TOKOH-TOKOH TERKENAL ISLAM DALAM BIDANG PERUBATAN

Perkembangan ilmu perubatan dalam tamadun islam terbahagi kepada 3 zaman yang penting, iaitu zaman penterjemahan, zaman keemasan atau kegemilangan dan zaman kemerosotan. Pada zaman kemerosotan, negara-negara Eropah mula menyerang negara-negara Islam.
1. Jabir Ibnu Hayyan(721-766M)

Jabir merupakan seorang anak kepada seorang ahli kimia ubat. Lahir pada abad ke 8M. Beliau terkenal dengan nama Geber di Eropah, tinggal di kufah Baghdad. Beliau juga mempunyai pengaruh yang agak kuat terhadap perkembangan sains kimia dan karyanya menjadi rujukan eropah dan asia kecil hingga abad ke 14. Jabir pernah mengarang lebih daripada 100 buah buku,malangnya hanya terdapat 22 buah sahaja yang ada di Eropah.Antara karyanya yang sering dirujuk ialah: a) Book of the seventy (disertasi) b)Book of the composition of alchemy c)Book of sun perfection d)kitab al-Rahmah e)Kitab tajmik f)Book of eastern Mercury Buku beliau yang bertajuk Book of the seventy (disertasi) ,Book of the composition of alchemy dan Book of sun perfection telah diterjemahkan kedalam bahasa latin dan telah menulis secara saintifik tindak balas penurunan(reduction) serta pengkalsinan (calcinations). Dia juga pakar dalam cara penyediaan ubat dan telah memperkenalkan kepada dunia istilah baru seperti alkali dan antimoni yang masih digunakan hingga ke hari ini. 2. Hunayn Ibnu Ishaq(810-878M)

Hunayn merupakan penterjemah dan pengamal perubatan yang terkenal.Beliau dikenali sebagai Joannitus, lahir di hirah(Iraq). Telah mempelajari ilmu perubatan di Baghdad. Khalifah al-Mutawakil talah melantik Hunayn sebagai doktor di istana dan dilantik sebagai pengarah institut alhikmah oleh khalifah al-ma’mun. Antara sumbangan Hunayn ialah mengumpul manuskrip yunani dan mempelajari bahasa tersebut serta beliau dapat manterjemahkan buku meteria medica, Aphorisma, seven books dan synopsis yang masing-maisng ditulis oleh Dioscorides,Hippocrates,Paul A.Egina dan Oribasius.

1

Tetapi kebanyakannya dipercayai telah hilang dan musnah akibat daripada serangan monggol. perubatan.Beliau juga telah menulis sendiri 10 treatis mengenai mata dan persoalanpersoalan perubatan(questions of medicine) yang sesuai oleh penuntut oftalmologi dan perubatan 3.sferik. polemik. astrologi. Ibnu Sina merupakan seorang cendikiawan islam yang memiliki pelbagai bidang ilmu.Memperolehi pendidikan di Basrah dan sepas itu berhijrah ke Baghdad untuk meneruskan pelajaran dan dilantik sebagai pegawai perubatan dan guru diraja semasa pemerintahan al-ma’mun dan al-Mu’tasim.Kindi telah menulis lebih daripada 265 jilid buku. dan perubatan.falsafah dan perubatan. ilmu hisab. Pada bad ke 12M. meteorologi dan banyak lagi. Antara karya beliau yang diterjemahkan kedalam bahasa latin ialah The Books of Optics telah mempengaruhi Roger Bacon dan sintis-saintis lain di Eropah.Beliau anak seorang gabenor Kufah dan dilahirkan pada tahun 194 hijrah(809M).penyakit terlindung dan terbuka.beliau telah menterjemah buku dalam bahasa yunani dan Siriak kapada bahas arab. Abu Yusof Ibnu Ishaq al-Kindi(809-873M) Beliau dikenali sebagai di Eropah dengan galaran al-Kindi. Karya al-Kindi telah disenaraikan dalam bidang perubatan oleh Atiyeh(1966M). Al. penyakit eksrtemiti atas dan bawah.diantara bidang yang beliau tulis ialah falsafah. Euclid. Terutamanya mengenai penggunaan ubat. Thabit Ibnu Qurah(838-901M) Thabit Ibnu Qurah juga terkenal sebagai ahli matematik.dengan ini bolehlah dikatakan beliau seorang cedikiawan yang serba boleh. dislokasi dan diet (pemakanan) 4. penyakit berjangkit seperti cacar. Terdapat banyak ilmu perubatan moden yang menggunakan ilmu perubatan Ibnu Sina sebagai rujukan. 5. Antaranya tentang falsafah. logik. diagnosis dan pambedahan. Archimedes. astronomi. Beliau adalah pelopor pusat penterjemahan dan beliau telah manterjemah buku karangan Apolinius. Al-Kindi telah menggunakan prinsip matematik dalam perkiraan dos ubat . dan measel. politik. Ptolemy dan Gelen. fraktur.Selain daripada terjemahan beliau juga telah menyusun secara teratur ilmu perubatan yunani kedalam sebuah buku yang mengandungi 31 bab. Sumbangan yang ketara Ibnu Sina dalam bidang perubatan adalah dari segi pengalaman dan kebolehanya untuk mengubat dan juga dalam menghasilkan karya dalam penulisan. psikologi. Ibnu Sina Nama sebenar beliau ialah Abu Ali Hussain Ibnu Abdullah Ibnu sina. Buku beliau telah digunakan secara meluas di Universiti-universiti Eropah hingga abad 15M. Hasil kerjanya yang meliputi pelbagai aspek bidang ilmu . penyakit kulit. Kandungan buku ini menyentuh tentang kebersihan. Orang barat memanggilnya dengan panggilan Avicenna. buku 2 .

Dilahirkan pada tahun 863M di Bandar Rai berdekatan dengan Bandar Teheran. Beliau meninggal dunia pada tahun 925M(312Hijrah) ditempat yang sama. Pada abd ke 16M buku ini telah dicetak sebanyak 21 kali. b)buku-buku ubatan simple(biasa) c)buku penyakit organ-organ tertentu d)buku penyakit yanjg biasanya merebak ke seluruh badan e)buku ubat-ubatan ‘compound’(sebatian). beliau lebih terkenal dengan panggilan Rhazes di kalangan orang barat. Osler menganggap karyanya iaitu al-Qanun fi Al-Tibb sebagai sebuah teks perubatan yang teragung yang pernah ditulis sebagai “injil perubatan”yang dibaca dalam tempoh yang lebih lama berbanding buku-buku perubatan yang lain dan ia dibahagikan kepada 5 buku iaitu a)buku yang membicarakan tantang asas-asas umum. Penulis dibarat telah menganggap Ibnu Suna sebagai bapa kedoktoran kerana Ibnu Sina telah menyatupadukan ilmu perubatan Yunani.15 edisi dalam bahsa latin dan sebuah dalam bahasa yahudi(Hebrew). Beliau juda adalah guru kepada Ibnu Sina. Hippocreates dan Gelen serta pengalaman daripada ahli-ahli perubatan dari India dan Parsi serta pengalaman beliau sendiri. 6. Afganistan dan Parsi. Beliau mendapat pendidikan awal di Baghdad yang menjadi pusat 3 .beliau telah diterjemah oleh Genard Cremona yang berpindah ke Toledo. d) Ibnu Sina adalah doktor yang pertama yang mencatatkan bahawa penyakit paru-paru (pulmonary tuberculosis) adalah penyakit yang boleh berjangkit. e) Beliau juga dapat menceritakan dengan tepat tandatanda (symptoms) penyakiut kencing manis(diabetis)dan masalah yang timbul daripadanya. Beliau lebih terkenal dengan panggilan al-Razi. AlRazi dikenali sebagai Galen Arab dan beliau berasal daripada Parsi. sepanyol kedalam bahasa latin. Bukunya telah dicetak sebanyak 16 kali. Selain dari itu. Antara sumbangan utama beliau terhadap dunia perubatan ialah: a) Telah memperkembangkan ilmu psikologi dalam ilmu perubatan b) Penemuan beliau dalam bidang perubatan yang dikenali pada hari ini sebagai psikosomatis(psikosomatic medicine) c) Memperkenalkan ilmu diagnotis untuk mengenalpasti ketidakseimbangan humur yang berkenaan dan ia masih dipraktikkan oleh para doktor muslim di Pakistan. Al-Razi Nama sebenar beliau ialah Abu Bakar Muhammad Ibnu Zakaria Al-Razi.

Baghdad dan Parsi serta pengasas perubatan psilosomatik dan mempunyai pengetahuan yang agak mendalam dalam bidang anatomi.Bandar empayar Abbasiyyah yang juga menjadi pusat pendidikan.Mansur Ibnu Ishaq yang berkenaan dengan seni dan sains perubatan Beliau memperkenalkan beberapa kaedah dalam ilmu farmasi antaranya a) Penggunaan ubat untuk melawaskan buang air besar secara lembut(Milld purgatives) b) Pembekaman (mengeluarkan darah) bagi kes-kes “apoplexy” (kehilangan kegunaan deria) disebabkan kepecahan urat darah dalam otak. Antara sumbangan Al-Razi di dunia barat ialah Treatisnya berkenaan dengan campak cacar tulen(smallpox) dan campak biasa(measel)yang telah diterbitkan beberapa kali di Eropah hingga abad ke 18M. Al. 140 daripadanya dalam ilmu perubatan(10 daripadanya telah diterjemah kedalam bahasa Latin). Beliau meneruskan tradisi yang diasakan oleh Galen bersama pakar-pakar perubatan islam pada masa itu. Buku teragungnya yang kedua ialah berjudul kitab Al-mansur (Liber Medicinalis ad Al Mansorem). fekah. seorang pakar perubatan parsi dan India. Beliau mempelajari ilmu perubatan dengan Hunayn Ibnu ishaq. Sebelum menceburkan diri dalam perubatan. beliau menyumbangkan kitab ini kepada gabenor Khurasan. Ia adalah ringkas dan mengandungi 10 bab. Al-razi bertugas sebagai pegawai perubatan dan menjadi pengarah disebuah hospital di rays. Buku karyanya yang terbesar ialah ensikopedia perubatan amalan dan terapeutik yang berjudul kitab Al Hawi fi Al Tibb(Liber continens) yang seberat 10 kilogram ini mengandungi 9 jilid menjadi rujukan fakulti perubatan di Paris. Buku yang telah dihasilkan adalah sebanyak 224 buku. ilmu tauhid. Menurut Ali bin Abbas al Majusi yang meninggal dunia 60 tahun selepas Al-Razi kitab Al-Hawi mengandungi 4 . Pemerintah islam pada ketika itu menggalakkan orang ramai dalam pencarian ilmu dengan memberi kemudahan-kemudahan seperti hospital-hospital dan perpustakaan untuk melakukan penyelidikan. Perancis Pada tahun 1395M. bahasa arab dan hadis. c) Penggunaan air sejuk bagi demam yang melarat d) Mencipta seton (jenis benang) dan penggunaan dalam kes-kes luka. beliau pernah mempelajari dalam bidang Al-quran. Meyerhoff dalam buku Legacy of Islam menganggap beliau sebagai pengamal perubatan yang teragung dalam dunia islam malah seorang pengamal perubatan teragung di dunia.

Nama penuh buku ini ialah Kitab aal-Tasrif Liman Ajiza an al-talif. Melalui terjemahan Gerard.Karya alZahrawi mula terkenal di Barat pada pertangahan abad ke-12 M. c)Mengenal tanda-tanda penyakit Sumbangan lain Al-Razi dalam perubatan islam ialah pengasingan alkohol dan mendorng kegunaanya sebagai anti septik. Dengan secara kebetulan.Penghijrahan ini dianggap sebagai asas permulaan pembedahan rasionaldi Perancis. Beliau dipercayai mengamalkan profesionnya di Bandar ai-Zahrah sebagai seorang pengamal perubatan. al-Zahrawi memjadi terkenal dalam awal abad ke-13 M. dan ke-13M. Dalam separuh abad ke-13 M ramai pengamal perubatan dari Itali berhijarah ke Perancis dan membawa bersama mereka ilmu al-Zahrawi .a)Cara menjaga kesihatan b)Mengubati penyakit melalui cara makanan. Al-Tasrif mengandungi 30 bahagian yang dikumpul menjadikan satu buku. Sumbangan beliau dalam bidang perubatan dapat difahami dari buku al-Tasrif.Buku yang dihasilkan oleh al-Zahrawi ini diberi banyak gelaran seperti kitab al-Zahrawi. banyak hasil karya Arab telah diterjemah ke bahasa latin dan bahasa asing yang lain. 7. Abu Qassim Khal. yang secara ringkas disebut al-Tasrif sahaja. Selepas ini nama al-Zahrawi mulai harum sebagai ahli bedah dan ketokohannya disamakin dengan Celcus dan Paulus Aeginate dalam bidang perubatan. Pendidikan yang diperolehi oleh beliau ialah dalam Cordoba iaitu sebuah pusat perniagaan dan pendidikan di bahagian Sepanyol Islam. Dalam abad ke-12 M.af Ibnu Abbas al—Zahraawi (9361013M) Tokoh pembedahan yang handal dan masyur ini dikenali di Eropah dengan nama Abulcasis.Satu salinan al-Tasrif dianggarkan berjumlah lebih kurang 750 folio ataupun 1500 muka. pada ketika yang samasatu manual surgery oleh Roger of Parma menggunakan bahagian ke-13 al-Tasrif sebagai 5 .Buku ini meliputi tajuk-tajuk –tajuk yang luas dan menyentuh pelbagai bidang perubatan.Bandaraya ai-Zahrah dan Cordoba adalah berhampiran.pakar bedah dan Pharmacist.Beliau dilahirkan di Bandar Di Raja al-Zahrah dalam tahun 936M. sebuah lagi kitabnya yang bernama kitab Al asrar (the book of secrets) telah diterjemah kedalam bahasa latin adalah sumber utama maklumat bahan kimia hingga abad 14M. di Itali .

Kepentingannya adalah jelas sekali sebab buku”Great Surgery” adalah buku teks piawai dalam bidang surgery di Barat sehingga masa Vesalius.Kesemua anjuran yang dibuat olehnya adalah amat bersesuaian sekali dengan prinsip-prisip perubatan yang wujud pada ketika itu. Sayang sekali terjemahan –terjemahan yang dibuat tidak begitu memuaskan dari segi ketepatan dan kesilapan ini semakin besar setelah buku itu ditiru berulang kali. Dalam bukunya Great Surgery yang ditulis dalam latin dalam tahun 1363. Selepas Roger. Beliau mencadangkan kesenian perubatan yang terbaik untuk ketika itu. 3. Ketokohannya diakui di negara Sepanyol. Alat dan teknik yang digunakan oleh al-Zahrawi dibicarakan dengan terperinci dan beliau menggunakan pendekatan moden terhadap proses-proses yang dibuat olehnya. surgeon seperti Bruno di Calabre. persedian ubat. Nicolas ada Florence. Guy ada Chauliac menganggap al-Zahrawi sebagai standing denagn pengamal terdahulu sepeti Hippocrates dan Galen. Beliau dengan jelas memberi keterangan mengenai cara rawatan. Afrika Utara dan Kerajaan Islam Timur dan juga di Eropah Barat. Strassburgh (1532) dan Oxford (1778). Melalui buku ini rawatan secara kauteri yang dianjurkan oleh alZahrawi telah luas diguna di Barat pada akhir zaman 6 .Sepanyaol dan Hebrew dan diterbitkan di Venice(1497). dan penyimpanan ubat di bawah keadan unggul dan cara terselamat pemberian ubat dan diet. Memberi nasihat dan anjuran yang baik untuk meningkatkan bidang kesihatan dan berguna untuk penuntutnya dan pengamal perubatan yang lain. Al-Tasrif adalah sumbangan utama al-Zahrawi dan dengan buku ini beliau menjadi seorang tokoh perubatan yang terkemuka. Sebahagian ataupun keseluruhan buku al-Tasrif telah diterjemahkan kepada pelbagai bahasa terutama sekali Latin. Buku yang ditulis oleh ai-Zahrawi memenuhi 3 perkara penting 1.rujukan utama. 2. Lafranc.Valeseus dan Toronto dan Louis of Pisa sering merujuk kepada buku al-Zahrawi yang menjadi buku teks utama dalam bidang surgery sehinggalah masa guillanme ada Saliceto (Hamarneh et al. Perancis. 1963) Dalam abad ke-14 M. Guy ada Chauliac telah merujukkan kepada al-Tasrif sebanyak 200kali dan memasukkan beberapa paragraph secara verbatim.

dilahirkan di cordova dan tinggal di Sepanyol. 8. 10. pengeluaran batu karang dan trakeotomi. logik.Pertengahan. Beliau juga menulis mengenai sarap tiruan melalui mulut atau anus dan kepentingan teknik ini dalam perubatan. mengakui kepentinagn anatomi. matematik. meningkatkan kesihatan dan mengurangkan kesakitan. Ibnu Rusyd Beliau terkenal di Eropah dengan nama Averroes . Beliau adalah kawan karib kepada IbnuRusyd(Averroes). Beliau adalah tokoh falsafah dan perubatan yang bertugas sebagai 7 .Dalam bidang surgeri al-Zahrawi telah memperkenalkan 150 alat pembedahan termasuk alat untuk obstetik dan pergigian. meteorologi dan membincangkan mengenai cara-cara mengelakkan penyakit (profilaksis). Berpengetahuan luas dalam bidang perubatan.Nama penuh beliau ialah Abu al-Walid Muhamad Ibnu Ahmad. Ishak Ibnu Sulaiman al-Yahudi Beliau dikenali sebagai Isaac Judaeus dan dilahirkan di Qairawan. Sebagai seorang pengamal perubatan. perikarditis. temperamen.Mesir. Ibnu Zuhr Dikenali sebagai Avenzoar dan juga dipanggil abu Meron. diagnosis dan prognosis. Beliau hanya mengetahui dalam bahasa arab dan kesemua sumber bacaan dan karya beliau dibuat dalam bahasa arab. Diantara karya beliau yang telah diterjemahkan kedalam bahasa Latin oleh Constantin the African ialah:i)On diet and Medicine(pemakana dan ubat-ubatan) ii)Kitabul Istiqsat iii)Kitab al-Hudud waal-Rusum iv)On Fevers(demam) v)On Urine(Urin) 9. Melalui buku ini. Hasil karya yang utama beliau ialah al taysirfi al-Murawahwa al-tadbir (facilitation of treatment) diterjemahkan ke dalam bahasa latin pada 1280M oleh Paravicius. beliau telah menulis mengenai scabies. Beliau merupakan ahli falsafah dan perubatan. penyakit telinga tengah. geometri dan astronomi. falsafah. beliau telah memberi sumbangan yang banyak terhadap bentuk ubat atau dos. teknik dan alat penyediaan ubat. Sebagai seorang ahli bedah beliau telah membincangkan tentang pembedahan dan membicarakan mengenai alat-alat yang beliau guna secara terperinci. al-Zahrawi mengkaji penyakit dan pengkelasan penyakit. Sebagai seorang ahli kimia ubat.

guru. Beliau menekankan kepentingan anatomi dalam pembedahan. adalah buku yang komprehensif dan mengandungi 20 fasal kesemuanya. dan membicarakan tentang teknik-teknik pembedahan. sains dan perubatan. Ibnu Quff Beliau dilahirkan di Bandar al Karak. menyentuh tentang falsafah. Ibnu Rusyd telah menulis sebuah kitab al kuliah (general rules on Medicine) yang mengandungi 16 jilid. Buku ini dianggap tinggi mutunya dan dicetak beberapa kali di Eropah. Nama sebenar beliau ialah Amin al-Dawlah Abu Al-Faraj Muwaffaw alDin Yaqub Ibnu Ishak Ibnu al-Quff al-Mariki al-Karaki. Beliau adalah seorang pakar bedah dan mengamalkannya di Ajlun dan di Damsyik. Jordan dan meninggal di Damsyik. Beliau mula mengarang dalam usia 36 tahun. dan dalam masa hampir 40 tahun beliau menghasilkan karangan yang terdiri dari 10000 lembar. Ibnu Rusyd adalah seorang pengarang yang produktif. penasihat politik dan hakim. alat yang hendak diguna. Buku panduan mengenai surgery hasil karya Ibnu al-Quffialah al-‘Umdah fi Sina ‘at al-Jurahah (The Authority of Surgery). Oleh sebab falsafahnya beliau pernah dibuang negeri selama setahun di aiYasanah (Bandar berhampiran Cordoba) semasa umur beliau menjelang 70 tahun dan beliau meninggal dunia tidak beberapa lama kemudian Maghribi 11. doktor istana. dan atucara pembedahan dengan jelas dan terpeinci 8 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful