TOKOH-TOKOH TERKENAL ISLAM DALAM BIDANG PERUBATAN

Perkembangan ilmu perubatan dalam tamadun islam terbahagi kepada 3 zaman yang penting, iaitu zaman penterjemahan, zaman keemasan atau kegemilangan dan zaman kemerosotan. Pada zaman kemerosotan, negara-negara Eropah mula menyerang negara-negara Islam.
1. Jabir Ibnu Hayyan(721-766M)

Jabir merupakan seorang anak kepada seorang ahli kimia ubat. Lahir pada abad ke 8M. Beliau terkenal dengan nama Geber di Eropah, tinggal di kufah Baghdad. Beliau juga mempunyai pengaruh yang agak kuat terhadap perkembangan sains kimia dan karyanya menjadi rujukan eropah dan asia kecil hingga abad ke 14. Jabir pernah mengarang lebih daripada 100 buah buku,malangnya hanya terdapat 22 buah sahaja yang ada di Eropah.Antara karyanya yang sering dirujuk ialah: a) Book of the seventy (disertasi) b)Book of the composition of alchemy c)Book of sun perfection d)kitab al-Rahmah e)Kitab tajmik f)Book of eastern Mercury Buku beliau yang bertajuk Book of the seventy (disertasi) ,Book of the composition of alchemy dan Book of sun perfection telah diterjemahkan kedalam bahasa latin dan telah menulis secara saintifik tindak balas penurunan(reduction) serta pengkalsinan (calcinations). Dia juga pakar dalam cara penyediaan ubat dan telah memperkenalkan kepada dunia istilah baru seperti alkali dan antimoni yang masih digunakan hingga ke hari ini. 2. Hunayn Ibnu Ishaq(810-878M)

Hunayn merupakan penterjemah dan pengamal perubatan yang terkenal.Beliau dikenali sebagai Joannitus, lahir di hirah(Iraq). Telah mempelajari ilmu perubatan di Baghdad. Khalifah al-Mutawakil talah melantik Hunayn sebagai doktor di istana dan dilantik sebagai pengarah institut alhikmah oleh khalifah al-ma’mun. Antara sumbangan Hunayn ialah mengumpul manuskrip yunani dan mempelajari bahasa tersebut serta beliau dapat manterjemahkan buku meteria medica, Aphorisma, seven books dan synopsis yang masing-maisng ditulis oleh Dioscorides,Hippocrates,Paul A.Egina dan Oribasius.

1

Ibnu Sina Nama sebenar beliau ialah Abu Ali Hussain Ibnu Abdullah Ibnu sina. dislokasi dan diet (pemakanan) 4. Abu Yusof Ibnu Ishaq al-Kindi(809-873M) Beliau dikenali sebagai di Eropah dengan galaran al-Kindi. Sumbangan yang ketara Ibnu Sina dalam bidang perubatan adalah dari segi pengalaman dan kebolehanya untuk mengubat dan juga dalam menghasilkan karya dalam penulisan. Terutamanya mengenai penggunaan ubat.Kindi telah menulis lebih daripada 265 jilid buku.penyakit terlindung dan terbuka. Hasil kerjanya yang meliputi pelbagai aspek bidang ilmu . politik.Beliau juga telah menulis sendiri 10 treatis mengenai mata dan persoalanpersoalan perubatan(questions of medicine) yang sesuai oleh penuntut oftalmologi dan perubatan 3. Pada bad ke 12M.sferik. Archimedes.diantara bidang yang beliau tulis ialah falsafah. diagnosis dan pambedahan. Euclid. astrologi. Antaranya tentang falsafah. penyakit kulit. Al. Buku beliau telah digunakan secara meluas di Universiti-universiti Eropah hingga abad 15M. Al-Kindi telah menggunakan prinsip matematik dalam perkiraan dos ubat . ilmu hisab.dengan ini bolehlah dikatakan beliau seorang cedikiawan yang serba boleh. Antara karya beliau yang diterjemahkan kedalam bahasa latin ialah The Books of Optics telah mempengaruhi Roger Bacon dan sintis-saintis lain di Eropah. Karya al-Kindi telah disenaraikan dalam bidang perubatan oleh Atiyeh(1966M).Beliau anak seorang gabenor Kufah dan dilahirkan pada tahun 194 hijrah(809M). Ibnu Sina merupakan seorang cendikiawan islam yang memiliki pelbagai bidang ilmu. fraktur. polemik. 5.falsafah dan perubatan. Orang barat memanggilnya dengan panggilan Avicenna. Tetapi kebanyakannya dipercayai telah hilang dan musnah akibat daripada serangan monggol. penyakit eksrtemiti atas dan bawah.Selain daripada terjemahan beliau juga telah menyusun secara teratur ilmu perubatan yunani kedalam sebuah buku yang mengandungi 31 bab. Terdapat banyak ilmu perubatan moden yang menggunakan ilmu perubatan Ibnu Sina sebagai rujukan. meteorologi dan banyak lagi. buku 2 . logik. astronomi. Kandungan buku ini menyentuh tentang kebersihan. Thabit Ibnu Qurah(838-901M) Thabit Ibnu Qurah juga terkenal sebagai ahli matematik. dan perubatan. dan measel. perubatan. Beliau adalah pelopor pusat penterjemahan dan beliau telah manterjemah buku karangan Apolinius. psikologi. Ptolemy dan Gelen. penyakit berjangkit seperti cacar.beliau telah menterjemah buku dalam bahasa yunani dan Siriak kapada bahas arab.Memperolehi pendidikan di Basrah dan sepas itu berhijrah ke Baghdad untuk meneruskan pelajaran dan dilantik sebagai pegawai perubatan dan guru diraja semasa pemerintahan al-ma’mun dan al-Mu’tasim.

beliau lebih terkenal dengan panggilan Rhazes di kalangan orang barat. Beliau mendapat pendidikan awal di Baghdad yang menjadi pusat 3 . Dilahirkan pada tahun 863M di Bandar Rai berdekatan dengan Bandar Teheran. Bukunya telah dicetak sebanyak 16 kali. Beliau lebih terkenal dengan panggilan al-Razi. e) Beliau juga dapat menceritakan dengan tepat tandatanda (symptoms) penyakiut kencing manis(diabetis)dan masalah yang timbul daripadanya. Al-Razi Nama sebenar beliau ialah Abu Bakar Muhammad Ibnu Zakaria Al-Razi. 6. Selain dari itu. Antara sumbangan utama beliau terhadap dunia perubatan ialah: a) Telah memperkembangkan ilmu psikologi dalam ilmu perubatan b) Penemuan beliau dalam bidang perubatan yang dikenali pada hari ini sebagai psikosomatis(psikosomatic medicine) c) Memperkenalkan ilmu diagnotis untuk mengenalpasti ketidakseimbangan humur yang berkenaan dan ia masih dipraktikkan oleh para doktor muslim di Pakistan. Beliau meninggal dunia pada tahun 925M(312Hijrah) ditempat yang sama. b)buku-buku ubatan simple(biasa) c)buku penyakit organ-organ tertentu d)buku penyakit yanjg biasanya merebak ke seluruh badan e)buku ubat-ubatan ‘compound’(sebatian).beliau telah diterjemah oleh Genard Cremona yang berpindah ke Toledo. AlRazi dikenali sebagai Galen Arab dan beliau berasal daripada Parsi. Hippocreates dan Gelen serta pengalaman daripada ahli-ahli perubatan dari India dan Parsi serta pengalaman beliau sendiri. Osler menganggap karyanya iaitu al-Qanun fi Al-Tibb sebagai sebuah teks perubatan yang teragung yang pernah ditulis sebagai “injil perubatan”yang dibaca dalam tempoh yang lebih lama berbanding buku-buku perubatan yang lain dan ia dibahagikan kepada 5 buku iaitu a)buku yang membicarakan tantang asas-asas umum. Pada abd ke 16M buku ini telah dicetak sebanyak 21 kali.15 edisi dalam bahsa latin dan sebuah dalam bahasa yahudi(Hebrew). Beliau juda adalah guru kepada Ibnu Sina. d) Ibnu Sina adalah doktor yang pertama yang mencatatkan bahawa penyakit paru-paru (pulmonary tuberculosis) adalah penyakit yang boleh berjangkit. sepanyol kedalam bahasa latin. Afganistan dan Parsi. Penulis dibarat telah menganggap Ibnu Suna sebagai bapa kedoktoran kerana Ibnu Sina telah menyatupadukan ilmu perubatan Yunani.

Meyerhoff dalam buku Legacy of Islam menganggap beliau sebagai pengamal perubatan yang teragung dalam dunia islam malah seorang pengamal perubatan teragung di dunia. Beliau mempelajari ilmu perubatan dengan Hunayn Ibnu ishaq. 140 daripadanya dalam ilmu perubatan(10 daripadanya telah diterjemah kedalam bahasa Latin). seorang pakar perubatan parsi dan India. Sebelum menceburkan diri dalam perubatan.Mansur Ibnu Ishaq yang berkenaan dengan seni dan sains perubatan Beliau memperkenalkan beberapa kaedah dalam ilmu farmasi antaranya a) Penggunaan ubat untuk melawaskan buang air besar secara lembut(Milld purgatives) b) Pembekaman (mengeluarkan darah) bagi kes-kes “apoplexy” (kehilangan kegunaan deria) disebabkan kepecahan urat darah dalam otak. Buku karyanya yang terbesar ialah ensikopedia perubatan amalan dan terapeutik yang berjudul kitab Al Hawi fi Al Tibb(Liber continens) yang seberat 10 kilogram ini mengandungi 9 jilid menjadi rujukan fakulti perubatan di Paris. Perancis Pada tahun 1395M. beliau pernah mempelajari dalam bidang Al-quran. Beliau meneruskan tradisi yang diasakan oleh Galen bersama pakar-pakar perubatan islam pada masa itu. Ia adalah ringkas dan mengandungi 10 bab. Menurut Ali bin Abbas al Majusi yang meninggal dunia 60 tahun selepas Al-Razi kitab Al-Hawi mengandungi 4 . Al. fekah. bahasa arab dan hadis. Antara sumbangan Al-Razi di dunia barat ialah Treatisnya berkenaan dengan campak cacar tulen(smallpox) dan campak biasa(measel)yang telah diterbitkan beberapa kali di Eropah hingga abad ke 18M. Buku yang telah dihasilkan adalah sebanyak 224 buku. Baghdad dan Parsi serta pengasas perubatan psilosomatik dan mempunyai pengetahuan yang agak mendalam dalam bidang anatomi. ilmu tauhid. beliau menyumbangkan kitab ini kepada gabenor Khurasan.Bandar empayar Abbasiyyah yang juga menjadi pusat pendidikan. Al-razi bertugas sebagai pegawai perubatan dan menjadi pengarah disebuah hospital di rays. Pemerintah islam pada ketika itu menggalakkan orang ramai dalam pencarian ilmu dengan memberi kemudahan-kemudahan seperti hospital-hospital dan perpustakaan untuk melakukan penyelidikan. c) Penggunaan air sejuk bagi demam yang melarat d) Mencipta seton (jenis benang) dan penggunaan dalam kes-kes luka. Buku teragungnya yang kedua ialah berjudul kitab Al-mansur (Liber Medicinalis ad Al Mansorem).

al-Zahrawi memjadi terkenal dalam awal abad ke-13 M.af Ibnu Abbas al—Zahraawi (9361013M) Tokoh pembedahan yang handal dan masyur ini dikenali di Eropah dengan nama Abulcasis. Pendidikan yang diperolehi oleh beliau ialah dalam Cordoba iaitu sebuah pusat perniagaan dan pendidikan di bahagian Sepanyol Islam. Sumbangan beliau dalam bidang perubatan dapat difahami dari buku al-Tasrif.Beliau dilahirkan di Bandar Di Raja al-Zahrah dalam tahun 936M.Nama penuh buku ini ialah Kitab aal-Tasrif Liman Ajiza an al-talif. dan ke-13M.pakar bedah dan Pharmacist. Al-Tasrif mengandungi 30 bahagian yang dikumpul menjadikan satu buku. Dalam abad ke-12 M. Dengan secara kebetulan.Penghijrahan ini dianggap sebagai asas permulaan pembedahan rasionaldi Perancis. Melalui terjemahan Gerard. yang secara ringkas disebut al-Tasrif sahaja. pada ketika yang samasatu manual surgery oleh Roger of Parma menggunakan bahagian ke-13 al-Tasrif sebagai 5 .Satu salinan al-Tasrif dianggarkan berjumlah lebih kurang 750 folio ataupun 1500 muka.Bandaraya ai-Zahrah dan Cordoba adalah berhampiran. banyak hasil karya Arab telah diterjemah ke bahasa latin dan bahasa asing yang lain.a)Cara menjaga kesihatan b)Mengubati penyakit melalui cara makanan. Beliau dipercayai mengamalkan profesionnya di Bandar ai-Zahrah sebagai seorang pengamal perubatan. 7. Selepas ini nama al-Zahrawi mulai harum sebagai ahli bedah dan ketokohannya disamakin dengan Celcus dan Paulus Aeginate dalam bidang perubatan. c)Mengenal tanda-tanda penyakit Sumbangan lain Al-Razi dalam perubatan islam ialah pengasingan alkohol dan mendorng kegunaanya sebagai anti septik. Abu Qassim Khal.Buku ini meliputi tajuk-tajuk –tajuk yang luas dan menyentuh pelbagai bidang perubatan.Karya alZahrawi mula terkenal di Barat pada pertangahan abad ke-12 M. di Itali . Dalam separuh abad ke-13 M ramai pengamal perubatan dari Itali berhijarah ke Perancis dan membawa bersama mereka ilmu al-Zahrawi .Buku yang dihasilkan oleh al-Zahrawi ini diberi banyak gelaran seperti kitab al-Zahrawi. sebuah lagi kitabnya yang bernama kitab Al asrar (the book of secrets) telah diterjemah kedalam bahasa latin adalah sumber utama maklumat bahan kimia hingga abad 14M.

3. Sayang sekali terjemahan –terjemahan yang dibuat tidak begitu memuaskan dari segi ketepatan dan kesilapan ini semakin besar setelah buku itu ditiru berulang kali. dan penyimpanan ubat di bawah keadan unggul dan cara terselamat pemberian ubat dan diet. Beliau dengan jelas memberi keterangan mengenai cara rawatan. Memberi nasihat dan anjuran yang baik untuk meningkatkan bidang kesihatan dan berguna untuk penuntutnya dan pengamal perubatan yang lain. Guy ada Chauliac telah merujukkan kepada al-Tasrif sebanyak 200kali dan memasukkan beberapa paragraph secara verbatim. Lafranc.Kesemua anjuran yang dibuat olehnya adalah amat bersesuaian sekali dengan prinsip-prisip perubatan yang wujud pada ketika itu. Perancis. Buku yang ditulis oleh ai-Zahrawi memenuhi 3 perkara penting 1. Al-Tasrif adalah sumbangan utama al-Zahrawi dan dengan buku ini beliau menjadi seorang tokoh perubatan yang terkemuka. Selepas Roger. Melalui buku ini rawatan secara kauteri yang dianjurkan oleh alZahrawi telah luas diguna di Barat pada akhir zaman 6 . Kepentingannya adalah jelas sekali sebab buku”Great Surgery” adalah buku teks piawai dalam bidang surgery di Barat sehingga masa Vesalius. 2. persedian ubat. Afrika Utara dan Kerajaan Islam Timur dan juga di Eropah Barat.rujukan utama. surgeon seperti Bruno di Calabre. Nicolas ada Florence.Sepanyaol dan Hebrew dan diterbitkan di Venice(1497). Ketokohannya diakui di negara Sepanyol. Guy ada Chauliac menganggap al-Zahrawi sebagai standing denagn pengamal terdahulu sepeti Hippocrates dan Galen. Alat dan teknik yang digunakan oleh al-Zahrawi dibicarakan dengan terperinci dan beliau menggunakan pendekatan moden terhadap proses-proses yang dibuat olehnya. Dalam bukunya Great Surgery yang ditulis dalam latin dalam tahun 1363. Beliau mencadangkan kesenian perubatan yang terbaik untuk ketika itu. 1963) Dalam abad ke-14 M.Valeseus dan Toronto dan Louis of Pisa sering merujuk kepada buku al-Zahrawi yang menjadi buku teks utama dalam bidang surgery sehinggalah masa guillanme ada Saliceto (Hamarneh et al. Sebahagian ataupun keseluruhan buku al-Tasrif telah diterjemahkan kepada pelbagai bahasa terutama sekali Latin. Strassburgh (1532) dan Oxford (1778).

teknik dan alat penyediaan ubat. mengakui kepentinagn anatomi. logik. meteorologi dan membincangkan mengenai cara-cara mengelakkan penyakit (profilaksis). beliau telah memberi sumbangan yang banyak terhadap bentuk ubat atau dos.dilahirkan di cordova dan tinggal di Sepanyol. penyakit telinga tengah. 10. Hasil karya yang utama beliau ialah al taysirfi al-Murawahwa al-tadbir (facilitation of treatment) diterjemahkan ke dalam bahasa latin pada 1280M oleh Paravicius. Beliau adalah tokoh falsafah dan perubatan yang bertugas sebagai 7 . Diantara karya beliau yang telah diterjemahkan kedalam bahasa Latin oleh Constantin the African ialah:i)On diet and Medicine(pemakana dan ubat-ubatan) ii)Kitabul Istiqsat iii)Kitab al-Hudud waal-Rusum iv)On Fevers(demam) v)On Urine(Urin) 9.Nama penuh beliau ialah Abu al-Walid Muhamad Ibnu Ahmad. diagnosis dan prognosis. pengeluaran batu karang dan trakeotomi. 8. geometri dan astronomi. Sebagai seorang pengamal perubatan. Beliau merupakan ahli falsafah dan perubatan. Melalui buku ini. meningkatkan kesihatan dan mengurangkan kesakitan. beliau telah menulis mengenai scabies. Beliau adalah kawan karib kepada IbnuRusyd(Averroes). Beliau hanya mengetahui dalam bahasa arab dan kesemua sumber bacaan dan karya beliau dibuat dalam bahasa arab. al-Zahrawi mengkaji penyakit dan pengkelasan penyakit. Berpengetahuan luas dalam bidang perubatan. falsafah.Dalam bidang surgeri al-Zahrawi telah memperkenalkan 150 alat pembedahan termasuk alat untuk obstetik dan pergigian. Sebagai seorang ahli kimia ubat. Sebagai seorang ahli bedah beliau telah membincangkan tentang pembedahan dan membicarakan mengenai alat-alat yang beliau guna secara terperinci. temperamen.Pertengahan. Beliau juga menulis mengenai sarap tiruan melalui mulut atau anus dan kepentingan teknik ini dalam perubatan. Ibnu Rusyd Beliau terkenal di Eropah dengan nama Averroes . Ishak Ibnu Sulaiman al-Yahudi Beliau dikenali sebagai Isaac Judaeus dan dilahirkan di Qairawan. perikarditis. Ibnu Zuhr Dikenali sebagai Avenzoar dan juga dipanggil abu Meron. matematik.Mesir.

Ibnu Quff Beliau dilahirkan di Bandar al Karak. dan membicarakan tentang teknik-teknik pembedahan. menyentuh tentang falsafah. Buku panduan mengenai surgery hasil karya Ibnu al-Quffialah al-‘Umdah fi Sina ‘at al-Jurahah (The Authority of Surgery). Nama sebenar beliau ialah Amin al-Dawlah Abu Al-Faraj Muwaffaw alDin Yaqub Ibnu Ishak Ibnu al-Quff al-Mariki al-Karaki. alat yang hendak diguna. dan dalam masa hampir 40 tahun beliau menghasilkan karangan yang terdiri dari 10000 lembar. Buku ini dianggap tinggi mutunya dan dicetak beberapa kali di Eropah. Ibnu Rusyd telah menulis sebuah kitab al kuliah (general rules on Medicine) yang mengandungi 16 jilid. dan atucara pembedahan dengan jelas dan terpeinci 8 . sains dan perubatan. Beliau adalah seorang pakar bedah dan mengamalkannya di Ajlun dan di Damsyik.guru. Beliau mula mengarang dalam usia 36 tahun. adalah buku yang komprehensif dan mengandungi 20 fasal kesemuanya. Jordan dan meninggal di Damsyik. penasihat politik dan hakim. Oleh sebab falsafahnya beliau pernah dibuang negeri selama setahun di aiYasanah (Bandar berhampiran Cordoba) semasa umur beliau menjelang 70 tahun dan beliau meninggal dunia tidak beberapa lama kemudian Maghribi 11. doktor istana. Ibnu Rusyd adalah seorang pengarang yang produktif. Beliau menekankan kepentingan anatomi dalam pembedahan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful