P. 1
Konsep Asas Hubungan Antarabangsa

Konsep Asas Hubungan Antarabangsa

|Views: 7,786|Likes:

More info:

Published by: Mohd Noh bin Md. Yunus on May 27, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/13/2014

pdf

text

original

MODUL 3

KONSEP-KONSEP ASAS HUBUNGAN ANTARABANGSA

Isi Kandungan: 3.0 ObjektifModul 3.1Pengenalan 3.2 Konsep-Konsep Asas Hubungan Antarabangsa 3.2.1 Negara-Bangsa 3.2.2 Kuasa 3.2.3 Kedaulatan Nasional 3.2.4 Kepentingan Nasional 3.2.5 Keselamatan Negara 3.3 Kesimpulan 3.4SoalanKendiri 3.5Bibliografi

2 'Konsep-konssp Asas Hub. Antarabangsa

MODUL 3

KONSEP-KONSEP ASAS HUBUNGAN ANTARABANGSA

3.0 OBJEKTIF MODUL

> Mengenalpasti ciri-ciri konsep negara bangsa, kuasa, kedaulatan nasional, kepentingan nasional dan keselamatan nasional. > Memahami pengertian setiap konsep yang dihuraikan. > Mengaplikasi konsep-konsep yang dihuraikan dengan realiti semasa hubungan antarabangsa.

3.1 PENGENALAN

Di dalam arena politik, pada kebiasaannya individu-individu tidak mampu untuk bertindak bersendirian. Mereka akan saling berinteraksi dengan perkumpulanperkumpulan sosial yang lain bagi mencapai matlamat dan keperluan masing-masing. Begitu juga dalam hubungan antarabangsa, negara-negara perlu berhubung di antara satu sama lain untuk memenuhi kepentingan serta matlamat negara. Senario ini dikenali sebagai suatu keadaan yang diistilahkan sebagai saling pergantungan.1 Semakin meningkat kadar saling pergantungan maka akan meningkat juga kadar interaksi. Dalam proses ini, kemungkinan besar akan tercetus konflik atau kerjasama serta wujud penggunaan kekerasan atau kerjasama di antara negara-negara dalam mengejar matlamat

Istilah ini digunakan bagi mencirikan hubungan-hubungan di dalam sistem antarabangsa globa J.David Singer mengatakan ianya bermaksud sekumpulan n3anusia yang saling bergantungan akan beikongsi satu nasib yang sama atau melihat tindakan-tindakan sesetengah daripada mereka selalunya akan membsri kesan kepada indi\'idu-mdividu yang lain (Dougherty & Pfaltzgraff, 1981: 136). Dalam lain perkataan, saling pergantungan merujuk kepada suatu keadaan di mana tindakan dan peristiwa pada satu bahagian dunia memberi kesan kepada orang ramai di bahagian lain dunia. Bagi ^ling pergantungan ini wTijud, periu ada satu tahap pergantungan bersama atau kesan-kssan yang bertimbal-balik. Saling pergantangan boleh bersifat political, sosial- ekonomi, ketenteraan.atau ideologikal.

3Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

dan keperluan negara. Maka modul ini bertujuan untuk memperkenalkan beberapa konsep asas hubungan antarabangsa yang biasa digunakan dalam penelitian senario yang disebutkan tadi. Konsep-konsep tersebut adalah negara-bangsa, kuasa, kepentingan nasional, kedaulatan nasional dan keselamatan negara yang merupakan asas bagi memahami tingkah-laku sesebuah negara dalam hubungan dengan negara-negara lain di arena antarabangsa. Ciri-cu-rsetiap konsep'termasuk hubungkait konsep negara-bangsa dengan setiap konsep yang dihuraikan turut ditinjau dalam modul mi.

3.2 KONSEP-KONSEP ASAS HUBUNGAN ANTARABANGSA

3.2.1 Negara-bangsa Istilah-istilah nation (bangsa) dan state (negara) kerapkali digunakan secara ditukarganti dalam karya-karya pengantar hubungan antarabangsa berbahasa Inggens. Walau bagaimanapun kedua-duanya mempunyai makna konsepsual yang berlainan. Istilah nation membawa erti satu identiti etnik dan budaya umum yang dikongsi bersama oleh sekumpulan manusia, manakala state atau negara merujuk kepada sebuah unit politik yang didefmisi dari segi wilayah, populasi dan sebuah kerajaan otonomos yang mempraktikkan kawalan efektif ke atas wilayah serta penduduk-penduduknya tanpa mengira kehomogenan atau keheterogenan etnik mereka. Dalam lain perkataan, negara merujuk kepada sebuah organisasi politik yang mempamerkan kedaulatan kedua-dua dalam sebuah sempadan geografi dan dalam hubungan dengan negara-negara lain (McLean, 1996:331). Sempadan-sempadan sebuah bangsa dan sebuah negara tidak semestinya mempunyai tempat perhentian yang sama. Kerapkali ianya tidak bersifat sedemikian. Negara-negara boleh meliputi banyak bangsa (nations), contohnya China dan IndiaNegara-negara boleh memintas bangsa-bangsa seperti sempadan Iran dan Iraq yang membahagikan bangsa Kurdish kepada dua. Negara-negara mungkin merupakan satu koleksi beberapa bangsa di mana tiada satupun daripadanya terletak secara eksklusif di

4

Konssp-konsep Asas

dalam sempadan-sempadan negara seperti Zaire dan Angola (Abdul A-ziz Said, Lerche, Jr &Lerchem, 1995: 106).

Negara membekalkan asas untuk pentadbiran keadilan politik dan legal dalam bentuk kerakyatan. Bangsa atau nation pula mempromosi satu hubungan emosi melalui ___._____________@___@--..-._..--...-, .<@//// \ mana seseorang individu memperolehi perasaan identiti budaya. Oleh itu,\ istilah negarabangsa telah digunakan oleh golongan saintis sosial untuk member! erti paduan beransuransur yang mungkin berlaku di antara sempadan-sempadan budaya dan politik setelah wujudnya pengekalan berpanjangan kawalan politik oleh sebuah otoriti pusat ke atas sebuah wilayah tertentu serta penduduk-penduduknyanCouIoumbis & Wolfe, 1994: 5960). Negara-bangsa iaitu unit politik nasional turut dianggap oleh para sarjana sebagai satu sinonim untuk negara.

Di dalam pendekatan realis, negara-bangsa. merupakan unit primer dalam kajian hubungan antarabangsa. Sebuah dunia yang terdiri daripada negara-bangsa negarabangsa menandakan sebuah sistem antarabangsa yang mengandungi entiti berdaulat yang tulin. Mereka berhubungkait di antara satu sama lain sebagai sama taraf atau as equals. Negara-bangsa boleh menjadi samada homogen atau heterogen- Walau bagaimanapun, kebanyakan negara-bangsa jatuh ke dalam kategori heterogen. Sesebuah negara-bangsa heterogen mengandungi sebilangan perkumpulan-perkumpulan etnik yang memiliki samada sebuah perasaan kebalighan bangsa (nationhood) yang sedia wujud atau baru bermula. Contoh-contohnya adalah seperti negara-negara Brazil, Canada, Great Britain, India, Indonesia, Lebanon, Nigeria, Peru, Soviet Union, Switzerland dan Amerika Syarikat.

Negara-bangsa telah mengatur konsep sistem antarabangsa tradisional sehingga baru-baru ini di mana ianya telah mengalami kebobrokan dari aspek kuasa apabila tainlain badan dunia seperti perbadanan multinasional (MNCs), organisasi-organisasi antarabangsa dan lain-lain kolektiviti mula memperolehi kuasa dalam hubungan antarabangsa termasuklah kebangkitan supranasional seperti European Union. Begitu

5Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

juga dengan masalah minoriti-minoriti "extranational" seperti bangsa Jerman yang berada di luar negara Jerman atau bangsa China yang berada di luar negara China.

3.2.2 Kuasa Konsep kuasa mempunyai pelbagai makna dalam hubungan antarabangsa bergantung kepada konteks ianya digunakan. Bagi Kautilya contohnya, kuasa adalah memiliki kekuatan yang diperolehi daripada 3 elemen iaitu: pengetahuan, kekuatan militer dan kegagahan (Couloumbis & Wolfe, 1994; 77). Beliau juga melihat kuasa sebagai matlamat akhir yang perlu diambil kira dalam pembentukan dan pemilihan dasar luar. Hans Morgenthau pula melihat kuasa sebagai perhubungan di antara dua aktor dalam mana aktor A mempunyai kemampuan untuk mengawal pemikiran dan tindakantindakan aktor B. Oleh itu menurut beliau, kuasa boleh menjadi apa saja yang akan membentuk dan mengekalkan kawalan manusia ke atas manusia lain, daripada keganasan berbentuk fizikal kepada hubungan-hubungan psikologikal melalui mana satu minda mengawal minda yang lain (Couloumbis & Wolfe, 1994: 77-78, Morgenthau, 1973: 2829). Konsep kuasa (power) pada asasnya terkandung dalam pendekatah realist.2 la digunakan bagi untuk menerangkan keupayaan aktor-aktor untuk menggunakan sumber dan aset zahir (tangible) dan tidak nyata ( intangible) dalam isu-isu antarabangsa bagi mencapai tahap kepuasan yang dikehendakinya/Dalam banyak isu antarabangsa yang melibatkan aktor-aktor sama ada negara atau bukan negara yang terdiri daripada intitusiinstitusi serta organisasi antarabangsa, ia akan menggunakan apa sahaja kuasa yang ada padanya untuk mencapai matlamat yang diingini. Menurut Jones (1991) ada tiga sumber kuasa yang digunakan oleh negara bagi mencapai matlamat mereka. Pertama, kuasa semulajadi; merangkumi geografi, penduduk dan sumber alam. Kedua, sosio-psikologi; merangkumi imej negara itu sendiri, situasi dalam negara, sosialisasi politik dan budaya, kohesi, sokongan rakyat awam bagi negara dan kepimpinan negara. Ketiganya, kuasa sintetik yang merangkumi kapasiti industri dan ketenteraan.

Sila lihat pendekatan realis dalam Bab 5.

6Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

Sejarah yang mengkaji tentang kuasa secara spesifik tidak menonjol dalam era pemikiran politik klasik misalnya Machiavelli dan Hobbes. la mula berkembang sebagai kajian yang sistematik dan saintifik melalui tulisan-tulisan selepas Perang Dunia Pertama, dipelopori oleh tokoh-tokoh aliran realist. Di antara tokoh yang mempopularkan konsep kuasa secara sistematik ialah Catlin (1927-1930), Merriam (1939), Laswell (1936)' dan Morgenthau (1948)."-K.J. Holsti (1995: 118) melihat kuasa sebagai kapasiti umum sebuah negara dalam mengawal tindakan-tindakan negara lain. Contohnya, negara A cuba untuk mempengaruhi B kerana A tidak dapat mencapai objektif-objektifhya sekiranya B tidak melakukan X. Beliau turut mengatakan bahawa konsep kuasa boleh dipecahkan kepada 3 elemen analitik yangjelas berbeza.; Kuasa mengandungi (1) tindakan (proses, hubungan) mempengaruhi negara-negara lain (2) sumber-sumber atau kekuatan supaya untuk penggunaan pengaruh berjaya dilaksanakan dan (3) respon-respon terhadap tindakantindakan diambil.) Contohnya dalam memformulasi dasar dan strategi untuk mencapai matlamat-matlamat khusus, pembuat-pembuat dasar akan menanyakan 5 soalan ini secara eksplisit atau implisit: 1. Merujuk kepada matlamat-matlamat kita, apa yang ingin kita B lakukan atau tidak lakukan? (X) 2. Bagaimana kita akan membuat B melakukan atau tidak melakukan X? (membayangkan sebuah hubungan dan proses) 3. Apakah sumber-sumber yang kita ada untuk merangsang B melakukan atau tidak melakukan X? 4. Apakah kemungkinan reaksi B terhadap percubaan-percubaan kita untuk mempengaruhi tingkahlakunya? 5. Apakah kos-kos mengambil tindakan-tindakan 1, 2 atau 3 - berbanding dengan alternatif-altematif lain? (Holsti, 1995: 119).

7

Konsep-konsep Asas Hub. Antaraban

Analisis kos dan keuntungan ini akan membantu menjamin matlamat dan kepentingankepentingan negara diperolehi atau dicapai.

Couloumbis. & Wolfe (1994: 79) mendefinisikan kuasa sebagai satu konsep payung yang menandakan apa saja yang menubuhkan dan mengekalkan kawalan aktor A ke atas aktor a) Oleh itu, kuasa boleh^mhat-"sebagafmengandungi(3 elemen penting. Pertama, kekerasan yang boleh didefmisikan sebagai ancaman eksplisit atau penggunaan instrumen-instrumen ketenteraan, ekonomi dan lain-lam alat paksaan oleh aktor A ke atas . aktor B dalam mencapai matlamat-matlamat politik aktor A. Kedua, pengaruh yang didefmisikan sebagai penggunaan instrumen-instrumen pemujukan oleh aktor A untuk mengubah atau mengekalkan perilaku aktor B dalam bentuk yang bersesuaian dengan keutamaan aktor A - 'a means to an end: Ketiga ialah otoriti iaitu kepatuhan sukarela aktor B akan arahan-arahan dan perintah aktor A dididik oleh persepsi-persepsi B tentang A hasil pertalian rapat, kepimpinan, pengetahuan, rasa hormat dan kepakaran A;> Lantas kuasa juga boleh dilihat sebagai satu pertalian dan satu proses. Holsti (1977: 166) telah menambah satu lagi elemen selain daripada di atas iaitu kuasa sebagai satu kuantiti dan boleh diukur. Walau bagaimanapun, kuasa sebagai satu kuantiti hanya akan bermakna apabila ianya dibandingkan dengan kuasa aktor-aktor lain.

Ringkasnya dalam hubungan antarabangsa kuasa merujuk kepada kekuatan sedia ada, kapabiliti-kapabiliti relatif dan cara-cara sebuah .negara cuba untuk mengawal tingkahlaku sebuah negara yang lain. Kuasa juga adalah -multifaceted\ sumber politik yang berteaisan, berubah-ubah dan jumlah pelbagai elemen-elemen yang membolehkan kepentingan-kepentingan sebuah negara mengatasi kepentingan-kepentingan sebuah negara yang lain (Holsti, 1986: 140). 1

8Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

3.2.3 Kedaulatan Nasiona!

Penelitian tentang kedaulatan dan kajian hubungan antarabangsa telah dikemukakan sejak era klasik oleh tokoh-tokoh seperti Bodin, Hobbes , Locke dan Rousseau. Menurut Jean Bodin (1530-1596) dalam bukunya "Six Books Concerning the State" telah "menegaskan bahawaTedaulatah ialahTcuasa tertinggi yang terdapat dalam sesuatu kesatuan negara. Kesatuan itu adalah bersifat mutiak. Dalam hal ini raja dimaksudkan sebagai aktor yang paling berdaulat dan tidak ada sesiapa yang lebih daripadanya kecuali Tuhan. Bagi Hobbes pula, beliau mengatakan bahawa kedaulatan hanya ada pada satu orang sahaja dan tidak boleh dipegang oleh orang lain. Pandangan Hobbes didapati serupa dengan Bodin. Manakala bagi Locke pula, kedaulatan wujud dalam majlis perundangan yang tertinggi di mana rakyat berhak untuk memilih wakil yang dipersetujui oleh mereka untuk membuat undang-undang yang memperjuangkan kepentingan negara. Kedaualtan ini dipanggil sebagai kedaulatan popular.

( Kedaulatan nasional merupakan satu konsep yang sering digunakan dalam mengesahkan tindak-tanduk negara dalam arena antarabangsa. Ianya adalah ciri utama negara-bangsa. Di dalam kesusasteraan hubungan antarabangsa, kedaulatan didefmisikan sebagai otoriti negara tertinggi yang tidak fertakluk kepada sebarang had-had luaran atau sebarang otoriti tertinggi yang lain dalam membentuk dan melaksanakan keputusankeputusan politiknya, iaitu hak untuk berkerajaan sendiri.. Kedaulatan turut didefmisikan sebagai kuasa tertinggi ke atas rakyat dan subjek-subjek yang tidak dikawal oleh sebarang undang-undang.

Pengiktirafan bersama akan hak ke atas kedaulatan merupakan asas dalam masyarakat antarabangsa- Namun, kedaulatan tidak boleh disamakan dengan kebebasan bertindak. Dalam hal ini, aktor-aktor berdaulat mungkin mendapati diri mereka mempraktikkan kebebasan membuat keputusan dalam keadaan yang disekat oleh hubungan-hubunsan kuasa yang tidak setanding (McLean. 1996: 464). Dalam hubungan antarabangsa juga kedaulatan bertindak sebagai asas untuk pertukaran-pertukaran

9Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

pengiK-tirafan atas dasar kesamarataan legal. Oleh itu kedaulatan adalah sebagai asas diplomasi dan undang-undang antarabangsa. Kedaulatan juga adalah kemampuan sebuah negara-bangsa melalui kerajaannya menjadi tuan di rumahnya sendiri, memiliki kuasa ke atas hal-ehwal domestik dan luarannya serta mempunyai pilihan samada untuk menyertai atau meninggalkan perikatan, pergi berperang atau kekal nutral demi melindungi kepentingan-kepentingannya. )

Kedaulatan boleh dibahagikan kepada kedaulatan dalaman dan kedaulatan luaran. Kedaulatan dalaman bersangkut-paut dengan otoriti negara yang tertinggi dan sah di sisi undang-undang terhadap rakyat-rakyatnya, manakala kedaulatan luaran merujuk kepada pengiktirafan oleh kesemua negara-negara akan kemerdekaan, integriti wilayah dan hak tidak boleh ceroboh setiap negara sebagaimana yang diwakili oleh kerajaannya. Walau bagaimanapun secara praktikalnya, kita dapati bahawa setengah-setengah negara adalah lebih berdaulat berbanding negara-negara yang lain. Setengah-setengah kuasa besar mempunyai "substance' dan juga huruf literal kedaulatan itu sendiri, manakala negaranegara yang lebih kecil khususnya sekiranya mereka terletak secara strategik akan seringkali disusupi oleh kuasa-kuasa yang lebih besar (Couloumbis & Wolfe, 1994: 69). Contoh-contohnya sebagaimana yang berlaku dalam krisis Israel-Palestin, BosniaHerzebogavina dan Kosovo serta Perang Teluk. Oleh itu, negara-negara ini hanya boleh dikatakan berdaulat hanya dalam erti tidak tulinnya.

Penelitian oleh beberapa orang tokoh seperti Bodin, Locke dan seumparnanya yang ditunjukkan di atas melahirkan beberapa jenis kedaulatan. i. Kedaulatan rakyat

Kerajaan dibentuk atas persetujuan rakyat, misalnya melalui pilihanraya. ii. Kedaulatan nasional

Terbentuk hasil kedaulatan rakyat. la terletak di peringkat kebangsaan.

10' . Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

iii.

Kedaulatan politik

la wujud daripada pendapat-pendapat umum yang boleh mempengaruhi pengundi dalam negara. Kedaulatan ini diasaskan di peringkat individu yang mana kemahuan rakyat disalurkan melalui wakil-wakil rakyat di parlimen. Ini merupakan hasil daripada kedaulatan nasional. iv. Kedaulatan Undang-Undang Ini merupakan kedaulatan yang paling tinggi yang menentukan tindakan politik. Landasan yang digunakan bagi kedaulatan ini ialah undang-undang misalnya mstitusi parlimen yang bertanggungjawab untuk meluluskan undang-undang.. Kedaulatan ini diperkenalkan oleh Jean Austin. v. Kedaulatan Titulan

Merupakan kedaulatan yang tidak konkrit atau kabur sifatnya. la tidak menetapkan tugas atau fungsi khusus yang harus dimainkan oleh aktor individu mahupun negara. Maksudnya kedaulatan ini hanyalah pada nama sahaja. Misalnya Yang diPertuan Agong di Malaysia, kedaulatan mereka hanyalah sebagai simbol sistem pemerintahan raja berpelembagaan. la tidak berfungsi dalam tugas-tugas pentadbiran dan perundangan negara kecuali meluluskan rang undang-undang yang dibawa ke dewan negara atau soalsoal yang melibatkan agama dan adat-istiadat sahaja. vi. Kedaulatan de facto

Iaitu kedaulatan luaran yang mana aktor individu mahupun negara diarahkan mematuhi atau akur terhadap arahan dari luar. Contohnya bekas kerajaan boneka di Afghanistan semasa peperangan Afghanistan dan Soviet Union, pemerintahannya mendapat arahan. dari pihak Soviet Union.

11Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

vii. Kedaulatan dejure Kedaulatan ini hampir sama dengan kedaulatan undang-undang. Bagaimanapun bezanya hanyalah dari sudut penekanannya kepada undang-undang semata-mata yang mana aktor individu mahupun negara harus patuh kepada undang-undang yang dibuat. Misalnya perlembagaan negara yang menjadi garis panduan dalam sebarang keputusan atau tindakan politik. 3.2.3 Kepentingan Nasional

( Konsep kepentingan nasional secara tradisional dianggap sebagai alat melalui mana seorang pembuat dasar mengapplikasi pertimbangan nilai-nilai kepada realiti-realiti tindakan politik. j Dicadangkan bahawa^apa yang dimaksudkan dengan istilah kepentingan nasional ialah sebuah tujuan umum, berjangka panjang dan berterusan di mana sebarang negara, kerajaan atau rejim melihat diri mereka sebagai dipertanggungjawabkan untuk melaksanakannya pada sebarang masa. Di dalam praktis pembuat-pembuat keputusan, hubungan .rasmi di antara masyarakat nasional dan persekitaran luar merumuskan dan menerangkan kepentingan nasional negara. Oleh itu, kepentingan nasional seharusnya membayangkan penilaian-penilaian mereka tentang kebaikan-kebaikan awam dan juga keadaan-keadaan material negara seperti saiznya, populasi, kekayaan, pembahagian-pembahagian dalaman, geografi, aktiviti-aktiviti ekonomi utama dan sebagainya (Abdul Aziz Said, Lerche, Jr. & Lerche TIT, 1995: 27). ") @

Kandungan dan proses melalui mana kepentingan nasional dirumuskan adalah khusus kepada sejarah dan mstitusi-mstitusi masyarakat yang diben. ; Kepentingan v" nasional boleh dikatakan memenuhi 2 fungsi utama iaitu (1) ia memberi dasar satu orientasi umum terhadap persekitaran politik antarabangsa dan (2) yang lebih penting, ia bertindak sebagai satu asas untuk memilih di antara tindakan-tindakan altematif apabila sebuah negara menghadapi satu situasi yang memerlukan respon serta-merta./'[Dalam lain perkataan, kepentingan nasional yangjelas boleh memandu usaha-usaha jangka panjang sebuah negara dalam dasar luar dan menentukan apa yang ia lakukan dalam konteks

12

Konsep-konsep Asas Hub.

jangka pendek. Kepentingan nasional juga kebiasaannya adalah lambat untuk berubah dan perubahan yang dilalui adalah secara beransur-ansur atau evolutionary tetapi bukan revolutioner kecuali dalam keadaan-keadaan yang khas/'(Abdul Aziz Said, Lerche, Jr. & Lerche III, 1995:28).

Di dalam hubungan antarabangsa,; kepentingan nasional adalah satu konsep penting untuk menghurai, menjelas, meramal atau menentukan tingkahlaku antarabangsa., i/; Ianya adalah kepentingan-kepentingan fundamental "yang memandu dasar luar sesebuah negara seperti survival fizikal, kesejahteraan ekonomi dan penentuan nasib sendiri negara- Kepentingan-kepentingan fundamental ini .didefinisikan'bleh kerajaan,/ /
/'

Kepentingan nasional turut membawa kekeliruan bersama-samanya. Antaranya, kepentingan nasional tidak boleh didefinisikan dalam istilah-istilah yang jelas dan diterima umum serta boleh diapplikasikan untuk menghurai, meramal dan menetapkan tindakan sebenar dunia oleh negara-negara. .Kepentingan nasional adalah isti!ah yang begitu subjektif; Sebagaimana yang digunakan oleh pembuat-pembuat keputusankeputusan, ianya adalah satu projeksi persepsi-persepsi sesebuah rejim khusus atau seorang pemimpin politik di dalam persekitaran antarabangsa atau domestik. Contohnya, rejim komunis Soviet telah mengikuti sebuah dasar yang agresif untuk mengekalkan negara tersebut sebagai satu kuasa dunia, manakala Presiden Kennedy melibatkan diri dalam konfrontasi Cuban Missile sebahagiannya adalah untuk menyelamatkan maruah politik beliau. Oleh itu kepentingan nasional boleh diterjemahkan secara keseluruhan atau sebahagian dari kepentingan negara atau individu.

Di samping itu terdapat \beberapa varibel yang mempengaruhi pembuatan kepentingan nasional iaitu kualiti-kualiti, personaliti-personaliti dan 'ideals' pembuatpembuat keputusan; jenis-jenis falsafah struktur-struktgur dan proses-proses kerajaan; stail-stail, budaya-budaya serta adat-resam masyarakat-masyarakat yang berbeza; lokasi geopolitik dan kemampuan pelbagai negara dan akhir sekali jenis-jenis cabaran dan tekanan yang dihadapi oleh setiap negara daripada negara-negara jiran, kuasa-kuasa besar

13Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

dan organisasi antarabangsa, Ideologi juga memainkan peranan di mana wujud satu hubungan mutual dan berbentuk maklum balas di antara ideologi dan kepentingan nasional di dalam mana setiap satu mempengaruhi dan membentuk formulasi-formulasi yang satu lagi. /'
pertimbangan-pertimbaQgaaudeolpgikal pCeputusan-keputusan Dasar JLuar dan Tindakan |Pertimbangan-p ertimbangan perbentuk Kepentingan

Sumber: M. Imtiaz Shahid, 1994. International Relations: Yesterday, Today, Tomorrow. Lahore: Caravan Enterprise, m/s. 43. Kepentingan nasional seringkali juga mengundang kekeliruan antara matlamat (ends) dan metod (means) dalam politik antarabangsa. Konsep kuasa adalah penting khususnya juga adalah satu metod kerana memilikinya membolehkan sesebuah negara mencapai matlamat-matlamat lain. Justeru, kuasa mewakili sebuah kekaburan antara matlamat dan metod - adakah kepentingan nasional sebuah negara untuk memperolehi kuasa atau kuasa merupakan alat untuk mencapai kepentingan nasional (Rourke, 1986: 119).

iTerdapat dua sekolah pemikiran utama dalam mendefinisikan kepentingan nasional iaitu pertama, pemikiran elitis dan kedua, pemikiran demokratik- Bapa sekolah pemikiran elitis ialah Plato yang mengatakan bahawa kebaikan awam boleh dibuat oleh seorang raja-ahli falsafah (philosopher king) yang dibantu oleh beberapa penasihatpenasihat yang berpelajaran, tidak terikat dan bersikap adil. Individu-individu ini boleh membuat keputusan-keputusan yang bijak dan bermaklumat mengenai kebaikan awam tanpa mensambil kira keinginan-keinginan golongan kurang berpelajaran atau menempatkan tekanan-tekanan memikirkan kepentingan-kepentingan sendiri dan sesuatu mazhab. Ide-ide Plato menjadi sumber inspirasi untuk kerajaan berbentuk diktator. kedua-dua yang berhaluan kanan dan kin. Kediktatoran patemalistik, autoritarian atau

14Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

parti-parti massa - mnggal selalunya mengandaikan bahawa mereka patut menekankan perisian dan kebijaksanaan dasar dan bukannya proses dasar seperti perbahasan umum, konsultasi, partisipasi dan kritikan. Penyokong-penyokong autoritarianism percaya seorang dengan kekuatan, kebijaksanaan, pengetahuan dan kuasa boleh membuat keputusan-keputusan yang baik, manakala kolektiviti-kolektiviti yang terikat dengan undang-undang dan terlalu kompleks selalunya menghasilkan banyak rhetoria dan sedikit tindakan Aliran pemikiran kedua yang didokong oleh .Aristotle pula mengatakan
f

kebaikan umum boleh didefmisikan melalui proses demokratik. .Proses ini melibatkan perbahasan terbuka dan berterusan serta ekspressi pelbagai persepsi tentang kepentingan kolektif.) Keputusan-keputusan dibentuk oleh majoriti rakyat melalui perwakilan mereka dan pada masa yang sama hak-hak dan kepentingan-kepentingan golongan minoriti dilindungi. Pada zaman ini, kepentingan nasional lebih elok dilihat sebagai satu sintesis pendekatan-pendekatan objektif dan subjektif bermaksud keputusan-keputusan kepentingan nasional negara ditentukan oleh kerajaan yang diwakili oleh seorang atau beberapa individu serta pembolehubah-pembolehubah yang telah disebutkan sebelum ini.

3.2.5 Keselamatan Negara ("Keselamatan negara adalah berkaitan dengan perlindungan daripada seranganserangan ganas oleh negara-negara lain termasuklah juga bebas daripada risiko dan bahaya jiwa (psychic). Apabila seseorang individu atau perkumpulan-perkumpulan merasa selamat, mereka akan mengalami satu perasaan kemerdekaan daripada sebarang ancaman. ,) ( Keselamatan antarabangsa dilihat sebagai urusan keselamatan umum. Golongan realis melihat keselamatan sebagai asas kelangsungan atau "basic survivaF\ kebajikan dan perlindungan negara. Negara-negara mengejar keselamatan dalam suasana persaingan yang tidak berkesudahan. Oleh itu wujud kemungkinan berterusan bahaya perluasan dan peperangan walaupun perkara-perkara ini kelihatan tipis untuk berlaku

15Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

pada sesuatu masa. Golongan pluralis3 mempunyai definisi keselamatan negara vang lebih meluas, mengaplikasi konsep ini kepada individu-individu dan kumpulan manusia. Sesungguhnya negara bagi mereka bukanlah pembekal keselamatan tetapi sebuahancamTn kepada keselamatan kebanyakan manusia.) Pluralis juga mempunyai satu imej politik dunia yang menekankan berbagai aktor-aktor antarabangsa - @negara-negara, organisasi antarabangsa-dan-organisasi transnasional - mencabar keasyikkan realis terhadap negara. Golongan pluralis tidak melihat negara sebagai aktor unitari dan rasional, tetapi sebagai medan peperangan untuk konflik kepentingan-kepentingan birokratik dan lain-lain kepentingan, tertalduk kepada tekanan-tekanan perkumpulanperkumpulan, kepentingan-kepentingan domestik dan transnasional (Viotti dan Kauppi, 1997: 359 dan 361). Negara-negara dalam arena antarabangsa beroperasi untuk membekalkan orde, legitimasi dan predictability kedua-dua untuk rakyat-rakyat mereka dan juga untuk dunia secara lebih umum selain daripada boleh dilihat sebagai sumber persaingan, kacau-bilau ataupun anarki dalam arena antarabangsa (Hocking & Smith, 1995:. 8). Walau bagaimanapun, perkembangan-perkembangan dunia terbaharu seperti politik minyak, global warming dan kegiatan keganasan (terrorism} telah memaksa pembuat-pembuat" dasar untuk mendefinisikan semula urusan-urusan keselamatan. Kuasa-kuasa kontemporari telah menjadi lebih cenderung untuk memastikan bahawa dimensi ketenteraan diseimbangkan oleh faktor-faktor bukan ketenteraan lain yang mengenai kelangsungan hidup (survival) komuniti-komumti politik. Dalam lain perkataan, pembuat-pembuat keputusan kini menghadapi persekitaran keselamatan yang lebih kompleks di mana dimensi ketenteraan telah digoyangkan oleh satu banjaran faktorfaktor yang lain.

3 Golongan pluralis menekankan kewujudan perkumpulan-perkmnpulan sebagai intipati pohtik sebuah maSS iu^dalah kenma mereka melihat keahlian sebuah perkampungan dan komumti-komumu kSr^esatuan-kesatuan sekeqa, organisasi sukarelawan. gereja-gereja ^"^^"S^S sempa sebagai lebih penting berbanding perbezaan-pertezaan di antara sebuah klas pemenntah dan sebuah Sas vang dTperintah tyang merupakan penekanan faharmn elitis). F.R de Laimnenais Robert A Dahl dan Ne^oX adalan dT antara sarjana-sarjana pluraUs ^g dikenali nunai. Golongan plurahs juga ^derungun^ mempercayai bah^va mas>-arakat-masyarakat terdm terutaiBanya danpada Perhnnpu^Perkumpulan dengan kehidupan politik merupakan sebuah persamgan untuk pengaruh kumpu^n dan halehwal yang ssdemikian adalah satu perkara yang baik(McLean, 1996:3 - /).

16Konsep-konsep Asas Hub. Antarabangsa

Implikasi-imptikasi keselamatan yang dibawa oleh isu-isu yang disebutkan di atas menunjukkan perluasan agenda-agenda keselamatan. Peristiwa-peristiwa seperti kenaikan harga minyak pada tahun 1970an atau 'Oil Embargo of 1973' telah mengangkat urusan 'oil security' ke tempat tertinggi urusan-urusan nasional. Begitu juga dengan kegiatan keganasan yang merupakan satu ancaman secara langsung kepada keselamatan negara. Di dalairrkedua-dua kes^Tsu-Tsu "Im'menjadikan dimensi-dimensi keselamatan mempunyai aspek-aspek dalaman dan luaran. Kebanyakan isu-isu kontemporari mengenai keselamatan negara memberi penekanan kepada peningkatan pertalian (linkages) di antara alam domestik dan antarabangsa. Ketidakmampuan sebuah kerajaan untuk memenuhi harapan-harapan ekonomi populasi nasionalnya akan membentuk desakan-desakan terhadap kerajaan. Sekiranya desakan-desakan ini tidak dipenuhi boleh menghasilkan ketidakstabilan dalaman dan seterusnya, peningkatan ketidakselamatan negara. Akibatnya, setiap negara merasakan keperluan untuk mengejar satu dasar keselamatan yang komprehensif yang mengambil kira kedua-dua banjaran isu-isu tadi dan alat-alat yang sedia ada untuk mencapai kepentingan nasional. Contohnya negara Jepun yang telah meletakkan penekanan yang lebih berat ke atas dimensi ekonomi berbanding dengan dimensi ketenteraan. Antara agenda-agenda keselamatan ekonomi Jepun ialah pengekalan sistem-sistem perdagangan bebas, resolusi isu-isu Utara-Selatan, mengekalkan hubungan yang kuat dengan negara-negara yang penting kepada ekonomi Jepun, manakala dalam dimensi ketenteraan penekanan terhadap usaha-usaha mewujudkan dunia yang a-man, kerjasama antarabangsa, kawalan persenjataan dan sebagainya lebih diutamakan (Hocking & Smith, 1995: 148). Oleh itu, persoalanpersoalan keselamatan nasional menuntut pengorbanan dalam bidang-bidang tertentu untuk mengatasi ancaman yang dijangkakan dalam senario yang penuh dengan ketidaktentuan persekitaran dunia.

3.3 KESIMPULAN

Modul ini menghuraikan beberapa konsep asas dalam hubungan antarabangsa iaitu negara-bangsa, kuasa, kepentingan nasional, kedaulatan nasional dan keselamatan

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->