REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

1.0 Pengenalan.

Penulisan ilmiah ini adalah bertujuan untuk mengenengahkan aspek media di dalam proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah. Aspek media yang ingin diketengahkan ialah cabang daripada klasifikasi media iaitu media grafik. Media grafik pada masa kini sering digunakan di dalam proses pengajaran dan pembelajaran untuk menjadikan pengajaran lebih sistematik dan terancang. Media grafik terdapat beberapa jenis seperti poster, lukisan, graf, kartun dan sebagainya. Media grafik ini masih lagi digunakan untuk proses pengajaran. Media grafik yang di bincangkan di dalam kerja kursus ini ialah graf, kartun dan juga lukisan. Di dalam kerja kursus ini membincangkan beberapa kelebihan yang terdapat di dalam ketiga – tiga media grafik tersebut. Kelebihan – kelebihan yang terdapat di dalam media grafik lukisan, graf dan juga kartun akan di bincangkan dengan terperinci dengan memberi contoh – contoh terhadap kelebihan – kelebihan menggunakan media grafik tersebut. Selain itu juga kelebihan – kelebihan tersebut akan di bincangkan melalui sokongan kajian. Di dalam sokongan kajian terdapatnya kajian – kajian yang dikemukakan melalui penggunaan media – media grafik. Di dalam sokongan kajian tersebut di sertakan dengan kajian oleh tokoh – tokoh yang membicarakan tentang penggunaan media di dalam proses Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) di dalam bilik darjah.

1

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

1.1.

Maksud Media.

Media Menurut Jamaludin Badusah, Muhammad Husin dan Abdul Rashid Johar (2000), media adalah suatu kaedah atau perantaraan berkomunikasi, berhubung antara satu sama lain seperti menggunakan akhbar, berita dan gambar untuk menyebarkan maklumat dan pandangan. Dalam proses pengajaran dan pembelajaran, ia merupakan perantaraan yang menghubungkan maklumat dan tujuan pengajaran guru dengan penerima iaitu pelajar yang akan memproses perantaraan itu, dan jika sesuai dapat diterima oleh pelajar dengan berkesan. Menurut Heinich, Molenda dan Russell (1991) pula, media boleh didefinisikan sebagai penyampai atau pembawa maklumat antara punca dengan penerima seperti filem, video, radio, gambar, foto, risalah, poster dan sebagainya. Manakala Kamus Dewan (1997) menyatakan media ialah alat atau perantara komunikasi. Ia terdiri daripada media am, media cetak dan media massa. Media boleh juga didefinisikan sebagai apa juga alat atau perkakas yang biasa digunakan untuk menyampaikan maklumat di antara manusia (Rossi dan Briddle 1967). Seterusnya, menurut Enright (1972), media adalah ikhtiar-ikhtiar untuk memperolehi, memproses dan menyusun kembali maklumat pandang dan dengar atau gabungan maklumat pandang dan dengar dengan cara grafik, fotografik, elektronik ataupun cara mekanik. Pada kesimpulannya, media adalah berasal dari perkataan Latin “MEDIUM’ yang bermaksud ‘PERANTARA’. Ia merujuk kepada apa juga yang membawa maklumat di antara penyampai kepada penerima. Dalam proses pengajaran dan pembelajaran, ia adalah segala kelengkapan yang digunakan oleh guru untuk membantu dalam penyampaian pengajaran dengan jelas dan bermakna. Ia juga melibatkan segala yang digunakan sama
2

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

ada yang dapat dilihat, didengar, dipegang, dibaca, dirasai, dihidu, dikisahkan dan digunakan. Jadi dengan memahami definisi-definisi ini, diharap ia dapat membantu seseorang guru dalam mengaplikasikan media dalam proses pengajaran dan pembelajaran dengan lebih berkesan lagi.

1.2.

Maksud Grafik.

Grafik memberikan maksud penggunaan visual untuk menerangkan konsep yang tidak dapat atau sukar diterangkan melalui teks. Ia mampu menambah daya tarikan kepada sesuatu paparan atau persembahan. Menurut kamus dewan edisi keempat grafik merupakan paparan yang terdiri daripada lukisan, gambar rajah, simbol dan lain – lain yang bertujuan untuk menyampaikan idea, konsep, maklumat dan sebagainya. Selain itu grafik juga boleh dirujuk kepada pelbagai persembahan imej atau paparan visual yang tidak bergerak seperti gambar, lukisan, lakaran, gambarfoto, ilustrasi, dan sebagainya. Ianya merupakan antara elemen multimedia yang amat penting bagi memberi penekanan dalam suatu proses penyampaian maklumat terutamanya di dalam proses Pengajaran dan Pembelajaran. Penggunaan grafik dikatakan dapat menyampaikan maklumat dengan lebih pantas dan tepat memandangkan ianya disampaikan melalui visual. Dalam bidang pendidikan, penggunaan grafik sebagai media pengajaran telah lama digunakan untuk menyalurkan maklumat (Jamalludin & Zaidatun). Penekanan terhadap penggunaan bahan grafik dalam kaedah pengajaran tradisional bertujuan untuk meningkatkan proses pengajaran dan pembelajaran (Yusup). Penggunaan grafik dalam PBK dapat menyampaikan maklumat dengan lebih berkesan kerana segala bentuk mesej yang diterima oleh manusia melalui penglihatan mempunyai daya ketahanan serta daya ingatan yang lebih tinggi (Jamalludin, Baharuddin & Zaidatun) sekiranya direka bentuk dengan tepat (Alesandrini). Selain itu, penggunaan grafik sama ada grafik statik atau grafik animasi dalam PBK untuk menjadikan konsep dan idea lebih mudah difahami dandiingat (ChanLin & Chan).

3

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

2.0.

Kelebihan Tiga Media Grafik Dalam Proses Pengajaran Dan Pembelajaran Dalam Konteks Bilik Darjah.

2.1.

Graf.

Graf merupakan salah satu klasifikasi media grafik yang boleh digunakan untuk tujuan Proses pengajaran dan pembelajaran dan merupakan media grafik yang telah lama digunakan. Menurut Kamus Dewan Edisi Keempat, graf merupakan rajah yang terdiri daripada gabungan beberapa garis, titik, dan sebagainya untuk memaparkan saling hubungan antara dua nilai atau lebih yang berubah – ubah. Media grafik graf sentiasa digunakan di dalam proses pengajaran dan pembelajaran terutamanya di dalam mata pelajaran yang memerlukan penelitian serta interpretasi data. Data – data yang penting di dalam topik – topik pembelajaran dapat diterjemahkan di dalam bentuk graf yang lebih kompleks. Graf juga merujuk kepada kaedah berkomunikasi berunsurkan data dan numerik. Sesuatu maklumat yang kompleks dapat dimudahkan sekiranya ia ditukarkan ke bentuk carta atau graf.

2.1.1. Kelebihan Penggunaan Graf.

i.

Meringkaskan data dalam bentuk imej grafik.
4

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

Penggunaan graf di dalam proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) memberi kelebihan dari segi penyampaian data yang lebih sistematik. Penggunaan media grafik graf memberi kelebihan dalam meringkaskan data dalam bentuk imej grafik. Iaitu data – data yang terdapat di dalam sesuatu topik pembelajaran dapat diterjemahkan di dalam bentuk graf yang sama ada dalam bentuk graf bar, graf baris dan sebagainya. Contohnya di dalam mata pelajaran Pengajian Am terdapat sub topik pembelajaran menghasilkan graf melalui data yang diberi. Guru dapat menunjukkan contoh graf yang dihasilkan melalui pembelajaran tersebut kepada murid – murid. ii. Memudahkan maklumat disampaikan kepada pelajar. Penggunaan media grafik iaitu graf dapat memberi kelebihan dari segi penyampaian maklumat semasa proses pengajaran dan pembelajaran. Penyampaian maklumat dalam bentuk graf kepada pelajar adalah lebih memudahkan pelajar memahami maklumat tersebut. Ini kerana di dalam media grafik graf pelbagai maklumat dapat disampaikan dalam bentuk yang kompleks. Contohnya graf yang menunjukkan kadar kelahiran mengikut tahun terdapatnya maklumat seperti jantina dan tahun dalam sebuah graf. Kesemua maklumat tersebut dapat dipadankan serta menunjukkan kesinambungan sesuatu perkara.

iii.

Membolehkan pelajar membezakan maklumat. Proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) yang menggunakan media

grafik geraf membolehkan pelajar membuat perbezaan maklumat. Iaitu penggunaan graf di dalam pengajaran dapat membolehkan pelajar berfikir secara kreatif dan kritis iaitu data yang terdapat di dalam sesebuah graf yang dipamerkan dapat ditafsir oleh pelajar. Tafsiran yang dibuat oleh setiap pelajar adalah tidak sama. Setiap pelajar akan memberikan ulasan yang pelbagai. Contohnya dalam mata pelajaran pengajian am pelajar akan mentafsir maklumat daripada graf yang diberi. Maklumat yang ditafsir akan diterjemahkan di dalam bentuk karangan dan mesti logik berdasarkan maklumat di geraf.

5

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

iv.

Pembelajaran menjadi lebih menarik. Penggunaan graf di dalam proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) akan

menjadi lebih menarik dan berkesan. Keadaan ini disebabkan oleh graf merupakan salah satu media grafik yang masih digunakan pada masa kini. Grafik graf yang komplek serta mempunyai penggunaan warna, garis dan bentuk yang mempunyai kesinambungan maksud. Contohnya penggunaan warna yang sesuai dalam sesebuah graf membolehkan pelajar memberikan tumpuan yang sepenuhnya terhadap pengajaran guru disebabkan warna yang menarik.

2.1.2 Sokongan Kajian terhadap penggunaan media grafik kartun.

Penggunaan media grafik seperti graf telah memberi pelbagai kelebihan terhadap proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah. Kelebihan – kelebihan ini telah disokong oleh pelbagai pendapat dari pengkaji – pengkaji yang berlatarkan belakangkan ilmu seperti Pedagogi, psikologi dan sebagainya. Penggunaan media grafik seperti graf yang tergolong di dalam media pengajaran sebenarnya memberi kesan yang baik. Mengikut Molstad (1974) berpendapat media jika digunakan bersama pengajaran ala tradisional akan meningkatkan proses pengajaran. Pendapat beliau ini adalah bertujuan memudahkan serta menjadikan pengajaran lebih sistematik. Seterusnya penggunaan media seperti penggunaan graf mampu

memindahkan maklumat daripada guru kepada pelajar. Heinich turut mendakwa pengajaran tidak dapat dipindahkan atau disampaikan secara tepat dan jelas. Apa yang sebenarnya berlaku ialah pemindahan simbol (oleh guru) kepada makna tersebut. Di sinilah penggunaan media seperti kesepaduan di antara lisan dan simbol grafik memainkan peranan yang penting untuk menajamkan lagi pemahaman kepada isi atau makna sebenar dalam pengajaran tersebut. Keadaan ini

6

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

juga kerana graf mempunyai simbol – simbol yang memudahkan pelajar mentafsir maklumat. Selain itu juga ada pendapat yang mengatakan penggunaan media grafik seperti graf mampu menjelaskan sesuatu perkara dengan lebih jelas berbanding penggunaan huruf sahaja. Fleming dan Levie (1993) pula mendefinisikan mesej sebagai lambang atau simbol ( contoh, gambar, perkataan dan gerak isyarat) yang dihasilkan untuk mempengaruhi perilaku kognitif, afektif dan psikomotor pelajar. Sebagai contoh gambar fotograf boleh menggambarkan keadaan yang sebenar dan ini akan membantu perilaku kognitif pelajar dari segi ingatan semula. Manakala grafik dapat menjelaskan ilustrasi yang abstrak dalam bentuk carta, graf gambar rajah yang tidak boleh dijelaskan oleh simbol perkataan sahaja. Terdapat juga kajian ke atas penggunaan grafik termasuklah penggunaan media grafik graf yang dapat memudahkan pengajaran serta menambahkan kefahaman berbanding penggunaan teks. Iaitu Grafik jika dipilih dengan betul dan tepat dapat menambahkan kefahaman dalam pembelajaran berbanding hanya menggunakan teks kerana dalam keadaan tertentu grafik dapat mengurangkan kepayahan membaca teks (Levie & Lentz; Schwier & Misanchuk; Rieber), membantu menumpukan perhatian serta dapat membantu memahami perkaitan antara konsep (Mayer) dan meningkatkan keberkesanan dalam proses pembelajaran (Norhashim, Mazenah & Rose Alinda). Penggunaan media grafik graf sememangnya dapat memberi kelebihan terhadap proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) di dalam bilik darjah. Selain itu guru perlulah bijak dalam memilih media grafik di dalam pengajaran supaya murid – murid dapat menguasai sesuatu topik yang diajar oleh guru. Tidak semua pelajar boleh memperolehi maklumat dengan satu cara sahaja dan terdapat juga pelajar yang lebih cenderung di dalam aspek visual dalam memperolehi ilmu pengetahuan. dan

7

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

2.2.

Kartun.

Kartun merupakan salah satu media grafik yang masih digunakan di dalam proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah di dalam mata pelajaran – mata pelajaran tertentu. Menurut kamus dewan edisi keempat kartun merupakan gambar atau lukisan yang mengisahkan sesuatu iaitu seperti hal seharian, politik dan sebagainya dengan cara berjenaka. Kartun juga merupakan filem yang dibuat daripada rentetan lukisan yang menjadi watak cerita. Selain itu Kartun mengikut takrif yang mudah adalah merupakan sesuatu yang lucu, lawak, jenaka diambil daripada perkataan Bahasa Inggeris "cartoon". Agak berbeza dengan komik, kartun adalah media yang mudah mendapat ransangan kerana ia berjaya mengelikan hati pembaca dan penonton. Kebiasaannya kartun berada diluar logik akal. Selain untuk menghibur, fungsinya adalah untuk mendidik, “mencuit”, mengkritik, merakam, menyindir, dan mengolak-alikkan melalui mesej yang disampaikan.

2.2.1.

Kelebihan Media Grafik Kartun.

i.

Menarik minat pelajar. Penggunaan media grafik iaitu kartun di dalam proses pengajaran dan

pembelajaran dapat memberi manfaat yang pelbagai antaranya ialah dapat menarik minat pelajar terhadap pembelajaran sesuatu topik di dalam sesuatu mata pelajaran. Media grafik kartun dapat menarik minat kerana terdapatnya ilustrasi kartun yang mempunyai pelbagai watak seperti lucu, menyindir, serta menggelikan hati terutamanya pelajar. Grafik kartun yang menarik serta pelbagai dapat meningkatkan lagi minat pelajar untuk mempelajari topik – topik yang diajar. Contohnya di dalam mata pelajaran Bahasa Melayu guru menggunakan ilustrasi kartun terhadap pelajar di
8

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

dalam karangan. Pelajar lebih mudah memaha mi apa yang idea yang ingin dikeluarkan daripada pergerakan kartun tersebut. ii. Membolehkan pelajar berfikir secara rasional. Penggunaan media grafik kartun di dalam proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) di dalam bilik darjah membolehkan pelajar berfikir secara rasional. Hal ini kerana ciri – ciri yang terdapat pada kartun seperti dapat menyindir, berjenaka dan sebagainya dapat membantu pelajar berfikir secara kreatif dan kritis yang mana penting untuk perkembangan minda pelajar. Selain itu membolehkan pelajar mentafsir sesuatu perkara sama ada betul atau tidak serta memberi pandangan dan pendapat daripada dialog yang terdapat pada watak kartun tersebut.

iii. Mudah difahami. Seterusnya penggunaan media grafik kartun mudah difahami oleh pembaca terutamanya pelajar. Kelebihan ini membolehkan guru menggunakan media grafik kartun di dalam proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah. Media grafik kartun mudah difahami kerana mesej yang ingin disampaikan adalah ringkas dan juga padat. Walaupun mesej yang disampaikan adalah berbentuk ringkas dan padat namum maklumat yang terdapat di dalam kartun tersebut begitu bermakna. Keadaan ini juga kerana kartun adalah bertujuan untuk menyampaikan makna sesuatu perkara mahupun peristiwa dalam bentuk yang amat ringkas.

iv. Menjadikan pelajar lebih kreatif. Penggunaan media grafik kartun di dalam pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah dapat menjadikan pelajar lebih kreatif. Keadaan ini kerana penggunaan watak kartun yang dinamik membolehkan pelajar berfikiran terbuka dan tidak hanya bergantung kepada idea asal semata – mata. Selain itu penggunaan ilustrasi kartun yang menarik membantu pemikiran pelajar berbanding penggunaan teks sahaja.
9

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

2.2.2. Sokongan Kajian terhadap penggunaan media grafik kartun.

Penggunaan media grafik kartun banyak memberi kelebihan terutamanya di dalam proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) di dalam konteks bilik darjah. Penggunaan media grafik kartun dapat memberi kelebihan dari segi pemikiran pelajar. Selain itu juga mampu menarik minat pelajar terhadap pembelajaran. Pelajar juga mampu memahami topik yang diajar oleh guru. Pemahaman pelajar menjadi lebih kukuh kerana idea yang disampaikan secara abstak mampu difahami dengan konkrit. Penggunaan media grafik kartun memerlukan pelajar menggunakan pandangan atau visual mereka untuk melihat. Apabila pelajar melihat grafik yang terdapat pada kartun pelajar dapat mengingati konsep serta maklumat yang terkandung di dalam grafik tersebut. Keadaan ini kerana penglihatan mampu mempercepatkan pemindahan maklumat berbanding pendengaran dan melalui pembacaan. Menurut Heinich (1993) menyatakan bahawa manusia belajar 10% melalui pembacaan. Manusia memahami dan mengingati sebanyak 20% melalui deria pendengaran dan 80% melalui pendengaran dan penglihatan. Dapat dirumuskan bahawa untuk menghasilkan kesan yang maksimum, proses pembelajaran mesti menggabungkan kesemua pancaindera. Keadaan ini dapat dilihat melalui media grafik kartun yang boleh dilihat serta boleh dibaca kerana juga mempunyai dialog percakapan kartun tersebut. Seterusnya penggunaan media grafik kartun mampu meningkatkan ingatan memori pelajar. Menurut Jerome Bruner di dalam kajiannya mengatakan bahawa pelajar mempersepsi dan belajar daripada gambar – gambar, imej – imej dan memori – memori berdasarkan pengalaman yang biasa semasa peringkat ikonik. Keadaan ini kerana kartun merupakan salah satu media yang telah diterjemahkan dalam bentuk gambar yang mempunyai pelbagai watak. Selain itu penggunaan media grafik kartun di dalam pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah juga boleh digunakan sebagai pengelolaan awal (Advance
10

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

Organizer). Menurut David Ausubel beliau mendapati bahawa terdapat pengelola awal yang dipersembahkan di dalam bentuk grafik dan jadual iaitu di dalam Comparative Advance Organizer. Perbandingan penyusunan awal (Comparative Advance Organizer) dapat memperjelaskan hubungan antara informasi dan informasi yang diketahui sebelumnya. Dengan kata lain media grafik kartun boleh dijadikan sumber pengajaran seperti memperkenalkan sesuatu topik pengajaran di awal pengajaran. Di samping itu juga penggunaan media grafik kartun mampu menarik perhatian pelajar yang mempunyai gaya kognitif dan gaya belajar murid yang berbeza. Iaitu tidak semua pelajar mempunyai gaya berfikir yang sama iaitu ada pelajar yang lebih selesa belajar menggunakan kemudahan audio dan ada pula selesa dengan menggunakan alat visual. Keadaan ini dapat dikenalpasti kerana pelajar dapat belajar dengan menggunakan visual grafik seperti kartun untuk memahami sesuatu konsep. Secara keseluruhannya media grafik kartun boleh digunakan untuk kebanyakkan mata pelajaran serta ianya memberi kesan yang begitu positif terhadap gaya pembelajaran murid. Selain itu penyampain melalui media grafik membolehkan guru menyampaikan pengajaran secara variasi iaitu pelbagai tidak hanya bergantung kepada sesuatu bahan sahaja.

2.3. Media Grafik Lukisan.

Lukisan merupakan salah satu media grafik yang digunakan dalam proses pengajaran dan pembelajaran (P&P) di dalam bilik darjah. Perkataan Lukisan dalam bahasa Inggeris ialah ‘Drawing’ yang asalnya dari dua bahasa iaitu German dan Latin. Perkataan ‘to draw’ adalah dari perkataan ‘Old English’ iaitu ‘dragan’ yang bermasud ‘to drag’ dan aktiviti yang berhubung dan tubuh badan. Beberapa buku menyatakan lukisan adalah aktiviti melukis yang menggunakan bahan kering atau basah untuk mendapatkan kesan rupa dan bentuk pada sesuatu permukaan.

11

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

Selain itu lukisan merupakan salah satu media grafik yang agak penting di dalam proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah kerana terdapatnya unsur – unsur grafik yang boleh memberi kesan terhadap pengajaran dan pembelajaran. Manakala menurut Kamus Dewan Edisi keempat lukisan adalah merujuk kepada hasil melukis atau mengambar sesuatu hal. Lukisan juga mempunyai unsur – unsur grafik yang begitu tinggi seperti warna, objek serta mempunyai maksud disebaliknya. Lukisan juga merujuk kepada imej yang kurang realistik berbanding dengan fotograf. Namun lukisan yang mudah sehinggalah kepada lukisan yang abstrak. demikian, ia banyak digunakan bagi menangani masalah ketiadaan fotograf bagi keadaan sebenar. Ia boleh jadi

2.3.1. Kelebihan media grafik lukisan.

i. Memberikan maksud di sebalik gambar. Penggunaan media grafik lukisan mempunyai kelebihan yang tertentu iaitu dapat memberikan maksud yang terdapat di sebalik ilustrasi lukisan tersebut. Di dalam lukisan terdapatnya ciri – ciri yang agak penting antaranya ialah dapat menterjemahkan maksud. Maksud yang diberikan di sebalik lukisan memainkan peranan penting terhadap pemikiran pelajar. Iaitu lukisan dapat memaparkan maksud yang pelbagai melalui ilustrasi yang dihasilkan. Contohnya lukisan yang menunjukkan tema kemerdekaan akan memberikan persoalan tentang bilakah kemerdekaan berlaku, bagaimanakah proses kemerdekaan berlaku. Keadaan tersebut membolehkan pelajar berfikiran secara terbuka tentang sesuatu lukisan tersebut.

ii. Menterjemahkan idea dan maklumat. Melalui penggunaan lukisan maklumat serta idea dapat di tafsirkan oleh pelajar dengan berkesan. Iaitu biasanya sesebuah lukisan hanya memaparkan gambar yang sentiasa di lihat dan keadaan ini memudahkan maklumat di
12

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

sampaikan kepada pelajar. Selain itu terdapat juga lukisan yang berbentuk abstrak yang sukar difahami oleh pelajar. Keadaan ini perlu di terangkan oleh guru supaya pelajar dapat memahami maksud idea di yang ingin di sampaikan di sebalik lukisan tersebut. Selalunya guru akan menggunakan lukisan yang mempunyai ilustrasi yang mudah di fahami oleh pelajar terutamanya di dalam pengenalan kepada topik pengajaran. Selain itu lukisan juga sentiasa digunakan di dalam mata pelajaran Pendidikan Seni Visual untuk menunjukkan contoh lukisan yang di hasilkan oleh pelukis kepada pelajar untuk gambaran awal pengajaran.

iii. Menerapkan nilai kreativiti. Melalui penggunaan lukisan di dalam proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah dapat memberikan kesan sampingan kepada pelajar ataupun kelebihan pelajar dari segi kognitif. Kesan yang terdapat melalui penggunaan lukisan ialah membolehkan pelajar berfikiran secara kreatif serta menerapkan nilai kreativiti. Hal ini kerana lukisan di hasilkan dengan menggunakan daya kreativiti yang tinggi dan keadaan ini membolehkan pelajar mengamati sesebuah hasil lukisan sebelum menterjemahkan maklumat yang ingin di sampaikan oleh guru. Contohnya di dalam mata pelajaran pendidikan seni visual guru akan menyampaikan maklumat melalui lukisan terutamanya di dalam topik pembelajaran lukisan. Guru akan menyuruh pelajar mengamati serta menghayati lukisan tersebut sebelum menyuruh pelajar menterjemahkan maksud mengikut kefahaman pelajar masing – masing iv. Menarik. Media grafik lukisan juga sentiasa di gunakan oleh guru di dalam Proses Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) kerana terdapat unsur – unsur grafik yang agak menarik. Grafik yang menarik dapat di lihat dari segi penggunaan unsur warna, ilustrasi dan bentuk yang menarik. Grafik yang menarik ini memudahkan pelajar mendapatkan maklumat melalui lukisan tersebut. Lukisan juga terbahagi kepada dua iaitu lukisan berwarna dan hitam putih. Lukisan berwarna mampu memberikan kesan yang agak baik dalam permindahan maklumat berbanding
13

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

lukisan hitam putih. Unsur yang menarik pada lukisan membuatkan pelajar lebih suka terhadap sesuatu topik pembelajaran. Contohnya apabila guru mengajar sesuatu topik pengajaran seperti di dalam mata pelajaran sains guru perlu menunjukkan contoh gambar kepada pelajar. Gambar tersebut adalah dalam bentuk lukisan yang berwarna secara tidak langsung menarik perhatian pelajar dan maklumat dapat diperolehi pelajar.

2.3.2. Sokongan kajian terhadap penggunaan media grafik lukisan.

Penggunaan media grafik lukisan di dalam Proses Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) di dalam bilik darjah adalah sangat penting kerana mempunyai pelbagai kelebihan yang tersendiri seperti media grafik yang lain. Penggunaan media grafik lukisan dikatakan dapat membantu penyampaian maklumat dengan cara yang berkesan oleh guru – guru. Hal ini kerana penggunaan media grafik lukisan mempunyai ciri – ciri kelebihan antaranya ialah dapat memberikan maksud di sebalik ilustrasi gambar, dapat menterjemahkan idea dan maklumat, dapat menerapkan nilai kreativiti dan juga mempunyai unsur menarik. Kelebihan – kelebihan ini diperolehi daripada fungsi – fungsi media grafik lukisan tersebut. Media grafik tidak kurang pentingnya di dalam pengajaran kerana penggunaan lukisan dapat membantu pengajaran dalam menyampaikan maklumat seperti yang ditunjukkan dalam model kontinum kesan Dawyer. Penggunaan media amat digalakkan di dalam proses Pengajaran dan Pembelajaran (P&P) iaitu dengan memudahkan pelajar merekod dan menyimpan maklumat di dalam memori ingatan mereka. Menurut kata – kata Kung Fu Tze iaitu merupakan seorang pujangga dan ahli falsafah cina :

‘…kalau saya dengar, saya lupa; kalau saya lihat saya ingat; dan kalau saya buat saya tahu…’ Melalui kata – kata beliau dapat di katakan bahawa penggunaan media seperti media grafik lukisan mampu memberikan ingatan atau memori yang jelas terhadap
14

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

maklumat yang di sampaikan oleh guru. Maklumat yang di sampaikan melalui lukisan yang memerlukan pancaindera mata untuk melihat lebih berkesan daripada penggunaan teks sahaja ataupun secara lisan sahaja. Penggunaan lukisan membolehkan pelajar melihat dan mengingatkan objek yang terdapat di dalam lukisan. Berdasarkan teori kognitif penggunaan gambar atau lukisan tidak akan mengelirukan pemikiran seseorang pelajar kerana lukisan merupakan representasi optik yang jelas dan tepat. Dalam hal ini lukisan merupakan gambar ilustrasi yang jelas dan maklumat yang disampaikan tidak mengelirukan. Selain itu penggunaan media grafik lukisan dapat menyokong pelajar mendapatkan ilmu pengetahuan keadaan ini kerana penggunaan lukisan memerlukan pengamatan dan melalui pengamatan kita dapat mengetahui sesuatu kerana pengamatan melibatkan aktiviti sensori dan juga berkait dengan pemikiran melibatkan struktur imej visual. Hal ini juga disebabkan oleh manusia yang dikatakan ‘Visually Oriented’ iaitu belajar melalui penglihatan (Pulley). Penggunaan media grafik lukisan yang merupakan salah satu media yang menggunakan visual dalam pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah yang dapat merangsang pembelajaran. Hal ini di sokong oleh pengkaji – pengkaji seperti Dwyer dan Maizurah. Menurut mereka Penggunaan visual juga telah lama diketahui berkeupayaan meransang pembelajaran dan pemprosesan maklumat (Dwyer,1978: Maizurah, 2000). Penggunaan media grafik seperti lukisan di dalam proses pengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah juga mampu menterjemahkan sesuatu konsep iaitu sesuatu yang abstrak kepada yang konkrit yang memudahkan pemikiran pelajar dan secara tidak langsung dapat membekalkan pengalaman konkrit. Penggunaan lukisan di dalam bilik darjah juga dapat memberi kemudahan kepada guru dalam mengendalikan pengajaran serta kawalan kelas. Hal ini kerana penggunaan lukisan sebagai alat bantu pengajaran dapat menjimatkan masa pengajaran. Seterusnya penggunaan lukisan juga dapat meningkatkan tumpuan pelajar terhadap pengajaran kerana ianya menghiburkan daripada guru menyampaikan pengajaran dalam bentuk lisan dan teks sahaja. Kemudahan penggunaan media grafik lukisan juga adalah berdasarkan oleh pemilihan media yang tepat. Iaitu di dalam model ASSURE yang memerlukan guru lebih bijak dalam memilih media pengajaran. Penggunaan media tersebut perlulah ditentukan
15

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

mengikut aspek pengajaran. Klasek (1972) mencadangkan langkah – langkah yang perlu diambil oleh guru dalam penggunaan media. Baginya setiap guru harus menentukan isi pelajaran terlebih dahulu sebelum menentukan media dan bahan yang ingin digunakan. Seterusnya pakar psikologi Jerome Bruner (1966) pernah menyatakan penggunaan media memberi satu pengalaman yang konkrit dan dapat membantu pelajar menyatukan pengalaman sedia ada mereka kerana penggunaan media juga memberi kesan langsung dalam mencapai kemahiran. Penggunaan media grafik lukisan juga adalah memberi kesan pemindahan maklumat yang mendalam kepada pelajar dan dapat di simpan dalam memori ingatan jangkan panjang. Menurut Maizurah (2000) penggunaan media bergantung kepada fungsi, tujuan dan maksud . Kajian penyelidikan beliau turut mengakui rasangan kepada perubahan dalam proses pengajaran dan pembelajaran merujuk kepada rasangan deria rasa (1%), sentuhan (1.5%), hidu (3.5%), dengar (11%) dan lihat (83%). Kajian beliau jelas menunjukkan bahawa pengajaran yang melibatkan penglihatan adalah lebih berkesan daripada deria lain.

16

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

3.0.

Penutup.
Kesimpulannya penggunaan media grafik seperti graf, kartun dan juga lukisan

masih lagi relevan digunakan di dalam Proses Pengajaran dan Pembelajaran terutamanya di dalam konteks bilik darjah. Penggunaan media ini masih lagi seiring dengan perkembangan teknologi pada masa kini walaupun sudah terdapatnya pelbagai media yang jauh lebih baik dan mudah digunakan. Selain itu penggunaan media grafik tersebut banyak membantu guru di dalam proses pengajaran dari segi kawalan kelas dan sebagainya. Penggunaan media grafik telah banyak memberi kelebihan terhadap pengajaran dan menjadikan pengajaran lebih menarik dan pelbagai. Sebagai guru kita haruslah peka terhadap penggunaan media di dalam pengajaran tidak kira media grafik dan media – media lain yang boleh digunakan. Akhir sekali guru perlu bijak memilih media supaya pengajaran yang di sampaikan berkesan kepada pelajar.

17

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

Bibliografi.

Rujukan buku. Iberahim Hassan dan Hassan Mohd Ghazali, 2000, Kumpulan Esei Pilihan Pendidikan Seni Dan Muzik. Tanjong Malim : Penerbitan Fakulti Sains Sosial dan Kesenian UPSI. Mohd Johari Ab. Hamid, 2007, Falsafah dan Kritikan Seni. Tanjong Malim: Universiti Pendidikan Sultan Idris. Md. Nasir Ibrahim dan Prof. Madya Iberahim Hassan, 2003, Pendidikan Seni Untuk Maktab dan Universiti. Pahang Darul Makmur : PTS Publications & Distributors Sdn. Bhd. Suppiah Nachiappan, Ramlah Jantan dan Abdul Aziz Abdul Shukor, 2007, Siri Pendidikan Guru Psikologi Pendidikan. Selangor Darul Ehsan. : Oxford Fajar Sdn Bhd. Yusup Hashim dan Maznah Man, 2006.Teknologi Instruksional : Teori dan Aplikasi edisi kedua. Tanjong Malim : Universiti Pendidikan Sultan Idris.

Rujukan Journal. Desai, M., Hart, J., & Richards, T.. (2008). E-LEARNING: PARADIGM SHIFT IN EDUCATION. Education, 129(2), 327-334. Retrieved July 27, 2009, from ProQuest Education Journals. (Document ID: 1803412731).
18

REKABENTUK INSTRUKSIONAL DAN TEKNOLOGI. KPT 2063.

Rujukan Internet. http://www.ctl.utm.my/publications/manuals/mm/elemenMM.pdf. http://ms.wikipedia.org/wiki/Kartun_di_Malaysia http://www.pendidikan.net/mod.php www.mpkt.edu.my/kurimath_bestari.html

19

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful