P. 1
Tugasan Qiraat

Tugasan Qiraat

|Views: 4,666|Likes:
Published by zaaimm

More info:

Published by: zaaimm on Mar 05, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/31/2013

pdf

text

original

1.

PENDAHULUAN Qiraat adalah bentuk masdar daripada qara’a atau jamak daripada qiraah yang ertinya bacaan. Menurut istilah ilmiah, qiraat adalah satu mazhab(aliran) pengucapan AlQuran yang dipilih oleh salah seorang Imam qurra’ sebagai suatu mazhab yang berbeza dengan mazhab lainnya. Dengan kata yang lain ia membawa maksud perbezaanperbezaan dalam membaca Al-Quran, iaitu perbezaan lafaz-lafaz Al-Quran mengenai huruf-huruf dan cara mengucapkannya di segi tebal atau nipis, panjang pendeknya dan sebagainya. Muhammad Abdul Azim Az-Zarqani mengatakan: "Qiraat ialah suatu mazhab yang dipilih oleh imam qiraat yang mana antara satu dengan lainnya tidak sama dalam menuturkan Al-Quran." Muhammad Salam Muhsin mengatakan: “Qiraat adalah satu ilmu yang membahaskan tentang cara pertuturan kalimat-kalimat Al-Quran serta cara pelaksanaannya dengan menisbahkan setiap wajahnya kepada seorang Imam pakar qiraat.” Muhammad ‘Ali Shabuni mengatakan: "Qiraat ialah suatu cara daripada beberapa cara mengucapkan Al-Quran yang masing-masing imam itu memilih satu cara yang berbeza dengan yang lainnya dalam mengucapkan Al-Quran”. Definisi tersebut di atas, dapatlah kita simpulkan qiraat adalah suatu ilmu pengetahuan mengenai cara melafazkan Al-Quran secara praktikal dengan pengucapannya yang baik, sama ada disepakati atau diperselisihkan kesahihannya dengan berpandukan pada mazhab-mazhab yang diakui sanadnya hingga sampai kepada Rasulullah SAW.

2.

Bincangkan sejarah perkembangan Ilmu Qiraat di Malaysia dengan mengambil kira peranan institusi-institusi yang terlibat. (15 markah)

2.1

Sejarah perkembangan Ilmu Qiraat di Malaysia Ilmu Qiraat dianggap asing oleh masyarakat melayu kerana ia tidak diperkenalkan secara meluas di negara kita, sedangkan ia berkembang dengan meluasnya pada zaman Rasullullah s.a.w dan selepasnya. Tetapi hakikatnya, ilmu Qiraat bukannya suatu ilmu yang asing bagi umat Islam di Malaysia, malah al-Quran yang dibaca sekarang adalah sebahagian daripada ilmu Qiraat itu sendiri. Pengajian tilawah al-Quran di Malaysia berjalan seiring dengan perkembangan dakwah Islam yang telah sampai di gugusan nusantara sejak sekian lama dahulu. Ketika itu, pengajian tilawah al-Qur’an hanya diajar oleh para ulama’ dan guru-guru agama melalui institusi pondok, madrasah atau rumah kediaman mereka. Mengikut sejarah perkembangan ilmu tajwid, penyusun ilmu tajwid yang pertama dalam bahasa Melayu adalah seorang ulamak yang bernama Muhammad Salih bin Ibnu Mu’ti bin Syeikh Muhammad Salih al- Kalantani. Asal usulnya tidak diketahui tetapi mengikut sejarah nama di akhir adalah al-Kalantani, berkemungkinan beliau berasal dari kelantan.( nama ini terdapat dalam sebuah buku karya beliau ). Berdasarkan kepada bukunya mengenai ilmu tajwid, yang bertajuk “ Mir’atul Quran fi Tashili Ma’rifati Ahkamit Tajwid lil Mulkil Wahhab” dihasilkan pada tahun 1193H bersamaan 1779M adalah tarikh terawal mengenai ilmu itu yang ditulis dalam bahasa Melayu. Beliau juga telah mengambil kitab tafsir Bahasa Melayu “Turjumanul Mustafid”, Karya Abdul Rauf bin Ali al-Fansuri yang merupakan terjemahan dan tafsir al-Quran yang pertama dalam bahasa Melayu. Buku ilmu tajwid karya Ibnu Syeikh Abdul Mu’ti ini telah disalin semula oleh Tuan Guru Haji Mahmud bin Muhammad Yusuf Terengganu bermula pada tahun 1235H (1819) dan disiapkan pada tahun 1265H bersamaan 1848M. Susunan Mir’atul Quran karya beliau mengandungi hukum-hukum tajwid yang biasa dibicarakan dalam kitab-kitab lain dan membicarakan fasal-fasal dan beliau mula

membandingkan wajah-wajah bacaan imam-imam qiraat yang terkenal seumpama Syeikh Hafas, Syeikh Qalun, Syeikh Nafi’, Syeikh Abu Umar, Syeikh Ibnu Katsir, Syeikh Ibnu ‘Amir, Syeikh Kisa-I, Syeikh ‘Asim dan ramai lagi. Setelah negara mencapai kemerdekaan sekolah-sekolah rasmi kerajaan pula turut menyediakan pengajian yang berhubung dengan tilawah al-Quran dan perkara yang melibatkan ilmu Qiraat tidak di perluaskan. Ini adalah kerana keutamaan dalam mempelajari bacaan al-Quran adalah membaca beserta dengan tajwid dan menjadi kewajipan bagi guru-guru al-Quran memberi penekanan serta tumpuan kepada kaedah bacaan al-Quran beserta tajwid. Seperti mana yang di utarakan oleh Imam Ibnu alJazari[1] Maksudnya: “Mengamalkan tajwid itu ( ketika membaca al-Qur’an ) satu kewajipan, Sesiapa yang tidak mengelokkan bacaan (membaca al-Qur’an beserta tajwid) adalah berdosa, Kerana beserta tajwidlah Tuhan menurunkan al-Qur’an, Dan begitulah kepada kita sampainya bacaan”. Justeru itu pengetahuan terhadap ilmu Qiraat ini di ketepikan dahulu agar masyarakat dapat membaca dengan betul sebelum mendalami ilmu Qiraat ini. Di samping itu juga, pengetahuan sebegini sebahagian besarnya hanya mampu di pelajari di Timur Tengah seperti Mesir, Syiria, Arab Saudi dan sesetengah negara arab yang lain maka timbullah masalah kekurangan pakar-pakar yang khusus dalam bidang ini untuk menerangkan kepada masyarakat pengetahuan tentang ilmu ini. Keghairahan masyarakat Islam di Malaysia mempelajari seni ilmu bacaan alQuran ini semakin meningkat. Ini terbukti dengan adanya sambutan yang menggalakkan terhadap kelas-kelas pengajian al-Quran samada dibawah kerajaan, swasta mahu pun persendirian. Walaupun begitu, sebahagian besar kelas-kelas tersebut masih lagi belum memperkenalkan ilmu Qiraat ini kerana lebih menekankan kepada memperbetul dan memperelokkan bacaan.

Masyarakat Islam di Malaysia mula memahami bahawa bacaan yang mereka pelajari selama ini adalah bacaan daripada riwayat Hafs bin Sulaiman al-Khufi melalui majlis-majlis dan tilawah al-Quran yang sebahagian besarnya menonjolkan identiti bacaan ini sekaligus memperkenalkan kepada masyarakat Islam di Malaysia bahawa bacaan yang dipersembahkan adalah mengikut bacaan riwayat Hafs bin Sulaiman alKhufi sepertimana yang mereka amalkan sebelum ini. Disamping itu, dengan timbulnya beberapa Maahad Tahfiz samada dibawah kerajaan atau pun swasta yang mengambil sukatan pelajaran daripada Universiti AlAzhar, Kaherah telah membuka sedikit ruang kefahaman masyarakat Islam di Malaysia tentang ilmu Qiraat yang mana sebelum ini pengetahuan sebegitu hanya tertumpu kepada individu-individu tertentu sahaja. Sukatan pelajaran yang diambil adalah diantaranya mempelajari bacaan Qiraat melalui aliran al-Syatibiah dengan menggunakan matan alHirzu al-Amaani Wa al-wajhu al-Tahaani. Justeru itu, penggunaan aliran al-Syatibiah bagi riwayat Hafs bin Sulaiman alKhufi ini semakin popular dan terkenal dengan adanya sistem pelajaran yang sebegini dan ramainya lepasan-lepasan pelajar dari maahad-maahad tahfiz. Hakikatnya, sebelum aliran al-Syathibiah ini dikenali oleh masyarakat Islam di Malaysia sememangnya mereka sudah pun membaca mengikut aliran ini tanpa mereka sedari. Penubuhan Darul Quran (Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat) bermula pada tahun 1966 apabila Perdana Menteri Malaysia yang pertama, Tuanku Abdul Rahman Putera Al-Haj melahirkan hasrat untuk mewujudkan sebuah Institut Pengajian al-Quran di Malaysia. Idea ini timbul ekoran daripada Musabaqah Al-Quran yang diadakan semenjak tahun 1960 serta lawatan Rektor Universiti Al-Azhar Sheikh Mahmud Syaltut di perasmian Masjid Negara. Sebagai permulaan, Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat ditubuhkan sebagai salah satu unit di Bahagian Hal Ehwal Islam, Jabatan Perdana Menteri, Kuala Lumpur.

Dengan penubuhan tersebut maka bermulalah pengajian dalam bidang Tahfiz al-Quran di Dewan Syarahan Masjid Negara pada 1 Mac, 1966. Dari tahun 1966 hingga tahun 1978 pengajian ini diletakkan di bawah kelolaan Jawatankuasa Tadbir Masjid Negara dan Urusetia Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia, pada tahun 1972 dan ianya diberi nama “Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat”. Awal tahun 1979 Maahad Tahfiz ini diletakkan pula di bawah kelolaan Pusat Penyelidikan Islam, Bahagian Ugama, Jabatan Perdana Menteri sehingga tahun 1980. Selepas itu Maahad Tahfiz dipindahkan ke Bangunan JKR 588/33, Jalan Chenderasari, Kuala Lumpur dan dan kemudiannya diletakkan di bawah kelolaan Institut Dakwah dan Latihan Islam (INDAH) Bahagian Ugama, Jabatan Perdana Menteri sehingga tahun 1983. Sehinggalah pada tahun 1984 Maahad Tahfiz telah lahir sebagai sebuah Cawangan di Bahagian Ugama, Jabatan Perdana Menteri dengan organisasinya yang tersendiri. Pada Tahun 1992 Maahad Tahfiz ini kemudiannya dipindahkan ke Taman Tun Dr. Ismail bagi penempatan pelajar lelaki dan pelajar perempuan pula ditempatkan di Jalan Ledang. Pada Tahun 1994 pelajar perempuan kemudiannya dipindahkan ke Taman Tun Dr. Ismail, manakala pelajar lelaki dipindahkan ke Batu 14 Sg. Semungkus Hulu Langat Selangor. Pada tahun 1997 Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat telah dinaikkan taraf sebagai salah satu bahagian di Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dan diberi nama Darul Quran Akhirnya pada 1 November 1998, Darul Quran ditempatkan ke kampus tetap di Kompleks Darul Quran di Ampang Pecah Kuala Kubu Bharu, Selangor. Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat ditubuhkan juga di setiap negeri samada di bawah kerajaan persekutuan, negeri atau persendirian di seluruh Malaysia, seperti Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat Shah Alam Selangor, Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat Pulai Chondong Kelantan dan Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat ADDIN Perak. Peranannya adalah sama iaitu mengembangkan ilmu al-Quran kepada seluruh rakyat di negara ini khususnya pelajar-pelajar.

2.2

Peranan institusi-institusi yang terlibat Darul Quran dan Maahad Tahfiz menunaikan fardu kifayahnya dengan menjadi satu pusat untuk mengembangkan ilmu Qiraat terhadap masyarakat. Dengan menunaikan tuntutan ini juga maka ia merupakan satu usaha ke arah memelihara al-Quran dari sebarang penyelewengan dengan melahirkan generasi huffazul Quran yang berpendidikan dunia dan akhirat, Melalui pendidikan di Darul Quran juga akan melahirkan insan yang mempunyai personaliti yang tinggi. Pendidikan di Darul Quran dan Maahad Tahfiz juga bertujuan melahirkan pelajar dalam bidang tahfiz dan Qiraat. Seterusnya para pelajar di sini juga di beri pendedahan dengan ilmu dakwah dari segi kepimpinan, metodologi, komunikasi dan psikologi dakwah di mana dengan ini akan melahirkan generasi pendakwah yang akan dapat menjana masyarakat Islam yang berilmu dan dapat menjadi insan yang terpuji. Darul Quran memainkan peranan yang penting ke arah melahirkan para huffaz dan du’at yang berkemahiran dalam bidang al-Quran seterusnya berwibawa dan berketrampilan melalui program Diploma Tahfiz Al-Quran dalam kerangka membina ummah yang berkualiti. Darul Quran dan Maahad Tahfiz juga berobjektifkan untuk melahirkan golongan professional yang hafiz, generasi yang bertakwa, berilmu dan bermanfaat serta mahir lagi berketrampilan selaras dengan keperluan ummah dan Negara. Pendidikan di Darul Quran dan Maahad Tahfiz turut menyediakan asas penjanaan ke arah melahirkan generasi cendekiawan yang berkemampuan mengembalikan tradisi zaman kegemilangan keilmuan Islam. Pada 16 April 1983 graduan-graduan dari Darul Quran telah diberi pengiktirafan oleh JPA setaraf dengan diploma Universiti Institut Teknologi Mara bagi membolehkan pelajar-pelajar lepasan Darul Quran ini menjawat jawatan dalam perkhidmatan awam atau swasta sebagai Pegawai Hal Ehwal Islam, pendidik atau pendakwah atau jawatan lain dalam bidang yang memerlukan tahap profesionalisme, berwibawa serta mempunyai personality yang tinggi. Ia juga diiktiraf oleh universiti dalam dan luar Negara, khususnya

di Timur Tengah. Graduan Darul Quran berpeluang mengikuti program ijazah Pertama di pusat-pusat pengajian tinggi seperti : 1-Maahad Qiraat Al-Azhar Al-Syariff 2-Universiti Malaya 3-Universiti Kebangsaan Malaysia 4-Universiti Islam Antarabangsa Malaysia 5-Kolej Universiti Islam Malaysia 6-Universiti Islam Negeri Sultan Syarif Kassim, Sumatera, Indonesia. Manakala lepasan SPM dari Maahad Tahfiz, pelajar bebas memilih IPTA/IPTS dalam dan luar negeri mengikut cita-cita masing-masing. Pelajar yang lulus dalam peperiksaan STAM pula boleh memilih mana-mana institut pengajian di Timur Tengah, seperti Universiti Al-Azhar, Universiti Madinah, Jordan dan lain-lain. Pelajar yang menduduki peperiksaan STTQ pula berpeluang untuk menyambung pengajian secara terus dalam bidang Quran & Qiraat di Universiti Al-Azhar Cawangan Shoubra, Mesir. Secara ringkasnya Darul Quran dan Maahad Tahfiz Al-Quran Wal-Qiraat serta institusi seumpamanya yang ditubuhkan di setiap negeri samada di bawah kerajaan persekutuan, negeri atau persendirian di seluruh Malaysia mempunyai peranan yang sama iaitu;  mengembangkan ilmu al-Quran kepada seluruh rakyat di negara ini khususnya pelajar-pelajar.  Melahirkan para huffaz yang mahir isi kandungan al-Quran, berilmu, beramal dan bertakwa dan efisyen tentang isi kandungan al-Quran serta dapat merealisasikan dalam masyarakat.  Quran.  Menghidupkan kembali Ulum Al-Quran dan memperdekatkan Ulum AlQuran kepada masyarakat.  Melahirkan individu yang mempunyai ilmu pengetahuan, beramal soleh, bertakwa kepada Allah s.w.t. dan berakhlak mulia dan menjadi rujukan masayarakat Menyediakan kemudahan mengkaji al-Quran dan mempelajari Ulum al-

Memelihara isi kandungan al-Quran dan keaslian bacaannya dari sebarang penyelewengan. Menyediakan peluang melanjutkan pelajaran ke peringkat lebih tinggi samada di dalam atau luar negara. KESIMPULAN Ilmu qiraat adalah salah satu ilmu dan cabang-cabang ilmu yang ada hubungan dengan al-Quran yang sewajarnya diberi perhatian yang serius. Ilmu Qiraat hendaklah sentiasa di pelajari, dijaga dan disuburkan melalui pusat-pusat pengajian yang mengajarkannya. Darul Quran salah satu dari pusat pengajian yang menghidupkan dan melahirkan ahli Qiraat. Semoga Darul Quran dan Maahad Tahfiz berjaya dalam misinya untuk melahirkan para huffaz dan du’at yang berkemahiran dalam bidang al-Quran, berrpersonaliti yang tinggi, bertakwa, berilmu dan melahirkan generasi cendekiawan yang berkemampuan mengembalikan tradisi zaman kegemilangan keilmuan Islam. Semoga Allah mempermudahkan jalannya dalam mendaulatkan dan menghidupkan ilmu al-Quran. InsyaAllah.

3.

Bincangkan peranan ilmu Qiraat dalam pemahaman Al-Quran. (10 markah)

Sesetengah ulama qiraat memberikan pengertian tafsir sebagai merangkumi perkara-perkara yang berhubung dengan kedudukan kalam Allah s.w.t yang dimulai dari sudut sanad atau sandaran lafaz dan pengertian makna yang berhubung dengan sesuatu hukum. Ini termasuk sebab-sebab diturunkan sesuatu ayat dan masa sesuatu kejadian itu berlaku. Sesuatu penafsiran yang dapat diterima sebagai hujah oleh ahli-ahli tafsir mestilah mengandungi sususan ilmu bacaan (al-Qiraat), yang lengkap, ilmu usul dan ilmu bahasa yang melingkupi nahu, saraf, balaghah, bayan, badi' dan sebagainya.1 “Jibril membacakan kepada aku dengan satu huruf lalu aku ulang-ulangi. Senantiasalah aku meminta kepadanyaakan penambahan lalu dia (jibril) menambah sehingga sampai tujuh huruf.” (Riwayat Al Bukhari). Al-Quran yang diturunkan dengan tujuh huruf memberi kemudahan kepada umat Islam untuk membaca dan mengamalkan hukum-hakam yang terkandung di dalamnya. Penurunan al-Quran dengan tujuh huruf ini bermula pada zaman dakwah baginda di Madinah setelah dakwah Nabi SAW semakin meluas ke seluruh tanah Arab. Marhalah ini juga dikenali sebagai “Marhalah At-Tashil” yang membantu umat Arab mengenali al-Quran dan menghayatinya mengikut lahjah kabilah masing-masing. Hasil galakan dan panduan daripada Nabi SAW, generasi sahabat sangat tekun mendalami alQuran dengan seluruh wajah qiraat yang diturunkan. Setelah kewafatan baginda, para sahabat telah bertebaran di seluruh Semenanjung Tanah Arab sehingga melahirkan beberapa madrasah qiraat seperti Madani, Makki, Syami, Kufi dan Basri. Kemudian datang generasi selepasnya sehingga melahirkan tokoh-tokoh yang masyhur dalam bidang ini antaranya ialah sepuluh imam qurra’. Setelah zaman berzaman ilmu qiraat semakin berkembang dengan kelahiran tokoh-tokoh dalam bidang ini seperti Imam as-Syatibi (wafat 590H), Imam Ibnu al-Jazari (wafat 833H) dan lain-lain. Para ulama juga telah membahaskan ilmu qiraat dalam pelbagai sudut untuk menambahkan kefahaman terhadap al-Quran seperti sejarah ilmu qiraat, taujih al-Qiraat al-Mutawatirah, taujih al-Qiraat as-Syazzah.
1

http://www.mindamadani.my/content/view/167/2/

Terdapat juga ulama berselisih pendapat dalam persoalan adakah kedua-duanya merupakan perkara yang sama atau sebaliknya. Imam Badruddin Azzarkashi menyatakan bahawa Al-Quran dan Al-Qiraat adalah 2 hakikat yang berlainan. Ini kerana Al-Quran adalah wahyu yang diturunkan kepada Rasulullah saw sebagai mukjizat dan keterangan. Sebaliknya Al-Qiraat pula adalah kepelbagaian lafaz-lafaz wahyu itu pada huruf dan kaedah pembacaan seperti takhfif dan tashdid. Al-Qiraat juga tidak dapat tidak diambil melalui proses talaqqi dan mushafahah.2 Doktor Muhammad Salim Muhaisin pula berpendapat bahawa Al-Quran dan AlQiraat adalah dua hakikat dengan satu makna. Berdasarkan Al-Quran adalah masdar yang seerti dengan Al-Qiraah. Al-Qiraat pula jamak kepada Al-Qiraah. Maka bagi beliau kedua-duanya adalah mempunyai satu makna.3 Mutawatir adalah prasyarat utama dalam penerimaan sesuatu wajah sebagai Al Qiraat Al Maqbulah (qiraat yang diterima) di samping bertepatan dengan rasm uthmani dan satu wajah daripada wajah-wajah tatabahasa arab. Apabila sudah di wartakan sebagai mutawatir, maka beramal dengannya adalah dibenarkan malah dituntut dan diberi dengan sebaik-baik ganjaran. Selanjutnya mengaplikasikan seluruh wajah bagi qiraat mutawatir adalah suatu kewajipan. Ulama bersepakat bahawa kepentingan yang dimainkan oleh Qiraat Mutawatirah dalam ilmu tafsir. Kepelbagaian bentuk bacaan yang sah sanadnya adalah merupakan satu rahmat kepada umat Islam khususnya dalam bidang pensyariatan hukum-hakam. Ini kerana kepelbagaian tersebut bukanlah bermaksud wujud pertentangan makna mahupun pada aspek pentafsiran secara keseluruhan, bahkan ianya merupakan pelengkap di antara satu sama lain yang mempunyai hubung kait.

2
3

http://ilmuqiraat.blogspot.com/2008/10/pengenalan-asas-ilmu-qiraat.html http://mohamadredha.blogspot.com/2009/05/takrif-qiraat.html

Doktor Syaaban Muhammad Ismail dalam karangannya (Al Qiraat Ahkamuha wa Masdaruha)4 menyatakan adalah mustahil terdapat pertentangan dalam nas Al Quran. Sama ada kerana terdapat perbezaan pada makna , pertentangan pada maksud atau berlawanan pada matlamat. Ini kerana semuanya akhirnya akan terdapat titik pertemuan yang menghasilkan percambahan buah fikiran. Hakikat ini sebenarnya telah memberi sumbangan yang besar kepada para cerdik pandai Islam dalam menangani thaqafah Islamiyyah. Diantara disiplin ilmu yang terkesan daripada kepelbagaian wajah Qiraat ialah hukum hakam syariah Islam. Secara umumnya hukum syariah yang bercambah hasil kepelbagaian wajah ini boleh dibahagikan kepada dua iaitu Ahkam I’tiqadiyyah (Aqidah) dan Ahkam A’maliyyah (Feqah). Al Ahkam I’tiqadiyyah Ayat-ayat di bawah tajuk ini mempunyai perbezaan wajah yang mempunyai hubungkait dengan persoalan aqidah Islamiyyah. Secara umumnya ia merupakan tuntutan bagi mukallaf untuk berpegang dengan asas aqidah Islam yang sahih dengan dibahagikan kepada 4 kumpulan iaitu ; 1. Ketuhanan ; 13 tempat 2. Kenabian ; 17 tempat 3. Perkara-perkara ghaib ; 13 tempat 4. Amal dan balasan ; 10 tempat Contoh ayat yang berkaitan ialah firman Allah:

            
Lafaz “malik” dalam ayat 4 surah Al-Fatihah boleh dibaca dengan dua wajah sama ada dengan “maaliki” atau pun “maliki”. Hasil daripada perbezaan ini ramai ulamak memberi pandangan. Abu Amr Al Basri menyatakan bahawa raja adalah lebih umum berbanding pemilik. Abu Ubaid Al Qasim ibn Salam pula menyatakan seluruh raja
4

http://syababghardhuffaz.blogspot.com/2006/10/qiraat-9.html

memiliki tetapi tidak sebaliknya. Hasilnya kita dapati bahawa Allah bersifat dengan kedua-dua sifat ini. Dia adalah Raja yang Maha Memiliki. Perlu diberi perhatian bahawa dalam ruang disiplin ilmu aqidah tidak dibenarkan mengambil wajah yang tidak mutawatir sebagai sandaran hukum. Oleh itu wajah-wajah yang menjadi rujukan dalam aqidah disyaratkan mutawatir. Tidak boleh daripada wajah yang shaz atau yang lebih rendah daripadanya. Walaupun dalam contoh kita tadi terdapat wajah-wajah yang lain tetapi tidak boleh dijadikan sandaran dalam memberi dilalah dalam erti kata yang lain beristinbat daripadanya kerana tidak mutawatir. Ini membuktikan perbezaan wajah Qiraat menjadi salah satu penyumbang percambahan aliran pemikiran dalam aqidah Islam. Al Ahkam Al Fiqhiyyah Al Amaliyyah Ayat-ayat di bawah tajuk ini mempunyai perbezaan wajah yang mempunyai hubungkait dengan persoalan ibadat dalam Islam. Secara umumnya ia merupakan tuntutan bagi mukallaf untuk mengikuti hokum-hakam Feqah Islami dengan dibahagikan kepada 7 kumpulan iaitu ; 1. Ibadat ; 11 tempat 2. Muamalat ; 3 tempat 3. Nikah ; 7 tempat 4. Hudud ; 4 tempat 5. Jihad ; 10 tempat 6. Sumpah ; 2 tempat 7. Kehakiman ; 1 tempat Contoh yang amat jelas adalah dalam firman Allah5:

  
5

  



Al-Quran, surah Al-Maidah, ayat 6

   

     

  
Lafaz “arjulakum” dalam ayat itu boleh dibaca dengan 2 wajah iaitu “arjulakum” dengan fathah atau “arjulikum” dengan kasrah. Kedua-duanya adalah Qiraat yang mutawatir. Perbezaan yang ringkas ini sebenarnya telah menerbitkan perbahasan yang panjang. Dengan campur tangan pula dari sudut nahu maka telah membawa satu perkataan dengan dua makna iaitu membasuh atau menyapu. Hasilnya kita mengetahui tentang sumber istinbat kewajipan membasuh kaki dalam wuduk dan keharusan menyapu khuf dalam situasi tertentu. Begitulah dalam contoh-contoh yang lain. Umat Islam akhirnya akan memperolehi faedah yang banyak hasil daripada ijtihad ulamak dengan ruang ibadah yang lebih luas dan memberi peluang kepada seluruh manusia merasai kesesuai Islam walau di mana mereka berada. Ulama telah bersepakat menyatakan bahawa selain daripada Qiraat Tujuh dan Sepuluh adalah merupakan Qiraat Shazzah. Ini kerana ianya tidak memenuhi salah satu daripada rukun Qiraat yang tiga. Umumnya, Qiraat Shazzah dikatakan berpunca daripada Mashahif peribadi para Sahabat r.a yang tidak dihapuskan setelah Saidina `Uthman mengarahkan pembukuan semula al-Quran seperti mushafnya telah diriwayatkan oleh generasi Tabi`in. Walaupun Qiraat Shazzah tidak boleh dibaca sebagaimana Qiraat Mutawatirah, tetapi ia juga memainkan peranan penting dalam memberi sumbangan terhadap ilmu tafsir al-Quran. mushaf Ibnu Mas`ud di mana

Di bawah, beberapa contoh Qiraat Shazzah dan peranannya dalam ilmu tafsir; Firman Allah s.w.t dalam Surah al-Baqarah:

                   
Maksudnya: “Alif, Laam, Miim. Kitab al-Quran ini, tidak ada sebarang syak padanya (tentang datangnya dari Allah dan tentang sempurnanya); ia pula menjadi petunjuk bagi orang-orang yang (hendak) bertakwa”.6 Qiraat Ibnu Muhaysin membaca dengan bacaan Tanwin pada kalimah “raiba” menjadi “raiban”. Dari segi pentafsiran, maka bacaan ini menerangkan bahawa inilah kitab yang tidak didapati keraguan di dalamnya. Kesimpulan Tidak dapat dinafikan keterlibatan disiplin ilmu yang lain dalam kajian kita ini. Perbezaan wajah ini akan lebih kita fahami dengan bantuan ilmu nahu, sorof, balaghah, usuluddin, usul feqh dan sebagainya. Tugasan ini sebagai pengenalan agar dapat dilakukan kajian demi kajian supaya lebih nampak jelas peranan Qiraat dalam hidup kita. Sedikit sebanyak disiplin ilmu Qiraat memainkan peranan penting dalam metodologi Islam. Manifestasi daripada itu, ilmu ini tidak boleh sama sekali dipandang ringan. Sudah menjadi tanggungjawab kita semua untuk mendalami ilmu ini dan menyebarkannya kepada masyarakat sekeliling.

6

Ibid, surah al-Baqarah, ayat 1 dan 2

4.

Setiap Imam Qiraat mempunyai usul, huraikan DUA usul daripada tujuh imam Qiraat. (10 markah) Al Qiraat al Sab’ah ialah bacaan yang dinisbahkan kepada tujuh imam Qiraat yang terkenal iaitu ;  Imam Nafi’  Imam Ibn Kathir  Imam Abu ‘Amru  Imam Ibnu Amir  Imam ‘Asim  Imam Hamzah  Imam al Kisa’i Setiap imam masyhur di atas mempunyai dua perawi dan sanad yang sahih, membawa usul qiraat yang pelabagi wajah. Semua qiraat dan perawi dipilih melalui ketelitian yang dibuat oleh ulama Ibnu Mujahid7 yang meninggal pada Tahun 324H. 1- USUL PERAWI IMAM NAFI’ Periwayat dari Imam Nafi’ ialah Qalun dan Warsy. 1. Contoh usul riwayat Qalun ialah:                  Dibaca sukun atau silah pada Mim Jama’ - /‫عليهمعليهمو‬ ُ ِ ٌََ ْ ِ ْ ََ

7

HBQE2203, Al-Qiraat, hal 79

2. Contoh usul riwayat Warsy ialah:            

Dibaca Tashil pada Hamzah Fi Kalimah - ‫ءانذرتهم‬ َُ َ َ 2- USUL PERAWI IMAM IBN KATHIR Periwayat dari Imam Ibn Kathir ialah Al Bazi dan Qunbul 1. Contoh usul riwayat Al Bazi ialah:         Dibaca silah Ha al-Kinayah ‫عنهو‬ ُ ٌَ 2. Contoh usul riwayat Qunbul ialah:       Dibaca qasar pada Mad Jaiz (2 harkat) ‫يدا أبي‬ َِ َ َ 3- USUL PERAWI IMAM ABU AMRU Perawi dari Imam Abu Amru ialah Al Duri dan As Susi 1. Contoh usul riwayat Al Duri          Dibaca Tawassut (4 harkat) pada Mad Wajib Munfasil -

‫ا‬ 2. Contoh usul riwayat As Susi         Dibaca Idgham Kabir pada - ‫تركيفعل‬ َ َ ّْ َ َ َ

4- USUL PERAWI IMAM IBN AMIR Periwayat dari Imam Ibn Amir ialah Hisham dan Ibn Zakuan 1. Contoh usul riwayat Hisham ialah:          Dibaca dengan Hazaf alif iaitu: ‫ملك‬ ِ َِ 2. Contoh usul riwayat Ibn Zakuan ialah:       Dibaca Imalah pada huruf Jim iaitu kalimah yang bergaris . 5- USUL PERAWI IMAM ASIM Perawi dari Imam Nafi’ ialah Syukbah dan Hafs Contoh usul riwayat Syukbah:

‫والضحـى‬ ُ َ

(Imalah, tashil, raum atau isymam )

Contoh usul riwayat Hafs ialah:             Dibaca dengan Isymam (memuncungkan dua bibir mulut) pada kalimah yang bergaris 6- USUL PERAWI IMAM HAMZAH Periwayat dari Imam Nafi’ ialah Khalaf dan Khalad 1. Contoh usul riwayat Khalaf ialah:         Dibaca dua wajah iaitu Saktah atau Tahqiq selepas huruf Lam yang bertemu alif -

ُ َُ ُْ ُ َُ ُْ ‫قل ّ أعوذ / قل أعوذ‬

2. Contoh usul riwayat Khalad ialah:      

Dibaca dengan dua wajah iaitu Tahqiq dan Naqal pada kalimah

tersebut

iaitu:

ُ َ َ َ ُُ ُ َ ً ُُ ‫كفوا أحد / كفؤن حد‬
7- USUL PERAWI IMAM KISAI’ Perawi dari Imam Nafi’ ialah Abu Umar Hafs dan Abu Al Harith 1. Contoh usul riwayat Abu Umar Hafs              Dibaca dengan Imalah pada kalimah yang mempunyai ya iaitu:

‫والضحى / سجى / قلى‬ ََ َ َ َُ َ
2. Contoh usul riwayat Abu Al Harith:      Dibaca Imalah sebelum ha tanith ketika waqaf pada kalimah yang bergaris di atas. Kesimpulannya, kebanyakan usul tidak kita ketahui secara mendalam kerana kurang pendedahan dan tidak memperdalaminya secara khusus. Kebiasaanya kita hanya melihat usul riwayat Hafs dari Imam ‘Asim yang tercatat di mukasurat akhir al-Quran. Kebanyakan dari kita juga tidak memahami apa yang tercatat di situ kecuali sebahagian yang memperdalami ilmu tajwid secara berguru. Jika sekadar membaca sahaja, tidak memadai dan ditakuti salah pada lafaz sebutannya.

PENUTUP Sesungguhnya al-Quran itu Kalam Suci, kata-kata Allah yang mesti dijaga dan dipelajari cara bacaan yang betul. Pembacaannya juga hendaklah secara tartil, sepertimana firman Allah yang telah dinyatakan di atas. Oleh amat wajarlah setiap umat Islam mempelajari ilmu tajwid dengan bersungguh-sungguh demi menghormati dan menjaga kesucian Kalamullah, mudah-mudahan pembelajaran ilmu tajwid akan dapat memperelokkan lagi pembacaan al-Quran. Adalah wajar pihak-pihak tertentu mengambil langkah dan usaha ke arah memperluaskan lagi penyebaran ilmu tajwid kepada masyarakat terutama masyarakat Islam di Malaysia. Untuk itu beberapa pandangan dan langkah perlu diambilkira dalam menjayakan usaha tersebut, antaranya: 1. Pihak Kementerian seharusnya memasukkan matapelajaran ilmu tajwid dalam sukatan pelajaran di sekolah rendah dengan lebih terperinci. Ini kerana buat masa sekarang pelajaran ilmu tajwid hanya diajar secara umum di sekolah rendah, tidak terperinci seperti sukatan pelajaran yang dahulu. Itupun diterapkan semasa murid berada di tahap 2 sahaja. 2. Pihak kementerian juga seharusnya memperkembangkan kelas- kelas aliran pengajian tahfiz kepada pelajar-pelajar peringkat menengah. Ini kerana kebanyakan kelas tahfiz diambilalih oleh pihak swasta atau kerajaan negeri sepertimana Maahad Sains Tahfiz yang dikendalikan oleh Kerajaan Negeri Kelantan. Walhal kelas seperti ini sepatutnya wujud dalam semua negeri di seluruh Malaysia. 3. Menggalakkan pembacaan al-Quran bertajwid kepada golongan dewasa dengan mengadakan pertandingan bacaan al-Quran secara bertajwid samada di peringkat kampung, daerah, negeri dan lain-lain. Ini akan menggalakkan golongan dewasa berminat untuk mempelajari ilmu tajwid.

4. Pihak tertentu samada swasta atau individu pula mengadakan kelas belajar tajwid. Ini kerana kebanyakan hari ini kelas iqra’ dan qiraat sahaja yang tumbuh seperti cendawan sedangkan kelas tajwid untuk kanak-kanak tidak begitu menggalakkan pertumbuhannya. Oleh itu perlu ada inisiatif pihak tertentu untuk mewujudkan kelas ini. 5. Peranan media cetak juga amat penting di mana media cetak seperti akhbar-akhbar tempatan mewujudkan ruangan untuk pembelajaran tajwid sepetimana “ Ruangan Belajar Jawi bersama Pak Mat Lob” di dalam Utusan Malaysia. Dengan cara ini masyarakat akan lebih mudah terdedah kepada pembelajaran ilmu Tajwid secara langsung berbanding dengan buku Tajwid yang terpaksa mereka cari dan membelinya dikedai-kedai buku. 6. Pihak Media Massa seperti televisyen perlu mengadakan Forum “ Perbincangan Mengenai Hukum-hukum Tajwid terutama untuk golongan dewasa. Tidak dinafikan sudah wujud beberapa program di televisyen mengenai tajwid seperti Mari Mengaji di TV9, Qiraatil Quran di TV1, Mari bertarannum di TV9, Kalam suci di TV Oasis dan Akedemik al-Quran di TV9. Ianya lebih ditujukan kepada golongan kanak-kanak dan remaja, apa salahnya pengajaran al-Qiraat tarannum disediakan untuk golongan dewasa.

RUJUKAN Al-Quran Al-Karim Ustaz Hassan Mahmud Al-Hafiz, Cetakan ketiga 1998. Ilmu Tajwid Al-Quran. Kuala Lumpur: Pustaka Al-Mizan. Ahmad Badawi Abdullah, Ashraf Ismail, Penghantar Qiraat dan Hafazan, Selangor: Pusat Perkembangan Pendidikan, UKM Bangi. Haji Norakyairee Mohd Raus, Khairul Anuar Mohamad Al-Hafiz, Cetakan Ketiga Julai 2009, HBQE 2203 Al-Qiraat, Meteor Doc. Sdn. Bhd. Seri Kembangan, Selangor. Abdullah Al-Qari b Haji Salleh (A.Q.H.A.S), (Cetakan ke limabelas -2006) Kursus Qari dan Qariah. Pustaka Aman Press. Surur Shiha buddin An-Nadawi ( Edisi 2007 –Jilid 1 & 2), Ilmu Tajwid Menurut Riwayat Hafs ‘An ‘Asim Melalui Toriq Asy-Syatibiah. Selangor: Universiti Islam Antarabangsa Malaysia, Gombak. Mohamad b Abd Manaf, Cetakan Ketiga - Februari 2005, Tajwid Al-Quran, Gombak, Kuala Lumpur : Al- Jenderaki Enterprise. http://www.mindamadani.my/content/view/167/2/ http://ilmuqiraat.blogspot.com/2008/10/pengenalan-asas-ilmu-qiraat.html http://mohamadredha.blogspot.com/2009/05/takrif-qiraat.html http://tahfiz-qiraat-insaniah.blogspot.com/

http://www.ataphijau.com/2009/02/09/pengenalan-qiraat-sab%e2%80%99ahmutawatirah/ http://balliqul-ilm.blogspot.com/2008/10/penulisan-ilmu-tajwid-di-alam-melayu.html http://syababghardhuffaz.blogspot.com/2006/10/qiraat-9.html http://www.zainul.com/kkq/qiraat.htm

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->