1

1.0

PENDAHULUAN

Perkahwinan adalah suatu ikatan yang terbentuk antara lelaki dan perempuan yang berlandaskan syariat Islam dan mengikut garis panduan yang telah ditetapkan dalam Islam. Perkahwinan juga merupakan suatu ikatan yang teguh dan terjalin di antara lelaki dan perempuan melalui lafaz akad nikah yang sah bagi menjalani sebuah kehidupan berumah tangga iaitu sebagai suami isteri. Perkahwinan disyariatkan dalam Islam adalah bertujuan untuk melahirkan dan mengembangkan zuriat manusia dengan cara yang halal sebagai satu penyambung keturunan dan mendapatkan kesejahteraan hidup di dunia juga di akhirat kelak. Rafidah (2007) berpendapat bahawa perkahwinan adalah asas utama kepada pembinaan keluarga. Oleh sebab itulah Islam amat mengambil berat soal-soal yang berkaitan dengan perkahwinan dan memberikan tunjuk ajar dalam menjalani kehidupan berkeluarga. Para sahabat juga turut mengamalkan perkahwinan tetapi kebanyakan dalam kalangan mereka berkahwin lebih daripada seorang wanita. Justeru, kajian yang akan dijalankan adalah untuk megupas dengan lebih mendalam tentang konsep mas kahwin menurut syariat Islam. Mas kahwin merupakan suatu aspek yang sangat penting dan wajib diketahui oleh setiap individu khususnya bagi pasangan yang bakal mendirikan rumahtangga. Pemberian maskahwin yang menjadi lambang keihklasan dan kasih suci dari seorang suami akan membantu mengecapi kebahagiaan hidup berkeluarga yang berkekalan, mendapat rahmat dan keredhaan Allah s.w.t serta mengelakkan berlakunya perceraian rumah tangga. 2.0 TUJUAN KAJIAN

2

Kajian ini adalah bertujuan untuk mengupas dengan lebih mendalam tentang perihal berkaitan mas kahwin dalam syariat Islam. Selain dari itu, penulis ingin mendedahkan kepada masyarakat pentingnya mengetahui konsep mas kahwin dalam perkahwinan bagi menjaga kemaslahatan kedua-dua belah pihak iaitu suami dan isteri.

3.0

SKOP KAJIAN

Kajian ini lebih memfokuskan konsep mahar mas kahwin menurut syariat Islam. Di samping itu, kajian ini juga bertujuan untuk mendedahkan kepada masyarakat Islam khususnya, bahawa Islam tidak pernah mensyariatkan kadar minima dan maksima bagi pemberian mas kahwin untuk sesuatu perkahwinan. Segala maklumat yang berkaitan dengan dapatan kajian adalah diperolehi dengan membuat resensi perpustakaan sahaja.

4.0

KAEDAH KAJIAN

Dalam kajian yang telah dilakukan ini, penulis menggunanakan kaedah kajian keperpustakaan yang bertujuan untuk mendapatkan maklumat yang berkaitan berdasarkan kepada kajian-kajian yang lepas. Kaedah keperpustakaan atau resensi perpustakaan amat penting dalam sesuatu kajian kerana untuk mengetahui hasil kajian-kajian yang lepas. Kajian- kajian yang lepas ini adalah berbentuk buku, ulasan karya, data mentah, menuskrip dan lain-lain yang diambil sama ada daripada majalah, jurnal, makalah ataupun bahan penulisan ilmiah yang lain. 5.0 HASIL KAJIAN

3

5.1

Pengenalan

Agama Islam amat mementingkan kesejahteraan dan kesyumulan hidup setiap umatnya. Kaum wanita umpamanya amat dihargai dan diperhatikan kedudukan dan kemuliannya dalam masyarakat. Hal ini terbukti dengan melihat sendiri pemberian dan penetapan hak dalam agama Islam yang bertujuan untuk menjaga kemaslahatan kaum wanita. Antara hak-hak wanita ialah seperti yang akan difokuskan dalam kajian ini iaitu pemberian mas kahwin dalam perkahwinan. Pemberian mahar kepada kaum wanita merupakan suatu perkara yang wajib ditunaikan oleh kaum adam yang menginginkan isteri dalam kehidupannya. Justeru, pemberian mahar tidak boleh dipandang remeh oleh kaum adam waima tiada penetapan kadar yang spesifik dalam agama Islam.

5.2

Dapatan kajian

5.2.1 Definisi Mas Kahwin Mas kahwin atau mahar adalah berasal daripada perkataan bahasa Arab iaitu alsadaq, al-saduqah, al-nihlah, al-ajr, al-faridah dan al-aqd (http://www.al-

azim.com/masjid/infoislam/munakahat).

Manakala, menurut istilah syara’, mahar ialah merupakan satu pemberian yang wajib diberikan oleh seorang suami kepada isterinya dengan sebab pernikahan (Mustafa & Ali Asy-Syarbaji, 2005). Menurut Akta Tafsiran undang-Undang Wilayah Persekutuan (1984) menjelaskan bahawa mas kahwin ialah suatu pembayaran yang wajib dibayar di bawah hukum

4

syara’ oleh suami kepada isteri sewaktu akad perkahwinan, sama ada berupa wang yang sebenarnya dibayar atau diakui sebagai hutang dengan atau tanpa sebarang cagaran, atau berupa sesuatu yang bernilai menurut hukum syara’ (http:// www.islam.gov.my/portal). Mas kahwin juga merupakan pemberian wang tunai atau barang yang bernilai dan berfaedah yang wajib diberikan oleh bakal suami kepada bakal isteri dengan sebab akad nikah (Syeikh Ghazali Abd.Rahman, 1997). Shihabudin (2005), mas kahwin atau mahar adalah merupakan suatu hadiah yang ikhlas oleh bakal suami kepada bakal isteri yang bertujuan untuk menyenangkan perasaannya. Ia juga adalah hak milik mutlak seseorang isteri. Namun demikian, dalam masa yang sama isteri boleh membebaskan seluruh mas kahwin atau sebahagian daripadanya kepada suaminya. Pengertian tentang mas kahwin turut dijelaskan seperti mana yang terdapat dalam karya penulisan oleh Abd.Rahman (2003) iaitu secara etimologi mahar membawa maksud mas kahwin. Manakala dari sudut terminologi pula, beliau menyatakan bahawa mahar merupakan suatu pemberian yang wajib dari seorang calon suami kepada calon isterinya. Pemberian mahar yang ditunaikan adalah sebagai lambang ketulusan hati dan cinta kasih suami kepada isterinya. Selain itu, pemberian mahar boleh dalam bentuk benda ataupun jasa.

5.2.2

Dalil-Dalil Yang Berkaitan Dengan Mas Kahwin

5.2.2.1 Dalil- Dalil Daripada Al-Quran

5

Firman Allah S.W.T yang bermaksud: “Berikanlah kepada orang-orang perempuan itu mas kahwin mereka”. (Surah An-Nisa:4)

Firman Allah S.W.T yang bermaksud: “Mana-mana perempuan yang kamu nikmati percampuran dengannya (setelah ia menjadi isteri kamu), maka berikanlah mahar kepadnya (ajr) sebagai satu ketetapan yang difardhu (diwajibkan oleh Allah s.w.t)”. (Surah An-Nisa: 24)

Firman Allah S.W. yang bermaksud: “Hai orang-orang yang beriman, tidak halal bagi kalian mempusakai wanita dengan jalan paksa. Dan janganlah kalian menyusahkan mereka kerana hendak mengambil kembali sebahagian dari apa yang telah kalian berikan kepadanya”. (Surah An-Nisa: 19)

5.2.2.2 Dalil-Dalil Daripada Hadis Rasulullah SAW

Sabda Rasulullah SAW yang bermaksud:

6

Hai manusia, sesungguhnya aku pernah mengizinkan kalian nikah mut’ah dengan wanita dan Allah telah mengharamkan yang demikian itu hingga hari kiamat. Barangsiapa mempunyai sesuatu yang ada di tangan mereka, maka hendaklah dia membiarkannya dan janganlah kalian mengambil kembali sedikit pun dari apa (mas kahwin) yang telah kalian berikan kepada mereka.

Sabda Rasulullah SAW yang bermaksud: Sahal bin Saad r.a berkata: Seorang perempuan datang menemui Nabi SAW dan menyatakan bahawa dia telah menyerahkan urusan dirinya kepada Allah dan RasulNya. Nabi bersabda: Aku tidak mempunyai keperluan terhadap perempuan. Seorang lelaki berkata: Kahwinkahlah aku dengannya. Rasulullah menjawab: Berikan kepadanya pakaian. Lelaki itu berkata: Aku tidak memilikinya. Rasulullah berkata: Berikanlah kepadnya walau sebentuk cincin besi. Beliau memberitahu bahawa dia juga tidak memiliki sebentuk cincin besi. Adakah engkau mempunyai al-Quran? Lelaki itu menjawab: Ada ini dan ini. Rasulullah bersabda: Aku kahwinkan engkau dengan perempuan ini dengan mas kahwinnya al-Quran yang ada pada engkau. (Ar-Rabi’ bin Sibrah bin Ma’bad Al-Juhaini, Sahih Muslim) Setelah melihat dan meneliti setiap dalil yang dikemukakan sama ada daripada Al-Quran atau Hadis Rasulullah, maka jelaslah di sini bahawa mahar (mas kahwin) adalah suatu pemberian yang wajib diberikan oleh suami kepada isterinya sewaktu akad perkahwinan. Mas kahwin dibolehkan sekalipun pemberiannya hanyalah berupa sebentuk cincin dari besi atau dengan mengajarkan al-Quran. Islam tidak pernah meletakkan nilai atau kadar yang sepatutnya diberikan oleh suami kepada isteri sebagai maharnya.

7

Selain itu, dalil-dalil yang telah dikemukakan tadi jelas menunjukkan bahawa wanita sememangnya berhak ke atas mas kahwin yang diberikan kepadanya hatta daripada ayahnya atau orang lain.

5.3

Pandangan Ulamak Tentang Mas Kahwin

Menurut Khoiruddin (2005) dalam hal berkaitan mas kahwin, pendapat dan pandangan para ulamak Islam juga seringkali dirujuk untuk mengukuhkan lagi apa yang telah di.jelaskan dalam kitab al-Quran dan Hadis Rasulullah. Di samping itu, pandangan para ulamak amat penting unutk merujuk sesuatu hukum yang tidak diperincikan dengan jelas dalam al-Quran dan Hadis Rasulullah. Terdapat empat mazhab yang digunapakai iaitu mazhab Shafi’i, mazhab Maliki, mazhab Hambali dan mazhab Hanafi. Mazhab Shafi’i, menjelaskan pemberian mas kahwin adalah sesuatu yang wajib. Manakala sifat bagi mas kahwin tersebut hendaklah mempunyai nilai atau sesuatu yang berharga. Walau bagaimanapun, sunat jika seorang suami memberikan mas kahwin kepada isteri dengan jumlah yang tidak melebihi dari mas kahwin yang pernah diberikan oleh Rasulullah SAW kepada isteri-isterinya, dan mas kahwin anak perempuannya, iaitu tidak lebih daripada lima ratus dirham. Dalam hal ini juga, Imam Shafi’i turut menegaskan bahawa pemberian oleh suami yang berupa sepotong besi atau upah mengerjakan sesuatu seperti upah menjahit boleh diterima sebagai mahar untuk isteri.

8

Dalam kitab al-Muwatta’, oleh imam Maliki pula, telah menjelaskan bayaran mas kahwin adalah berdasarkan tiga situasi yang berlainan. Pertama, mas kahwin wajib dibayar oleh suami kepada isteri yang telah disentuhnya walaupun wanita berkenaan menghidap penyakit kusta atau gila. Kedua, sekiranya berlaku kematian yang melibatkan lelaki yang akan menikah, maka mas kahwin tidak perlu dibayar kepada wanita yang akan dinikah kepadanya. Manakala yang ketiga, suami yang belum dewasa kalau mempunyai harta, wajib memberikan mas kahwin kepada isteri sekalipun berlaku perceraian sebelum suami sempat menyentuh isteri. Wanita tersebut masih berstatus gadis dan berhak mendapat setengah daripada mas kahwin yang akan dibayar. Seterusnya, Imam Abu Hanifah dari mazhab Hanafi, menjelaskan bahawa mas kahwin adalah suatu kewajipan tambahan dalam akad nikah yang sama statusnya dengan pemberian nafkah. Beliau turut menegaskan mas kahwin tidak harus ada ketika majlis akad nikah dilangsungkan. Oleh yang demikian, sekiranya sudah selesai akad nikah, maka mas kahwin wajib dibayar oleh suami kepada isterinya. Berbeza pula dengan pendapat daripada Imam Hambali. Menurut beliau, mas kahwin adalah hak pertama bagi isteri yang menjadi kewajipan terhadap suami untuk menunaikannya. Namun demikian, Hanbali menejelaskan mas kahwin tidak semestinya ada sewaktu melakukan transaksi atau akad. Sebaliknya, suami tidak wajib membayar selagi mana dia belum menyentuh isterinya. Oleh yang demikian, pemberian mas kahwin adalah bukan pada waktu akad nikah, tetapi setelah suami bergaul dengan isterinya.

9

Setelah melihat kesemua pendapat dan pandangan yang dilontarkan oleh keempat-empat ulamak tadi, maka jelaslah bahawa wujudnya perbezaan masa untuk melunaskan pembayaran mas kahwin dalam sesuatu perkahwinan. Namun, apa yang pasti, mas kahwin adalah pemberian yang wajib diberikan oleh suami kepada isterinya samada sewaktu akad atau selepas menyentuh isterinya.

5.4
5.4.1

Jenis-Jenis Mas Kahwin (Mahar)
Mahar Musamma

Mahar musamma ialah mahar yang disebut dengan jelas jumlah dan jenisnya dalam suatu majlis akad nikah seperti mana yang selalu diamalkan dalam perkahwinan masyarakat kita pada hari ini (http:// www.islam.gov.my/portal).

Abd.Rahman (2003: 92-93) menyatakan bahawa mahar musamma ialah mahar yang sudah disebut atau dijanjikan kadar dan besarnya ketika akad nikah. Atau, mahar yang dinyatakan kadarnya pada waktu akad nikah. Ulama bersepakat terdapat dua cara perlaksanaan mahar musamma iaitu secara penuh apabila suami dan isteri telah bercampur (bersenggama). Manakala cara yang ke dua pula ialah dibayar apabila salah seorang dari suami dan isteri meninggal.

Para ulamak telah bersepakat menyatakan bahawa mahar musamma wajib dibayar oleh suami kepada isteri apabila berlaku salah satu daripada perkara-perkara berikut

10

iaitu sama ada berlaku persetubuhan di antara suami dan isteri atau pun kematian terhadap salah seorang daripada mereka. Kesimpulannya, mahar musamma sememangnya wajib dibayar seluruhnya apabila suami telah bercampur dengan isterinya walaupun pernikahan tersebut batal disebabkan oleh isterinya adalah mahran sendiri, atau anak gadis yang disangka janda dan hamil hasil dari pernikahan dengan suami yang terdahulu. Walau bagaimanapun, sekiranya isteri diceraikan sebelum berlakunya persetubuhan maka mahar hanya wajib dibayar separuh sahaja daripada jumlah yang telah dipersetujui.

5.4.2

Mahar Misil

Menurut Fatimah (1997), mahar misil adalah merupakan mahar yang ditetapkan mengikut kesuaian dan peringkat social bagi seseorang wanita. Penetapan dan pemberian mahar misil seperti yang dijelaskan merangkumi beberapa aspek iaitu sama ada dari sudut kecantikan, kecerdasan, keagamaan, keperawanan, kejandaan dan sebagainya. Selain itu, aspek keturunan juga dititikberatkan. Pemberian mahar misil ini bertujuan untuk menjaga status wanita agar tidak berasa rndah diri di mata saudara- saudara perempuannya. Mahar misil juga dikenali dengan nama lainnya iaitu mahar sepadan. Mahar sepadan ialah sejenis mahar (mas kahwin) yang diberikan oleh suami kepada isteri yang tidak disebut jumlah dan jenisnya dalam suatu akd nikah. Sekiranya mahar misil digunakan dalam suatu akad nikah, maka mahar (mas kahwin) tersebut hendaklah diqiaskan atau disamakan dengan mahar perempuan yang setaraf dengannya dalam

11

kalangan ahli keluarganya sama ada adik perempuan seibu sebapa atau sebapa dan ibu saudaranya sendiri. Selain daripada itu, mahar misil ditentukan berdasarkan kepada beberapa aspek seperti rupa paras, kekayaan, keagamaan, keadaan setempat, ketaqwaan, keilmuan, kecerdasan fikiran, keluhuran budi serta status dan perkara-perkara lain yang boleh dijadikan sebagai penilaian. Ini kerana penetapan kadar bagi mahar misil adalah berbeza mengikut perbezaan antara sifat-sifat yang dinyatakan tadi (http:// www.islam.gov.my/portal). Menurut Mustofa & Ali-Asy-Syarbaji, (2005) terdapat beberapa situasi yang mewajibkan mahar misil. Antaranya ialah yang pertama akad nikah bagi sesuatu perkahwinan menjadi rosak. Hal ini berlaku kerana salah satu daripada syarat sah akad nikah tidak dipenuhi. Contohnya, perempuan yang dikahwini tanpa wali dan berlaku persetubuhan selepas akad yang rosak itu. Pada masa tersebut, mahar misil wajib dibayar kepada perempuan itu, disebabkan rosaknya akad dan kedua-dua pasangan wajib dipisahkan. Seterusnya yang kedua, apabila mas kahwin dibatalkan. Hal ini berlaku apabila terjadinya perselisihan di antara suami dan isteri dalam sebutannya atau kadarnya. Sebagai contoh, isteri menyatakan kadar mahar ialah sebanyak dua ribu, tetapi suami pula menyatakan hanya seribu. Dalam hal ini, kedua-dua pasangan hendaklah bersumpah, dan secara automatik mas kahwin dibatalkan dan wajib dikenakan mahar misil.

12

Manakala yang ketiga pula ialah, apabila mas kahwin yang disebut dengan sebutan yang merosakkan. Terdapat enam sebab yang menjadikan mas kahwin yang disebut rosak iaitu sama ada mas kahwin yang disebut bukanlah harta yang diiktiraf seperti babi, arak dan peralatan yang melalaikan. Seterusnya, harta yang adalah bukan hak milik mutlak suami. Sebab yang ketiga, lelaki mengahwini dua orang perempuan atau lebih dengan satu mas kahwin sahaja. Seterusnya, seorang wali mengahwinkan seorang kanak-kanak dengan mahar yang terlalu tinggi dan menggunakan harta kanak-kanak tersebut. Manakala yang kelima pula, apabila seorang perempuan meminta walinya untuk mengahwinkannya tanpa mas kahwin. Sebab yang terakhir ialah, suami menyatakan dalam akad supaya sebahagian daripada mahar yang diberikan kepada isteri diserahkan kepada orang lain (Khoiruddin, 2005). Sekiranya dilihat dengan mata kasar tanpa memahami dengan mendalam, mungkin timbul persepsi bahawa mahar misil agak merumitkan jika dibandingkan dengan mahar musamma. Walau bagaimanpun, setiap perkara yang telah termaktub dalam syariat Islam pasti mengandungi alasan dan hikmah disebalik pensyariatannya.

5.5

Kadar Mas Kahwin Dalam Islam

Seperti yang telah dinyatakan dalam bab yang terdahulu, Islam tidak menetapkan dan mensyariatkan jumlah atau kadar bagi pemberian mas kahwin dalam perkahwinan. Tiada had minima dan maksima dalam mas kahwin. Selagi mana perkara itu boleh dikategorikan sebagai harta atau yang boleh ditukarkan dengan harta, tetap boleh menjadi mas kahwin sama ada sedikit atau banyak, tunai atau hutang. Selain itu,

13

perkara yang boleh mendatangkan manfaat seperti sejadah, duit seribu ringgit dan rumah (Mustofa & Ali-Asy-Syarbaji, 2005). Hal ini jelas dibuktikan berdasarkan firman Allah Taala yang bermaksud: “Dan sebaliknya dihalalkan bagi kamu perempuan-perempuan yang lain daripada yang tersebut itu, untuk kamu mencari (isteri) denga harta kamu secara bernikah….” (An-Nisa’: 24) Berdasarkan ayat di atas, maka jelaslah bahawa tiada penentuan kadar dalam sesuatu mas kahwin dan merupakan harta secara mutlak (umum). Seterusnya, Nabi SAW bersabda yang bermaksud: Janganlah kamu berlebih-lebihan dalam memberi maskahwin wanita. Sesungguhnya jika sekiranya (berlebih-lebihan dalam membayar maskahwin itu) menjadi penghormatan di dunia atau ketakwaan disisi Allah, nescaya Muhammad SAW adalah lebih utama dan berhak meninggikan mahar itu daripada kamu. Baginda tidak memberi maskahwin kepada seorang perempuan daripada isteri-isterinya dan tidak juga memberi maskahwin kepada seorang perempuan daripada anak-anaknya melebihi daripada dua belas uqiyyah. (Hadis Riwayat Abu Daud, at-Tirmidzi, an-Nasaie, Ahmad dan Ibnu Majah.)

Walau bagaimanpun, adalah disunatkan kepada suami untuk memberikan mas kahwin tidak kurang daripada sepuluh dirham, dan tidak lebih daripada lima ratus dirham. Ini kerana, kadar yang disunatkan itu adalah bertjuan untuk mengelakkan daripada berlakunya perselisihan pendapat.

14

Para ulamak dan fuqaha juga mempunyai pendapat dalam penentuan kadar mas kahwin. Abd.Rahman (2003) ada menyatakan tentang pendapat dan kesepakatan ulama dalam hal yang berkaitan. Antaranya Imam Shafie, Ahmad, Ishaq, Abu Tsaur dan beberapa fuqaha dari Madinah dalam kalangan tabi’in menjelaskan bahawa pemberian sesuatu mahap perkahwinan adalah tiada kadar dan batasan rendahnya. Malah, setiap sesuatu yang mempunyai nilai dan harga dapat dijadikan sebagai mas kahwin. Namun begitu, terdapat sesetengah fuqaha yang lain berpendapat bahawa mas kahwin yang diberikan mempunyai batas terendahnya. Imam Malik dan para pengikutnya adalah contoh golongan fuqaha yang menyatakan mas kahwin yang paling rendah dan sedikit ialah terdiri daripada satu perempat dinar emas murni, atau perak seberat tiga dirham atau apa sahaja barang yang sama beratnya dengan jumlah emas dan perak tadi. Manakala Imam Abu Hanifah berpendapat kadar mas kahwin yang paling rendah ialah sepuluh dirham. Sidi (1981) menyatakan bahawa seorang wanita yang menjadi calon isteri juga dibolehkan untuk menentukan jumlah kadar mas kahwin bagi perkahwinannya. Ini kerana kedudukan mas kahwin dalam perkahwinan seolah-olah sebagai pengganti dirinya yang secara rela diserahkan kepada suaminya. Penetapan kadar mas kahwin oleh calon isteri bukanlah sesuatu yang bersifat kaku dan akhirnya boleh memberatkan suaminya. Tambahan pula, Islam menuntut seseorang wanita yang hendak berkahwin supaya meletakkan kadar yang rendah agar tidak membebani suaminya. Sesungguhnya, ciri-ciri wanita solehah salah satunya ialah yang rendah maharnya.

15

5.6

Kadar Penetapan Mas Kahwin di Malaysia Malaysia adalah sebuah negara Islam yang sememangnya tidak akan lari

daripada mengamalkan ajaran-ajaran Islam. Segala hukum-hakam yang berkaitan dengan syariat Islam telah digunapakai sejak dari dahulu lagi, termasuklah dalam hal berkaitan munakahat atau nikah dan kahwin. Justeru, penyelidik ingin mendedahkan kepada masyarakat tentang realiti bahawa, kadar mas kahwin di Malaysia adalah ditetapkan oleh pihak berkuasa agama negeri masing-masing dan jumlahnya juga adalah berbeza-beza.

Rajah 1.0 Kadar Mas Kahwin Bagi Anak Dara

16

Rajah 2.0 Kadar Mas Kahwin Bagi Wanita Janda Kedua-dua rajah yang dipaparkan di atas menunjukkan statistik yang terkini tentang kadar mas kahwin yang telah ditetapkan di Malaysia mengikut negeri masingmasing. (http://www.bakal.pengantin.com). Bagi mengetahui kadar yang ditetapkan secara terperinci, sila rujuk di lampiran A. Penetapan kadar mahar atau mas kahwin bagi seluruh negeri adalah bergantung juga sama ada wanita tersebut anak gadis atau janda. Ternyata wanita yang masih dara dan wanita janda mempunyai kadar mahar yang berbeza. Dalam hal ini penulis berpendapat bahawa perbezaan kadar terhadap keduadua golongan tersebut mempunyai alasannya yang tersendiri. Status seseorang wanita yang hendak dikahwini mempengaruhi kadar mas kahwin yang akan diberikan. Seperti yang telah diterangkan dengan jelas dalam bahagian jenis- jenis mas kahwin (mahar), ternyata salah satu daripadanya iaitu mahar misil ditetapkan berdasarkan kepada kriteria dan ciri-ciri calon isteri. Oleh yang demikian, status anak dara ataupun janda mempengaruhi pemberian mas kahwin yang akan diberikan oleh bakal suami.

17

5.7 5.7.1

Isu Berkaitan Kadar Mas Kahwin Mas Kahwin Yang Berat

Isu berkaitan mas kahwin yang berat bukanlah satu perkara baru dalam kalangan masyarakat pada masa kini. Fenomena ini bukan sahaja melanda negara kita, malah turut terjadi di negara-negara Islam yang lain. Dalam hal ini, para fuqaha menyatakan bahawa kebenaran untuk memperbanyakkan jumlah dan kadar mas kahwin adalah sesuatu yang dipersoalkan. Adakah wajar jika nilai yang ditetapkan sehingga mencecah berjuta ringgit? Justeru itu, para fuqaha bersetuju menyatakan bahawa orang yang tidak mempunyai kemampuan atau tidak memiliki sesuatu pun, adalah tidak dibenarkan untuk menunaikan permintaan mas kahwin yang terlampau tinggi ini. Namun demikian, sekiranya pihak lelaki mampu untuk memberikan mas kahwin yang telah ditetapkan, maka hal ini pastinya akan meninggalkan kesan jangka masa panjang dalam rumahtangga pasangan tersebut (Shihabuddin, 2005). Sebagai contoh, setelah suami selesai membayar mas kahwin sewaktu akad nikah dilangsungkan, maka bermulalah fasa perkongsian hidup bagi kedua-dua pasangan. Beban yang dipikul oleh suami sewaktu menunaikan permintaan mas kahwin yang tinggi terus-menerus dipikul olehnya. Bayangkan, suami terpaksa berhutang keliling pinggang. Tidak cukup dengan itu, malah kedua orang tuanya turut berkorban kerana terpaksa menggadaikan harta benda semata-mata untuk memenuhi permintaan yang terlampau tinggi daripada pihak perempuan (Ali Hassan, 1992).

18

Situasi ini belarutan walaupun telah melayari bahtera rumahtangga. Suami mula berubah sikap kerana memikirkan bagaimana cara untuk melangsaikan hutang yang keliling pinggang. Dalam masa yang sama, layanan sebagai seorang suami tidak diberikan kepada si isteri, dan berlakulah adegan bermasam muka, perselisihan faham yang akhirnya mengundang pergaduhan dan menyebabkan perceraian. Akhirnya, rumahtangga yang diidam-idamkan kebahagiannya sehingga ke akhir hayat terlerai sekelip mata. Jelaslah di sini bahawa, mas kahwin yang terlampau tinggi tidak akan menjamin kebahagian kedua-dua belah pihak walaupun pihak isteri mendapat manfaat daripadanya. Malah, mas kahwin yang tinggi ini juga, bukanlah satu jaminan untuk mengikat suami. Oleh yang demikian, selaku ibu bapa kepada anak perempuan yang hendak dinikahi, seharusnya berfikir dengan waras dan mengambil kira keadaan bakal menantu agar tidak membebankannya dengan mas kahwin yang terlampau tinggi yang akhirnya mengundang padah. Keterlaluan dalam menetapkan kadar mas kahwin bukan sahaja sesuatu yang membebankan, malah seolah-olah menggambarkan harga bagi seseorang wanita. Mereka beranggapan bahawa meletakkan mas kahwin yang tinggi adalah lambing kemuliaan keluarga dan keagungan wanita tersebut. Walhal, mereka langsung tidak memikirkan apakah implikasi yang akan timbul akibat tindakan yang tidak wajar itu. Tidak sedikit pun terlintas di fikiran mereka, untuk belas kasihan terhadap pihak suami yang akan memikul tanggungjawab untuk menjaganya seumur hidup. Malah, mereka tidak menyedari hakikat tindakan yang menyalahi sunnah Rasulullah s.a.w itu, turut merosakkan masyarakat, memudaratkan diri sendiri dan terjerumus ke

19

jalan yang tidak mendapat keberkatan daripada Allah s.w.t (Mustofa & Ali-AsySharbaji, 2005). Terdapat beberapa kesan buruk yang akan menimpa masyarakat hasil daripada keterlaluan dalam menetapkan mas kahwin ini. Antaranya ialah, para pemuda dalam kalangan yang berpendapatan rendah dan miskin tidak mampu untuk berkahwin. Apabila mereka tidak mampu untuk berkahwin mengikut syara’, mereka akan terdorong untuk melakukan perkara-perkara yang bercanggah dengan ajaran Islam seperti berzina, merogol dan perkara keji yang lain. Keinginan untuk memiliki isteri secara sah telah bertukar menjadi sesuatu yang merosakkan dirinya. Kesan yang sama juga akan berlaku terhadap kaum wanita yang lain. Apabila ibu bapa meletakkan mas kahwin yang tinggi dan tidak mampu dipenuhi oleh pihak lelaki, maka terjadilah perkara yang tidak diingini. Ramai wanita menjadi andartu dan mereka tidak memiliki teman yang boleh memenuhi tuntutan fitrahnya. Jiwa yang kosong akan terus melanda dan menghantui mereka sehinggakan ada di antaranya tidak dapat tidur lena. Pergolakan jiwa dan keinginan untuk merasai kasih sayang seorang suami juga akhirnya mengundang masalah yang lain dalam kehidupannya. Oleh yang demikian, tidak ada kebaikan dan keberkatan pun yang akan diperolehi sekiranya tinadakan yang terlampau dalam menuntut mas kahwin dalam perkahwinan. Malah, menetapkan mas kahwin yang terlalu tinggi adalah makruh dari segi hukum syarak. Tetapi sekiranya direndahkan dan dipermudahkan, adalah sunat dan akan memperoleh keberkatan dan keredhaan daripadanya.

20

6.0

Cadangan

Dalam kajian ini juga penulis akan mengutarakan beberapa cadangan dan buah fikiran yang difikirkan dapat membantu menyelesaikan masalah berkaitan penetapan kadar mas kahwin. Selain mengambil kira pendapat-pendapat oleh beberapa penulis buku yang terkenal, ada juga pendapat yang dicadangkan oleh penulis sendiri. Antara cadangan-cadangan yang telah dikenalpasti adalah seperti berikut: 6.1 Mengadakan Mesyuarat

Penulis berpendapat supaya pihak kerajaan khususnya Jabatan Agama Islam haruslah mengadakan mesyuarat bagi membincangkan tentang penetapkan kadar mas kahwin bagi seluruh negeri di Malaysia. Dengan adanya mesyuarat dan perbincangan yang dilakukan, kata sepakat dapat dicapai dalam menentukan kadar mas kahwin yang sewajarnya setelah mengambil kira aspek-aspek yang berkaitan. 6.2 Ibu Bapa Ubah Gaya Pemikiran Dan Prinsip

Selain dari itu, penulis mencadangkan agar ibu bapa hendaklah mengubah gaya pemikiran dan prinsip yang telah diwarisi dan diamalkan sejak turun-temurun. Prinsip tidak mahu kalah dengan orang lain sehingga menuntut kadar mas kahwin terlampau tinggi seharusnya dikikis kerana tindakan tersebut membebankan pihak lelaki. Sudah tiba masanya untuk ibu bapa mengubah gaya pemikiran yang sedimikian kepada pemikiran yang lebih rasional sejajar dengan tahap pendidikan yang dimiliki adalah perlu bagi menjamin kesejahteraan dan kebahagian rumahtangga anak- anak mereka kelak.

21

6.3

Memahami Status Mas Kahwin

Seterusnya menurut Khoiruddin (2005) untuk mengetahui status mas kahwin dalam Islam, terdapat dua perkara yang perlu difahami terlebih dahulu. Antaranya ialah asal usul mas kahwin dan amalan tradisi masyarakat Arab pra- Islam tentang perkahwinan. Dengan mengambil kira kedua-dua perkara yang dinyatakan, secara tidak langsung umat Islam akan faham tentang status mas kahwin dalam Islam. Selain itu, kesedaran akan timbul dalam diri mereka bahawa betapa perlunya untuk meletakkan mas kahwin yang rendah. 6.4 Pendedahan Tentang Konsep Mas Kahwin Menurut Islam

Penulis juga turut mencadangkan supaya pihak Jabatan Agama Islam memberikan pendedahan dan penekanan yang lebih tentang konsep mas kahwin menurut Islam terutamanya sewaktu perlaksanaan Kursus Pra Perkahwinan. Seperti yang telah diketahui umum, setiap pasangan yang hendak berkahwin wajib mengikuti Kursus Pra Perkahwinan terlebih dahulu. Tindakan ini akan membuka mata dan minda kaum wanita khususnya tentang perlunya bertolak-ansur dengan kaum lelaki. 6.5 Kadar Mas Kahwin Menjadi Kadar Yang Minima

Manakala cadangan yang terakhir menurut Musa (2009) mencadangkan supaya kadar mas kahwin yang telah ditetapkan di seluruh Malaysia sewajarnya dijadikan sebagai kadar minimum sesuatu mas kahwin. Sekiranya kedua belah pihak bersetuju memberikan lebih dari kadar minimum yang ditetapkan tersebut, terpulanglah kepada mereka kerana agama Islam tidak pernah menghalang untuk berbuat demikian asalkan dipersetujui oleh kedua-dua belah pihak.

22

7.0

Rumusan Kajian

Secara keseluruhannya, penulis dapat menyimpulkan bahawa objektif kajian telah tercapai di mana pendedahan tentang konsep mas kahwin menurut syariat Islam kepada khalayak. Selain itu, kajian ini menimbulkan kesedaran dalam masyarakat untuk memahami tentang betapa pentingnya mengetahui konsep mas kahwin menurut ketetapan syariat Islam.

8.0

Penutup

Kajian ini telah membincangkan tentang tujuan, skop, kaedah dan hasil kajian yang diperolehi daripada resansi perpustakaan. Selain itu, beberapa cadangan untuk penambahbaikkan turut dimuatkan. Dengan ini juga, objektif kajian juga telah tercapai. Berdasarkan kepada resensi perpustakaan yang dijalankan, ternyata mas kahwin atau mahar adalah merupakan sesuatu pemberian yang ikhlas dan suci yang ditunaikan oleh suami kepada isterinya. Selain itu pemberian mas kahwin menjadi lambang kasih sayang serta tanda bahawa sesungguhnya suami sanggup menerima isteri sebagai suri seumur hidupnya. Justeru, keterlampauan dan berlebih-lebihan dalam menetapkan kadar mas kahwin bagi sesuatu perkahwinan seharusnya dielakkan dan difikirkan dahulu sebelum melaksanakannya. Banyak implikasi dan permasalahan yang akan timbul

23

sekiranya perkara ini hanya dipandang sebelah mata oleh semua pihak tidak kira kaum wanita, ibu bapa termasuklah tampok pimpinan negara. Mas kahwin yang terlampau tinggi dan berlebih-lebihan, bukan sekadar menimbulkan kesan yang mendalam kepada kaum lelaki, malah turut mendatangkan implikasi yanhg negatif kepada kaum wanita, meruntuhkan institusi kekeluargaan, merosakkan kesejahteraan dan struktur masyarakat, menjejaskan agama dan negara. Oleh yang demikian, sebagai orang Muslim, seharusnya kita menjadikan alQuran dan al-Sunnah sebagai panduan dan rujukan seumur hidup agar segala tindakan yang hendak kita laksanakan akan sentiasa mengikut landasan yang betul. Agama Islam telah menetapkan garis panduan yang cantik dan teratur untuk mencorakkan kehidupan yang berlandaskan syariat Islam selain mendapat keberkatan dan keredhaan daripada Allah S.W.T.

24

9.0

Rujukan

Al-Quran dan terjemahannya. 2002. (An-Nisa’:4,19 & 24) Damsyik: Darul Makrifah

Ali Asy-Syarbaji. 2005. Kitab Fikah Mazhab Shafie. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka.

Abd.Rahman Ghazaly. 2003. Fiqh Munakahat. Jakarta: Prenada Media.

Ali Hassan. 1992. Munakahat Membahas Soal-Soal Perkahwinan & Rumahtangga. Kuala Lumpur: Penerbitan Kintan Sdn.Bhd.

Fatimah Omar. 1997. Soal- Jawab Bakal Pengantin Khusus Untuk Wanita. KualaLumpur: Al-Hidayah Publisher.

Ghazali Abd.Rahman. 1997. Memasuki Gerbang Perkahwinan. Kuala Lumpur: Jabatan Kemajuan Islam Malaysia.

Khoiruddin Nasution. 2004. Hukum Perkahwinan 1. Yogjakarta: Academia + Tazzafa.

Mustofa Al-Khin & Mustofa Al-Bugho. 2005. Kitab Fikah Mazhab Shafie. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa Dan Pustaka.

Mohamad Ilyas Asy-Syibli. 1997. 30 Rahsia Wanita- Syurga Dunia & Akhirat. Selangor: Pustaka Ilmi.

25

Rafidah Sitam. 2007. Kursus Pra Perkahwinan: Sejauh Manakah Pasangan Yang Telah Berkahwin Mempraktikkannya Ke Arah Pembentukan Keluarga Bahagia. Latihan Ilmiah Diploma, Institut Kemahiran Islam Malaysia Sarawak.

Sidi

Ghazalba. 1981. Di ambang PenerbitanPustaka Antara.

Pintu

Perkahwinan.

Kuala

Lumpur:

Shihabudin, A.M.P. 2005. Gerbang Perkahwinan. Kuala Lumpu: Jasmin Enterprise.

Joe. 2010. Erti Mas Kahwin dan Kadar Mas Kahwin Seluruh Malaysia. http://wwwbakalpengantin.com.html [26 Mei 2010].

Musa Awang. 2009. Kadar Minimum Mas Kahwin Wajar Diselaraskan. http://www.peguamsyarie.com [26 Mei 2010].

2010. Mahar .Menurut Perspektif Islam. http://www.islam.gov.my [26 Mei 2010].

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful