P. 1
Tamadun Pribumi Dan Kesannya Terhadap Pembangunan Masyarakat Di Malaysia Faqrul

Tamadun Pribumi Dan Kesannya Terhadap Pembangunan Masyarakat Di Malaysia Faqrul

|Views: 3,002|Likes:
Published by bsaaslheaerm

More info:

Published by: bsaaslheaerm on Aug 12, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/06/2015

pdf

text

original

OBJEKTIF

Tujuan utama tugasan “Tamadun Pribumi dan Kesannya Dalam Pembangunan Masyarakat di Malaysia” ini dilakukan adalah memenuhi salah satu daripada pentaksiran penilayan berterusan pensyarah modul. Selain itu, melalui tugasan ini, ianya dapat mendedahkan kami kepada masyarakat pribumi yang ada di Malaysia dengan lebih dekat lagi. Di samping itu, ianya dapat membantu dalam pembelajaran dan meningkatkan kefahaman kami. Dengan melakukan tugansan berkumpulan ini juga, secara tidak langsung dapat memupuk semangat kerjasama dan setia kawan.

1

PENGHARGAAN
Alhamdulillah, segala puji bagi ALLAH atas limpah kurnia-Nya dapat kami siapkan tugasan “Tamadun Pribumi dan Kesannya Dalam Pembangunan Masyarakat di Malaysia” yang telah di amanahkan kepada kami dengan jayanya . di mana tugasan ini adalah salah satu daripada pentaksiran penilaian berterusan kami dalm modul “Tamadun Islam dan Tamadun Asia”. Terutamanya kami ingin mengucapkan jutaan terima kasih kepada pensyarah kami yang mengajar modul Tamadun Islam dan Tamadun Asia (TITAS) iaitu Pn. Asmahan bt Mokhtar yang banyak member tunjuk ajar, idea dan panduan dalam misi menyiapkan tugasan ini. Tidak lupa juga kepada ahli kumpulan dan sahabat-sahabat seperjuangan yang mana banyak membantu dalam menyiapkan tugasan ini dari segi pendapat, sokongan dan lain-lain. Begitu juga kepada pihak Politeknik Sultan Azlan Shah kerana menyediakan perkhidmatan pemijaman buku, dan perkhidmatan internet, dimana ianya memudahkan kami dalam urusan mencari maklumat tambahan mengenai Tamadun Pribumi Malaysia.

TAMADUN PRIBUMI DAN KESANNYA DALAM PEMBANGUNAN MASYARAKAT DI MALAYSIA.

2

PENGENALAN Latar Belakang Tamadun Pribumi. Istilah masyarakat pribumi dari sudut umum merujuk kepada kumpulan etnik yang natif kepada wilayah yang dituntut dan dipertahankan sepenuhnya oleh sesebuah negara dan kumpulan etnik ini telah wujud sebelum negaranya dibentuk. Jika dispesifikasikan, masyarakat pribumi adalah merujuk kepada penduduk asal negara Malaysia yang terdiri daripada orang Melayu dan orang Asli semenanjung Malaysia dan pelbagai kumpulan etnik pribumi di Sabah dan Sarawak. Dan mengikut Perlembagaan Malaysia pula, pribumi atau bumiputera diertikan sebagai anak watan dan ini merujuk kepada orang Melayu, orang asli dan pribumi di Sabah dan Sarawak. Penduduk asal Semenanjung Malaysia dari perspektif ethnolinguistik dapat dibahagikan kepada dua kelompok yang umum iaitu Melayu dan asli. F.E. Sarasin (1905) membahagikan orang melayu kepada Proto-Melayu dan Deutero-Melayu (orang Melayu Islam). Bagi masyarakat asli pula dibahagikan kepada kelompok yang lebih kecil lagi, seperti Negrito (Semang), Senoi (Sakai) dan Melayu Asli (Jakun). Menurut Peter bellwood pula membahagikan penduduk asal Semenanjung Malaysia kepada empat kumpulan iaitu Orang Asli Utara/Negrito (Semang), Asli Tegah dan Selatan/Senoi, Orang-orang Melayic/Mongoliod Selatan, dan Melayu/mongoloid Selatan. Dan menurut kepada Benjamin ada dua masyarakat yang asal iaitu pribumi iaitu mereka yang berbahasa Melayu dan berbahasa Asli. Orang-orang Asli itu khususnya di utara lebih dekat bahasanya kepada bahasa Austro-asiatik dan orang-orang Melayu lebih dekat kepada dialek bahasa austronesia. Perubahan dialek bahasa mungkin disebabkan kerana interaksi antara masyarakat di rantau dunia Melayu iaitu kawasan yang merangkumi malagasi, kepulauan Pasifik dan Asia Tenggara.

Penduduk asal di Sabah pula adalah kumpulan etnik berketurunan pribumi seperti orang Dusun/Kadazan, Murut, Bajau, Sulu, Iranun, Kedayan, Melayu Brunai, Lun Dayeh Sungai dan kumpulan pribumi lain. Penduduknya tertumpu di kawasan pesisiran pantai, di muara, lembah sungai dan kawasan bukit di daerah pedalaman. Disebabkan kawasan yang luas, ianya memisahkan perhubungan antara satu kelompok dengan kelompok yang lain.
3

Maka setiap kelompok membentuk identiti masing-masing mengikut keadaan alam sekelilingnya. Bagi penduduk asal di Sarawak pula tergolong dalam kumpulan etnik Iban, Bidayuh, Melayu Melanau/Lun Bawang, Kelabit, Kayan, Bisaya, Punan, Penan dan kumpulan kecil yang lain. Suku kaum Iban adalah yang terbesar dan menduduki disemua bahagian di Sarawak.

MASYARAKAT PRIBUMI DI MALAYSIA
1. Masyarakat Orang asli.

Orang asli terbahagi kepada tiga bangsa iaitu :
i. NEGRITO

Bangsa Negrito terdiri daripada suku bangsa Kinsui, Kintak, Lanoh, Jahai, Mendrig, dan Bateq. Mereka mendiami kawasan Banjaran Titiwangsa dan berpusat terutamanya di kawasan Utara semenanjung. Berikut adalah maklumat sedikit sebanyak mengenai suku bangsa Negrito.

• Kinsui, lokasi penempatan rumpun bangsa Kensiu cuma terdapat di Kampung

Lubok Legong, Kedah. Mereka merupakan kumpulan kedua terkecil dari kalangan 18 rumpun bangsa Orang Asli. Satu ketika dulu, orang Kensiu suka berpindah randah untuk mencari bahan-bahan makanan. Kini mereka mengusahakan tanaman getah yang dubangunkan oleh pihak RISDA sebagai sumber ekonomi tetap mereka.

4

• Kintak, sama seperti suku bangsa Kensiu, Orang Kintak suka berpindah randah

untuk mencari bahan makanan. Mereka mendiami kawasan pinggir daerah Gerik, Hulu Perak. Tumpuan serius yang diberikan oleh pihak Kerajaan terhadap kalangan masyarakat Orang Asli, telah menyebabkan rumpun bangsa Kintak mengubah cara hidup mereka untuk menjadi setanding dan separa dengan rakanrakan mereka yang lain. Kalangan mereka turut menyertai bidang-bidang pekerjaan yang dulunya dirasakan mustahil seperti perkhidmatan kolar putih dan biru.

• Lanoh, masyarakat Lanoh (Lano) dulunya turut dikenali sebagai Sabubn.

Namun, kini perkataan Sabubn tidak digunakan lagi oleh sebab-sebab yang kurang jelas. Penempatan mereka bertaburan di sekitar utara negeri Perak terutama di daerah Lenggong. Mereka juga satu ketika dulu suka hidup berpindah randah. Dari sudut linguistik dan budaya, mereka lebih mirip kepada rumpun Kensiu dan Kintak. Umumnya mereka lebih banyak bertutur dalam dialek bahasa Temiar.

• Jahai, lokasi penempatan rumpun bangsa Jahai terdapat di Banun, Sungai Tiang

dan persisir Empangan Temenggor di Perak. Sementara di Kelantan, mereka bertumpu di Kampung Sungai Rual dan sekitar Jeli, Hulu Kelantan. Pada amnya, rupa paras orang Jahai seakan ada persamaannya dengan orang Habsyi atau Negro di Arika, suku kaum Negrito di Pulau Andaman dan Aeta di Filipina. Rumah mereka berbentuk pisang sesikat, dibina daripada buluh dan beratapkan daun bertam dan tepus. Keadaan rumah mereka yang serba ringkas itu adalah disebabkan amalan mereka yang suka berpindah randah, terutama apabila berlaku kematian dan bencana selain tujuan untuk mencari keperluan makanan di kawasan baru. Namun demikian, seperti juga masyarakat Orang Asli yang lain, mereka kini sudah memiliki penempatan sendiri dan terbela dari segala sudut kehidupan melalui bantuan-bantuan oleh pihak Kerajaan.

5

• Mendrig, rumpun bangsa Mendrig menghuni di sekitar hulu sungai Kuala Lah,

jajahan Gua Musang, Kelantan. Seperti Jahai, ciri fizikal orang Mendrig lebih mirip kepada rupa paras orang Negrito lain di kepulauan Andaman, Filipina dan Selatan Thai. Tubuh mereka kecil tetapi tegap dan sasa. Mereka dikatakan sebagai kaum dari tinggalan zaman paleolitik (zaman batu lama) yang mengunjur dari Semenanjung ke Pasifik. Bahasa suku kaum Mendrig ialah Austraossiatik. Mereka tergolong sebagai penutur rumpun bahasa Mon-Khmer tetapi kini telah banyak menerima kemasukan kosa kata Melayu.

• Bateq, Taman Negara Kuala Tahan, sekitar bahagian hulu Sungai Tembeling,

Sungai Kechau, Teluk Gunung di Pahang, Sungai Gala, Sungai Chiku, Sungai Tako, Sungai Lebir dan Sungai Airing di Kelantan serta Sungai Berua, Besut, Terengganu adalah merupakan penempatan utama masyarakat Bateq. Jika dahulu mereka turut mengamalkan amalan berpindah randah, tetapi mutakhir ini mereka memilih untuk menduduki kawasan yang disediakan oleh pihak Kerajaan ke arah kesejahteraan kehidupan mereka.

6

Kawasan penempatan suku kaum Negrito.

ii. SENOI Terdapat enam suku bangsa yang bernaung di bawah kategori kaum Senoi iaitu Temiar, Semai, Semoq Beri, Che’ Wong, Jah Hut dan Mahmeri. Kaum Senoi mendiami kawasan lereng Banjaran Titiwangsa serta juga di sebelah pantai negeri Selangor. Ianya merangkumi kawasan di pedalaman negeri Perak, Kelantan, Pahang dan Terengganu. Berikut adalah sedikit sebanyak maklumat mengenai suku bangsa bagi kaum Senoi.

Temiar, penempatan suku bangsa Temiar yang teramai adalah di daerah Gua Musang, Kelantan yang menganjur hingga ke sempadan Perak dan Kelantan. Pada peringkat awal, mereka membuat rumah seperti keadaan rumah panjang di mana lokasinya ditentukan oleh Penghulu atau Batin melalui kaedah ’berhalaq’. Kemudian mereka akan mula membina kediaman sendiri setelah sekian lama di rumah panjang tersebut. Mereka menyara kehidupan dengan bercucuk tanam, berburu dan mencari tumbuhan hutan. Kemajuan negara telah merubah cara hidup mereka khususnya dalam bidang ekonomi masa kini, di mana kebanyakannya mengusahakan tanah kebun dan juga bekerja dalam pelbagai sektor yang lain.

Semai, merupakan masyarakat yang paling ramai populasinya di kalangan 18 suku bangsa Orang Asli. Kebanyakan mereka menetap di sekitar Banjaran Titiwangsa meliputi Perak Tengah, Perak Selatan dan Pahang Barat. Kehidupan ekonomi mereka ialah berburu, mencari rotan serta buah-buahan hutan.

7

Semoq Beri, penempatan suku bangsa Semoq Beri sebahagian besarnya adalah di kawasan pinggir Pahang iaitu di daerah Jerantut, Maran, dan Kuantan, manakala selebihnya di daerah-daerah Hulu Terengganu dan Kemaman, Terengganu. Pada masa lalu, mereka juga menjalani kehidupan ala nomad untuk mencari bahan-bahan makanan. Namun kini, hasil daripada ledakan kemajuan negara mereka turut dilimpahi dengan hasil sumber ekonomi yang dikongsi bersama.

Che’ Wong, suku bangsa Che wong tinggal di kawasan daerah Raub dan di Sungai Enggang, Lanchang, Temerloh, Pahang. Mereka juga merupakan masyarakat yang suka berpindah randah demi untuk mencari kehidupan yang lebih selesa. Hasil daripada kemajuan negara, kini mereka memiliki perkampungan mereka sendiri yang makmur dan selesa, sebagai asas dalam mewujudkan sebuah perkampungan yang menarik lagi menguntungkan.

Jah Hut, pusat kependudukan bagi suku bangsa Jah Hut adalah di sekitar daerah Temerloh dan Jerantut, Pahang. Kawasan tersebut meliputi KerdauPaya Paleng, Paya Mengkuang, Kuala Krau-Penderas, Mendoi, Seboi, Pasu, Piau dan Galong, Temerloh. Manakala di daerah Jerantut, Sungai Kiol dan Kekwel (Kol). Pada waktu lalu, mereka menyara kehidupan melalui kegiatan mencari rotan dan damar untuk dijual, di samping berburu, menangkap ikan dan mengusahakan ladang untuk sara diri.

Mahmeri, Mah Meri bermaksud ’Orang Hutan’, manakala dalam istilah, Mah Meri disebut ’bersisik’. Mereka dikatakan berasal dari pulau-pualu di selatan negeri Johor. Suku bangsa Mah Meri juga dikenali sebagai ’orang laut’ sesuai dengan lokasi penempatan mereka yang berhampiran dengan laut. Justeru, sumber ekonomi utama mereka adalah melalui hasil laut. Mutakhir ini mereka mula memasuki sektor perladangan di samping kegiatan kebudayaan dan seni kraftangan yang menjadi identiti rumpun bangsa tersebut.
8

Kawasan penempatan suku kaum Senoi.

iii.MELAYU PROTO Kaum/bangsa Melayu Proto merangkumi suku bangsa Temuan, Semelai, Jakun, Orang Asli/Kanaq, Orang Melayu-Seletar dan Orang Laut Proto. Pada awalnya mereka tinggal di kawasan pantai, kuala ataupun kawasan-kawasan lembah. Kini mereka telah memiliki kawasan perkampungan mereka sendiri dan mengecapi kehidupan yang lebih selesa hasil daripada pembangunan yang dibawa oleh pihak Kerajaan. Berikut serba sedikit mengenai suku bangsa bagi kaum Melayu Proto.

9

Temuan, merupakan suku bangsa keempat besarnya dalam hirerki kaum Orang Asli. Penempatan mereka hampir keseluruhannya terdapat di negeri Selangor (kecuali daerah Kuala Langat), Melaka, Negeri Sembilan, Temerloh, di Pahang dan juga Muar di Johor. Rumpun bangsa Temuan di Negeri Sembilan mengamalkan adat pepatih di mana keistimewaan Batin adalah selaku salah seorang daripada ahli dalam perlantikan Undang.

Semelai, suku bangsa Semelai menghuni kawasan Pahang Tengah iaitu di Tasik Bera, Sungai Triang, Paya Besar dan Paya Badak hingga melebar ke sempadan Negeri Sembilan iaitu di Sungai Serting, Sungai Lui dan Ulu Muar. Mereka memiliki wajah serta fizikal mirip orang Melayu. Mata pencarian mereka ialah mencari hasil hutan dan juga berladang.

Jakun, suku bangsa Jakun atau disebut juga Orang Ulu dikatakan berasal dari Yunan, selatan China. Penempatan utama mereka adalah di kawasan pantai Pahang, Rompin, Pekan dan Johor Utara. Kebanyakan dari mereka masih mengamalkan kepercayaan animisme yang dipengaruhi oleh alam sekitar seperti gunung, bukit, lembah, sungai, batu, gua dan sebagainya. Mereka kuat berpegang kepada pantang larang yang diamalkan sejak lama dahulu.

Orang Asli/Kanaq, merupakan rumpun bangsa Orang Asli yang paling kecil jumlah populasinya. Penempatan utama mereka adalah di Kampung Sungai Selangi, Mawai, daerah Kota Tinggi, Johor. Mereka dikatakan berasal daripada kepulauan Riau, Indonesia yang melarikan diri akibat dari ancaman tentera Belanda. Bahasa pertuturan mereka seakan orang Melayu dengan lenggok bahasa yang agak kasar.

10

Orang Kuala, istilah ’Orang Kuala’ wujud disebabkan lokasi masyarakat itu sendiri yang kebanyakannya tinggal di kawasan kuala sungai dan persisiran pantai barat Johor. Mereka dipercayai berasal dari kepulauan Riau-Lingga dan kawasan yang berhampiran dengan pantai Sumatera, Indonesia. Lokasi penempatan mereka terdapat di Kuala Rengit, Kuala Senggarang dan Tanjung Segenting dalam daerah Batu Pahat serta juga di Kuala Benut, Kuala Sungai Pontian dan Kukup di daerah Pontian, Johor. Menangkap ikan merupakan salah satu daripada aktiviti ekonomi sara diri mereka. Namun demikian, terdapat juga pada masa kini mereka-mereka yang telah berjaya dalam bidang perniagaan, pertanian malah bidang-bidang profesional yang lain. Raut wajah dan tingkah laku mereka lebih mirip kepada orang Melayu yang secara tradisinya menjadi jiran turun temurun mereka.

Melayu-seletar, dikenali sebagai orang Seletar atau ’Sea Gypsies’ pada awalnya merupakan kumpulan pengembara persisiran pantai yang tinggal dalam rumah perahu, pulau, persisiran pantai dan kuala sungai. Kawasan utama pertempatan mereka adalah di sekitar pantai selatan Johor dan utara Singapura seperti di Kampung Bakar Batu, Johor Baharu. Secara tradisinya mereka bergantung hidup kepada hasil laut. Keadaan ini menyebabkan mereka hidup berpindah randah. Walau bagaimanapun, perubahan dalam sosio ekonomi telah merubah cara hidup mereka. Terdapat mereka yang mengusahakan kedai makanan laut (seafood). Kini mereka tinggal dan menetap di kawasan penempatan yang lebih teratur dan tersusun di persisiran pantai selat Johor.

11

Kawasan penempatan suku kaum Melayu Proto.

Orang Asli Semenanjung Malaysia.
12

2. Masyarakat Pribumi Sarawak.

Bumi Sarawak adalah negeri yang terbesar di Malaysia. Secara kolektifnya, kumpulan etnik utama di Sarawak dikenali sebagai Dayak, Iban, Bidayuh dan Orang Ulu serta kumpulan etnik lain seperti Melayu, Kayan, Kenyah, Kelabit, Murut/Lun Bawang, Punan, Penan, Melanau, Kedayan dan Bisayah. Daripada masyarakat yang hidup berpindah-randah dan menjalani aktiviti pemburuan seperti orang penan kepada masyarakat yang bertamadun iaitu tinggal di pesisiran pantai dan di lembah sungai menunjukkan perkembangan kebudayaan penduduk pribumi Sarawak seperti orang Melayu, Melanau dan Iban.

Asal usul penduduk pribumi Sarawak boleh dikaitkan dengan gelombang penghijrahan dari tempat lain di benua Asia dan mereka menuturkan bahasa rumpun austronesia. Berdasarkan penemuan arkeologi di Gua Niah dan Gunung Subis, Sarawak telah dihuni sejak 40,000 tahun lalu dan dikatakan penduduknya telah berdagang dengan Negara China lebih kurang 600 tahun SM. Berikut adalah serba sedikit mengenai kumpulan etnik utama di Sarawak.

Dayak, iaitu yang membawa makna ‘hulu’ atau ‘pedalaman’, digunakan sebagai istilah umum oleh penduduk Islam pinggir pantai bagi merujuk kepada lebih 200 kumpulan suku peribumi yang tinggal di kawasan pedalaman. Lazimnya mereka tinggal di rumah panjang, iaitu rumah komuniti tradisional yang boleh memuatkan antara 20 hingga 100 buah keluarga.

Iban, iaitu kumpulan etnik terbesar Sarawak, kaum Iban merangkumi 30 peratus populasi negeri ini. Kadangkala mereka dikategorikan secara salah
13

sebagai etnik Dayak Laut kerana kepakaran mereka menggunakan bot, bagaimanapun, mereka sebenarnya kaum dari hulu sungai di tengah-tengah Kalimantan. Dahulu kala, mereka adalah pejuang yang sangat gagah berani dan terkenal dengan ‘ngayau’ atau pemburuan kepala serta aktiviti pelanunan. Secara tradisi, mereka menyembah tiga Tuhan di bawah kekuasaan Singalang Burung, Tuhan burung peperangan. Walau kebanyakan mereka kini beragama kristian, mereka masih mengamalkan amalam tradisi.

Bidayuh, terkenal kerana keramahan budaya mereka, selain menjadikan kawasan pergunungan negeri ini sebagai tempat kediaman. Ada yang merupakan peladang, dan pemburu. Mereka juga terkenal kerana minuman tuak (arak beras). Dahulu, sewaktu zaman pemburuan kepala, hasil pemburuan tersebut diletakkan di dalam sebuah ‘baruk’. Baruk adalah sebuah rumah bulat yang dahulu kala menjadi tempat bagi pemuda Bidayuh mengawal kampung mereka. Ia dibina tinggi, kira-kira 1. 5 meter dari tanah dan berfungsi memantau pergerakan dari pelbagai arah. Asalnya mereka mengamalkan ajaran animisme dan kini ramai yang telah memeluk agama Kristian.

Orang Ulu, Dikenali sebagai kaum hulu sungai Sarawak, mereka kira-kira 5.5 peratus populasi Sarawak dan terdapat lebih 100,000 suku etnik Orang Ulu di sini. Mereka adalah antara kaum pribumi Borneo yang paling artistic, dengan penggunaan pelaratan yang dihiasi seni tangan manik yang halus, dan juga kaum wanita yang berpangkat tinggi turut menghiasi tubuh mereka dengan seni lukisan tatu.

Pengaruh agama seperti semasa pemerintahan Kesultanan Brunei, ramai
14

penduduk pribumi di persisiran pantai dan kuala sungai seperti orang Melayu, Melanau dan Kedayan memeluk agama Islam. Dan semasa Dinasti Brooke, penyebaran agama Kristian telah digiatkan di daerah pedalaman yang tinggal agak jauh dari pantai seperti dikalangan orang Iban, Bidayuh, Bisayah, Kenyah, Kelabit dan orang Melanau.

3. Masyarakat Pribumi Sabah.

Sabah adalah sebuah negeri yang terletak di bahagian utara Kepulauan Borneo dan merupakan negeri kedua terbesar di Malaysia selepas Sarawak. Seperti pribumi Sarawak, pribumi Sabah dipercayai berasal dari tanah besar Asia dan bertutur dalam kelompok bahasa austronesia. Sabah mempunyai 30 kumpulan etnik dengan tidak kurang 50 kumpulan bahasa dan 90 dialek, yang mana lebih tiga puluh daripada bahasa itu dimiliki oleh kaum bumiputera seperti Murut, Bajau, Rungus, Latod, Lun Dayeh, Bisaya, Kedayan, Orang Sungei, Melayu Brunei, Iranun dan Suluk Irranun, Talantang, Sonsogon, Likabau, Garoh (Kimaragang), Tinagas, Idahan, Sungai dan Dusun. Menurut Dr. Jacqueline Pugh-Kitingan (1987) Institut Linguistik S.I.L melaporkan bahasa-bahasa tempatan ini dipercayai termasuk dalam bahasa Austronesian keturunan Bornean dari keturunan asal Austronesian. Kumpulan etnik terbesar Sabah adalah Kadazan/ Dusun, Bajau dan Murut. Terdapat juga kumpulan etnik lain seperti Lun Dayeh, Bisaya, Kedayan, Orang Sungei, Melayu Brunei, Iranun dan Suluk. Berikut adalah antara beberapa maklumat megenai kumpulan etnik utama pribumi Sabah.

Kadazan/ Dusun, kumpulan etnik terbesar Sabah, Kadazan Dusun membentuk 30 peratus populasi negeri itu. Terdiri daripada dua kaum, Kadazan dan Dusun mereka digabungkan bersama kerana berkongsi bahasa dan budaya yang serupa. Bagaimanapun, bezanya etnik Kadazan tinggal di kawasan lembah dan
15

secara tradisi terlibat dalam penanaman padi, sementara etnik Dusun tinggal di kawasan pergunungan di pedalaman Sabah.

Bajau, adalah kumpulan etnik kedua terbesar di Sabah, kaum Bajau merangkumi 15 peratus populasi penduduk negeri ini. Mereka asalnya adalah keturunan pelaut yang menyembah Omboh Dilaut (Tuhan Laut) dan sering dikenali sebagai gipsi laut. Ada yang telah meninggalkan kehidupan di laut dan menjadi peladang serta penternak. Mereka pula dikenali sebagai ‘Koboi Timur’ kerana kepakaran mereka menunggang kuda, yang turut dipamerkan setiap tahun di festival Tamu Besar di Kota Belud.

Murut, Kumpulan etnik Murut pula adalah ketiga terbesar di Sabah, Murut merangkumi 3 peratus populasi penduduk negeri ini. Secara tradisi, mereka menduduki kawasan pedalaman di utara Borneo. Mereka juga adalah antara etnik Sabah terakhir untuk membuang amalan memburu kepala. Kini, mereka penanam padi huma dan ubi kayu, sambil memburu menggunakan sumpitan dan menangkap ikan. Seperti kebanyakan kaum pribumi di Sabah, pakaian tradisi mereka turut dihiasi dengan hasil seni manik yang menarik.

Penduduk pribumi Sabah tertumpu di kawasan persisiran pantai terutama di pantai barat dan timur, di muara dan lembah sungai serta di kawasan bukit di daerah pedalaman. Kedudukan penempatan menaentukan corak ekonomi dan kebudayaan yang mereka amalkan. Sejarah awalnya tidak begitu jelas dan dipercayai Sabah telah dihuni sejak zaman batu lagi. Dipercayai juga penghijrahan awal adalah kumpulan negrito yang kini terdapat di Pulau Banggi. Di sekitar abad ke-7 dikatakan penduduk pribumi Sabah telah mengadakan hubungan dagangan dengan Negara China.

16

Pengaruh agama di Sabah juga seperti di Sarawak, penyebaran agama Kristian dilakukan secara intensif dan ramai pribumi Sabah yang telah dikristiankan. Penyebaran agama Kristian juga bertambah aktif pada zaman penjajahan British antara tahun 1946 hingga 1963.

Budaya Masyarakat Pribumi (Politik, Ekonomi, Sosial, dan Kepercayaan).

Umumnya, masyarakat pribumi adalah masyarakat ‘simple’ yang belum banyak terdedah kepada perubahan dan masih kuat kepada nilai-nilai tradisi termasuk adat dan pantang larang. Misalnya, masyarakat orang Asli sangat m’utamakan perkongsian bersama hasiltangkapan yang diperoleh di hutan. Masyarakat Iban pula meletak nilai yang tinggi ke atas keberanian dan kejayaan individu (headhunting). Bagi masyarakat Kadazan Dusun pula masih berpegang kepada adat resam, undang-undang adat yang penuh dengan pantang larang yang di pusakai daripada nenek moyang mereka.

Dari segi interaksi dan pertembungan dengan tamadun asing, masyarakat pribumi di Malaysia yang kuat dengan adat dan tradisi tidak terpencil dengan agama dunia. Kemasukan agama Islam dan Kristian telah menambahkan lagi kepelbagaian dalam adat dan budaya masyarakat pribumi. Ianya telah merubah sedikit sebanyak aspek amalan kehidupan tradisi yang biasa di amalkan. Bagi mereka yang telah memeluk agama Islam dan Kristian, banyak yang meninggalkan aspek-aspek ritual yang mereka lakukan.

Dalam aspek ekonomi, masyarakat pribumi mengamalkan sistem ekonomi semula jadi iaitu satu keadaan satu tahap pembentukan sosial, di mana pengeluaran dilakukan hanya untuk memenuhi keperluan pengeluaran sahaja. Antaranya seperti, Meramu (hunting & gathering) iaitu memungut hasil hutan bagi memenuhi keperluan, Pertanian Pindah (terutama padi, ubi, jagung dan sebagainya), Pertanian Huma (diamalkan oleh orang Asli seperti kaum Semai), dan menanam Padi Huma (adat orang Iban/adat kami bumai).
17

Program Pembangunan dan Kesannya

Bagi memajukan masyarakat pribumi kerajaan telah menyediakan program-program pembangunan.kini ramai warga pribumi yang telah terlibat dalam penghasilan tanaman komersil.mereka menjadi pekebun kecil mengelurkan getah, kelapa sawit, lada dan sebagainya. Dengan penglibatan mereka dalam pengeluaran tanaman komersil, mereka mula terangkum ke dalam sistempasaran dunia.pendapatan mereka terikat denga harga pasaran dunia.dengan itu, pendapatan mereka yang di perolehi telah membolehkan mereka memperbaiki mutu kehidupan mereka. Dalam pembangunan Malaysia,kemajuan penduduk pribumi tidak di abaikan .melalui projek –projek pembangunan pertanian pembangunan tanah dan juga melaui pelbagai bentuk subsidi yang disediakan. Selain itu kerajaan juga telah meningkatkan kualiti kehidupan mereka,kerajaan juga telah melaksanakan pembangunan social(menyediakan kemudahan jalan raya dan perhubungan, pendididkan, kesihatan dan kemudahan asas yang lain). Pembangunan yang dilaksanakan telah membawa pelbagai bentuk perubahan sosial. Nilai-nilai baharu mula tersebar ke dalam kehidupan kumpulan warga pribumi ini. Arus pemodenan yang melanda turut mengubah fikiran dan gaya hidup mereka. Umunya sebilangan besar warga pribumi ini masih tertingal jauh di belakang berbanding dengan warga Malaysia yang lain. Pembangunan ini turut menimbulkan kesan-kesan yang negatif kepada warga peribumi. Pembinaan lebuh raya, empangan, pembukaan tanah pertanian, pembinaan lapangan terbang dan sebagainya telah menyebabakan warga pribumi dipindahkan daripada kawasan asal mereka. Antara kesan negatif daripada program pembangunan ini ialah kehilangan sumber hidup seperti hilangnya tanah adat /tanah tradisi ,sumber makanan dan utama sebagainya. Selain itu, sejarah dan identiti mereka yang tersirat bersama kawasn yg diambil itu turut musnah. Begitu jugan dengan nilai pampasan yang diberikan kerap kali menjadi isu dan
18

perbalahan antara mereka dan pemaju projek.sehingga kini,belum terdapat undang-undang yang kuat memberikan perlindungan kepada tanah milik warga pribumi ini.

Kesenian dan pembangunan masyarakat

Walaupun masyarakat peribumi melalui proses perubahan yang agak pesat,usaha mereka memantapkan identity mereka melalui penonjolan kesenian kaum trus diusahkan. Contohnya,masyarakat asli berusaha menonjolkan kesenian tarian sewing mereka yang diringi oleh paluan muzik daripada buluh yang dihentapkan dan memebuat ukiran-ukiran patung imejan makhluk ghaib yang mereka bayangkan ,mengekalkan tradisi membuat buluh sumpitan, anyaman tikar daripada mengkuang dan juga membuat alatan seperti sikat daripada buluh dan juga alatan lain.

Masyarakat iban juga terkenal dengan tarian ngajatnya serta tenuman kain pua kumpu serta alat muzik engkromong.ukiran-ukiran yang dibuat sebagai hiasan biasanya berdasarkan motif yang melambangkan identiti masyarakat mereka dengan masyarakat. Suku kaum kayan juga di Serawak terkenal dan dikaitkan dengan alat muzik sapenya. Di sabah, tarian sumazau terkenal dan dikaitkan dengan masyarakat kadazan dan alatalat muzik mereka seperti sompoton dimainkan oleh bobohizam (dukun) sewaktu kampung sedang menghadapi bencana alam. Ia merupakan upecara menghubungi tuhan mereka kinorohingan untuk memohon pertolongan.

19

Sekumpulan wanita peribumi

Cabaran pribumi dan globalisasi (masa depan peribumi) Arus arus globalisasi yang berlaku telah(mengecilkan )dunia daj juga telah di perkatakan akan membawa kita kearah dunia tanpa sempadan (borderless world).secara perlahan-lahan,komuniti manusia di heret ke dalam ape yang dipangil sebagai komuniti [perkapungan global] yang sering disebutkan.Dalam tahun 1993, pertubuhan bangsa-bangsa bersatu (PBB) telah mengisytiharkan tahun tersebut sebagai tahun warga peribumi sedunia.golongan ini sering mendapat publisiti dan nasib mereka kerap kali di perjuangkan oleh badan bukan kerajaan (NGO) dan media masa. Contohnya, kes masyarakat penan di Sarawak, telah menarik perhatian dunia dan kemudianya telah menimbulkan tekanan kepada kerajaan Malaysia.

Proses globalisasi telah mendedahkan masyarakat peribumi kepada berbagai-bagai pengaruh yang boleh memperbaiki imej mereka.industri pelancongan di negara ini telah telah berusaha bersunguh-sunguh untuk mempromosikan budaya dan gaya hidup tempatan termasuk peribumi.Namun,terdapat juga pengaruh-pengaruh negatif yang bukan saja memusnahkan identiti warga peribumi,malahan mendedahkan mereka kepada kepentingan dan tunjukan politik peribadi ataupun politik antarabangsa.

20

Perkapungan tamadun per

KESAN KEBAIKAN YANG DAPAT DARIPADA MASYARAKAT PRIBUMI

Perubatan – Kebanyakkan doktor pada masa kini banyak mengambil keadah perubatan cara tradisional seperti herba, akar kayu, sayur-sayayuran. Kesan daripada masyarakat pribumi ini dapat kita mengabungkan dengan perubatan tradisional untuk menjadikan ubatan yang lebih bermutu tinggi.

Antara pokok/akar kayu dalam perubatan.

21

Muzium – Dengan adanya muzium masyarakat pribumi ini, kita dapat mengenal serba sedikit peralata yang digunakan, yang di pamerkan di dalam muzium. Seni bina muzium ini dapat mengambarkan serba sebikit, hasil kraf tangan masyarakat bumiputra ini untuk menjayakan hasil kretiviti mereka.

Muzium Masyarakat Pribumi. Senjata – Masyarakat pribumi ini juga menggunakan peralatan menangkap ikan seperti,bubu,tube beracun,dan sebagainya untuk mendapatkan tangkapan ikan. Senjatasenjata lain termasuklah, lembing, panah, supit, pisau, kapak di perbuat daripada batu, dan bermacam-macam lagi.

Senjata menjadi alat pemburuan masayarakat pribumi.

Pertanian – Kita juga boleh mengambil iktibar daripada masyarakat pribumi, kerana mereka menjadikan ekonomi pertanian sebagai makanan utama. Kita dapat mengambil serba sedikit dapripada mereka contoh tanah yang digunakan untuk bercucuk tanam, untuk kesuburan
22

tanaman. Tanah juga memainkan peranan penting dalam sektor penanaman untuk mengeluarkan hasil yang bermutu tinggi.

Pertanian Masyarakat Pribumi malaysia.

Kedudukan masyarakat peribumi pada masa kini Pada hari ini masyarakat pribumi kini telah jauh berubah, dalam percapaian ini pribumi Sabah dan Sarawak jauh lebih Maju dan (membangun) berbanding peribumi di semenanjung. Contohya, di Sabah dan di Sarawak sudah ada ahli masyarakat pribumi yang menjadi peminpin tertinggi negara, peminpin negeri, pegawai tinggi kerajaan,ahli-ahli perniagaan yang berjaya dan seumpamanya.

Namun bagi pribumi di semenanjung,,mereka masih perlu belajar dan berusaha lebih gigih untuk mencapai kedudukan seperti ini, mereka sudah pun meninggalkan corak kehidupan tradisional tetapi belum lagi sampai ke puncak kemajuan.dalam mengharungi pembangunan hari ini, orang asli masih lagi dibenlenggu masalah seperti kemiskinan, kurang pendedahan, keterbatasan peluang-peluang dan seumpamanya,yang menyebabkan mereka lambat untuk mencapai pembanguan yang ideal.

23

Masyarkat peribumi masa kini

KESIMPULAN
Masyarakat pribumi Malaysia secara umunya mempunyai cara hidup,atau adat,yang bercirikan nilai-nilai peradaban yang tinggi.memandangkan masyarakat-masyarakat pribumi ini tidak mempunyai sistem tulisan,adat di perturunkan secara lisan dan terpaksa dipelihara dalam ingatan setiap ahli masyarakat.ketiadaan sistem tulisan juga telah memaksa mereka menghafal serta menghayati setiap unsure adat,yang akhirnya meletakan sistem pemikiran mereka seolah-olah seperti sebuah kitab atau teks undang-undang (adat).kesebatian serta penghayatan ini membolehkan setiap ahli masyarakat mengawal diri,menunaikan kewajipan dan tanggungjawab ,mematuhi setiap peraturan dan larangan serta menghormati makhlukmakhluk yang wujud di sekeliling mereka.ciri-ciri peradaban yang tinggi menjadi landasan utama bagi setiap kelompok peribumi untuk meneruskan kewujudan mereka sebagai sebuah masyarakat atau komuniti dan seterusnya mengekalkan identiti mereka sehingga kini.
24

RUJUKAN

• TAMADUN ISLAM DAN TAMADUN ASIA

http://longsemadoh.wordpress.com/

25

• http://www.sabah.net.my/nurfirdaus/universiti/
• • •

http://pkukmweb.ukm.my/ http://www.jkkn.gov.my/ http://www2.jheoa.gov.my/

• http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp? y=2009&dt=0812&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_05.htm • http://www.keruak.com/

26

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->