan air.

Rajah 2B.7 tangki air

( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

Contoh Soalan Sebuah tangki yang boleh menampung 250 kaki padu air. Jarak

Dalam silinder hidraulik, bendalir di bawah tekanan untuk mengerakan piston. Seterusnya piston akan menggerakan beban di mana kerja telah dilakukan.

SAINS JURUTEKNIK 22

B 1004 / 2 /

Perubahan isipadu

Dalam enjin gasoline, piston akan melakukan kerja di mana terdapat percampuran di antara udara dengan gasoline dalam bentuk wap kemudian dimampatkan dalam jumlah isipadu yang Jarak Pergerakan kecil. Lihat rajah di piston bawah.

(∆V)

0.40m

Rajah 2B.9 menunjukan sebuah piston sedang melakukan kerja. ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93) Walau bagaimana pun pertukaran isipadu gas (∆V) oleh pergerakan piston ke bawah (kedudukan 2) boleh ditentukan dengan persamaan seperti di bawah . Lihat rajah bawah.

0.30m
Rajah2B.10 piston memampat kan udara
( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

∆V = luas silinder x jarak piston bergerak

SAINS JURUTEKNIK 23

B 1004 / 2 /

AKTIVITI 1

Jarak piston bergerak 0.40m Diameter silinder = 0.30m Luas silinder = 2 2 d / 4 atau π r = 2 (0.30) / 4 = (0.09)/ 4 = 0.0225π Daripada formula,

=

π π π

Diberi satu piston seperti gambarajah di bawah bergerak sejauh 0.40m dan diameter silinder ialah 0.30m. Dapatkan perubahan isipadu apabila udara dimampatkan.

∆V = luas silinder x jarak piston berg erak ∆V = 0.0225π x 0.40 = 0.009π #

Contoh kerja dalam sistem terbuka Pergeraka n gas melalui paip daripada pembekal kepada pengguna Pergeraka n cat dalam sistem semburan cat. Pergeraka n udara daripada kompress or ke

-

-

MAKLUMBAL AS 1

SAINS JURUTEKNIK 24

B 1004 / 2 /

dalam enjin jet. Contoh kerja dalam sistem tertutup Operasi brek dalam sistem brek kenderaan Pergeraka n darah dari jantung ke seluruhan badan. Kapal korek atau back hoe.

-

-

SAINS JURUTEKNIK 25

B 1004 / 2 /

SUB UNIT 2C
KERJA DALAM SISTEM
KERJA DALAM SISTEM ELEKTRIK OBJEKTIF KHUSUS : Diakhir sub unit ini pelajar akan dapat : 1. menyatakan rumus kerja sebagai KERJA = VOLTAN X ARUS 2. mentakrifkan Coulomb sebagai cas yang memiliki 6.25 x 1018 elektron. 3. menghitung kecekapan motor. 4. menyelesaikan masalah mengenai motor. 5. menyatakan contoh-contoh kerja dalam sistem elektrik.

SAINS JURUTEKNIK 26

B 1004 / 2 /

Kerja Kerja oleh oleh cas cas tidak tidak kelihatan kelihatan

tetap i IDEA UTAMA KERJA DI DALAM SISTEM ELEKTRIK Kerja dalam elektrik apabila: Perbezaan Menyebabkan voltan sistem berlaku Kerja Kerja yang yang dihasilkan dihasilkan boleh boleh dilihat dilihat atau atau dirasai dirasai

konduktor

2C. CAS Cas APAKAH ELEKTRIK? bergera kk Elektron yang terpisah daripada atomnya digerakkan oleh daya elektrik melalui konduktor.

cas

cas

kerj a ē

konduktor

Cas yang bergerak melalui konduktor melakukan kerja .

ē

ē

ē

Pergerakan elektron ini dinamakan arus elektrik.

Motor berputar Cas-cas bergerak Lampu menyala Radio berbunyi Kipas berpusing

Gambarajah 2C.1 :Menunjukkan bateri membekalkan tenaga elektrik untuk menyalakan lampu.

SAINS JURUTEKNIK 27

B 1004 / 2 /

Rajah Electricity Chapman)

2C.1(Basic – Jim

Bateri menggerakkan elektron melalui litar untuk menyalakan lampu. Cas elektrik disukat dalam unit Coulomb 1 Coulomb = 6.25 x 1018 elektron

SAINS JURUTEKNIK 28

B 1004 / 2 /

2C.1

APAKAH UNIT KERJA ELEKTRIK

Diketahui: Kerja Mekanikal

= 9.6 x 104 (Volt.Coulomb) = 96 kJoule. = Kerja yang dilakukan untuk mengecas betari.

Kerja = Kuantiti Daya x Jarak Dilalui
2C.2 BAGAIMANA HUBUNGAN CAS ELEKTRIK DENGAN ARUS Kerja = Perbezaan Voltan x Cas Digerakkan elektrikal Gambarajah 2C.2 :Menunjukkan Arus bergerak melalui konduktor W = (ΔV) x q Kerja Elektrik

Unit = Joule

W = Kerja elektrik dalam unit Joule (ΔV) = Perbezaan voltan dalam unit Volt. q = Cas dalam unit Coulomb Joule = Voltan x Coulomb Contoh 2C.1 Sebuah bateri kuasa 12v boleh menyimpan 800 Coulomb cas elektron. Berapakah kerja elektrik yang dihasilkan? Penyelesaian: W = (ΔV) x q = 12 x 800 (Volt.Coulomb)

SAINS JURUTEKNIK 29

B 1004 / 2 /

Rajah 2C.2 ( CORD – (US) 2nd Ed.Jun 93)

SAINS JURUTEKNIK 30

B 1004 / 2 /

Penyelesaian: Kerja dilakukan = Tena I (Ampere) = q (Coulomb) ga t (saat) elekt rik q (Coulomb) = It (Ampere.saat) digu naka n 1 Coulomb = 1 (Ampere . saat) q x 60 = It = 4 x 2 = 480

ARUS = CAS MASA

untuk motor beroperasi selama 2minit.

1 (Ampere.jam) = Jadi kerja elektrik yang 3600 Coulomb dihasilkan apabila cas
Coulomb Contoh 2C.2 Berapa lamakah bateri boleh bertahan dengan nilai cas 8000 Coulomb? Penyelesaian: 3600 Coulomb = 1 (Ampere . jam) 8000 Coulomb = 1 x 8000 3600 = 2.2 (Ampere . jam) 2C.3 KERJA DILAKUKAN KE ATAS MOTOR Contoh 2.2.3 Motor elektrik arus terus (AT) 12volt beroperasi selama 2minit. Arus yang mengalir ialah 4 Ampere. Kirakan kerja elektrik yang dilakukan W q = 480 = Joule. = (ΔV) x

yang dipindahkan sebanyak 480Coulomb;

12 x 5760

2C.4 KESAN OLEH KERJA ELEKTRIK Kerja elektrik menyebabkan pergerakan, haba, penghasilan cahaya dan suara. Contoh: Mesin - Motor - Lampu - Televisyen

SAINS JURUTEKNIK 31

B 1004 / 2 /

2C.5

Tenaga masukan sebuah motor ialah 5760 Joule. Motor disambungkan kepada Tenaga elektrik menyebabkan motor kren untuk berputar menggerakkan rasuk. Berat rasuk 2000N dan diangkat setinggi 2.5m. Kirakan kerja yang dilakukan oleh motor serta kecekapan motor. Kerja elektrik kepada kerja mekanikal

KECEKAPAN ELEKTRIK

Penyelesaian: Kerja = Daya Jarak = 2000 x 2.5 Peralatan bergerak secara mekanikal = 5000 Nm = 5000 Joule. Kecekapan motor Sesetengah daripada W OUT x 100 kerja elektrik akan hilang sebagai tenaga W IN haba yang akan menyebabkan motor menjadi panas. Tetapi 5000 x 100 jika kerja elektrik itu memang untuk 5760 mengeluarkan tenaga haba. Oleh yang demikian, kehilangan 86.8% haba ini akan mengurangkan keupayaan atau kecekapan motor. 2C.6 MOTOR KECEKAPAN

x

=

=

=

Kecekapan motor = Kerja keluaran x 100 Kerja masukan

Kecekapan motor = W OUT x 100 W IN

LATIHAN KENDIRI 2C 1. Manakah persamaan berikut mewakili kerja elektrik?

Contoh 2C.4

SAINS JURUTEKNIK 32

B 1004 / 2 /

A. B. C. D.

W W W W

= = = =

Fxd (ΔV) x q p xh (ΔV) x I

2. Coulomb adalah unit cas elektrik bersamaan dengan, A. satu ampere B. 6.25 x 1018 elektron C. 60 Ampere . saat D. satu Ampere. saat 3. Bateri 1.5 menghasilkan Coulomb Berapakah kerja dilakukan? A. 4 (Ampere . B. 9 Joule C. 4 Joule D. 9 N/m Volt 6 cas. yang jam) MAKLUM BALAS 1. A. W = (ΔV) x q 2. B. 6.25 x 10 18 Coulomb 3. B. 9 Joule 4. C. 80% 5. D. 15Coulomb

4. Sebuah motor elektrik membuat kerja mekanikal sebanyak 800Nm dengan menggunakan 1000 Joule tenaga elektrik. Berapakah kecekapan motor itu? A. 100% B. 125% C. 80% D. Tiada seperti di atas. 5. Bateri 12 Volt membuat kerja 180VC. Berapakah cas yang digerakkannya. A. 2160 Coulomb B. 7.813 x 1018 Coulomb C. 9.375 x 1019 Coulomb D. 15 Coulomb

SAINS JURUTEKNIK 33

B 1004 / 2 /

PENGIRAAN KERJA DALAM SISTEM ELEKTRIK IDEA UTAMA Motor menukarkan tenaga elektrik (kerja masukan) kepada kerja mekanikal (kerja keluaran) Formula kecekapan motor % Kecekapan motor = Kerja keluaran x 100 Kerja masukan

Kecekapan motor lazimnya adalah kurang daripada 100%

SAINS JURUTEKNIK 34

B 1004 / 2 /

Unit bagi kerja elektrik adalah (volt.coulomb) or joule. TEORI Penggunaan tenaga elektrik adalah dengan penukaran tenaga elektrik kepada bentuk yang lain. Contohnya, toaster menukarkan elektrik kepada tenaga haba serta tenaga (komponen pemanas). Manakala menukarkan tenaga elektrik kepada mekanikal serta sedikit tenaga haba. kaedah tenaga tenaga cahaya motor, tenaga

Secara amnya, kecekapan daripada aplikasi tersebut bolehlah dirumuskan oleh persamaan berikut. Kecekapan : Kerja keluaran x 100 Kerja masukan

SAINS JURUTEKNIK 31

B 1004 / 2 /

Bagi motor elektrik; Kecekapan elektrik mekanikal x 100 : Kerja keluaran Kerja masukan elektrik

Bagi tenaga elektrik yang digunakan oleh motor, iaitu kerja masukan elektrik (WIN) pada satu tempoh masa tertentu adalah diberi dengan persamaan berikut; WIN :IxVxt I : arus dalam Ampere V : voltan dalam unit volt t : masa motor beroperasi dalam saat WIN : Kerja masukan dalam unit volt. Coulomb Bagi pengiraan kerja keluaran mekanikal ianya adalah bergantung kepada kerja mekanikal yang digerakkan oleh motor. Di dalam kes ini, kerja mekanikal adalah hasil darab beban dengan ketinggian tertentu. Ianya ditulis mengikut persamaan berikut; WOUT : w x h. w : berat beban dalam unit N h : ketinggian dalam m WOUT : Nm : Joule

Contoh – contoh :

SAINS JURUTEKNIK 32

B 1004 / 2 /

1. Berapakah kecekapan motor yang mempunyai keupayaan ¾ kk dan memerlukan 1000 W kuasa masukan elektrik ? Diberi Kuasa masukan = 1000 W Kuasa keluaran = ¾ kk (1 kk = 746 W ) = ¾ x 746 = 559 W % Kecekapan motor = Kerja keluaran x 100 Kerja masukan = 559 x 100 1000 = 55.95 %

SAINS JURUTEKNIK 32

B 1004 / 2 /

AKTIVITI 1. Apakah syarat yang perlu dipatuhi agar kecekapan motor boleh mencapai 100%. Bolehkah kecekapan minima ini dicapai ?

2. Di dalam kehidupan sehari-hari penggunaan motor elektrik amat penting, huraikan apakah kepentingan motor elektrik di dalam kehidupan serta senaraikan kerja-kerja keluaran dan kerja masukan bagi setiap aplikasinya.

SAINS JURUTEKNIK 33

B 1004 / 2 /

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->