Alat-alat Tangan Biasa Objektif I Mengenab pelbagaijenis pemutar skru dan sepana dan menerangkan kegunaannya bagi

setiapjenis. 2 Mengenali pelbagaijenis ragumdan menerangkan kegunaannya bagi setiapjenis. 3 Mengenak pelbagaijenis kikir, gred mata pemotong dan menerangkan kegunaannya bagi setiapjenis. 4 Mengenali pelbagaijenis gergaji besi dan menerangkan kegunaannya. 5 Mengenali pelbagaijenis pahat dan pelbagai istilah berkaitan dengan mata pemotong dan menerangkan kegunaannya bagi setiapjenis. 6 Mengenali pelbagai tukul yang selalu digunakan datam kerja fabrikasi dan menerangkan cara-cara mengguna yang betul. Hanya alat-alat tangan biasa seperti pemutar skru, sepana, ragum, kikir, gergaji, pahat dan tukul akan dibincangkan dalam bab ml. Alat-alat ml diffldrkan sesuai untuk pelbagai peringkat kerja-kerja fabrikasi dan kimpalan. Anda mestilah menggunakan alat tangan dengan cermat dan betul dengan menggunakan alat tangan yang sesuai dan saiz yang betul untuk sesuatu kerja. Mat tangan yang tidak sesuai atau kegunaan saiz yang salah bukan saja rnerosakkan alat itu dan bendakerja, tetapi juga meniinbulkan masalah keselarnatan (Rajah 3.1).

Rajah 3.1 Kegunaan alat tangan yang tidak sesuai atau saiz alat tangan yang salah

3.1 Pemutar Skru dan Sepana Pemutar-pemutar skru yang selalu digunakan untuk keija biasa adalah pemutar skru biasa, pemutar skru Philip dan pemutar skru mata segienam atau kunci Allan (Rajah 3.2). Pemutar skru Philip digunakan pada skru yang

Sepana digunakan untuk mengetatkan atau melonggarkan pengikat seperti pasak flat dan sebagainya. Berikut adalah sepana yang biasa digunakan (Rajah 3.Rajah 3.3).2 berlurah pangkah.2. Pemutar skru mata segienam atau kunci Allan digunakan pada skru yang berlurah bentuk segienam. . Pemutar skru mata segienam atau kunci Allan digunakan juga bagi bentuk tanpa hulu seperti pada Rajah 3.

Saiz sepana untuk BS (Sistem British) ialah saiz pasak atau diameter pasak. Cara menggunakan sepana hujung terbuka ditunjukkan pada Rajah 3.4 • Sepana gelang. Lebth kuat dan lebth ringan daripada sepana hujimg terbuka. .4(b). Ambil perhatian bahawa saiz sepana Al (Sistem Amerika Halus) dan Metrik ialah jarak di antara tepi rata yang bertentangan. Sepana mi boleh memutarkan flat dalam ruang yang sempit kerana lubangnya mempunyai 12 sempadan.Rajah 3.4(a).3 • Sepana hujung terbuka. Saizsaiznya ditandakan pada setiap hujungnya seperti pada Rajah 3. Selalu digunakan di dalam bengkel. Rajah 3. Kemungkinan sepana mi tergelincir ketika digunakan adalah kurang kerana alat mi mencengicarn sekeliling nat dengan sepenuhnya.

Serupa dengan tiub panjang dan terdapat lubang— lubang di sebelah tepi dan melalul lubang mi dirnasukkan sebatang keluli. Jika larasan yang dibuat tidak betul. Sepana ird hanya boleh digunakan apabila tidak terdapat alat-alat yang lain. rnembenglcok. Mempunyai satu hujung terbuka dan berbentuk gelang yang saina saiz di hujung yang lain. Sepana im biasanya digunakan pada tempat-tempat yang jauh ke dalarn kerana alat ml boleh muat pada flat segienam dengan tidak merosakkan nat atau tergelincir dan nat itu. Ragurn mesti dijaga dengan baik agar dapat berfungsi dengan balk. Rajah 3. Terdapat banyak jenis raguin. menggilap. Ragum meja (biasa~ . • Sepana bongkah. • Sepana soket berhulu daya kilas. Sepana bongkah yang berhulu untuk mengawal jumlah tepat daya guna yang sepatutnya digunakan untuk menegangkan suatu pasak atau flat. dirninyak daft selalu disimpan di dalam keadaan yang balk. Ada dua jenis hulu.• Sepana bergabung. menggerudi. Mempunyai rahang yang boleh dilaras untuk mencengkam nat dan pasak pelbagai saiz.5. Mat ml kuat dan boleh dikenakan daya yang tinggi. Sepaná mi lebih balk daripada sepana hujung terbuka atau sepana gelang. iaitu hulu daya kilas tetap dan hulu daya kilas boleh laras. Mat lid mestilah dibersthkan. mengikir. • Sepana boleh laras. Cara-cara menggunakan sepana boleh laras ditunjukkan pada Rajah 3. Mat ml dapat mengelakkan kejadian kegunaan tegangan larapau yang boleh menyumbingkan benang atau merosakkan bahagian-bahagian yang diketatkan. memasang dan sebagamya. sepana ml akan membulatkan penjuru— penjuru nat dan pasak.5 Cara-cara menggunakan sepana boleh laras 32 Ragum Ragurn ialah sejenis alat yang digunakan untuk mencengkain bendakerja pelbagai jenis keija seperti menggergaji.

semasa bendake~a diapit dan dilekatkan kepada pencengkarn.6 Rajak3. pergerakan pencengkarnnya rata dan boleh mencengkam bendaker]a dengan keseluruhan permukaannya. bungkah ‘V seperti yang ditunjukkan pada Rajah 3. Kilcir ialah sejenis alat tangan bagi mengurangkan tebal logam. Im dapat mengelakkan gigi-gigi keping pencengkam itu daripada meningga]kan kesan atau merosakkan bendakei~ja itu.Rajah3.7 Bahagian-bahagian ragum mi adalah seperti pada Rajah 3.6. aluminium atau kayu selalu digunakan.7 selalu digunakan Untuk mendapatkan kedudukan yang tepat. Bagi bendakerja yang bulat. alas pencengkam yang diperbuat daripada kepingan yang lembut seperti kuprum. Keping pencengkam mi mempunyai gigi-gigi yang bersilang untuk menetapkan kedudukan. Bagi jenis mi. membentuk . Ijntuk bendakerja yang lembut atau permukaan yang sudah dikilatkan.

45 Untuk pelicinan am Paling halus 0.dan melicirtkan permukaan logam yang rata atau cembung. Kikir rata . barulah digunakan pada bendakerja yang lebih keras. bentuk potongan dan saiz kikir. Dengan merujuk kepada BS 498: 1960.25 Jarang digunakan. Rajah 3.1 Peringkat Jarak gigi Kegunaan Kasar 1. halus dan sebagainya Jarak gigi dan keguna~n bagi setiap jenis peringkat gigi diberi dalam Jadual 3.6—0.1.60 Untuk pengasaran bahan liat atau melicinkan bahanbahan lembut Halus 0. Bentuk kikir yang biasa digunakan dan kegunaannya ditunjukkan pada Rajah 3. Kikir mempunyai lima jems peringkat gigi misalnya kasar.65 Untuk pengasaran am Pengerat dua 1.11 Gigi-gigi kikir yang baru adalah tajam dan halus.11. Setiap kikir adalah khas untuk sejenis ker:ja yang tertentu. makiumat kikir dikenali mengikut: • panjang kikir • potongan • bentuk kilcir Bahagian-bahagian kikir yang lazun adalah seperti yang ditunjukkan pada Rajali 3. Jadual 3. Ada banyak jenis.8—0. Gunakan kikir mi pada bendakerja yang lembut dahulu seperti tembaga.4—0.10.3 Bagi logam lembut atau plastik Bastard 1. gangsa atau besi lembut. Hanya untuk mendapatkan pellcman yang balk Bentuk kikir bergantung kepada jerus kerja yang dijalarikan.8—1. Selepas itu.5—0.

3.Digunakan ke atas perrnukaan rata yang besar.12 Dua jerus birtgkai gergaji besi yang digunakan iaitu: • bingkai tetap • bingkai boleh laras. Kikir separuh bulat atau kikir belah rotan Digunakan untuk mengikir lubang dan permukaan kikir segiempat yang melengkung. Kikir segiempat Digunakan untuk mengikir lubang segiempat. Mata gergaji mi diregang dengan tegang di antara dua stad pada pemidang besi. sila rujuk kepada BS 498:1960 (Rajah 3. Mat mi d&gunakan bagi mengikir bahu bendakerja atau bendakerja bersudut tanpa mengikirkan tepinya. Kikir pisau Digunakan untuk mengikir atau membersthkan sudut-sudut yang sempit. Stad pada hulu ditetapkan dan stad yang lagi satu boleh diketatkan dengan cara memusing nat kepak supaya mata gergaji itu tegang.8). Rajah 3. Kikir tangan Satu bahagian tepi tiada bergigi. Untuk jenis-jenis kikir yang lain. . Kikir segitiga Kikir ml digunakan untuk mengikir sudut-sudut yang runcing dan rnembentuk penjurupenjuru yang bersegi.4 Gergaji Besi Gergaji ini digunakan untuk memotong logam.

13 Mata-rnata gergaji boleh didapati dalam ukuran panjang 8”.14 . Bilangan gigi untuk sesuatu jenis mata gergaji biasanya dikira sebagai bilangan gigi per mci. 10” dan 12”. dan digunakan bagi bendakerja yang mpis seperti memotorig kepingan logam atau tiub. Gergaji halus mempunyai 24 atau 32 g. Secara arnalan am.L) dan digunakan bagi bendaker]a yang tebal dan lembut atau pekerjaan am. Rajali 3. Rajah 3.i.13.12 menunjukkan tiga jenis bingkai yang biasa didapati.p.Bingkai tetap tidak boleh diubah panjangnya dan digunakan untuk ukuran panjang gergaji yang terhad sahaja Binglcai boleh laras boleh diubah panjangnya dart sesuai digunakan bagi sebarang ukuran panjang gergaji. iaitu antara 14 hingga 32 gigL Biasanya gergaji gigi kasar mempunyai 14 atau 18 gigi per mci (g. pastikan sekurang-kurangnya tiga gigi perlu bersentuh derigan bendakerja seperti yang ditunjukkan pada Rajah Rajah 3.p. Bahagian-bahagian gergaji yang lazim ditunjukkan pada Rajah 3.

15).15 Pahat mata pipih dan bahagian-bahagiannya (a) Jenis-jenis pahat (b) Kegunaan pahat . • kepala • batang bajak • tirus • mata rnemotong 1 kepala 2 bateng bajak 3 tirus 4 mata memoton~ Rajah 3. Pahat sejuk digunakan bagi keija sejuk.5 Pahat dan Memahat Terdapat dua jerus pahat iaitu. Keija memahat adalah proses memotong yang agak cepat tetapi hasilnya kurang jitu dan mempunyai kemasan yang kasar. Pahat sejuk biasanya digunakan untuk memotong sesuatu permukaan logam atau logam mpis. Walau bagaimanapun kita hanya akan mempelajari jenis-jenis pahat sejuk sahaja dalain bahagian mi. Pahat terdiri daripada bahagian-bahagian yang berikut (Rajah 3. Pahat panas digunakan untuk memotong logarn panas.3. pahat panas dan pahat sejuk.

16. Jems-jerüs pahat yang lazun dan kegunaannya ditunjukkan pada Rajah 3. Sudut-sudut mata pemotong yang biasa digunakan untuk bahan-bahan kejuruteraan ditunjukkan dalam Jadual 32.17). Sudut.50 Aluminium 300 200 Sudut kecondongan Rajah 3. Sudut liii lebih dikenali sebagai sudut baji (Rajah 3. Sudut mata pemotong itu mempunyai sudut yang berlainan bagi bahan-bahan bendakerja yang dipotong.16 Kebanyakan pahat yang biasa diguriakan mempunyai batang bajak segilapan.Rajab 3. Jadual 32 Bahan yang dipotong Sudut mata pemotong Südut kecondongan Besi tuang 60° 370 Keluli lembut 55° 3450 Keluli karbon tinggi 650 39.5° Loyarig 50° 32° Tembaga 450 29. Sudut mata pemotong 8 Rajah 3.18 Kesan sudut kecondongan ~erhatilcan sudut di antara pahat dengart bendaker3a Sudut itu sangat entmg kerana ia mempengaruhi hasil kerja yang akan diperolehi.udut yang tidak betul akart .17 Semua mata pemotong pahat mempunyai sudut mata pemotong yang tertentu.

19). terdapat tiga jenis bentuk kepala.n-bahan kejuruteraan biasa ditunjukkan dalam Jadual 3. misalnya rneribet.17(b).2.6 Tukul Banyak jerus tukul yang digunakan di dalarn kerja logarn untuk mengetuk. tukul bongkol lurus dart tukul bongkol tirus (Rajah 3. 3. Kepala tukul diperbuat daripada keluli tuang. (a) Tukut bongkol turus (b) Tukut bonQkol bulat . Muka dan bongjcolnya dikeraskan dan dibaja. Secara am. Sudutsudut penotong bagi baha. Sudut pemotong itu mempunyai sudut yang erlainan bagi menyesuaikannya dengan bahan bendakeija. Untuk pekeijaan fabrikasi am. iaitu • kepala • batang • lubang • muka • baji • bongkol. iaitu tukul bongkol bulat. tulcul boleh dibahagi kepada beberapa bahagian. membengkok dan meluruskan logam. menukui atau mengembangkan.menghasilkan keadaan-keadaan seperti yang litunjukkan path Rajah 3.

• Tukul bongkol melintang adalah sama dengan tukul bongkol lurus. seperti yang ditunjukkan pada Rajah 3. loyang. Untuk menukul berat. muka tukul itu sepatutnya mengenai permukaan yang diketuk (Rajah 3. dan tidak di tepi mukanya. mi boleh merosakkan muka tukul itu atau muka tukul itu mungldn terserpih dan mendatangkan kernalangan. getah gabus dan lain-lain lagi.21). tukul dihayun ke belakang. . iaitu untuk mengetuk penjuru-penjuru.tukul bongkol melintang menukul di tepi sudut yang semp)t (c) Tukut bongkol melintang Rajah 3. Ada juga sejenis tukul yang diperbuat daripada bahan-bahan yang lernbut seperti plumbum. hampir semua pergerakan dibuat oleh pergerakan pergelangan tangan. Semasa menukul nngan. tukul 1 lb digunakan untuk rr~mahat besi dan tukul 14 lb digtmakan untuk kei]a-kerja berat.19 • Tukul bongkol bulat ialah sejenis tukul yang biasa digunakan di dalam makrnal bagi mengancing atau merivet logam.20. Tukul jenis mi digunakan untuk bendakerja yang 11cm atau nipis bagi mengelakkan tanda atau calar semasa menukul. Biasanya tukul dijual mengikut beratnya iaitu daripada klb hingga 3 ib: Tukul 4 lb digunakan untuk meribet dan menebuk. Apabila tukul diketuk di atas permukaan. • Tukul bongkol lurus digunakan untuk mengetuk bahagian-bahagian di penjuru. Apabila menukul pegang tukul itu hampir dengan hujung hulu dan tumpukan perhatian anda kepada benda atau tempat yang diketuk.

21 Latihan 3 1 Nyatakan empat jenis ragum jurutera yang biasa dilihat di woksyop jurugegas. .Rajah 3.20 betul salah Rajah 3. 2 Apakah butir-butir yang perlu diketahui sebelurn membeli kildr dan ben contohnya.

10 Bagairnanakah anda menerangkan mata gergaji besi? 11 Secara ainalan am. 4 Nyatakan empat jenis pahat yang biasa digunakan.3 Nyatakan sejenis bentuk kikir bagi mengikir alur kunci. 7 Turi. 8 Ragum jerus manakah akan anda gunakan untuk memegang sekeping logam nipis yang kecil semasa gerudi? 9 Lakarkan dan labelkan bahagian-bahagian kikir yang lazim. sekurang-kurangnya berapakah gigi mata gergaji besi mesti bertemu dengan logarn yang sedang dipotong? 12 Senaraikan tiga jenis tukul yang digunakan di dalam kerja logam. 5 Tulis perbezaan di antara sudut pemotong dengan sudut mata pemotong. Jerus manakah yang selaiu digunakan? . 6 Narnakan tiga jenis pemutar skru yang selalu digunakan dalam woksyop dan berikan kegunaannya masing-masing.jukkan cara-cara menggunakan sepana yang betul dalarn keija fabrikasi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful