06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

1

8.1 PENGENALAN FUNGSI KAWALAN
8.2 JENIS KAWALAN
a. Kawalan Awalan
b. Kawalan Semasa
c. Kawalan Selepas
8.3 PROSES KAWALAN
a. Langkah-langkah dalam proses kawalan
8.4 ALAT-ALAT KAWALAN
a. Belanjawan
b. Carta Gantt
c. Carta Pert/CPM
d. Analisis Titik Pulang Modal (TPM)
e. Pusat Tanggungjawab
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

2

OBJEKTIF
1. Memahami definisi dan
kepentingan kawalan dalam
organisasi
2. Memahami jenis-jenis kawalan
3. Mengaplikasi langkah-langkah
dalam proses kawalan
4. Memahami alat-alat kawalan
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

3

8.1 PENGENALAN FUNGSI KAWALAN

DEFINISI - Proses memantau prestasi dan
pengambilan tindakan untuk memastikan
hasil tercapai seperti yang dijangkakan.
(David A Holt, Management Principles & Practices)

DEFINISI - Proses untuk menentukan atau
menjamin supaya kegiatan organisasi
terarah kepada pencapaian matlamat
yang telah ditetapkan.
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

4

KEPENTINGAN KAWALAN DALAM ORGANISASI
1.
2.
3.
4.

Pastikan objektif tercapai
Mengukur prestasi pengurus dan pekerja
Organisasi mempunyai kelebihan bersaing
Mengukur prestasi perniagaan dengan melihat kepada
piawai/standard yang telah ditetapkan
5. Jaminan kualiti produk dengan mengawasi, memeriksa
dan meningkatkan mutu kawalan.
6. Mengenalpasti peluang dan ancaman terutamanya dalam
bidang persekitaran luaran seperti persaingan,
perubahan teknologi, politik dan undang-undang,
ekonomi, dan lain-lain.
7. Bersedia menghadapi perubahan.
• Organisasi sentiasa berdepan dengan persekitaran
yang dinamik (sentiasa berubah)
• Organisasi perlu bersedia dan peka dengan
perubahan yang akan berlaku terutamanya apabila ia
dan keperluan
06/04/10 melibatkan perubahan
Disediakan olehcitarasa
En. Zaini B Mat
5
pengguna

8.2 - JENIS-JENIS KAWALAN

KAWALAN
AWALAN
KAWALAN
SELEPAS

KAWALAN
SEMASA
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

6

KAWALAN AWALAN
DEFINISI - Merupakan kawalan yang dibuat
terhadap input untuk memastikan input yang
digunakan semasa proses transformasi telah
memenuhi standard (piawaian) yang ditetapkan.
DEFINISI – Kawalan yang difokuskan kepada
manusia, bahan (material) dan kewangan yang
akan digunakan di dalam organisasi. ( Richard L.
Daft, Management 6th . Edition )

• Input yang perlu dikawal mutu dan standardnya
adalah seperti tenaga kerja, bahan mentah,
mesin dan kewangan.
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

7

TUJUAN KAWALAN AWALAN
• Input perlu dipastikan mutunya untuk
mengelakkan berlakunya kerosakan atau
kecacatan yang serius kepada proses
transformasi dan juga kepada output yang
dihasilkan.
• Kawalan dilakukan untuk mengenalpasti dan
mencegah daripada berlakunya kecacatan
sebelum ianya terjadi.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

8

INPUT
MANUSIA

ASPEK KAWALAN
• kemahiran
• kelayakan
• ujian bebas dadah

• kualiti
BAHAN MENTAH • masa penghantaran
• penyelenggaraan

MESIN

KEWANGAN
06/04/10

• keupayaan
• penyelenggaraan
• kenalpasti risiko
• dokumen lengkap – mudah
dapat pembiayaan
Disediakan oleh En. Zaini B Mat

9

KAWALAN SEMASA
DEFINISI - Kawalan yang dilakukan untuk memantau
aktiviti-aktiviti yang sedang dilakukan agar
mematuhi/memenuhi standard yang telah ditetapkan
(Richard L. Daft, Management 6th. Edition )
DEFINISI - Merupakan kawalan yang dilakukan
semasa (serentak) proses tranformasi input kepada
output berlaku.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

10

KAWALAN SEMASA





06/04/10

Pengurus perlu kenalpasti masalah-masalah yang
timbul semasa aktiviti transformasi yang boleh
memberi kesan kepada aktiviti pengeluaran.
Melibatkan kawalan ke atas manusia dan proses kerja.
Peraturan dan undang-undang disediakan sebagai
panduan kepada pekerja
Semua aktiviti kerja dimantau dan dikawal supaya
menepati/menyamai piawaian yang disediakan
Pembetulan/pembaikan akan dilakukan jika terdapat
mana-mana aktiviti yang tidak mencapai piawaian.
Teknologi digunakan bagi memudahkan proses
kawalan – contoh : Syarikat pengangkut Schneider
National and Covenant menggunakan komputer untuk
mengesan kedudukan trak pengangkut dan status
penghantaran.

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

11

TUJUAN KAWALAN SEMASA
1.

2.

3.

Mempastikan semua proses kerja
dilaksanakan menepati piawaian –
meminimumkan kos kerosakan atau
pengubahsuaian produk
Dapat mengenalpasti dengan tepat bahagian
atau proses yang perlu dibaiki dan tindakan
pembetulan dapat dilaksanakan dengan
segera
Memantau prestasi pekerja dalam
melaksanakan tugasnya.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

12

CONTOH KAWALAN SEMASA
JABATAN/BAHAGIAN

CONTOH KAWALAN

Juruwang di
pasaraya

Penggunaan perisian pengurusan
rekod tunai yang dapat mengelakkan
penipuan oleh juruwang.

Bahagian
Pengangkutan

Penggunaan komputer untuk
mengesan kedudukan treler dan status
penghantaran

Bahagian
Pengeluaran

Pekerja meneliti mesin pengukur tahap
keasidan air agar pH air menepati
tahap yang dikehendaki

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

13

KAWALAN SELEPAS
DEFINISI - Kawalan yang difokuskan kepada output
organisasi. (Richard L. Daft, Management 6th. Edition )
• Dilakukan untuk memastikan bahawa output yang
dihasilkan telah memenuhi standard yang telah
ditetapkan oleh organisasi.
• Sebarang kesilapan yang berlaku atau yang tidak
memenuhi standard yang ditetapkan boleh
dikenalpasti untuk dibuat pembetulan.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

14

TUJUAN KAWALAN SELEPAS

1.

2.
3.
4.

MENGUBAH POLISI JIKA TERDAPAT
RUNGUTAN PELANGGAN TERHADAP PRODUK
SYARIKAT
MELIHAT PRESTASI SYARIKAT SECARA
KESELURUHAN
MEMPASTIKAN PRODUK MENCAPAI PIAWAIAN
SEBAGAI MAKLUMBALAS – JIKA PERLU
PIAWAIAN (STANDARD) ATAU PENCAPAIAN
(PERFORMANCE) PERLU DIUBAHSUAI

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

15

CONTOH KAWALAN SELEPAS
JABATAN/BAHAGIAN

CONTOH KAWALAN

BAHAGIAN PENGELUARAN

PEMERIKSAAN AKHIR
PRODUK, PASTIKAN TIADA
KECACATAN

BAHAGIAN KEWANGAN

MENELITI BELANJAWAN
UNTUK MENELITI ADAKAH
SEMUA PERANCANGAN
KEWANGAN TELAH
DILAKSANAKAN MENGIKUT
JADUAL

JABATAN PEMASARAN

MEMBUAT SOAL SELIDIK
PASARAN BAGI MENILAI
TAHAP KEPUASAN PENGGUNA
TERHADAP PRODUK SYARIKAT

PENGETUA SEKOLAH
06/04/10

MENELITI LAPORAN PRESTASI
Disediakan oleh PELAJAR
En. Zaini B MatAKHIR TAHUN UNTUK
16
MEMBENTUK STRATEGI BARU

Kaedah kawalan dalam proses pengeluaran

INPUT

KAWALAN AWALAN
Pastikan input
menepati piawaian
yang ditetapkan

06/04/10

TRANSFORMASI

KAWALAN SEMASA
Pastikan hanya
tindakan yang betul
dilaksanakan

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

OUTPUT

KAWALAN SELEPAS
Pastikan output
menepati piawaian
yang ditetapkan
dan menepati
kehendak pengguna
17

8.3 - PROSES KAWALAN

DEFINISI – Langkah-langkah yang perlu dilakukan
untuk mengawal, melibatkan penetapan piawai,
mengukur prestasi sebenar, membuat perbandingan
antara prestasi dan piawai dan melakukan tindakan
pembaikan supaya objektif yang dirancang tercapai.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

18

PROSES KAWALAN
1. MENETAPKAN PIAWAI

2. MENILAI PRESTASI SEMASA

3. MEMBANDINGKAN PRESTASITIDAK 4. MEMBUAT TINDAKAN
PEMBETULAN
DENGAN PIAWAIAN
DAN PEMBAIKAN
YA
YA
TERUSKAN
06/04/10
Disediakan oleh En. Zaini B Mat
Sumber: Griffin, Business, International Edition

19

LANGKAH-LANGKAH DALAM PROSES KAWALAN
1. MENETAPKAN PIAWAI
DEFINISI - Piawaian merujuk kepada kriteria yang ditetapkan
untuk menilai ciri-ciri kualitatif dan kuantitatif bagi sesuatu
yang hendak diukur. (Hellriegel, Jackson & Slocum – Management 8th.
Edition)

Proses kawalan bermula dengan membentuk objektif dan
piawaian (standard) yang ingin dicapai bagi semua aktiviti
dan melibatkan keseluruhan pekerja di dalam organisasi.

Piawaian yang hendak dicapai ini perlulah:
 dinyatakan dengan jelas
 boleh diukur
 Realistik
 Mempunyai ciri-ciri dapat memotivasikan pekerja untuk
mencapainya

Contoh: Menetapkan setiap kotak mancis ada 50 batang anak
mancis
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

20

LANGKAH-LANGKAH DALAM PROSES KAWALAN
2. MENGUKUR PRESTASI SEMASA
• Pencapaian sebenar aktiviti-aktiviti kerja semasa akan
dimantau dan diukur.
• Pengukuran boleh dilakukan secara kuantitatif dan juga
kualitatif.
• Semasa mengukur, beberapa perkara perlu diambilkira:
• Aktiviti yang ingin diukur
• Bagaimana proses pengukuran akan dilakukan – secara
manual atau menggunakan mesin automatik
• Kekerapan pengukuran dilakukan – melibatkan semua
aktiviti atau menggunakan sampel
Contoh – mengambil sampel sekotak mancis dan membilang
kandungan batang mancis.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

21

LANGKAH-LANGKAH DALAM PROSES KAWALAN
3. MEMBANDINGKAN ANTARA PIAWAIAN DAN PRESTASI SEBENAR
 Pengurus perlu membuat perbandingan di antara piawaian yang
ditetapkan dengan prestasi sebenar yang dicapai.
 Tujuan perbandingan - mengenalpasti perbezaan di antara
maklumat yang telah dikumpulkan daripada penilaian prestasi
sebenar dengan piawaian yang telah ditetapkan
 Untuk membuat perbandingan, lazimnya pengurus akan
bergantung kepada laporan yang diserahkan kepadanya oleh staf
bawahan yang merekodkan hasil keputusan kemajuan prestasi
sebenar.
 Dalam Proses Kawalan Statistikal (SPC) carta kawalan digunakan.
Pencapaian dikira mencapai prestasi jika berada di dalam julat
(range) yang ditetapkan
Contoh – membandingkan bilangan batang mancis adakah sama
dengan piawaian. Ada 2 kemungkinan iaitu mengikut piawaian
(50 batang mancis), menyimpang daripada piawaian – kurang
atau lebih daripada 50 batang mancis
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

22

LANGKAH-LANGKAH DALAM PROSES KAWALAN
4. TINDAKAN PEMBETULAN DAN PEMBAIKAN
 Proses ini dilakukan sekiranya terdapat penyimpangan
(prestasi sebenar lebih rendah daripada piawaian yang telah
ditetapkan)
 Tindakan pembetulan /pembaikan dilakukan ke atas tahaptahap operasi tertentu yang dikenalpasti menyebabkan
penyimpangan
 Pengurus juga perlu mengumpul maklumat yang cukup dari
berbagai sumber sebelum mengambil tindakan pembetulan
supaya langkah yang tepat dapat diambil.
 Jika didapati semua faktor yang dinilai tidak mencapai piawai,
piawaian perlu diubahsuai – mungkin piawaian terlalu tinggi
 Jika tiada penyimpangan, aktiviti akan diteruskan dan
dikatakan mencapai piawaian dan tindakan susulan akan
dilaksanakan
Contoh:
yang olehmengandungi
kurang dan 23lebih
06/04/10 Kotak mancis Disediakan
En. Zaini B Mat
daripada 50 batang mancis dikeluarkan dan diisi semula

8.4 - ALAT-ALAT KAWALAN

BELANJAWAN

CARTA GANTT

06/04/10

PUSAT
TANGGUNGJAWAB

CARTA
PERT/CPM

TITIK PULANG
MODAL
Disediakan oleh En. Zaini B Mat

24

BELANJAWAN
(ALAT KAWALAN)

DEFINISI BELANJAWAN – suatu penyata kuantitatif yang
dinyatakan dalam nilai wang yang menghuraikan rancangan
pihak pengurusan untuk mencapai objektif tertentu secara
komprehensif dan terperinci untuk suatu siri tempoh yang
ditetapkan di masa akan datang
KAWALAN BELANJAWAN – proses menetapkan sasaran
perbelanjaan
organisasi,
memantau
keputusan
dan
membandingkannya dengan belanjawan serta membuat
perubahan jika perlu. (Richard L. Daft)

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

25

TUJUAN BELANJAWAN
1. MEMBANTU MENYEDIAKAN PERANCANGAN
AKTIVITI DENGAN LEBIH EFEKTIF
2. MEMBANTU MENGAGIHKAN SUMBER DENGAN
BERKESAN
3. MEMBANTU DALAM MENGAWAL DAN
MEMANTAU PENGGUNAAN SUMBER SEMASA
DALAM TEMPOH BELANJAWAN

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

26

CONTOH ALAT BELANJAWAN
JENIS
BELANJAWAN

KEGUNAAN

ASPEK KAWALAN

BELANJAWAN
HASIL

Meramal perolehan jualan Menentukan jualan dan
bulanan
hasil adalah seperti
diramalkan

BELANJAWAN
BAHAN

Jangkaan belian, berbeza Supaya masa dan
bagi setiap tempoh
volum belian tepat,
bergantung kepada variasi pengeluaran tidak
tergendala

BELANJAWAN
MODAL

Jangkaan peruntukan bagi Pemilihan yang tepat,
belian aset seperti
meminimumkan kos,
bangunan, kilang,
memaksimumkan
peralatan
keuntungan, cepat
pulang modal

BELANJAWAN
TUNAI
06/04/10

Jangkaan penerimaan dan Mengawal aliran tunai
perbelanjaan
tunai
bagi
siri
Disediakan
oleh En.
Zaini B
Matkeluar, menentukan
27
tempoh tertentu
keperluan tunai

CARTA GANTT
(ALAT KAWALAN)

DEFINISI – Carta berbentuk bar yang menunjukkan susunan
langkah-langkah/aktiviti di dalam suatu projek dan masa
yang diperuntukkan bagi menyelesaikan setiap
langkah/aktiviti tersebut.


06/04/10

satu kaedah perancangan dan kawalan grafik
yang membolehkan pengurus menentukan tarikh-tarikh
bermula dan berakhirnya sesuatu aktiviti atau projek.
Jadual keseluruhan dibentuk dengan menetapkan masa
permulaan dan masa siap setiap kegiatan yang perlu
disempurnakan mengikut turutan sehingga tamatnya
projek berkenaan.
Carta Gantt digunakan untuk mengawal atau
memastikan aktiviti perniagaan dilaksanakan seperti
masa yang ditetapkan.
Disediakan oleh En. Zaini B Mat

28

AKTIVITI PROJEK MENGUBAHSUAI BILIK
DARJAH

AKTIVITI

MASA

A – Dapatkan kelulusan kewangan

13 April – 20 April

B – Keluarkan kerusi meja dari bilik darjah

20 April – 24 April

C – Beli jubin baru

20 April – 11 Mei

D – Hantar kerusi meja ke bengkel perabot

24 April – 27 April

E – Tanggalkan jubin lama dari lantai bilik
darjah

24 April – 8 Mei

F – Pasang jubin baru di lantai bilik darjah

11 Mei – 25 Mei

G – Baiki kerusi meja yang rosak

27 April – 8 Jun

H – Ambil kerusi meja dari bengkel perabot

8 Jun – 12 Jun

I – Susun semula kerusi meja di dalam bilik

12 Jun – 19 Jun

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

29

CARTA GANTT – PROJEK MENGUBAHSUAI BILIK DARJAH
A
B
C
D
E
F
G
H
I
AKTIVITI
MASA
06/04/10

13/4

20/
4

AKTIVITI SIAP

4/5
27/4

18/5
11/5

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

15/6

1/6
25/5

AKTIVITI BELUM SIAP

22/6

8/6
30

CIRI-CIRI CARTA GANTT
1.
2.
3.
4.
5.

DAPAT MENUNJUKKAN DENGAN JELAS AKTIVITI
YANG SIAP DAN BELUM SIAP
KAWALAN MUDAH DILAKUKAN KERANA SEMUA
AKTIVITI DISENARAIKAN SECARA TERSUSUN
MASA MULA DAN SIAP SESUATU AKTIVITI
DITUNJUKKAN.
MUDAH DIGUNAKAN DAN MENARIK.
CARTA INI BOLEH DIUBAHSUAI JIKA MASA ASAL
AKTIVITI PROJEK PERLU DIPINDA KERANA
SESUATU SEBAB YANG TIDAK DAPAT
DIELAKKAN.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

31

CARTA PERT/CPM
(ALAT KAWALAN)

DEFINISI - Rajah yang menggunakan garisan bagi mewakili
turutan aktiviti-aktiviti dan masa yang diperuntukkan di
dalam menyiapkan sesuatu projek di mana melaluinya
masa terpanjang (laluan genting) projek dapat disiapkan
boleh diketahui.

PERT/CPM
menggunakan
menguruskan sesuatu projek.

pendekatan

grafik

untuk

Alat atau teknik yang digunakan oleh pengurus untuk
mengenalpasti dan mengawal tindakan berasingan yang
dilakukan untuk menyiapkan sesuatu projek.

Jaringan atau gambarajah menunjukkan hubungan serta
turutan berlakunya setiap kegiatan-kegiatan dalam projek
06/04/10
Disediakan oleh En. Zaini B Mat
32
tersebut.

AKTIVITI PROJEK MENGUBAHSUAI BILIK
DARJAH

AKTIVITI

MASA

A – Dapatkan kelulusan kewangan

13 April – 20 April

B – Keluarkan kerusi meja dari bilik darjah

20 April – 24 April

C – Beli jubin baru

20 April – 11 Mei

D – Hantar kerusi meja ke bengkel perabot

24 April – 27 April

E – Tanggalkan jubin lama dari lantai bilik
darjah

24 April – 8 Mei

F – Pasang jubin baru di lantai bilik darjah

11 Mei – 25 Mei

G – Baiki kerusi meja yang rosak

27 April – 8 Jun

H – Ambil kerusi meja dari bengkel perabot

8 Jun – 12 Jun

I – Susun semula kerusi meja di dalam bilik

12 Jun – 19 Jun

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

33

PROJEK PENGUBAHSUAIAN BILIK DARJAH
Aktiviti

Aktiviti Sebelum

Masa
(Hari)

A
B
C
D
E
F
G
H
I

A
A
B
B
C, E
D
F,G
H

7
4
21
3
14
14
42
4
7

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

34

CARTA PERT/CPM
D
4

2
14
B
Mula

A
7

E

7

5

4
C

1

4

G
42

F
14

3

21

6

H
4

5

H
4

8

I
7

Tmt.

6

I
7

Tmt.

ATAU
D
4

2
B
Mula

A
7

1

14

4
C

21

4

E

42
3

F
14

G

LALUAN
06/04/10
Disediakan oleh En.
Zaini B Mat GENTING
Sumber: Griffin, Business, International Edition

(CRITICAL35 PATH)

LALUAN PROJEK
LALUAN A,B,D,G,H,I = 7+4+4+42+4+7 = 66 HARI
LALUAN A,B,E,F,H,I = 7+4+14+14+4+7 = 50 HARI
LALUAN A,C,F,H,I = 7+21+14+4+7
= 53 HARI

LALUAN A,B,D,G,H,I DIKENALI SEBAGAI
LALUAN GENTING (CRITICAL PATH)

MASA PROJEK DIJANGKA SIAP IALAH 66 HARI

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

36

CIRI-CIRI CARTA PERT/CPM
• MENUNJUKKAN DENGAN JELAS AKTIVITI-AKTIVITI YANG
TIDAK BOLEH DILEWATKAN (CRITICAL PATH)
• MENUNJUKKAN AKTIVITI-AKTIVITI YANG BOLEH
DIPANJANGKAN (DELAY) TETAPI TIDAK MENJEJASKAN
MASA SIAP PROJEK
• MENUNJUKKAN DENGAN JELAS HUBUNGAN ANTARA
AKTIVITI-AKTIVITI (SEPERTI AKTIVITI DIJALANKAN
SERENTAK, AKTIVITI SEBELUM YANG PERLU DISIAPKAN
SEBELUM MEMULAKAN AKTIVITI BARU)

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

37

ANALISIS TITIK PULANG MODAL
(ALAT KAWALAN)

DEFINISI – Analisis yang digunakan untuk mengkaji hubungan
antara jualan (hasil) dengan kos untuk menentukan titik di
mana jumlah hasil akan menyamai jumlah kos dan pada titik
tersebut pulangan modal berlaku.
DEFINISI – Kuantiti produk yang perlu dijual sebelum penjual
dapat melepasi kos berubah dan kos tetap dan membuat
keuntungan
(Ricky W. Griffin, Business 4th . Edition)
 Titik pulang modal tercapai bila Jumlah Hasil = Jumlah Kos
 Jika harga jualan setiap unit meningkat, jumlah produk yang
perlu dijual semakin rendah bagi mencapai pulangan modal
 Jika bilangan produk yang dijual semakin meningkat, harga
jualan seunit produkDisediakan
semakin
rendah
bagi mencapai pulangan
06/04/10
oleh En.
Zaini B Mat
38
modal

TUJUAN ANALISIS TITIK PULANG MODAL
1. Syarikat dapat menentukan bilangan unit produk
yang perlu dijual supaya semua kos tetap dan
kos berubah dapat ditampung dan syarikat mula
dapat keuntungan.
2. Dapat menentukan harga minimum yang perlu
diletakkan bagi setiap produk bagi mencapai
pulang modal.
3. Syarikat dapat menentukan masa untuk
mendapat pulang modal dengan menentukan
harga dan bilangan produk yang perlu dijual.
4. Menentukan sama ada syarikat mampu bersaing
dan mendapat keuntungan dengan menawarkan
produk pada tingkat harga tertentu
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

39

Katakan syarikat membeli CD dengan harga RM10 dan ingin
menjual semula di pasaran dengan harga RM25 setiap satu.
Berapakah kuantiti yang perlu dijual setahun supaya syarikat
dapat menampung semua kos (kos tetap dan kos berubah) dan
mencapai pulang modal. Kos tetap termasuk sewa bangunan,
insurans dan gaji adalah berjumlah RM150,000 setahun.
Kos/hasil
TPM tercapai
(RM)
apabila:
25Q Jumlah hasil (JH)
JH=HK
25Q=150,000+10Q
Q=10,000 unit
Jumlah kos (JK)
150000+10Q
Kos tetap

150,000

10,000
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

Kuantiti(Q)
40

RUMUS TITIK PULANG MODAL
Titik Pulang Modal tercapai apabila:
Jumlah Hasil =Jumlah Kos
pQ=F+vQ
pQ-vQ=F
Q(p-v)=F
Q=F/(p-v)
Di mana: p= harga
Q= kuantiti TPM
v=kos berubah seunit
F=kos tetap
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

41

PUSAT TANGGUNGJAWAB (RESPONSIBILITY CENTER)
DEFINISI - Kumpulan kerja, jabatan atau bahagian
di dalam syarikat yang dibentuk dan
bertanggungjawab untuk mengawal aktivitiaktiviti yang melibatkan kewangan masingmasing supaya selaras dengan belanjawan
syarikat.
(David H. Holt, Management – Principles & Practices)

• Untuk mengawal aktiviti pada setiap fungsi atau
jabatan dalam organisasi, setiap fungsi dijadikan
sebagai pusat tanggungjawab yang
bertanggungjawab terhadap belanjawan syarikat.
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

42

PUSAT
KOS

PUSAT
UNTUNG

PUSAT
TANGGUNGJAWAB

PUSAT
HASIL

PUSAT
PELABURAN
06/04/10
Disediakan oleh En. Zaini B Mat
Sumber: David H. Holt, Management – Principles and Practices

43

PUSAT HASIL (REVENUE CENTERS)



Pusat ini bertanggungjawab untuk menilai kemampuan syarikat
untuk menjana keuntungan menerusi hasil jualan dan operasi.
Semua jabatan jualan merupakan pusat hasil.
Pusat ini memfokuskan tanggungjawab untuk meningkatkan
hasil jualan dan bukan mengawal kos jualan.
Pusat hasil akan membandingkan pencapaian hasil jualan
dengan ramalan jualan yang disediakan di dalam belanjawan
hasil.
Jika hasil jualan sebenar lebih rendah daripada belanjawan,
siasatan akan dibuat untuk mengenalpasti punca dan langkah
akan diambil untuk mengatasinya dengan segera.

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

44

PUSAT KOS (COST CENTERS)
 Dikenali juga sebagai pusat perbelanjaan.
 Pusat ini hanya bertanggungjawab mengawal perbelanjaan
dan kos yang dijanakan melalui aktiviti-aktiviti kerja dan
lazimnya pusat tidak bertanggungjawab secara langsung
terhadap pendapatan.
 Biasanya Jabatan Pengeluaran/Operasi, Jabatan Pentadbiran,
Jabatan Pemasaran dan Unit Pembelian adalah pusat kos.
 Pusat kos akan membuat penilaian terhadap segala
perbelanjaan yang dapat di kawal dengan membuat
perbandingan dengan belanjawan perbelanjaan (expense
budget) termasuklah belanjawan tunai.
 Belanjawan perbelanjaan akan menunjukkan semua
perbelanjaan yang terlibat di dalam aktiviti utama syarikat.
 Perbezaan antara perbelanjaan sebenar dan ramalan
perbelanjaan dalan belanjawan akan memberi isyarat kepada
pengurus untuk mengenalpasti punca dan cuba untuk
06/04/10
oleh En. Zaini B Mat
45
mengatasinya
denganDisediakan
segera.
 Terlebih atau terkurang belanja akan memberi kesan kepada

PUSAT UNTUNG (PROFIT CENTERS)
 Pusat untung bertanggungjawab kepada kos dan juga hasil.
 Pencapaian dinilai dengan melihat perbezaan antara jumlah
hasil dan juga jumlah perbelanjaan bagi mengetahui
kedudukan keuntungan.
 Contoh - Jabatan Pemasaran mempunyai pusat hasil (pejabat
jualan) dan pusat kos (meneliti kos dari aktiviti pengiklanan,
kajian pasaran, perkhidmatan pelanggan dan sebagainya).
Dengan itu Pengurus Pemasaran bertanggungjawab untuk
meneliti kedudukan keuntungan hasil daripada kombinasi
operasi pusat hasil dan pusat kos tersebut.
 Pusat untung akan melaporkan kedudukan sebenar sama ada
untung atau rugi.
 Maklumat akan dikongsi bersama dengan bahagian lain
seperti Jabatan Pengeluaran bagi membolehkan tindakan
pembetulan dijalankan jika terdapat mana-mana aktiviti yang
bermasalah seterusnya dapat meningkatkan keuntungan di
06/04/10
Disediakan oleh En. Zaini B Mat
46
masa depan.

PUSAT PELABURAN (INVESTMENT CENTERS)

Merupakan unit di dalam organisasi di mana pengurus
bertanggungjawab ke atas perbelanjaan modal dan struktur
pelaburan.
Mengukur prestasi berdasarkan kepada pengurusan aset
modal yang efektif. Ia termasuk kriteria hasil, perbelanjaan
dan pelaburan yang akan mengukur keberkesanan
penggunaan aset.
Pengurus akan menggunakan belanjawan modal sebagai
panduan untuk membuat penilaian ke atas ketepatan
perbelanjaan modal.
Kawalan bukan sahaja memantau perbelanjaan modal tetapi
juga membuat penilaian ke atas keputusan yang diambil
terhadap sesuatu pelaburan melalui analisis kewangan
berkaitan seperti pulangan pelaburan, nilai bersih dan
sebagainya.
06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

47

06/04/10

Disediakan oleh En. Zaini B Mat

48

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful