P. 1
Dr. Ishak - Kaedah Takhrij Manual

Dr. Ishak - Kaedah Takhrij Manual

|Views: 393|Likes:
Published by ibnzul

More info:

Published by: ibnzul on Jul 02, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPTX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/26/2013

pdf

text

original

Oleh: PROF.

MADYA DR ISHAK SULIAMAN Phd, University of Wales, Lampeter, UK MA, University of Malaya (UM) BA, University of Malaya (UM) Email: ishakhs@um.edu.my

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Takhrij Dari Sudut Istilah
Suatu ilmu yang membahaskan mengenai prinsip dan metode yang memudahkan capaian kepada kedudukan hadith, mengenalpasti mutabaah dan syawahid daripada sumber-sumber asal, sumbersumber yang menyerupai asal dan sumbersumber yang tidak asal seterusnya menjelaskan hukum dan darjat hadith sama ada diterima atau ditolak

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kenapa kita perlu mempelajari takhrij?
y Memastikan adakah sesuatu hadith itu

benar-benar dari nabi s.a.w. y Mengenalpasti darjat dan hukum sesebuah hadith y Mengenalpasti kedudukan sesebuah hadith dalam kitab-kitab hadith

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Sumber-sumber dalam Takhrij
y Al-Masadir

al-Asliyyah

(sumber-sumber (sumber(sumber-

asal)
y Al-Masadir y Al-Masadir

Shibh al-Asliyyah sumber yang menyerupai asal) Ghayr al-Asliyyah sumber yang tidak asal)

Sumber-Sumber Asal
y Kitab kitab yang mengandungi hadith-hadith yang

diriwayatkan oleh pengarangnya dengan sanadnya sendiri seperti berikut:
y Bidang Hadith y Bidang Akidah y Bidang Tafsir

al-Kutub al-Sittah, Muwatta Malik, Musnad Ahmad

al-Iman oleh Abu Bakar bin Abi Syaibah dan al-Iman oleh Ibn Mandah Tafsir Ibn Jarir al-Tabari dan Tafsir Ibn Abi Hatim

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Sumber-Sumber Asal
y Kitab kitab yang mengandungi hadith-hadith yang

diriwayatkan oleh pengarangnya dengan sanadnya sendiri seperti berikut:
y Bidang Hadith y Bidang Akidah y Bidang Tafsir

al-Kutub al-Sittah, Muwatta Malik, Musnad Ahmad

al-Iman oleh Abu Bakar bin Abi Syaibah dan al-Iman oleh Ibn Mandah Tafsir Ibn Jarir al-Tabari dan Tafsir Ibn Abi Hatim

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

y Bidang Fiqh

al-Umm oleh Imam al-Syafie dan al-Muhalla oleh Ibn Hazam

y Bidang Usul Fiqh- al-Risalah oleh Imam al-

Syafie dan al-Ihkam fi Usul al-Ahkam oleh Ibn Hazam
y Bidang Tarikh

Tarikh Ibn Jarir al-Tabari dan Tarikh Baghdad oleh Khatib Baghdadi

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Sumber-Sumber Asal
y Kitab kitab yang mengandungi hadith-hadith yang

diriwayatkan oleh pengarangnya dengan sanadnya sendiri seperti berikut:
y Bidang Hadith y Bidang Akidah y Bidang Tafsir

al-Kutub al-Sittah, Muwatta Malik, Musnad Ahmad

al-Iman oleh Abu Bakar bin Abi Syaibah dan al-Iman oleh Ibn Mandah Tafsir Ibn Jarir al-Tabari dan Tafsir Ibn Abi Hatim

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Sumber Yang Menyerupai Asal
Mengandungi hadith-hadith yang diriwayatkan oleh pengarangnya dengan sanad yang dinukilkan daripada pengarang kitab asal. Contoh: Tafsir Ibn Kathir, Tuhfah al-Asyraf oleh al-Mizzi, Nasb al-Rayah oleh al-Zayla i dan seumpamanya.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Sumber-Sumber Tidak Asal
Kitab-kitab yang mengandungi hadithhadith tanpa sanadnya yang dinukilkan daripada kitab-kitab asal. Contoh: Riyad al-Salihin, Bulugh alMaram min Adillah al-Ahkam, al-Jami al-Saghir.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kaedah Pertama: Mengenalpasti Perawi Hadith Kaedah Kedua: Mengenalpasti Awal Lafaz Daripada Matan Kaedah Ketiga: Mengenalpasti Kalimah Atau Lafaz Dalam Matan hadith. Kaedah Keempat: Mengenalpasti Tema/Isu/Topik Yang Terdapat Dalam Hadith Kaedah Kelima: Mengenalpasti Sifat Yang Terdapat Pada Sanad Dan Matan Kaedah Keenam: Melalui Pembacaan dan Pemerhatian Yang Teliti Dan Bersungguh-Sungguh Terhadap Kitab-Kitab Hadith

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kitab yang digunakan adalah kitab yang disusun mengikut perawi tertinggi. Pengkaji perlu mengetahui salah satu daripada perawi-perawi hadith sama ada dari kalangan sahabat, tabi in atau atba al-tabi in atau generasi selepasnya. Kitab yang digunakan tidak mengambil kira topiktopik hadith

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kitab yang membantu pencarian hadith melalui kaedah ini:
y al-Masanid y al-Ma ajim y al-Atraf y Kutub al-Tarajim y Kutub al-Faharis y al-Kutub al-Jami ah lil Masanid wa al-Sunan

Musnad Imam Ahmad bin Hanbal Mengandungi lebih kurang 271000 hadith menurut cetakan Dar Ihya al-Turath al- Arabi. Kitab ini disaring daripada 750000 hadith. Imam Ahmad sentiasa melakukan koreksi dan pengeditan terhadap hadith-hadith yang terdapat dalam kitabnya.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Langkah-langkah yang perlu diikuti dalam pencarian hadith menggunakan kitab Musnad:
1. Memastikan dahulu nama perawi sahabat 2. Cari kedudukan nama perawi sahabat tersebut dalam musnad dengan melihat kepada fihris kitab 3. Selidiki satu persatu hadith-hadith yang terdapat dalam musnad perawi sahabat tersebut.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Contoh:
» «
µUmar bin al-Khattab adalah perawi tertinggi Maka pencarian adalah di dalam Musnad µUmar bin al-Khattab

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kaedah kedua ini memerlukan pengkaji mengetahui awal lafaz hadith atau athar. Jenis kitab yang membantu: yang disusun mengikut huruf al-Mu jam seperti al-Jami al-Saghir min Ahadith al-Basyir al-Nazir oleh Imam alSuyuti.
yKitab-kitab

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

yang Mengumpulkan Hadith-Hadith Masyhur seperti al-Maqasid al-Hasanah Fi Bayan Kathir Min al-Ahadith al-Musytahirah ala al-Alsinah oleh alSakhawi.
yAl-Mafatih wa al-Faharis iaitu jenis kitab

yKitab-Kitab

dalam bentuk indeks yang menyusun semula hadith-hadith yang terdapat dalam pelbagai kitab dalam bentuk mu jam seperti Mawsu ah Atraf al-Hadith

Kit

M

s

tr f l-

it

Terdiri daripada 15 jilid yang disusun oleh Muhammad al-Sa id bin Basyuni Zaghlul. Mengandungi potongan hadith-hadith daripada 150 buah kitab hadith. Potongan hadith-hadith dalam kitab ini disusun mengikut susunan hijaiyyah. Berbeza dengan susunan al-Mu jam yang mementingkan lafaz dan asal usul lafaz serta bentuk kalimahnya.

Contoh simbol

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kaedah Pencarian Hadith Menggunakan Kitab Mawsu ah Atraf al-Hadith

1. Pengkaji perlu mengetahui awal kalimah matan hadith 2. Pengkaji perlu memastikan cetakan kitabkitab hadith yang digunakan oleh pengarang kitab.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Contoh
Anda ingin mencari hadith berikut:

) (
Lihat pada jilid yang mengandungi huruf ba dan mulakan pencarian.

Hasil Pencarian

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

y Fath

( )yang dimaksudkan dalam paparan tersebut ialah kitab Fath al-Bari karangan Ibn Hajar. Dua nombor yang tertera di atas membawa maksud juzuk ke 11 dan halaman ke 130 daripada kitab Fath alBari yang telah ditahqiq oleh Abd Aziz bin Abdullah bin Baz dan dicetak oleh Dar alMa rifah Beirut Lubnan.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

y Pengkaji perlu memilih kalimah yang lebih

menonjol atau gharib (pelik) yang terdapat dalam hadith.
y Kalimah-kalimah

yang banyak digunakan dalam hadith-hadith nabi atau huruf-huruf yang sudah tentu terdapat dalam hadithhadith nabi harus dielakkan daripada dipilih.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kitab yang membantu dalam kaedah ini adalah kitab faharis hadith. Faharis ini menyusun kalimah-kalimah yang penting yang terdapat dalam hadith dan athar sama ada memfokuskan kepada sebuah kitab atau beberapa kitab. Contoh kitab adalah: Al-Mu jam Mufahras Li Alfaz al-Hadith. al-

Disusun oleh beberapa orang dari kalangan Orientalis dengan bantuan daripada al-Syeikh Mustafa bin Ali al-Bayumi dan Muhammad Fuad Abd al-Baqi. Kalimah yang terdapat dalam kitab ini merupakan yang terdapat dalam hadith-hadith Kutub alTis ah iaitu Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan Abu Dawud, Jami al-Tirmidhi, Sunan al-Nasai, Sunan Ibn Majah, Muwatta Malik, Musnad Ahmad dan Musnad alDarimi.

Kaedah Pencarian
y Cari

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

y Pilih kalimah yang gharib dan penting dalam hadith

kalimah tersebut dalam al-mu jam dan pindahkan maklumat yang diperolehi y Satukan dan bandingkan maklumat tersebut dengan membuang maklumat yang berulang y Merujuk kitab-kitab asal yang disebutkan dalam mu jam y Mencatat kedudukan hadith tersebut dengan menyalin nama kitab, bab, no hadith ataupun juzuk dan halaman

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Contoh Pencarian

Kalimah yang dipilih adalah

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Perhatian
y Anda tidak harus berpada dengan memilih satu

kalimah sahaja.
y Boleh memilih kalimah lain supaya pencarian lebih

menyeluruh.
y Boleh juga memilih kalimah

dalam pencarian

hadith tersebut.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

yDigunakan apabila pengkaji mengetahui maksud

hadith tersebut tanpa mengetahui lafaznya.
yPengkaji untuk memikirkan seterusnya mengeluarkan

isu-isu atau tema-tema yang terdapat dalam hadith.
yIa

memberi faedah bagi pengkaji yang ingin mengumpulkan hadith hadith dalam satu topik atau isu seperti hadith-hadith mengenai taat kepada ibu bapa, hadith-hadith mengenai jihad, hadith-hadith mengenai zakat dan seumpamanya.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Kitab-kitab Yang Membantu
y Kitab

kitab yang meliputi keseluruhan bab bab agama seperti al-Jawami , al-Zawa id dan Shuruh alHadith. seperti al-Sunan dan al-Muwatta at.

y Kitab-kitab yang meliputi kebanyakan bab-bab agama y Kitab-kitab tertentu mengenai bab dari bab-bab

agama seperti kitab aqidah dan fiqh.

Kitab Miftah Kunuz al-Sunnah
Dikarang oleh Arent Jan Wensinck dalam bahasa Inggeris dan diterjemahkan ke dalam bahasa Arab oleh Muhammad Fuad Abd al-Baqi. Merupakan indeks kepada 14 buah kitab yang disusun mengikut topik. Kitab-kitab tersebut ialah Sahih alBukhari, Sahih Muslim, Sunan Abu Dawud, Sunan al-Tirmidhi, Sunan alNasai, Sunan Ibn Majah, Sunan alDarimi, Muwatta Malik, Musnad Ahmad, Musnad al-Tayalisi, Musnad Zaid bin Ali, Al-Tabaqat al-Kubra, Sirah Ibn Hisyam dan Al-Maghazi.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Langkah Pencarian
y Mengenalpasti

tema/isu/topik terdapat dalam hadith

yang

y Mengenalpasti kalimah bersesuaian dalam

kitab yang berkaitan dengan tema tersebut.
y Merujuk kepada rujukan asal melalui nama

nama kitab dan bab yang bernombor sebagaimana yang dinyatakan dalam kitab.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Contoh paparan carian hadith

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

y Digunakan jika pengkaji mengenalpasti sifat jelas yang terdapat pada sanad atau matan hadith seperti sanad Qudsi, musalsal y Atau yang melibatkan aspek ulum al-hadith seperti sanad yang terdiri daripada riwayat bapanya daripada datuknya atau matan yang dimulakan dengan al-awail atau mengandungi al-amthal atau tafsiran kepada ayat-ayat alQuran. y Atau terdapat sifat-sifat tersembunyi yang memerlukan kepada latihan atau kepakaran untuk mengetahuinya seperti sanad yang mursal, mutawatir, ma lul atau palsu.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

y Para ulama telah mengarang beberapa kitab khusus berkaitan sifat-sifat tersebut. y Rujukan kepada kitab-kitab tersebut akan memudahkan pencarian hadith.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

y Sebagai contoh jika hadith itu mursal maka

hendaklah merujuk kepada kitab-kitab yang mengumpulkan hadith mursal.
y Jika hadith itu palsu/mawdu

hendaklah merujuk kepada kitab-kitab yang mengumpulkan hadith palsu seperti Mawsuah al-Ahadith wa al-Athar al-Da ifah wa al-Mawdu ah oleh Ali Hasan Ali alHalabi

Mausu ah al-Ahadith wa al-Athar alDa ifah wa al-Maudu ah
Dicetak 16 jil., cet. Maktabah al-Ma arif, Riyad. Merupakan koleksi hadith-hadith daif, mawdu dan masyhur yang pernah ditulis dalam kitabkitab terdahulu. Koleksi hadith dan athar ini kemudiannya dikumpulkan dalam satu kitab dan disusun mengikut huruf mu jam. Hadith dan athar yang terdapat dalam kitab ini berjumlah 31577 yang di ambil daripada 78 buah kitab rujukan.

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

Jabatan al-Quran dan al-Hadith Akademi Pengajian Islam, Universiti Malaya

yKitab-kitab yang boleh digunakan

di bawah kaedah ini tidak disusun mengikut mana-mana kaedah yang dibincangkan sebelum ini

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->